30 C
Phnom Penh

ការ​យាង​ចូល​​ទិវង្គត​របស់​សម្ដេច​​ឪ​ នរោត្តម សីហនុ គឺ​ជា​ការ​បញ្ចប់​នៃ​សម័យ​មួយ​

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

សម្ដេច​ឪនរោត្ដ​មសីហនុជាព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ ដែលមិនគិត​ពី​ភាព​នឿយ​ព្រះកាយ​​ និង​ពោរពេញ​ដោយការទុក​ព្រះ​ទ័យ​ ដែល​បាន​ដឹកនាំ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ឯករាជ្យ​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៥៣​ ដែល​បាន​ឃើញ​ប្រទេស​របស់​​ព្រះអង្គ​ធ្លាក់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​ និង​របប​ប្រល័យ​ពូជ​សាសន៍​ ហើយ​ធ្លាប់​បាន​សោយរាជ្យ​ម្ដង​ទៀត​ ខណៈ​ប្រទេស​កំពុង​តែ​​តស៊ូ​ ដើម្បី​ទទួល​បាន​ភាព​រឹង​មាំ​ឡើង​វិញ​។ព្រះអង្គទ្រង់បាន​សោយ​ទិវង្គត​កាល​ពី​ម្សិល​មិញ ក្នុង​ទី​ក្រុង​ប៉េកាំង​ ក្នុងព្រះ​ជន្មាយុ​៨៩​ព្រះវស្សា។

ព្រះ​មហាក្សត្រ​ដែល​បាន​ទាម​ទារ​ឯក​រាជ្យ​​ដោយ​សន្ដិ​វិធីពី​ប្រទេស​បារាំង​មក​ជូន​ប្រទេស​​កម្ពុជា​វិញ​​ និងធ្លាប់បាន​ដឹក​នាំ​គណបក្ស​នយោ​បាយ​ចម្រុះ​នៅ​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​៨០​​ ដើម្បី​ទទួល​បាន​សន្ដិភាព​​ និង​បានឡើង​គ្រង​រាជ្យ​ជា​លើក​ទី២​​ ដោយ​ធ្វើ​ឲ្យ​វិបត្តិ​ផ្ទៃក្នុង​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​​រលត់​ទៅនៅ​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​​១៩៩០។សម្ដេច​ឪ​ នរោត្ដមសីហនុនឹង​ត្រូវ​បាន​គេ​ចង​ចាំ​មិន​ភ្លេច​ថាជា​មេ​ដឹក​នាំ​មួយ​រូប​ក្នុង​ចំណោម​​មេដឹក​នាំ​ផ្សេង​ៗ​ទៀត​ ដែលពូកែជាងគេ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ នាចុងទសវត្សរ៍១៩​៦០​។

លោក​ ហ្គដុនឡុងមៀ (Gordon Longmuir) អតីត​ឯកអគ្គ​រដ្ឋ​ទូត​កាណាដា​ប្រចាំ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ​លើក​ឡើ​ងក្នុង​សារ​តាមអុីម៉េលមួយ​​កាល​ពី​ម្សិលមិញ​ថា “ ព្រះបាទ​​​ នរោត្ត​មសីហនុពិត​ជា​ព្រះ​បិតា​ដឹក​នាំជាតិ​ដ៏​ឆ្នើម​ និង​ជា​វីរ​បុរស​ដ៏​អស្ចារ្យ​មួយ​រូប ​ដែល​យើង​ជួប​បាន​តែ​ម្ដង​ប៉ុណ្ណោះ​ក្នុង​ឆាក​ជីវិត​របស់​យើង​”។

លោក​បាន​លើក​ឡើង​បន្ដ​ថា “ ជា​វីរបុរស​​ដ៏​ឆ្នើម​មួយ​រូប​ ក្នុង​ចំណោម​វីរ​បុរស​ផ្សេង​ៗ​ទៀត​នៅ​ក្នុង​សតវត្សរ៍ទី​២០​ និង​ជា​វីរ​បុរស​មួយ​រូប​ ដែល​នាំ​ជោគ​ជ័យ​​មិន​អាច​បំភ្លេច​បាន​​មក​ឲ្យ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​។ព្រះ​បាទ​ នរោត្តមសីហនុ​​នឹង​ត្រូវ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា និង​មិត្ត​ភក្ដិ​ជា​ច្រើន​របស់​ព្រះ​អង្គ​នៅ​បរទេសចូលរួម​​កាន់​ទុក្ខ​ និង​គោរព​យ៉ាង​ជ្រាលជ្រៅ​បំផុត”។

សម្រាប់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ទូ​ទាំង​ពិភព​លោក​ អតីត​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ ដែល​បានសោយ​ទិវង្គត​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ និង​បន្សល់​ទុក​នូវ​ស្នាម​ញញឹម​​រហូតដល់ពេល​បច្ចុប្បន្ន សម្រាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ គឺ​​ស្នាម​ញញឹម​ដ៏​ថ្លៃ​ថ្លា​មួយ​ ក្នុង​ចំណោម​​ស្នាម​ញញឹម​ ដែល​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​បាន​ស្គាល់​គ្រប់​ៗ​គ្នា​។

ដោយ​ត្រូវ​បង្ខំ​ឲ្យ​និរទេស​ខ្លួន​ចំនួន​ពីរ​លើក​ និង​បានឡើង​គ្រង​រាជ្យសម្បត្តិ​ពីរ​លើក​ សម្ដេច​ឪ​ នរោត្ដមសីហនុមិន​ដែល​ទទួល​បរាជ័យ​អ្វី​ធំ​ជាង​ការយាងចូល​ទិវង្គត​ឡើយ​។ ​លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​ពោរពេញ​ដោយ​ទំនុក​ចិត្ត​របស់​ព្រះ​អង្គ​ និង​របៀប​ដឹក​នាំ​ប្រកប​ដោយ​ការ​គ្រប់​គ្រង​ គឺ​ជាទេពកោសល្យ​មួយ​ដ៏​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះ​សម្រាប់​ជីវិត​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ហើយ​ព្រះ​អង្គ​បាន​​ចង​ក្រង​នូវ​សៀវ​ភៅ​មួយ​ចំនួន​ដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ដូច​ជា​ “ សង្គ្រាម​របស់​ខ្ញុំ​ ជាមួយ​នឹង​ទី​ភ្នាក់​ងារ​ស៊ីអាយអេ” និង​ “ អ្នក​​ទោស​របស់​​ខ្មែរក្រហម”។

នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៨០​ ព្រះ​អង្គ​គឺ​ជា​មេដឹក​នាំ​ដែល​ប្រទេស​មហាអំណាច​នៅ​ក្នុង​សម័យ​សង្គ្រាម​ត្រជាក់​ជឿទុក​ចិត្ត​ និង​ជឿ​ជាក់​ថាជាអ្នកអាច​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល ដែល​កើត​មាន​រាប់​ទសវត្សរ៍​មក​ហើយនៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ ​សម្រាប់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​​កាល​ពីដើម​ឆ្នាំ​១៩៩០សម្ដេច​ឪ​ នរោត្ដមសីហនុបាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​និមិត្ត​រូប​នៃ​សម័យ​មួយ​ ដែល​​បាន​ស្គាល់​​សន្ដិភាព ​មុនការឡើង​កាន់​អំណាចរបស់​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​​ កាល​ពី​ដើម​ឆ្នាំ​១៩៧០។

សម្ដេច​ឪនរោត្ដម​ សីហនុមាន​ថ្ងៃ​មួយ​បានហៅខ្លួន​ឯង​ថា “ ជា​មេដឹក​នាំ​​​ធម្មតា​របស់​​ប្រទេស​កម្ពុជា”។ព្រះអង្គ​តែង​តែ​ហៅ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ថា “ កូន” ជាភាសា​បារាំង​និង​ហៅថា “ចៅ​” ជាភាសាខ្មែរ​។​ ​​​អ្នក​សរសេរ​​ជីវប្រវត្តិ​មួយ​ចំនួន​​​បាន​លើក​ឡើង​ថា ព្រះ​អង្គ​តែង​តែ​ចាត់​ទុក​ខ្លួន​ឯង​ថា ជា​​និមិត្ត​​រូប​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​។អ្នក​ដែល​កោត​សរសើរ​​​ព្រះ​អង្គ​បាន​លើក​ឡើង​ថា លក្ខណៈសម្បត្តិ​បែបនេះ​របស់​ព្រះ​អង្គ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​ធ្វើ​ការ​មិន​ខ្លាច​នឿយ​ហត់​ ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ប្រទេស​ជាតិ រីឯអ្នក​រិះ​គន់​ព្រះ​អង្គ​​បាន​លើក​ឡើង​ថាលក្ខណៈ​សម្បត្តិ​បែប​នេះ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ព្រះអង្គមិនចេះទ្រាំនឹងការ

​រិះ​គន់​ខ្លាំងៗ​។ប៉ុន្ដែ អ្នក​រិះ​គន់​របស់​ព្រះ​អង្គ​បាន​បញ្ជាក់​ថា សម្តេចនរោត្ដម​ សីហនុគឺ​ជា​បុគ្គល​តែ​មួយ​គត់​ និង​ជា​បុគ្គល​ដែល​មាន​ឥរិយាបថ​ប្រែ​ប្រួល​ចុះ​ឡើង​ ឲ្យ​តម្លៃ​លើ​ខ្លួន​ឯង​ខ្ពស់​ ជា​មនុស្ស​ដែល​​មិន​អាច​មើល​ចិត្ត​ធ្លុះ​ និង​ជួន​កាល​គឺ​ជា​មនុស្ស​ដែល​មាន​ការ​អត់​​ធ្មត់​ខ្លាំង​បំផុត​។ ព្រះ​អង្គ​បាន​ប្រើ​នូវ​ជំនាញផ្នែកការ​ទូត​ដ៏ប៉ិន​ប្រសប់របស់​ព្រះ​អង្គ​ ដើម្បី​ទទួល​បាន​ជោគ​ជ័យ​ជាមួយ​នឹង​ដៃគូ​ពិភាក្សា​ ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​ជួប​​ជាមួយ​។

លោកដេវិឌឆាណ្ឌល័រ (David Candler) អ្នក​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​ដ៏​ល្បី​ល្បាញ​បាន​លើក​ឡើង​កាល​ពី​ម្សិលមិញ​ថា “ សេចក្ដី​ស្រឡាញ់​យ៉ាង​ជ្រាល​ជ្រៅ​របស់​ព្រះអង្គ​ចំពោះ​​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​​ខ្មែរមិនមាន​មេដឹក​នាំ​កម្ពុជា​ណាដែលខ្ញុំ​ធ្លាប់​ដឹងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ​ អាចធ្វើដូចព្រះ​អង្គបាន​ឡើយ ហើយ​ត្រូវ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​គោរព​ស្រឡាញ់​ទៅ​មុខ​បន្ដ​ទៅ​ទៀត។ លោកបាន​​បន្ដ​ថា “ ភាព​អត់​ធ្មត់​ និង​​ជំនឿ​ចិត្ត​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ក៏​ជា​កត្តាមួយ​យ៉ាង​សំខាន់​ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ភាព​អង់​អាច​យ៉ាង​ដូច្នេះ​។ ដោ​យ​មិន​ដូច​មេដឹក​នាំ​កម្ពុជា​ផ្សេង​ៗ​ទៀត​តាំង​ពី​មុន​មក​ ហើយព្រះ​អង្គ​មិន​ដែលមាន​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ស្តុកស្តម្ភ​ នៅពេលព្រះ​អង្គកំពុង​កាន់​អំណាច​ឡើយ​។

លោកហិនរីកាម (Henry Kamm)   អ្នក​យក​​ព័ត៌មាន​ឲ្យ​កាសែត​ ញូវយ៉ក​ថែមស៍ (The New York Times) បាន​សរសេរ​នៅ​ក្នុងសៀវ​​ភៅ​​របស់​លោក​ នា​ឆ្នាំ​១៩៩៨​ថា “ សម្ដេច នរោត្ដម សីហនុ គឺ​ជា​មេដឹកនាំ​ប្រទេស​មួយ​រូប​ ខុសពី​មេដឹកនាំ​ដទៃទៀត​​ ដែល​ខ្ញុំ​​​ធ្លាប់​បាន​ជួប​ពី​មុន​មក​”។

លោក​បាន​លើក​ឡើង​នៅ​ក្នុង​សៀវ​ភៅ​របស់​លោក​ថា “ ព្រះ​អង្គ​ធ្លាប់​​មាន​ព្រះ​បន្ទូល​ដោយ​ធ្លោយមាត់​ ​និង​មិន​បាន​គិត​អំពី​ការ​ពិតថា ប្រមុខរដ្ឋ​ដទៃទៀតតែង​តែ​លាក់​ការ​ពិត​សម្រាប់​ខ្លួន​ឯង​ លើស​ពី​នេះ​ទៅ​ទៀត​ ព្រះ​ អង្គ​​​តែ​ង​តែ​ទទួល​ស្គាល់​ភាព​ខ្សោយ​របស់​ប្រទេស​​ជាតិ​ជាជាង​បង្ហាញ​ពី​ភាព​ខ្លាំង​របស់​ខ្លួន​។ ព្រះ​អង្គ​តែ​ង​តែ​សើច​ចំអក​ឲ្យ​ខ្លួន​ឯង​ច្រើន​ជាង​អ្នក​ផ្សេង​ៗ​សើច​ចំអកឲ្យ​ព្រះ​អង្គ”។

ការ​ទទួល​ស្គាល់​នៃ​ភាព​ប្រេះ​ស្រាំ​ក្នុង​ប្រទេសរបស់​ព្រះ​អង្គ​ដោយ​ប្រឈម​ទៅ​នឹង​​​ប្រទេសធំៗ​​ជិត​ខាងខ្លួន​ និង​ប្រទេស​មហា​​អំណាច​ ដែល​គិត​តែ​ពី​ផល​ប្រយោជន៍​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ អាច​ជា​គន្លឹះ​មួយ​យ៉ាង​សំខាន់​សម្រាប់​​ព្រះអង្គក្នុងការ​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា​គេច​ផុត​ពី​សង្គ្រាម​ជាមួយ​នឹង​វៀតណាម​អស់​រយៈ​ពេល​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​មក​នេះ​ ​ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ ​ទី​បំផុត​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ធ្លាក់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ភ្នក់ភ្លើង​សង្គ្រាម​នៅ​ប៉ុន្មា​ន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នៃ​​របប​ដឹក​នាំ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ដែល​ត្រូវ​​​បាន​​​បញ្ចប់​​ថា ប្រមុខរដ្ឋ​ដ៏ទៃទៀតតែង​តែ​លាក់​ការ​ពិត​សម្រាប់​ខ្លួន​ឯង​ លើស​ពី​នេះ​ទៅ​ទៀត​ ព្រះ​ អង្គ​​តែ​ង​តែ​ទទួល​ស្គាល់​ភាព​ខ្សោយ​របស់​ប្រទេស​ជាតិ​ជាជាង​បង្ហាញ​ពី​ភាព​ខ្លាំង​របស់​ខ្លួន​។ ព្រះ​អង្គ​តែ​ង​តែ​សើច​ចំអក​ឲ្យ​ខ្លួន​ឯង​ច្រើន​ជាង​អ្នក​ផ្សេង​ៗ​សើច​ចំអកឲ្យ​ព្រះ​អង្គ”។

ការ​ទទួល​ស្គាល់​នៃ​ភាព​ប្រេះ​ស្រាំ​ក្នុង​ប្រទេសរបស់​ព្រះ​អង្គ​ដោយ​ប្រឈម​ទៅ​នឹង​ប្រទេសធំៗ​​ជិត​ខាងខ្លួន​ និង​ប្រទេស​មហា​អំណាច​ ដែល​គិត​តែ​ពី​ផល​ប្រយោជន៍​ផ្លាល់​ខ្លួន​ អាច​ជា​គន្លឹះ​មួយ​យ៉ាង​សំខាន់​សម្រាប់​​ព្រះអង្គក្នុងការ​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា​គេច​ផុត​ពី​សង្គ្រាម​ជាមួយ​នឹង​វៀតណាម​អស់​រយៈ​ពេល​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​មក​នេះ​ តែ​ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ ទី​បំផុត​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ធ្លាក់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ភ្នក់ភ្លើង​សង្គ្រាម​នៅ​ប៉ុន្មា​ន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នៃ​របប​ដឹក​នាំ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ដែល​ត្រូវបានបញ្ចប់​ដោយរដ្ឋ​ប្រហារ​យោធា​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧០​។

សម្ដេចនរោត្ដមសីហនុបាន​មាន​ព្រះបន្ទូល​ទៅ​កាន់​លោក​ ហិនរីកាមដោយ​ពន្យល់​អពីហេតុ​ផលដែល​ព្រះ​អង្គ​ប្រកាន់​គោល​នយោបាយ​អព្យាក្រិត្យ​ដោយ​មិន​បង្ក​សង្គ្រាម​ជា​មួយ​នឹង​ប្រទេស​វៀតណាម​ថា “​នៅ​ក្នុង​ពិភព​លោក​ មួយ​ដែល​គ្មាន​ធម៌មេត្ដា​ ការ​រស់​រាន​មាន​ជីវិត​នៃ​ប្រទេស​ដ៏​តូច​មួយ​ ដូច​ជា​ប្រទេស​កម្ពុជា​ គឺ​ពឹង​ផ្អែក​លើ​ព្រះ​អាទិទេព​ និង​ព្រះ​ពុទ្ធ​ជាអម្ចាស់​”។

ដោយរដ្ឋ​ប្រហារ​យោធានៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧០​​​​។

សម្ដេចនរោត្ដមសីហនុបាន​មាន​ព្រះ​​​បន្ទូល​ទៅ​កាន់​លោក​ ហិនរីកាមដោយ​ពន្យល់​

អំពីហេតុ​ផលដែល​ព្រះ​អង្គ​ប្រកាន់​គោល​នយោបាយ​អព្យាក្រឹតដោយ​មិន​បង្ក​សង្គ្រាម​​​​

ជា​មួយ​នឹង​ប្រទេស​វៀតណាម​ថា “ ​នៅ​ក្នុង​ពិភព​លោក​ មួយ​ដែល​គ្មាន​ធម៌មេត្ដា​ ការ​រស់​រាន​មាន​ជីវិត​នៃ​ប្រទេស​ដ៏​តូច​មួយ​ ដូច​ជា​ប្រទេស​កម្ពុជា​ គឺ​ពឹង​ផ្អែក​លើ​ព្រះ​អាទិទេព​ និង​ព្រះ​ពុទ្ធ​ជាអម្ចាស់​”។

ព្រះនរោត្ដមសីហនុប្រសូតនៅ​ថ្ងៃ​ទី​៣១ខែតុលាឆ្នាំ​១៩២២ ​ហើយ​គឺ​ជា​កុមារ​តែ​​​ម្នាក់​គត់​ដែល​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ចូល​សិក្សា​នៅ​ក្នុង​សាលាបឋម​សិក្សា​​បារាំង​នៅ​​​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ​ និង​នៅ​វិទ្យាល័យ​បារំាង​ នៅ​ទី​ក្រុង​សៃ​ហ្កន (Saigon)។ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​បាន​ជ្រើស​តាំង​ឲ្យ​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​ជា​ព្រះ​មហា​​​ក្សត្រ​ កាល​ពី​ព្រះ​អង្គ​ទើប​តែ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​១៨​វស្សា​នៅ​ឡើយ​ ហើយ​ព្រះ​អង្គបាន​មាន​ព្រះ​បន្ទូល​ថា​ ទ្រង់​ព្រះ​កន្សែង​​នៅ​ពេល​គិត​អំពី​ការឡើង​គ្រប់​គ្រង​អំណាច​។

ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​បាន​រដ្ឋបាល​បារាំង​ជ្រើស​តាំង​ឲ្យ​ឡើង​គ្រងរាជ្យ​ជា​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ ដោយ​​​​សារ​តែ​បារាំង​គិត​ថាព្រះ​អង្គ​គឺ​ជា​មនុស្ស​​​​

មិន​សូវ​រឹង​រូស​ ហើយ​ងាយ​ស្រួល​គ្រប់​គ្រង​ ក៏​ប៉ុន្ដែ​ក្រោយ​មក​ព្រះ​អង្គ​បាន​ដើរ​តួនាទី​យ៉ាង​សំខាន់​នៅ​ក្នុង​ការ​បញ្ចប់​របប​អាណានិគម​បារាំង​ចេញពី​តំបន់​ឥណ្ឌូចិន។

ព្រះអង្គ​ធ្លាប់​បាន​សរសេរ​ថា “បារាំង​ជ្រើស​​​​​​រើស​ខ្ញុំ​ ពី​ព្រោះ​ពួក​គេ​គិត​ថាខ្ញុំ​ជា​កូន​ចៀម។ក៏ប៉ុន្ដែ​ ក្រោយ​មក​ពួក​គេ​មាន​ការ​ភ្ញាក់​​​​

ផ្អើល​ដោយ​ឃើញ​ថា​ ខ្ញុំ​គឺ​ជា​ខ្លា​ទៅ​វិញ”។

នៅ​ពេល​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ មុនីវង្ស​ ចូល​ទិវង្គតនៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៤១​ លោក​ អាដមីរាលដឺគូ​ (Admiral Decoux) រដ្ឋបាល​បារាំង​ប្រចាំ​នៅ​កម្ពុជា​ បាន​ណែ​នាំ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ខ្មែរ​​អង្គ​នេះ​​ដែល​​​កំពុង​តែ​សិក្សា​នៅ​វិទ្យាល័យ​មួយ​ក្នុង​ទីក្រុង​​សៃហ្កន ​ឲ្យ​ឡើង​សោយ​រាជ​្យបន្ត​។

ឯក​សារ​បារាំង​ជា​ច្រើន​ស្ដី​អំពី​សម័យ​នោះ​នៅតែ​ត្រូវ​បាន​លាក់​កំបាំង​រហូត​មក​ទល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​នៅ​ឡើយ​ ក៏​ប៉ុន្ដែ ​បើ​យោង​តាម​អ្នក​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​ជា​ច្រើន​បាន​បង្ហាញ​ថា ​ហេតុ​ផល​ចម្បង​ក្នុង​ការ​ជ្រើស​រើស​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ សីហនុ ​ដោយ​សារ​តែ​ព្រះ​អង្គ​ទំនង​ជា​មនុស្ស​ងាយ​ស្រួល​បញ្ជា​ ហើយ​ទំនង​ជាមិន​មាន​សកម្មភាព​តវ៉ា​ ដើម្បីឯក​រាជ្យ​ដូច​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ផ្សេងៗទៀត។

បារាំង​​មាន​ការ​សោក​ស្ដាយ​យ៉ាង​ខ្លាំង​​ដែល​បាន​សម្រេច​ចិត្ត​ជ្រើស​រើស​ព្រះ​អង្គ​ឲ្យ​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​ នៅពេល​ព្រះ​អង្គ​ព្យាយាម​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​សារព័ត៌មាន​ និង​មេដឹក​នាំ​នានា​នៅ​លើ​ពិភព​លោក​ឲ្យ​បង្ខំ​រដ្ឋា​ភិបាល​បារាំង​ឲ្យ​ប្រគល់​ឯក​រាជ្យ​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ​នៅឆ្នាំ​១៩៥៣​។

មូល​ហេតុ​​ជា​ផ្លូវ​ការ​អំពី​ការជ្រើស​ព្រះ​​អង្គ​ឲ្យ​ឡើង​គ្រង​រាជ្យគឺថា ​ព្រះ​អង្គ​ជា​ប់​ញាតិ​វង្ស​ទាំង​ខាង​ព្រះបិតា​របស់​ព្រះអង្គ​​ គឺ​រាជ​វង្ស​ នរោត្តម ​និង​​ខាង​ព្រះ​មាតា​របស់​ព្រះអង្គ​ ​​​

គឺ​រាជ​វង្ស​ ស៊ីសុវត្ថិ​ ដូច្នេះការ​ជ្រើស​តាំង​ព្រះ​អង្គ​ឲ្យ​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​ នឹង​បញ្ចប់​ជម្លោះ​ដណ្តើម​​​

​រាជ្យ​រវាង​រាជ​វង្ស​ទាំង​ពីរ​។ហេតុ​ដូចនេះ​ហើយ​នៅខែ​តុលាឆ្នាំ​១៩៤១​ ខណៈ​ដែល​សង្គ្រាម​កំពុង​តែ​ឆាប​ឆេះ​ខ្លាំង​នៅ​តំបន់​អឺរ៉ុប ​ហើយ​ប្រទេស​កម្ពុជា​កំពុង​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​ពី​សំណាក់​យោធា​ជប៉ុន​ តាម​រយៈ​​​​រដ្ឋ​បាល​បារំាង​ ដែល​មាន​ភាព​ស្មោះ​​ត្រង់​

ចំពោះ​ប្រទេស​មហាអំណាច​​ដូចជា​ អាល្លឺម៉ង់

និង​ជប៉ុន​នោះ​ ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ សីហនុបាន​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ។

ដូច្នេះ ​ការ​ចាប់​ផ្ដើម​ឡើង​គ្រង​រាជ​្យរបស់​ព្រះ​អង្គ​ ដែល​ទស្សនាវដ្ដី​ ថែមស៍ ​​ម៉ាហ្គាស៊ីន​ (Time Magazine)​ បាន​ចាត់ទុក​កាលពី​ឆ្នាំ​១៩៩៩

​ថា​ជា​​មេដឹក​នាំ​​ម្នាក់​ដ៏មាន​ឥទ្ធិពល​នៅ​អាស៊ី​ ក្នុង​សតវត្សរ៍​​ទី​​២០ជាមេដឹកនាំគួ​រ​ឲ្យ​ចាប់​អារម្មណ៍​ម្នាក់​​ និង​ជា​អ្នក​នយោបាយ​ដ៏ពូកែ​មួយ​រូប​ ដែល​ជួន​កាល​សកម្ម​ភាព​របស់​ព្រះ​អង្គ​មាន​ភាព​អស្ចារ្យ​​ និង​ជា​រឿយៗ​​មាន​ភាព​​ចម្រូង​ចម្រាស​នោះនឹង​​ត្រូវ​បានអ្នក​ប្រវត្តិ​សាស្ដ្រ​ ព្រម​ទាំង​អ្នកវិភាគ​នយោ​បាយ​លើ​ក​​​យក

ទៅ​ពិភាក្សានៅ​ប៉ុន្មាន​ទសវត្សរ៍​ខាងមុខ​នេះ​​។

ក៏ប៉ុន្ដែត្រូវ​ចំណាយ​ពេល​យូរ​ទើប​ដឹង​ថា ​ព្រះ​ ​នរោត្តមសីហនុ ​ជា​​ព្រះ​​មហា​ក្សត្រ​បែប​ណា​​​។

លោកដេវិឌឆាណ្ឌល័រ​ បាន​សរសេរ​ថា​ នៅ​ពេល​បារាំង​ជ្រើស​រើស​ព្រះ​អង្គ​ឲ្យឡើង​គ្រង​រាជ្យ​ មិន​បាន​បង្ហាត់​បង្រៀន​ក្សត្រ​វ័យ​ក្មេង​​អង្គ​នេះ​​ឲ្យ​បំពេញព្រះ​រាជកិច្ច​នោះ​ឡើយ។

ព្រះ​នរោត្តម សីហនុ ​បាន​មាន​ព្រះ​រាជ​បន្ទូល​​ថា ដំបូង​បារាំង​គ្រប់​គ្រង​ព្រះ​អង្គ​យ៉ាង​តឹង​តែង​ ហើយ​នៅ​មុន​ឆ្នាំ​១៩៥២​ ព្រះ​អង្គ​គិត​​តែ​ពីរឿង​ស្រី​ៗ​ច្រើន​​ជាង​​កិច្ច​ការ​របស់​​រដ្ឋ​។

​នៅ​ពេល​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះជន្ម​២៤​វស្សា​ព្រះ​អង្គមាន​បុត្រ​ប្រាំ​មួយ​​អង្គ ហើយ​នៅឆ្នាំ​​១៩៥៤​​ព្រះ​អង្គមាន​មហេសី​ប្រាំនាក់ ​និង​មាន​បុត្រ​១៣​អង្គ។

ក៏ប៉ុន្ដែ​ ព្រះ​អង្គ​ក៏​ទទួល​បាន​មេរៀន​ពី​ព្រះ​​រាជកិច្ច​របស់​ព្រះ​អង្គ​ជា​មេដឹក​នាំ​ប្រទេស​មួយអង្គ​ផង​ដែរ​ បន្ទាប់​ពី​ព្រះ​​អង្គបាន​បញ្ជាក់​ឲ្យ​ឃើញ​បន្ទាប់ពី​ការ​អនុម័ត​ឲ្យ​ប្រើ​ប្រាស់​រដ្ឋ

​ធម្មនុញ្ញ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ឆ្នាំ​១៩៤៧​ និង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជាតិ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥១។

នៅ​ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៥៣​ សម្តេចព្រះ ​នរោត្តម ​សីហនុ ​បាន​ចេញព្រះ​រាជ​សំណើ​ឲ្យ​រដ្ឋ​សភា​ថ្វាយ​អំណាច​ពិសេស​ដល់​ព្រះ​អង្គ​ ដោយ​ព្រះ​អង្គ​បាន​មាន​ព្រះបន្ទូល​​ថា ​ប្រទេស​​កម្ពុជា​កំពុង​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​ស្ថាន​ភាព​គ្រោះ​ថ្នាក់​។ ​រដ្ឋ​សភា​បាន​បដិសេធ​មិន​ព្រម​អនុ​ម័ត​ថ្វាយ​អំណាច​ពិសេស​នេះ​ឡើយហើយ​ព្រះ​អង្គក៏​បាន​ដាក់​ទ័ព​ឡោម​ព័ទ្ធ​អគារ​រដ្ឋ​សភា​ និង​រំលាយ​​សភា​ចោល​តែ​ម្តង​ ពេលនោះអ្នក​នយោ​បាយ​​ប្រមាណជា​​១០​នាក់ ត្រូវ​បាន​ចាប់​ដាក់​ពន្ធ​នាគារ​ ​ហើយ​ព្រះ​អង្គ​បាន​កាន់​កាប់​អំណាច​ពេញ​ទំហឹង​តែ​ម្ដង​ ដោយ​ផ្ដោត​លើ​​​​​​ “ ​ព្រះ​រាជ​បូជ​នីយកិច្ច​​ ដើម្បីទាម​ទារ​ឯករាជ្យ​” ពេញលេញ ​តាម​ការ​សន្យារបស់​ព្រះ​អង្គ​នៅចំ​ពោះ​បជា​​​ជាតិ​​ខ្លួន​​​ថា នឹងទាមទារ​ឯករាជ្យ​ជូនប្រ​ទេស​​​

​​កម្ពុជា​ឲ្យបាន​​​ក្នុងរយៈ​ពេល​​​បីឆ្នាំ។

លោកមីលតុនអូសបន (Miton Obsorne)​ជា​ប្រវត្តិវិទូ​បាន​សរសេរ​ថា “ ​ការ​វិនិច្ឆ័យ​ដោយ​​ផ្ទាល់​របស់សម្តេច នរោត្តម​ សីហនុ ​ប្រកប​ដោយ​ជំនឿចិត្ត​និង​ការជឿជាក់​​ឥត​ងាក​រេ​​ ដែល​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ជ្រាប​​ពី​អ្វី​ជាការ​ល្អបំផុត​សម្រាប់​ប្រទេសកម្ពុជា​នោះ គឺ​ការ​ដឹក​នាំ​របស់​​ព្រះអង្គ​​​ រហូត​ដល់​​​នយោបាយក្នុងប្រទេស​កម្ពុជា​​​ បាន​​ចាប់​ផ្តើម​ធ្លាក់​ចុះនា​ចុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៦០​”។

ដោយ​អនុវត្ត​តាម​ការ​សន្យា​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ក្នុងការ​ទាមទារ​ឯករាជ្យពីបារាំងព្រះ​អង្គបាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​បារាំង​នៅ​ខែ​កុម្ភៈ​​ឆ្នាំ​១៩៥៣​។ នៅ​ពេល​នោះ​ព្រះ​អង្គបាន​ដាក់​​

 

​​

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

លោកមីលតុនអូសបន (Miton Obsorne)​ជា​ប្រវត្តវិទូ​បាន​សរសេរ​ថា “​ការ​វិនិច្ឆ័យដោយផ្ទាល់​របស់សម្តេចនរោត្តម​ សីហនុ ​ប្រកបដោយជំនឿចិត្ត​និង​ការជឿជាក់​​ឥត​ងាក​រេ​​ ដែល​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ជ្រាប​​ពី​អ្វី​ ជាការ​ល្អបំផុត​សម្រាប់​ប្រទេសកម្ពុជា​នោះ ​គឺ​ការ​ដឹក​នាំ​របស់​ព្រះអង្គ​​​ រហូត​ដល់​​​នយោបាយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា​​​បាន​​ចាប់​ផ្តើម​ធ្លាក់​ចុះនា​ចុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៦០​”។

ដោយ​អនុវត្ត​តាម​ការ​សន្យា​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ក្នុងការ​ទាមទារ​ឯករាជ្យពីបារាំងព្រះ​អង្គបាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​បារាំង​នៅ​ខែ​កុម្ភៈ​​ឆ្នាំ​១៩៥៣​។នៅ​ពេល​នោះ​ព្រះ​អង្គបាន​ដាក់​ញ្ញត្តិ​ទៅ​រដ្ឋាភិបាល​បារំាង​ ដើម្បី​ទាម​ទារ​ឯករាជ្យ​។ប៉ុន្តែ​ ការ​ទាម​ទារ​​ឯករាជ្យ​របស់​​ព្រះអង្គមិន​ត្រូវបាន​គេ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ទេ។បន្ទាប់​ពី​ការ​ជួប​ប្រជុំ​ជាមួយ​មន្ត្រី​ជាន់ខ្ពស់​របស់បារាំង​ជា​ច្រើន​លើក ​រួម​ទាំង​ការ​សោយ​អាហារ​ថ្ងៃ​ត្រង់​ជាមួយ​ប្រធានាធិបតី​បារាំង​លោកវ៉ាំងសង់អូរីយ៉ុល (Vincent Auriol)ដែល​​នៅ​ទី​បំផុត​​​គណៈ​ប្រត្តិភូ​​​បារាំងទទួល​បន្ទុក​ប្រទេស​ពាក់​ព័ន្ធ​​លោកហ្សង់ឡេតូណូ (Jean Letourneau) បាន​ទូល​​ព្រះ​អង្គថាសំណើ​របស់​ព្រះអង្គ ​” គឺ​ មិន​ទាន់​ដល់​ពេល​វេលា​ទេ​”។

ដោយ​ត្រូវ​បារាំង​ច្រានចោលនូវ​​សំណើ​នេះ​​​ព្រះអង្គ​បាន​ចាប់​យក​វេទិការ​អន្តរជាតិ​​ដោយ​​ព្រះ​អង្គ​បាន​យាង​ទៅ​កាន់​សហរដ្ឋអាមេរិក​ កាណាដានិង​ប្រទេស​ជប៉ុន​ ដើម្បី​ផ្តល់​បទសម្ភាស​​ ឲ្យមានការ​គាំ​ទ្រ​​ដល់ការ​ទាម​ទារ​ឯក​រាជ្យ​​ជាតិ។ព្រះអង្បាន​សម្ភាសជាមួយ​បញ្តាញ​​ទូរទស្សន៍របស់​ប្រទេស​កាណាដាស៊ីបីស៊ី(CBC) នៅ​ទីក្រុង​ម៉ុនរេរ៉ាល់និងសម្ភាស​ជា​មួយ​កាសែត​​​ ញូវយ៉ក​ថែម​(The New York Times) ហើយ​បាន​ទទួល​អត្ថបទ​​វិចារណកថាគាំទ្រ​ពី​និពន្ធ​នាយក​នៅ​ក្នុង​កាសែត​​វ៉ាស៊ីន​តោនប៉ុស្តិ៍​ (The Washington Post)។

រដ្ឋាភិបាល​បារំាង​​ ដែលកាន់តែចុះ​ខ្សោយ​ដោយ​សារ​ចាញ់​​សង្គ្រាម​ជា​មួយ​អ្នក​ជាតិ​និយម​វៀតណាម​ ​​បាន​យល់​ព្រម​ចរចារ ​ដើម្បី​ប្រគល់​ឯករាជ្យដោយ​សន្តិវិធី​​ដល់​ប្រទេសកម្ពុជា​។នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៩ខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ​១៩៥៣សម្តេចនរោត្តម​ សីហនុបាន​ប្រកាស​ឯករាជ្យ​សម្រាប់​ប្រទេស​របស់​ព្រះអង្គ​។ហើយរបប​គ្រប់គ្រងនៅឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំង​ត្រូវ​បាន​រំលាយ​ចោល​នៅ​ឆ្នាំ​បន្ទាប់​មក​ទៀត។

ព្រះ​យុវរាជសីហនុ ​​ដែលឥឡូវ​នេះ​ជា​ព្រះ​បិតាឯករាជ្យព្រះអង្គ​​មាន​ទស្សនៈវិស័យ​ផ្ទាល់​របស់​ទ្រង់ ​​​សម្រាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ហើយ​ព្រះអង្គ​​​មិន​សព្វ​ព្រះរាជ​​ហឫរទ័យ​នឹង​ព្រះរាជា​​អាស្រ័យ​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​ទេ​។នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥៥ ​ព្រះ​អង្គបាន​ដាក់​រាជ្យ​ជា​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ ដោយថ្វាយរាជបល្ល័លទៅ​ព្រះ​បិតា​របស់​​ទ្រង់​​ឲ្យ​ឡើង​គ្រងរាជ្យ​សម្បត្តិ​​បន្ត ​​ហើយ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ចូល​ប្រឡូក​ក្នុង​ឆាក​នយោបាយ​ ដើម្បី​បង្កើត​គណបក្ស​នយោបាយ​មួយ​ឈ្មោះ​ថាសង្គម​រាស្រ្ត​និយម​ ដែល​បានឡើង​​កាន់​អំណាច​​រហូត​ដល់​​ឆ្នាំ​១៩៧០​។

ក្នុង​អំឡុង​ពេល​កាន់​អំណាច​រយៈ​១៥ឆ្នាំ​ សម្តេចនរោត្តមសីហនុបាន​ចាប់​ផ្តើម​ផែនការដ៏មាន​មហិច្ឆតាមួយ ​ដែលបាន​ធ្វើឲ្យ​ទី​ក្រុង​ភ្នំពេញ​ក្លាយ​ជា​ទីក្រុង​មួយ​ដ៏មាន​លេចធ្លោជាងគេនៅ​ក្នុង​តំបន់​អាសុី។

ពេល​នោះ​​ជា​ពេល​ នៃការចាប់​ផ្តើម​ដំបូង ​ដែល​ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​មាន​វ័យ​ចំ​ណាស់​បាន​រំឭក​ឡើង​វិញ​ថា​ សម័យ​នោះ​ជា​សម័យ​ដ៏មហារុង​រឿង​។​ នៅក្នុង​ឆ្នាំ​ក្រោពីទទួលបាន​ឯករាជ្យ​ពីបារាំងការ​អប់​រំ​មាន​ការ​រីក​ចម្រើនដោយបានសាងសង់សាលា​បឋម​សិក្សា​រាប់​ពាន់​ខ្នង​​។មាន​សិស្ស​ជាង​មួយ​លាន​នាក់​ បាន​ចូលរៀន​ថ្នាក់​បឋមសិក្សា​ ព្រមទាំងមាន​សកល​វិទ្យាល័យ​ចំនួន​ប្រាំបួន​ ត្រូវបាន​កសាង​ឡើង​ ដោយមាន​និស្សិត​ចំនួន​១០.០០០នាក់​ បានចូលរៀន។មន្ទីរពេទ្យ​ថ្មីៗ​ និង​គ្លីនីក​ឯកជនជា​ច្រើន​ត្រូវបាន​កសាង​ឡើង​។ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅក្នុងរយៈពេលទទួលបាន​ឯករាជ្យ​មាន​ស្ថាបត្យករ​ល្បីៗ​ដូច​ជា​លោកវ៉ាន់ម៉ូលីវណ្ណជាអ្នកបាន​អភិវឌ្ឍន៍​សំណង់​​ស្ថាបត្យកម្ម​ម៉ូត​ប្លែកៗ​ ដែល​ស្នារដៃទាំង​នោះ​ នៅសល់​រហូត​ដល់​សព្វថ្ងៃនេះ​។

នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៦១​ នៅ​ពេល​​សង្គ្រាម​រវាង​វៀតណាមខាង​ជើង​ និង​វៀតណាម​ខាង​ត្បូង​បាន​ផ្ទុះ​ឡើង​នោះសម្តេច​នរោត្តមសីហនុបាន​ចាប់​ផ្តើម​ប្រកាសដាក់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជា​ប្រទេស​អព្យាក្រិត្យ​ បានរយៈពេល​ប្រាំបួន​ឆ្នាំ​។លោកឆាណ្ឌល័រ​ មាន​ប្រសាសន៍ថា “ការ​លះបង់ដ៏មានតម្លៃបំផុត​របស់​ព្រះ​អង្គ​ចំ​ពោះ​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​​កម្ពុជា​ ខ្ញុំ​គិត​ថាគឺ​ការ​រក្សា​ប្រទេសកម្ពុជា​មិន​ឲ្យ​ធ្លាក់​ចូលទៅក្នុង​សង្គ្រាម​វៀតណាម​ ដែល​ព្រះអង្គ​បាន​ព្យាយាម​ធ្វើ​កន្លង​មក”។

នៅ​ពេលសម្តេចសីហនុបាន​ស្វែងរក​ការ​គាំទ្រ​ជា​អន្តរជាតិ​​នូវ​​ជំហរ​អព្យាក្រិត្យ​ភាព​របស់​ទ្រង់​​ ព្រះអង្គបាន​ក្លាយ​ជា​មេដឹក​នាំ​នៃ​ចលនា​មិន​ចូល​បក្សសម្ព័ន្ធ​ មានដូចជា​ប្រទេស​ឥណ្ឌាអេហ្សីបនិង​ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ីដែល​បាន​បដិសេធ​មិន​ចូល​រួម​ក្នុង​សង្គ្រាម​ត្រជាក់​។ខណៈពេល​ សម្តេចនរោត្តមសីហនុក្លាយ​ជា​វីរបុរស​នៃ​ចលនា​ឆ្វេង​និយម​អន្តរជាតិ​ ព្រះ​អង្គក៏បាន​កៀងសង្កត់​គណបក្ស​ឆ្វេង​និយម​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​របស់​ព្រះអង្គ​​ផង​ដែរ​ តាម​រយៈ​ការ​ឈ្លបយក​ការ ​​និង​ការ​ចាប់​ខ្លួន។

នៅ​ក្នុង​ពេល​ដូច​គ្នា​នោះ​ដែរ​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៦០​ដែល​ជា​ថ្ងៃ​ដ៏​សប្បាយ​រីករាយ​ក្នុង​ជីវិត​នៅក្នុង​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ នរោត្តមសីហនុមាន​ជីវិត​ភាព​ដ៏​ថ្លៃថ្លា។

លោកអូសបនបាន​រំឭក​ថាតាមរយៈ​ការ​លេង​ឧបករណ៍តន្ត្រីមានដូចជា​សាកសូហ្វូននិង​ត្រែសម្តេចនរោត្តមសីហនុអាច​ដឹក​នាំ​ក្រុម​ភ្លេងមួយក្រុម​ដែលបទភ្លេង​និពន្ធដោយ​អ្នកអង្គម្ចាស់​ជាមិត្ត​ភក្តិរបស់​ព្រះ​អង្គ ​ដែល​តែងតែ​លេង​នៅ​ពេល​ព្រឹក​ព្រលឹម​ នោ​ពាក់​កណ្តាល​ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ​១៩៣០​ នូវបទភ្លេង​ដ៏ពេលនិយមរបស់​បារំាង​ និងបទ​ចំរៀង​របស់ព្រះ​អង្គផ្ទាល់​។នាឆ្នាំនោះនៅ​ពេល​ទទួលទានអាហារ​ល្ងាចក្រុម​អ្នកការ​ទូត​ផឹកស្រា​សំប៉ាញ​ និង​រំា​លេង​ពេញ​មួយ​យប់​​ក្នុង​ព្រះ​បរម​រាជវាំង​។

កោះសន្តិភាព​ គឺពាក្យគេនិយាយសំដៅដល់​ប្រទេសកម្ពុជា​នៅ​ក្នុង​អំឡុង​ឆ្នាំ​នោះ​ និងជាឆ្នាំនៃការ​ធ្លាក់​ចុះ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ផងដែរ។គោលនយោបាយ​និយាយ​ឥតសំចៃ​ អំពី​ជ័យ​ជំនះ​លើ​គូប្រជែង​ផ្នែក​នយោបាយ​របស់​ទ្រង់​ បានធ្វើឲ្យមានការ​ថ្នាំង​ថ្នាក់​ខាងផ្លូវចិត្ត​។បន្ទាប់​ពីការ​ចាប់​ខ្លួន​ក្រុម​បញ្ញវន្ត​ឆ្វេង​និយម​ និង​ការ​កៀប​សង្កត់​លើការ​ផ្សព្វផ្សាយ​​ បានធ្វើឲ្យក្រុម​ឆ្វេង​និយម​រត់ភៀសខ្លួន​ចូល​ព្រៃ​ហើយ​ក្រោយ​មក​បាន​លេច​ឡើង​ជា​ខ្មែរក្រហម​ដ៏សាហាវឃោរឃៅ។នៅ​ពេល​នោះ​សកលវិទ្យាល័យនានាបាន​បណ្តុះបណ្តាល​បញ្ញវន្ត​ជា​ច្រើន​ ប៉ុន្តែមាន​ឪកាសរកការ​ងារ​ធ្វើបានតិច​តូច​ប៉ុណ្ណោះ​ ហើយ​ធ្វើឲ្យ​ពួកគេ​មានកំហឹង​ ចំពោះ​ជីវិត​ដ៏ហឺហារ​របស់​អ្នក​មាន​ និង​អំពើ​ពុលរលួយ​នៅក្នុង​ទីក្រុង​។

© 2022, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស