30 C
Phnom Penh

អាមេរិកលើកយកការទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​នៅ​កម្ពុជា​ ​ការ​ពារ​ការ​ វាយ​ប្រ​ហារ​លើក្រុម​​​ភេរវកម្ម​

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

យោងតាមឯកសារ​របស់ក្រសួង​យុត្តិធម៌​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ឲ្យដឹង​ថា​​ អាមេរិក​អាច​មាន​សិទ្ធិ​បញ្ជា​ឲ្យ​សម្លាប់​ពលរដ្ឋ​របស់​ខ្លួន​ដោយ​ស្រប​ច្បាប់​ប្រសិន​បើ​ពួកគេជឿ​ថាជននោះ​ជា​មេដឹក​នាំ​អាល់​កៃ​​ដា​​​ ហើយ​បាន​លើកយក​​ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​ខុស​ច្បាប់​ និងបាន​បង្ក​មហា​​​វិនាសកម្ម​ខ្ទេច​ខ្ទាំ​ មក​លើ​ប្រ​ទេស​កម្ពុជា​​ ក្នុង​ទសវត្ស​រ៍ឆ្នាំ​១៩៦០និង​ឆ្នាំ​១៩៧០ដើម្បី​បក​ស្រាយ​ការពារ​ខ្លួន​។

កាល​ពី​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ​ ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វ​ផ្សាយរបស់​សហ​រដ្ឋ​​អាមេរិកអិនប៊ី​ស៊ី​ញូវស៍​(NBC News)​បាន​រាយ​ការណ៍​ជា​លើក​ដំបូង​​អំពី​“ ឯកសារ​សម្ងាត់” នេះ​ ដែល​ជា​កំណត់​ហេតុ​សម្ងាត់​របស់​ការិយាល័យ​​ក្រុមប្រឹក្សាផ្នែក​​ច្បាប់​របស់​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​។

ឯកសារ​ដែល​មាន​កម្រាស់១៦​ទំព័រ​នេះ​បានក្លាយ​​ជា​សំណុំរឿង​ស្រប​ច្បាប់ដ៏​រសើប​បំផុត​របស់​​​រដ្ឋាភិបាល​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​ក្នុង​ការ​ប្រើ​​ប្រាស់​យន្ត​ហោះ​គ្មាន​មនុស្ស​បើក​​ដើម្បី​សម្លាប់​​ក្រុម​ណា​ដែល​​សង្ស័យ​ថាជា​ក្រុម​ភេរវកម្ម​​​ រួមទាំង​​ពលរដ្ឋ​អាមេរិក​ខ្លះ​ផង​ដែរ។ នៅ​ក្នុង​ការ​តវ៉ា​ ដើម្បី​ការពារ​សិទ្ធិ​របស់ខ្លួនក្នុងការ​តាម​ប្រមាញ់​សត្រូវ​​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អព្យាក្រឹត ឯកសារ​នោះ​បាន​លើក​ឡើង​អំពី​ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​មក​លើ​ប្រទេស​កម្ពុជា ​​ដែល​បណ្តាលឲ្យ​​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ស្លូត​ត្រង់​​រាប់​មិន​អស់បាន​ស្លាប់​ ក្នុង​ពេលព្យាយាម​បណ្តេញ​កង​ទ័ព​វៀតនាម​ខាង​ជើង។

ឯកសារ​នោះ​លើក​ឡើង​ថា​ “ក្រសួការពារជាតិ​មិន​មាន​​អំណាច​ណា​មួយ ដើម្បី​អះអាង​នោះ​ទេ​​ នៅ​​ពេល​ភាគី​មួយនៅ​ក្នុង​ជម្លោះ​ប្រដាប់​អាវុធ​បាន​វាយប្រហារ​ចេញ​ពី​មូល​ដ្ឋាន​​​ក្នុង​ប្រទេស​មួយ​ថ្មី​ទៀត​ ដូច្នេះ​ប្រតិបត្តិការ​ណាមួយតបទៅនឹង​សត្រូវ​នៅ​ទីតាំង​នោះដោយមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធ​ជាមួយ​ជម្លោះ​ប្រដាប់​អាវុធ​ពី​ដំបូង​ឡើយ​។​នេះ​មិន​ទំនងជាវិធាន​នៃ​ការ​អនុវត្ត​នៅក្នុង​ប្រវត្តិ​សាស្រ្ត​ទេ​​ បើ​ទោះ​ជា​នៅ​ក្នុង​ជម្លោះ​អន្តរ​ជាតិ​​ពី​បុរាណ​ក៏ដោយ​”។

ដើម្បី​ពន្យល់​ករណី​នេះ​​ ក្រសួង​យុត្តិធម៌​បាន​លើក​ឡើង​ពី​លោក​ ចន ស្តេវិនសុន​(John Stevenson)ដែល​នៅ​ពេល​នោះ​ជា​ទី​ប្រឹក្សា​ផ្នែក​ច្បាប់​នៅ​ក្រសួង​ការ​បរទេស​​អាមេរិក​​បាន​ថ្លែង​ប្រាប់​គណៈ​មេធាវី​​ក្នុងបុរី​ញូវយ៉ក​​ នា​ឆ្នាំ​១៩៧០​ស្តី​អំពី​ការ​បន្ត​សកម្ម​ភាព​យោធា​របស់​អាមេរិក​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។​​​​​

លោក​ស្តេវិនសុន​​បាន​អះអាងនៅក្នុង​ឯកសារ​សង្ខេប​​ថា “ នោះ​គឺជា​ជម្លោះ​ប្រដាប់​​អាវុធ​អន្តរជាតិ​មួយ​ ប្រសិន​បើ​រដ្ឋ​អព្យា​ក្រឹត្យ​​​មួយ​មិន​អាច​មាន​លទ្ធភាព​ដើម្បី​ការ​ពារ​ចំពោះការ​រំលោភ​បំពាន​​ណា​មួយ​មក​លើ​អព្យាក្រិតភាព​របស់​ខ្លួន​​ទេនោះហើយ​កង​កម្លាំង​នៃ​ក្រុម​បង្ក​សង្រ្គាម​ដែល​បាន​ប្រើ​ប្រាស់​ទឹកដី​របស់​ខ្លួន​ជា​មូលដ្ឋាន​​ប្រតិ​បត្តិ​ការ​ ដូច្នេះភាគីក្នុង​សង្គ្រាម​ដទៃ​ទៀត​​​ ជា​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ត្រូវ​វាយ​ប្រហារ​សត្រូវ​​របស់​ខ្លួននៅ​ក្នុង​ប្រទេស​​ទាំង​នោះ”។

លោកស្តេវិនសុនបាន​ថ្លែង​អំពី​ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​របស់​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិកមក​លើ​​ប្រទេស​កម្ពុជា​ថា​ ប្រវត្តិសាស្រ្ត​បាន​ផ្តល់​ឲ្យ​អាមេរិក​នូវ​សិទ្ធិ​ដើម្បី​ទម្លាក់គ្រាប់​បែក​​លើ​ប្រទេស​ណាមួយ​ ដែល​មិន​អាច​បណ្តេញ​សត្រូវ​របស់​អាមេរិក​ចេញ​ពី​ប្រទេស​ខ្លួនបាន​។

ក្រសួង​យុត្តិធម៌​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​កំពុង​ប្រើ​ប្រាស់​ការ​អះអាង​នេះ​ ដើម្បី​បក​ស្រាយ​ពី​ការ​​សម្លាប់​ជន​សង្ស័យ​ជា​មេដឹកនាំ​អាល់​កៃ​ដា​ជា​ជន​ជាតិ​អាមេរិក​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​។ ស្ថាន​ទូតអាមេរិក​ប្រចាំ​រាជធានី​ភ្នំ​ពេញ​បដិសេធ​មិន​ធ្វើ​សេចក្តី​អត្ថាធិប្បាយ​ទេ។

កាលពីឆ្នាំ​១៩៦៥ ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ទម្លាក់គ្រាប់បែក​លើ​កង​ទ័ព​វៀត​ណាម​ខាង​ជើង​​ ដែល​លាក់​ខ្លួន​នៅ​ភាគ​ខាង​កើត​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ដោយ​គ្មាន​ការ​អនុម័ត​យល់​ព្រម​ពី​សភា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​ឡើយ​។​ហើយ​នៅ​ពេល​សភា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​បញ្ឈប់​ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៣ ពេលនោះ​កងទ័ពអាមេរិក​បាន​ទម្លាក់គ្រាប់​បែក​អស់ជាង​២៣០.០០០ លើក​មក​លើ​ប្រទេស​កម្ពុជារួចទៅហើយដោយមាន​គ្រាប់​បែក​ជាង​២,៧៥លាន​តោន​ ត្រូវ​បាន​ទម្លាក់មក​លើ​ទីតាំង​ជាង​១១៣.០០០​ ​កន្លែង​​ ដែល​ទីតាំង​ទាំង​នោះ​ភាគ​ច្រើន​​មិន​បានកំណត់​ឲ្យត្រឹម​ត្រូវ​ឡើយ។តាម​ការ​ប៉ាន់​ប្រមាណបានឲ្យដឹង​ថា​ មានប្រជា​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ប្រហែល​កន្លះ​លាន​នាក់បានស្លាប់​នៅ​ពេល​នោះ​​ ​​ហើយ​គ្រាប់បែក​ចាស់ៗ​ ដែល​នៅ​សល់​ មិនទាន់​ផ្ទុះ​​ កំពុង​បន្ត​សម្លាប់​ប្រ​ជាកសិករ​​ស្លូត​​ត្រង់​ និង​កុមារ​រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ។

អ្នកប្រវត្តិ​​វិទូ​ខ្លះ​​លើក​ឡើងថា ​ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​របស់អាមេរិក​ នៅ​ពេលនោះ​បាន​ជំរុញឲ្យ​ប្រជា​កសិករ​ជា​ច្រើន​រត់ចូល​ធ្វើ​ទាហាន​ខ្មែរ​ក្រហម​ ​​ដែល​ជារបប​ដ៏យង់ឃ្នង​ ដោយក្រោយ​មក​បានសម្លាប់​ប្រជាជន​ខ្មែរ​អស់​ប្រហែល​១,៧លាននាក់​ថែមទៀត។​​​​

លោក​ ផៃស៊ីផានអ្នក​នាំ​ពាក្យ​ទីស្ដី​ការគណៈ​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ កាលពីម្សិលមិញ​បានលើក​ឡើង​ថារដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជានៅ​តែ​​រក្សា​គោល​ជំហរ​របស់​ខ្លួន​ថា ការ​​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​មក​លើ​ប្រទេស​កម្ពុជា​គឺ​ខុស​ច្បាប់។

លោកផៃស៊ីផានថ្លែង​ថា“ ប្រសិន​បើលោកសម្លាប់​នរណា​ម្នាក់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ផ្សេង​ គឺ​វា​ខុស​ច្បាប់​ ដោយគ្មាន​ការ​អនុញ្ញាត​ពី​ប្រទេស​នោះ​ជាមុនសិន​។នេះ​គឺ​ជា​ទស្សនផ្ទាល់​របស់​​ខ្ញុំ”។លោក​បន្ត​ថាប៉ុន្ដែកង​ទ័ព​ដ៏មាន​ឥទ្ធិពល​​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ បាន​ចាក​ចេញ​ពី​​កម្ពុជា​​ដោយ​មិន​បាន​ជួយ​អ្វី​សោះ​ឡើយ​។លោកផៃ​ ស៊ីផានបាន​បន្ថែម​ថា “ ពួក​គេ​អាច​ធ្វើ​អ្វី​ៗ​បាន​បែប​នេះ​តាមចិត្ត បើទោះ​ជាស្រប​ច្បាប់ឬក៏​ខុស​ច្បាប់​ក៏ដោយ​។យើង​គ្មាន​​លទ្ធភាព​បណ្ដេញ​កង​ទ័ព​វៀត​ណាម​ខាង​ជើង​ចេញ​ពី​ប្រទេស​យើង​ឡើយ ​ព្រោះ​​ពេលនោះប្រទេស​យើង​ខ្សោយ​ណាស់”។

លោក​ពិត​ជា​មាន​អារម្មណ៍​សោក​ស្ដាយ​ចំពោះ​ការ​សម្រេច​របស់​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ ដែល​បាន​ប្រើ​បទ​ពិសោធ​នៅ​ក្នុង​ការ​ការ​ពារ​ជាតិ​របស់​ខ្លួនដោយ​បើក​ការ​វាយ​ប្រហារ​ដោយ​ប្រើយន្ដហោះ​គ្មាន​មនុស្ស​បើក​នោះ​។លោក​បាន​ថ្លែង​ថា “ ​ខ្ញុំ​មាន​អារម្មណ៍​សោក​ស្ដាយ​ ដោយសារ​គេ​មិន​គួរ​លើកយកការ​វាយ​ប្រហារ​បែប​នេះ​ដើម្បីការពារខ្លួននោះឡើយ”។

ប្រវត្ត​ិវិទូ និង​ជា​អ្នក​ជំនាញ​​ប្រវត្ដិសាស្ត្រ​ខ្មែរលោក​ ដេវិឌឆាណ្ឌល័រ (David Chandler) បាន​ចោទ​សួរ​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​អាមេរិក​អំពី​ការ​សម្រេច​របស់​ខ្លួន​ នៅ​ក្នុង​ការ​បើកយុទ្ធនា​ការ​​ទម្លាក់​គ្រាប់​ជា​យូរ​ឆ្នាំ​មក​លើ​​កម្ពុជា​។

លោក​លើក​ឡើង​តាម​រយៈ​អុីម៉េល​ថា “​ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​នៅ​ឆ្នាំ១៩៧០ គួរ​ ទទួល​បាន​ការ​យល់​ព្រម​ពី​សម្ដេច​ឪនរោត្ដមសីហនុ​ ដែល​កាល​ពី​ពេល​នោះ​ព្រះ​អង្គ​គឺ​ជាប្រមុខ​រដ្ឋ​ ដូច្នេះ​ទើបការ​ទម្លាក់​គ្រាប់​នេះ​អាច​ស្រប​ច្បាប់​ ​ដែលបានបំផ្លិច​បំផ្លាញ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៣ប៉ុន្ដែការ​ទម្លាក់​នោះ​ត្រូវ​បាន​បញ្ចប់​ទៅ​វិញ​ដោយ​រដ្ឋសភា​សហ​រដ្ឋ​​អាមេរិក។ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​នេះមិន​បាន​ទម្លាក់​ចំ​ទៅ​លើ​កង​ទ័ព​វៀត​ណាម​ខាង​ជើង​នោះ​ទេប៉ុន្ដែបែរ​ជា​ទម្លាក់​ត្រូវ​កង​ទ័ព​ខ្មែរ​ក្រហម​ ដែល​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​មិន​បាន​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ជាមួយ​ទៅ​វិញ​”។

លោក​បាន​មាន​​ប្រសាសន៍​ថា “ ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៣​ លោក​ឧត្ដម​សេនីយ៍​​យោធា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ម្នាក់​ បាន​ហៅ​ថាគ្រាន់​តែ​ជា​សង្គ្រាម​មួយ​​ក្នុង​ទី​ក្រុង​ប៉ុណ្ណោះ​ហើយ​ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​នៅ​ក្នុង​សង្គ្រាម​វៀត​ណាមបាន​បញ្ចប់​ បន្ទាប់​ពី​មាន​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​រវាង​សហរដ្ឋ​​អាមេរិក​ និង​ប្រទេស​វៀត​ណាម​”។លោក​បាន​បន្ថែម​ថាការ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​នោះ​ពិត​ជា​គួរ​ឲ្យ​តក់​ស្លុត​ មិន​អាច​ប្រកែក​បាន​ ឬក៏​អាចប្រកែកបានបើនិយាយ​ក្នុង​ន័យថា ការទម្លាក់នោះ​អាចជួយបង្អាក់​ជ័យជម្នះរបស់ពួកខ្មែរក្រហមយ៉ាងហោចណាស់បានមួយឆ្នាំទៀតដែរ។

ទីបំផុតខ្មែរ​ក្រហម​​​បា​ន​ទទួល​ជ័យ​ជម្នះ​លើ​​របបលោកលន់នល់ ​ដែល​គ្រាំ​ទ្រ​ដោយ​សហ​រដ្ឋអា​មេរិក​ ​ក្នុង​ឆ្នាំ​​១៩៧៥។

អ្នក​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រលោកបេនឃែន​ណេន​   (Ben Kiernan) និងអ្នក​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​​អ្នក​ឯ​ទៀត​បា​ន​​បន្ទោសកា​រ​​​ទម្លាក់​គ្រាប់​​​របស់​​អា​មេរិក​។ លោក​បាន​លើកឡើង​​ក្នុង​អត្ថបទមួ​យ​ក្នុង​ឆ្នាំ២០០៦​នៅ​ក្នុង​​ទស្សនា​វ​ដ្តី​ ឌឹវ៉លរា៉ស់ (The Walrus) ថា “ អ្នក​ស្លាប់​និង​របួស​​​ជន​ស៊ី​វិល​​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា បា​ន​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រជា​​រាស្ត្រ​ ដែល​មា​ន​កំ​ហឹង​ងើប​ឡើង​កាន់​​អា​វុធដើម្បី​ចូលរួមការ​បះ​បោរ​ ដែល​ទទួលបានកា​រ​គាំទ្រ​​

បន្តិច​បន្តួច រហូត​ដល់​កា​រ​​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​ចាប់​ផ្តើម​ ដោ​យធ្វើ​ឲ្យ​​សង្គ្រាម​វៀត​ណា​ម​រី​ក​​រាល​ដាល​​ចូ​ល​កាន់​តែ​ជ្រៅ​ទៅ​ក្នុង​ប្រទេ​ស​កម្ពុជា​ ​បង្កឲ្យមាន​រដ្ឋ​ប្រហា​រ​មួយ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧០និងធ្វើឲ្យពួគ​​ខ្មែ​រ​ក្រហម​​កាន់តែ​ខ្លាំង​​ឡើង​ភ្លាម​ដែរ​ ដែលទី​បំ​ផុត​​បង្កឲ្យមានអំពើ​ប្រល័យ​​ពូជសាសន៍​នៅ​កម្ពុជា​”។

​ក្នុង​ឳកាសប្រកាសការតែងតាំង ​​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ក្រសួ​ង​កា​រ​បរទេសថ្មី ​កា​ល​ពី​ខែ​មុនលោកចនឃែរី ​បា​ន​បញ្ជាក់​ឡើង​វិញ​អំ​ពី​ទស្សនៈ​របស់លោកថា កា​រ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​​របស់​អាមេរិកនៅ​​កម្ពុជា​ គឺ​ខុស​​ច្បាប់​។ ប្រទេស​កម្ពុជា​ ធ្លាប់បា​ន​លើកឡើង​អំ​ពី​កា​រ​​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​នេះដើម្បី​​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​​​សហរដ្ឋ​អា​មេរិក​​ឲ្យ​លើក​លែង​បំ​ណុល​​ចំ​នួន​​២៧៤លា​ន​ដុល្លារ​ របស់​​របប​ លន់នល់ដែល​តាំ​ង​ពី​នោះ​មក​​កើន​ដល់​៤៤៥​លាន​ដុល្លារ​​ ​ ហើយមិន​ទាន់បាន​សង​នៅ​ឡើយ​។

បន្ទាប់​ពី​​ទូរទស្សន៍​ អិនប៊ី​ស៊ីបា​ន​​ផ្សាយ​សៀវ​ភៅ​ស លើក​ឡើង​អំពី​កា​រ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែកនៅ​ក្នុងកម្ពុជា​ សេតវិ​មា​ន​ បា​ន​ឆ្លើយ​តប​វិញ​​​ដោ​យ​ប្រកាស​​​ថា ​ខ្លួន​នឹង​សង្ខេប​ប្រាប់​សមា​ជិក​សភា​ស្តី​ពី​កំ​ណត់​ហេតុ​សម្ងាត់នេះ​។

​សៀវ​ភៅ​ស​នេះ​​ក៏​ត្រូ​វ​​បា​ន​គេ​រំ​ពឹង​​ថា​បានផ្សព្វផ្សាយនៅ​អំ​ឡុ​ង​កា​រពិភាក្សា​ដេញ​ដោល​ក្នុងព្រឹទ្ធសភា ដើម្បីតែងតាំង​​បេក្ខភាព​​ លោកចនប្រេន​ណិន (John Brennan)​​ ជា​ប្រធានទីភ្នាក់​ស៊ើប​កា​រណ៍​កណ្តាល(CIA)​​របស់​លោកប្រធានាធិប​តី​​​អាមេរិក​ បារ៉ាក់ ​អូបាម៉ាកា​ល​ពី​ម្សិល​មិញ៕

ប្រែ​សម្រួលដោយ ឃិន ណៃ

​​​​​​​​​

​​​

© 2022, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស