26 C
Phnom Penh

​​មាន​​​ការ​​​ជជែកវែក​ញែក​​​​​​​ពី​​​ចរិត​លក្ខណ:​​​និង​តួនាទី​របស់ ខៀវ សំផន នៅ​ក្នុង​សាលាក្តី

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

លោក​ ដេវិដឆាណ្ឌល័រ (David Chandler) ដែល​​​ជា​​​​សាក្សី​ជំនាញ​​បាន​ប្រាប់​សាលាក្តី​​​ខ្មែរ​ក្រហម​កាលពី​ម្សិល​មិញ​ថាខៀវសំផនត្រូវ​បានគេគោរព​កោត​សរសើរ​​​យ៉ាង​​​ខ្លាំង​​​​ថា ជា “ មនុស្ស​ស្អាតស្អំ​ក្នុង​សង្គម ​ដែល​គេ​គោរព​និង​ឲ្យ​តម្លៃ​” ក្នុង​ទស​វត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៦០ ប៉ុន្តែ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ នរោត្តម សីហនុ ក្នុង​​​សម័យ​​​​​​នោះមិន​ទុក​ចិត្ត​គាត់​ដោយ​សារ​ហេតុ​​​​ផល​នេះ។

លោកឆាណ្ឌ​ល័រដែល​​បាន​​បម្រើ​ការ​ជា​មន្ត្រី​ស្ថាន​ទូត​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​ប្រ​ចាំ​ក្រុង​​ភ្នំពេញ ​ពី​ឆ្នាំ​១៩៦០ ដល់​ឆ្នាំ​១៩៦២បាន​មាន​ប្រ​សាសន៍​ថា ​ពេល​នោះ​ ខៀវ ​សំផន ​គឺ​ជា​បញ្ញវ័ន្តឆ្វេង​និយម​វ័យ​ក្មេង​ម្នាក់​​​ ដែល​ល្បី​ថាជា​មនុស្ស​​គ្មាន​នរណា​ម្នាក់​អាច​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​បានឡើយ។

ខៀវសំផនបាន​ធ្វើ​ជា​ប្រ​មុខ​រដ្ឋ​នៃ​​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ ប៉ុន្តែ​​បា​នអះអាង​ម្តង​ហើយ​ម្តង​ទៀត​ថា គាត់​គ្រាន់​តែជា​អា​យ៉ង​ម្នាក់​ប៉ុណ្ណោះ​ ហើយ​ថា គាត់​មិន​បា​ន​ដឹង​អ្វី​ទាំ​ង​​អស់​អំ​ពី​អំ​ពើ​ឃោរ​ឃៅ​អំ​ឡុង​ពេល​នោះ។

លោក​ ឆាណ្ឌល័របា​ន​មា​ន​ប្រ​សាសន៍​តាម​​​​កា​រ​សាក​សួរ​ពី​មេធា​វី​កា​រពា​រ​ ខៀវ ​សំ​ផនថា​“ គាត់​ទទួល​បា​ន​កា​រ​កោត​​សរសើរ​ពី​អ្ន​ក​ដែល​ស្រឡាញ់​ភាព​​ស្មោះ​ត្រង់។ ខ្ញុំ​គិត​ថា ​សីហនុ ​​ក៏​​​​​​​ខ្លាច​​​គាត់​បន្តិច​បន្តួច​ដែរ​ ដោយ​សា​រតែ​លក្ខណៈ​សម្បត្តិបែប​េនះ​។ គាត់​​​មាន​​​ឈ្មោះ​​ល្បី​​​​ត្រង់ថា​ គាត់​ជា​មនុ​ស្ស​​​ម្នាក់​​​ដែល​​​​គេ​មិន​អា​ច​ទិញ​ទឹក​ចិត្ត​​បា​ន ​ហើយនៅ​​ក្នុង​ចំណោម​មន្ត្រី​​​​ជំ​និត​ៗ​​​នៅ​ក្នុង​សម័យ​​​សីហនុ កម្រមាន​​មនុស្ស​បែប​នេះ​ណាស់​…។ គាត់ជា​មនុស្ស​មួ​យ​ប្រភេទ​ ដែលសម្ដេច​ សីហនុ មិន​ដឹង​​ថា ​​ត្រូវ​ទាក់​ទង​ដោយ​​របៀប​ណាទេ​។ គាត់ គ្មា​ន​បទ​ពិ​សោធជាមួ​យមនុស្ស​ ដែលគាត់​​មិន​អា​ច​គ្រប់គ្រង កេង​ចំណេញ មាន​ឥទ្ធិ​ពល​លើការ​ទិញ និង​ជួល​​​​បាន​​​ឡើយ”។

​ថ្វី​បើ​មា​ន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​បែប​នេះ​ក្តី​ ឬ​ប្រហែ​លជា​ដោ​យ​​សារ​តែ​​​ឥរិយាបថ​បែប​នេះ សីហនុ បា​ន​ស្នើ​សុំ​ឲ្យ​ ខៀវ សំផនចូ​ល​ធ្វើ​ការ​​មួ​យ​រយៈ​ពេលខ្លីក្នុង​ជួរ​​​រដ្ឋា​ភិ​បាល​​របស់ទ្រង់​​​ ជាមន្ត្រី្កក្រសួង​ពាណ​ិជ្ជកម្ម​។ “ លោក​បាន​ទទួល​ស្គាល់​​នៅ​ក្នុង​​សំ​ណេរ​របស់​លោក​ថា ហេតុ​ផល​មួ​យ​ក្នុង​ចំ​ណោម​​ហេតុ​ផល​ដែ​ល​ព្រះ​អង្គ​​​​ម្ចាស់​​​​ដាក់ “ ខៀវ សំផន” ចូល​​​ធ្វើ​​ការ​​​​​​​នៅ​ការិ​យាល័យ​​ក្នុង​ក្រសួងពា​​​ណិ​ជ្ជកម្ម គឺ​​ដើម្បី​​​​​ចង់​ដឹង​​ថា ​តើ​គាត់​អាច

ចូ​ល​​រួមជាមួ​យ​ក្រុម​នេះ​បា​ន​ឬ​​អត់​ ហើយ​កា​រ​​ងារ​​របស់​ ខៀវ សំ​ផន ជា​សមាជិក​គណៈ​រដ្ឋ​មន្ត្រី ​គេ​​​មិន​​​ដែល​​​​​សង្កេត​ឃើញ​មា​ន​អំ​ពើ​ពុក​រលួយ​​​សោះ​​ឡើយ​​​។ អ្វី​ដែ​ល​ធ្វើ​ឲ្យ​ ស៊ីហនុព្រួយ​បា​រម្ភ​​​​នោះ​​​​​មិន​មែន​គ្រាន់​តែ​​ដោ​យ​សារ​​​គាត់​​ជា​មនុស្ស​ម្នាក់​ដែ​ល​ព្រះ​អង្គ​មិន​ចូ​ល​ចិត​្ត​ឡើយ​ ប៉ុន្តែ​​ ថែមទាំង​ជាមនុស្ស​​ម្នាក់​ ដែ​​ល​​អា​ច​អនុ​វត្ត​គោល​ការ​ណ៍​សីល​ធម៌​​​​បា​ន​ល្អ​ជាង​សហ​កា​រី​​របស់​ព្រះ​អង្គ​ទៀត​​​ផង​”។

​ក្រោ​យ​មក ខៀវ សំ​ផន ត្រូ​វ​បា​ន​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើស​តាំ​ង​ជា​តំ​ណា​ងរាស្ត្រ អំ​ឡុង​សម័យកា​ល​មួ​យ​ដែល​កំ​ពុង​មា​ន​ជម្លោះ​ផ្ទៃ​ក្នុង និង​ស្ថាន​​​ភាព​​​ចលា​ចលកា​ន់​តែ​ខ្លាំ​ង។ ខៀវ សំ​ផន រួមជាមួ​យ​នឹ​ង​មិត្ត​បញ្ញវ័ន្ត ដូចជា ហ៊ូ យន់ និង​ ហ៊ូ នឹម ជា​ដើម បា​ន​ភៀស​ខ្លួន​ទៅ​ចូល​រួម​ជាមួ​យ​ក្រុម​ម៉ាគី​​​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៦៧ ដើម្បី​ក្លាយ​​​ខ្លួន​​​​ជា​សមា​ជិក​បដិ​វត្តន៍​ពេញ​សិទ្ធិ។ មនុស្ស​ទាំ​ង​បីនាក់​នេះត្រូវបាន​គេ​ស្គាល់​​ថា “ ខ្មោចទាំ​ង​បី​”។

​លោក ឆាណ្ឌល័រ បា​ន​មា​ន​ប្រ​សាសន៍​ថា  “ សីហនុ ភ័យ​ខ្លាច​ ហើយ​នៅ​ពេល​ សីហនុ ភ័យ​ខ្លាច ព្រះអង្គ​កាន់​តែ​គឃ្លើន​…។ ខ្ញុំដឹងថា ខៀវ សំ​ផន ដឹងថា កា​រ​គំ​រាម​កំ​ហែង​នេះ​​​ប្រហែលជា​​​មា​ន​អ្វី​លើស​ពី​ពាក្យ​សម្តី​ទៅ​ទៀត វា​អា​ច​មា​នកា​រ​ធ្វើ​បា​ប​លើ​រាង​កាយ​​​ ហើយ​ខ្ញុំ​គិតថា គាត់​ប្រហែល​ជា​គិត​​​បាន​​​​ត្រឹម​ត្រូវ ពី​ព្រោះ សីហនុ បា​ន​ចេញ​បញ្ជា​ឲ្យ​ដាក់​ទណ្ឌកម្មធ្ងន់​ធ្ងរ​លើ​ប្រជា​ជនរួចទៅ​ហើយ”​។​​

​​​ពីរ​​​បី​​​ឆ្នាំ​​​ក្រោយ​មក​ ខៀវ សំផន បាន​លេច​មុខ​ជា​ថ្មី​​នៅ​ក្នុង​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ ដោយ​ធ្វើ​ជា​​​អគ្គមេ​បញ្ជាការ​កង​ទ័ព​បដិ​វត្តន៍​ និង​​​ក្រោយ​មក​បាន​ជំ​នួស​ សីហ​នុ ​​​​ក្នុង​នាម​​​​ជា​ប្រ​មុខ​រដ្ឋ។​លោក ឆាណ្ឌល័រ បាន​មាន​ប្រ​សាសន៍​ថា ទោះ​បីជា​តាម​លក្ខណ:​បច្ចេកទេស​ ​នេះ​ជា​តំណែង​​​​ខ្ពស់​​​​បំផុត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជាក្តី ក៏​គេ​នៅ​តែមិន​ច្បាស់​​លាស់​ថា ​តើ​មុខតំណែងនេះ​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​​​​អ្វី​ខ្លះ​ឲ្យពិត​ប្រាកដ​​​​នោះ​​​ទេ។

​មុខ​តំណែង​នានា​ក្នុង​ជួរ​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​ត្រូវ​បាន​​​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​រដ្ឋធម្ម​នុញ្ញ​​នៃ​​​របប​កម្ពុជា​ប្រជា​​ធិបតេយ្យ​ មិនស្រប​គ្នា​ទៅ​នឹង​អំណាច​ពិតប្រាកដ​ដែល​​មាន​​​​​នៅ​ក្នុង​បក្សកុម្មុយនីស្ត​​​​​កម្ពុជា​​​ឡើយ​។ លោក​ ឆា​ណ្ឌល័រ​ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​​​ថា​ “ មុខ​តំណែងកំពូល​នេះ​មិន​សម​នឹង​មនុស្ស​នេះ​ ឬ​មនុស្ស​ដែល​​​បាន​​​​ប្រើ​ប្រាស់​អំណាច​​ក្នុង​របប​កម្ពុជា​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​ឡើយ​។ មុខ​តំណែង​នេះ​ពិត​ជា​មាន​មែន​ ប៉ុន្តែ​​​ យើង​មិន​ដឹង​អ្វី​ទាំង​អស់​អំពី​ភារកិច្ច​ពាក់​ព័ន្ធ​​​​នឹង​​​មុខ​​​តំណែង​​​នេះ​​​​”។

អំឡុង​ពេល​​​ផ្តល់​សក្ខីកម្ម​របស់​ខ្លួន​ប្រឆាំង​នឹង​អតីត​​ចៅ​ហ្វាយ​នាយ​​របស់​ខ្លួន​ កាល​ពី​ខែ​មីនា​ កាំង ហ្កេក​អ៊ាវ​ ហៅ ​ឌុច អតីត​ប្រធាន​​​​មន្ទីរ​​​ស​២១​ បាន​ប្រាប់​សាលា​​​ក្តី​ថា ​ខៀវ​ សំផន

ត្រូវ​បាន​ខ្មែរក្រហម​​លើក​បន្តុប​​​​​ឲ្យ​ធ្វើ​ជា​អាយ៉ង​ក្នុង​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ មុន​​​ការ​ដួល​រលំ​នៃ​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​ភំ្នពេញ ​ដោយ​សារ​តែគាត់​ជា​មនុស្ស​ស្អាត​ស្អំ​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​មនុស្សស្អាត​​ស្អំ​បំផុត​។

ក្នុងពេល​​​កន្លង​​​មក លោក ឆាណ្ឌ​ល័រ​ និង​បញ្ញវ័ន្ត​​​ផ្សេងៗទៀត ធ្លាប់​​​​​​​បាន​​​សរសេរ​​​ថា​ ថ្វី​​​បើ​​​ ខៀវ សំផន ​​​មាន​​​តួនាទី​ជា​អាយ៉ង​ក្តី ក៏​​​គាត់​នៅ​តែ​​មាន​ពិរុទ្ធភាព​​​ចំពោះ​បទឧក្រិដ្ឋ​ដែល​ត្រូវ​​​បាន​ប្រព្រឹត​្ត​​​ក្នុង​​​របប​​​នោះ​​​ដែរ។ជា​អ្នក​​គាំទ្រ​ ប៉ុល ពត​​​ ​ដ៏​ស្មោះស្ម័គ្រ​ ខៀវ សំផន បាន

​ជួយ​អនុវត្ត​គោលនយោបាយ​​​​របស់​​​បក្ស​ទូ​ទាំង​​ប្រទេស​ ហើយ​បាន​ជំរុញ​ឲ្យកម្មា​​​ភិបាល​​​​​​​ប្រហារ​ជីវិត​​​មនុស្ស។ ​លោក ឆាណ្ឌល័រ ​បាន​ផ្តល់​សក្ខីកម្ម​កាលពី​សបា្តហ៍មុនថា​ គាត់ក៏បាន​ធ្វើ​ជា​​​ប្រធាន​​​​ការិយាល័យ​លេខ៨៧០ ​ជា​​​ទីស្នាក់​ការកណ្តាល​របស់ ប៉ុល ពត ​ដែល​​គ្រប់​គ្រង​​រំ​ហូរ​ព័ត៌មាន​ចេញ​ចូល​​បក្ស​​​​ផងដែរ​​​។

ឌុច​ បាន​លើក​ឡើង​កាលពី​ខែ​មីនា​ថា​ ខ្លួន​បាន​អាន​សំណេរ​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​របស់​លោក​ឆាណ្ឌល័រ​ រួច​ហើយ ហើយ​មិន​យល់ស្រប​​​​នឹង​​​ការ​លើក​ឡើង​ថា​ ខៀវ​ សំ​ផន​ ជា​ “ មនុស្ស​អាក្រក់” ក្នុង​​សំណេរ​ទាំង​នោះ​ឡើយ​៕

ប្រែសម្រួល​​​ដោយ តែម សុខុម

 

 

© 2022, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស