30.1 C
Phnom Penh

អ្នក​​​ភូមិ​​​ដែល​ផុង​​​ខ្លួន​​​ក្នុង​​​ជម្លោះ​​​ដី​​​ធ្លី​​​មិន​​​អាច​​​រក​​​ដំណោះ​ស្រាយតាម​​​រយៈ​​​​​​ប្រព័ន្ធ​​​តុលាការ​បាន​ទេ

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

ចាប់​​​តាំង​​​ពីឆ្នាំ​​​២០០៩​​​មក អង្គការ​​​សិទ្ធិ​​​មនុស្ស​​​អាដហុកទទួល​​​បាន​​​ពាក្យ​​​បណ្ដឹង​​​ចំនួន​​​៦២៣​​​ករណី ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​​​ជម្លោះ​​​ដី​​​ធ្លី​​​នៅ​ក្នុង​​​ប្រទេស​​​​កម្ពុជា ប៉ុន្ដែ​​​​​​​​​ មាន​​​ពាក្យ​​​បណ្ដឹង​​​​​​​​​តែ​​​ជាង​១០​​​ភាគរយ​​​ប៉ុណ្ណោះ​បាន​​​បញ្ជូន​​​ទៅ​​​​​​​តុលាការ។​​​

អង្គការ​​​សិទ្ធិ​​​មនុស្ស​​​អាដហុក​​​បាន​​​លើក​ឡើង​​​ថា ជម្លោះ​ដីធ្លី​ទាំង​នេះ​បង្ហាញ​ថា ​​​​​​ប្រជា​​​ពល​​​រដ្ឋ​​​ធម្មតា​មិន​មាន​​​ជំនឿ​​​លើ​​​ប្រ​​​ព័ន្ធ​​​តុលាការ​ទេ ដោយ​​​កត់​​​សម្គាល់​​​​ថា ក្នុង​​​ចំណោម​​ពាក្យ​​​​​​បណ្ដឹង​​​ទាំង​​​៦៩​​​ករណី​​​ ដែល​​​បាន​​​បញ្ជូន​​​ទៅ​តុលាការ​​​ មិន​​​ដែល​​​មាន​​​​​​ករណី​​​ណាមួយ​​​ត្រូវ​​​បាន​យក​មក​​​​ជំុនំជម្រះ​​​ទេ។

លោក​​​ នី ចរិយា ប្រធាន​​​ផ្នែក​​​សើុប​អង្កេត​​​របស់​​​អង្គការ​​​សិទ្ធិ​​​មនុស្ស​​​អាដហុក បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា“ តុលាការ​មិន​ដែល​ដោះ​ស្រាយ​​​​ពាក្យ​​​​បណ្ដឹង​​​រដ្ឋ​​​ប្បវេណី​​ ដែល​​​សហគមន៍​​​​ក្រី​ក្រ​​​​​បាន​​ប្តឹង​ទៅ​​​តុលាការ​​​នោះ​​​ទេ”។

លោក ចរិយា បាន​​​បន្ថែម​​​ថា “ រាល់​​​ពេល​​​ដែល​​​អ្នកភូមិ​​​​ធ្វើ​ពាក្យ​បណ្តឹង​​​រដ្ឋប្បវេណី ឬ​​​ព្រហ្មទណ្ឌនោះ តុលាការ​​​តែង​​​តែ​​​ធ្វើ​​​មិន​​​ដឹង​​​មិន​​​ឮ ប៉ុន្ដែ ពេល​​​ក្រុម​​​ហ៊ុនធ្វើ​ពាក្យ​បណ្តឹង​​​ព្រហ្មទណ្ឌវិញ តុលាការ​​​ចាត់​​​វិធាន​​​ការ​យ៉ាង​​​លឿន​​​​ចំពោះ​អ្នក​​​ភូមិ”។ ឧទាហរណ៍ ក្នុង​​​​ឆ្នាំ​២០០៧ ​អ្នក​ភូមិ​ជន​​​ជាតិ​​​ភាគ​​​តិចមួយ​ក្រុម​នៅ​​​​ក្នុង​​​ខេត្ត​​​រតនគិរី បាន​​​​​ធ្វើ​ពាក្យ​​បណ្តឹង​​​​រដ្ឋ​​​ប្បវេណី​​​ និង​​​ព្រហ្មទណ្ឌ​​​ប្តឹង​ក្រុមហ៊ុនមួយ​​​ដែល​​​ពួក​​​គាត់​​​អះអាង​​​ថា បាន​​​​រំលោភយក​​​​ដី​​​ដូន​​​តា​​​របស់​​​ពួកគាត់​​​ទំហំ​​​៤៥០​​​ហិកតា។

ប្រាំមួយ​​​ឆ្នាំ​​​ក្រោយ​​​មក ក្រុម​​​ហ៊ុន​​​នៅ​​​តែ​យក​​​​​ដី​​​របស់​​​ពួកគាត់​​​ដដែល ចំណែក​​​ពាក្យ​​​បណ្ដឹង​​​របស់​សហគមន៍​​​ចារ៉ាយនេះ ​​​​​ត្រូវ​​​បាន​​​កប់​​​ចោល​​​នៅ​​​តុលាការ។​​​​​​​​​

បណ្ដឹង​​​របស់​​​សហគមន៍​​​ចារ៉ាយ​នេះ​​​កើត​​​ចេញ​​​ពី​​​ជម្លោះ​​​មួយ​​​រវាង​​​ក្រុម​​​ហ៊ុន​​​ចម្ការ​​​កៅ​​​ស៊ូ របស់​​​លោក​​​ស្រី គាត កុលណី ប្អូន​​​ស្រី​​​របស់​​​លោក គាត ឈន់ រដ្ឋ​​​មន្ត្រី​​​ក្រសួង​​​ហិរញ្ញវត្ថុ។ អ្នកស្រី កុលណី គឺជា​ភរិយា​របស់​​​លោក​ ច័ន្ទសាផាន រដ្ឋ​​​លេខាធិការ​​​ក្រសួង​​​​រៀប​ចំ​​​​ដែន​​​ដី។

អ្នក​​​ភូមិឈ្មោះ សេវ ថ្វិល តំណាង​​​ប្រជា​​​ពល​​​រដ្ឋ​​​នៅ​​​ភូមិ​​​ គង់​​​យុ ស្រុក​​​អូរ​​​យ៉ាដាវ ខេត្ត​​​តរនគិរី បាន​​​ឲ្យ​​​ដឹង​​​ថា “ មក​ទល់​ពេល​នេះ​មាន​រយៈ​ពេល​ជិត​​​ប្រាំមួយ​​​ឆ្នាំ​​​ហើយ ប៉ុន្ដែ​​​តុលាការ​​​នៅ​​​មិន​​​ទាន់​​​សម្រេច​​​ថា តើត្រូវ​​​​ដោះ​ស្រាយ​សំណុំ​រឿង​នេះ​​​​ ឬ​​​​មិន​ដោះ​ស្រាយ​​​​នោះ​​​ទេ។ យើ​​​ង​​​ពិត​​​ជា​​​ធុញ​ទ្រាន់​នឹង​​​​ប្រព័ន្ធតុលាការណាស់ ព្រោះ​ពួក​គេ​​​​មិន​​​ធ្វើ​ការ​​​បម្រើ​អ្នក​​​ក្រ​​​ដូចជា​​​យើង​​​នេះ​​ទេ”។

ប៉ុន្ដែ​​​ ទោះ​​​ជាយ៉ាង​​​ណា តុលាការ​​​មាន​​​ប្រតិ​កម្ម​​​លឿន​​​ជាង​​​ នៅ​ពេល​​​លោក​​​ស្រី ​កុលណី ​ប្ដឹង​​​បក​​​វិញ​​​ កាល​​​ពី​​​ឆ្នាំ​​​២០១០។​លោក​​​ស្រី កុល​​​ណី បាន​​​ប្ដឹងជន​​​ជាតិ​​​ចារ៉ាយ​ប្រាំមួយ​​​នាក់​​​​​​ពី​​​បទ​​​បរិហារ​កេរ្តិ៍ ហើយ​​​អ្នក​​​ភូមិ​​​ទាំង​​​នោះ​​​ត្រូវ​​​បាន​លោក ​អេង ​ចំណាប់ ​ចៅ​ក្រម​ស៊ើប​​​សួរ​ សាកសួរ​​​កាល​​​ពី​​​ដើម​​​ឆ្នាំ​​​នេះ។រឿង​ក្តី​​​​នេះ​​​​នៅ​​​តែ​​​បន្ដ។

លោកលូ សូ​៊​​សម្បត្តិ ប្រធាន​​​សាលា​​​ដំបូង​​​​​ខេត្ត​រតនគិរី ទទួលស្គាល់​កាល​​​ពី​​​ថ្ងៃ​​​ព្រហស្បតិ៍​ថា ពាក្យ​​​បណ្ដឹង​​​ពាក់​​​ព័ន្ធ​​​នឹង​​​មន្ត្រី​​​មាន​​​អំណាច ឬ​ពាក់​​​ព័ន្ធ​​​សាច់​​​ញាតិ​​​ឥស្សរជន​​​យោ​​​បាយ​​​អាច​​​​ធ្វើ​​​ឲ្យ​​​តុលាការ​​​រួ​ញ​​​រា​​​មិន​​​ហ៊ាន​​​​​​ចាត់​​​ការ។

លោកចៅ​​​ក្រម លូ សូ៊សម្បត្តិ បាន​មាន​​​ប្រសាសន៍​ថា“ មាន​​​ចៅ​​​ក្រម​​​ទាំង​​​អស់​​​ប្រាំមួយ​​​​រូប​​​ធ្វើការ​​​នៅ​​​ទី​​​នេះ ប៉ុន្ដែ​​​ ពួកគេ​​​ទាំង​​​អស់​​​មិន​​​ហ៊ាន​​​​ដោះ​ស្រាយ​រឿង​ក្តី​ដ៏​​ចម្រូង​​​ចម្រាស​នេះទេ”។

លោក​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍ថា “ ​រឿង​ក្តី​​​​នេះស្មុគស្មាញ​​​ខ្លាំង​​​ពេក”។ លោក​​​បាន​​​​​ផ្តល់​យោបល់​​ថា អ្នក​​​ភូមិ​​​អាច​​​រក​​​ជំនួយ​​​ពី​​​ក្រសួង​​​យុត្តិ​​​ធម៌​​​ឲ្យ​​​ជួ​​​យរក​​​ដំណោះ​​​ស្រាយ។

លោកចៅ​​​ក្រម​​​ លូ សូ៊សម្បត្តិ បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍ថា ក្រៅ​ពី​រឿង​ក្តី​របស់​អ្នកភូមិ​ចារ៉ាយ “ តុលាការ​​​​ចាត់​ការ​គ្រប់​ពាក្យ​​​​បណ្ដឹង​​​រដ្ឋ​​​ប្បវេណី និង​​​ព្រហ្មទណ្ឌ​ទាំង​អស់​ ដោយ​​​មិន​​​គិត​​​ថា ដើម​​​បណ្ដឹង​​​ជា​​​អ្នក​​​មាន​​​ឬ​​​អ្នក​​​ក្រ​នោះទេ”។

លោក​​​ ចរិយា ​មកពី​​​​អង្គការ​​សិទ្ធិ​​​មនុស្ស​​​​អាដហុក បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា ឧទាហរណ៍​​​មួយ​​​ផ្សេង​​​ទៀត​​​ដែល​​​ប្រព័ន្ធ​​​តុលាការ​​​គាំទ្រ​​​អ្នក​​​មាន​​​និង​​​អ្នក​​​មាន​​​អំណាច​​​នោះ គឺ​​​ការ​​​​ផ្តន្ទា​​​ទោស​​​ពី​​​បទ​​​បរិហារកេរ្តិ៍ចំពោះ​​​លោក ស៊ុម ចាន់គា សកម្មជន​​​​ការពារ​សិទ្ធិមនុស្ស​របស់​​​អង្គការ​​​​​​អាដ​​​ហុក និង​​​អ្នក​​​ភូមិ​​​ពីរ​​​នាក់ផ្សេង​​​ទៀត ​នៅ​ក្នុង​រឿង​​ក្តី​មួយ​​ដែលលោក​​​ស្រី ​ជា ខេង ​ភរិយា​ របស់​​​លោក ស៊ុយ សែម រដ្ឋ​មន្ត្រី​​​ក្រសួង​​​ ឧស្សា​ហកម្ម រ៉ែ និង​​​ថាម​​​ពលបាន​ប្តឹង​ពួកគាត់​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៩។ សកម្មជន​​​​ការ​ពារ​សិទ្ធិមនុស្ស​​​ និង​​​អ្នក​​​ភូមិ​​​​ទាំង​នេះ​ត្រូវ​​​បាន​​សាលាដំបូង​​​ខេត្ត​​​កំពង់​​​ឆ្នាំង​​​​រក​​​ឃើញ​​​ពិរុទ្ធភាព និង​ពិន័យ​ជា​ប្រាក់​​។

ទោះ​​​ជាយ៉ាង​​​ណា ពាក្យ​​​បណ្ដឹង ​​​​ដែល​​​​​​អ្នកភូមិ​​​បាន​​​ប្ដឹង​​​ពី​ដំបូង​ចំពោះ​​​​​​ការ​​​បាត់​​​បង់​​​ដី​​​​របស់​ពួកគាត់នោះ តុលាការ​​​មិន​​​ដែល​​​លើក​​​យកមក​​​ជំុនំជម្រះ​​​ទេ។ ជម្លោះ​​​ដី​​​ធ្លី​​​នេះ​​​​​​បាន​​​ចាប់​​​ផ្ដើម​​ក្នុង​​​ឆ្នាំ​​​២០០៧​​​ ​នៅ​ពេល​ដែល​អ្នក​​​ភូមិ​​​ធ្វើ​ពាក្យ​​បណ្តឹង​​​​​ទៅ​សាលាដំបូង​​​ខេត្ត​​​​ប្តឹង​ក្រុម​​​ហ៊ុន​​​អភិវឌ្ឍន៍​​​ ខេឌីស៊ី របស់​​​លោក​​​ស្រី​​​ ជាខេង ដែ​​​លពួកគេ​​និយាយថា ​​​​រំលោភ​​យក​​​ដី​​​របស់​​​ខ្លួន​​​តាំង​​​ពីឆ្នាំ​​​១៩៩៧​​​មក។

លោក ចរិយា បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “ វា​​​​ខុស​​​ទាំង​​​ស្រុង បើគិត​ពី​​​​គោល​​​ការណ៍​​​​ច្បាប់”។  លោក យ៉េង​​​ វីរៈ នាយក​​​ប្រតិបត្តិ​​​​មជ្ឈ​មណ្ឌល​​​អប់​​​រំ​​​ច្បាប់​​​​សម្រាប់​សហគមន៍ បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍ថា លោក​​​មិន​​​​​​ភ្ញាក់​​​ផ្អើល​ចំពោះ​រឿង​ក្តី​តិច​តួច ​​​​ដែល​​​​ប្ដឹង​​​មក​​​តុលាការ​នោះ​ទេ បើ​​​ធៀប​​​ទៅ​នឹង​​​ចំនួន​​ជម្លោះ​​​ដី​​​ធ្លី​​​ដ៏​​​ច្រើន​​​បែប​នេះ។

លោក​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍ថា “ ខ្ញុំ​​​គិត​​​ថា ​នេះ​​​គឺ​​​ដោយសារតែ​​​ការ​​​ខ្វះ​​​សេចក្ដីទុក​​​ចិត្ត​​​និង​​​ដោយ​​​សារតែការ​​​គ្មាន​​ជំនឿ​​​លើ​​​ប្រព័ន្ធ​​​តុលា​​​ការ។ប៉ុន្ដែ រឿង​​​​មួយ​ទៀត​​​នោះ ​​​គឺ ​លទ្ធភាព​​​ក្នុង​​​ការ​​​ចំណាយ​​​ប្រាក់​​​ដើម្បីទទួល​​​បាន​​​​​សេវា​ជំនួយ​​​ផ្លូវ​​​ច្បាប់​​​”។

លោក​​​បាន​​​បន្ថែម​​​ថា “​មាន​និយាម​ពីរ​​​ព្រោះ​ពាក្យ​​​បណ្ដឹង​​​របស់​​​អ្នក​​​ក្រ​​​មិន​​​ត្រូវបាន​​​ពិចារណា ឬ​​​ត្រូវ​​​កប់​​​​ទុក​​យា៉ង​​​យូរ ​ចំណែក​ឯ​ពាក្យ​បណ្តឹង​របស់​អ្នក​មាន​អំណាចវិញពួកគេ​​​ចាត់​វិធាន​ការ​​យ៉ាង​​​​លឿន​”៕

​​​ប្រែ​​​សម្រួល​​​ដោយ ហម សុផាណ្ណា​​​​​

© 2024, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស