32 C
Phnom Penh

ក្រុមអ្នក​សង្កេតការណ៍​អន្តរ​ជាតិ​​ប្រកាស​ថា ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជាតិប្រព្រឹត្តទៅ​ដោយ​សេរី និង​យុត្តិធម៌

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

អ្នក​សង្កេតការណ៍​អន្តរ​ជាតិ​២៩១​នាក់ ដែល​គណៈ​កម្មាធិការ​ជាតិ​រៀប​ចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ បាន​អញ្ជើញ​ឲ្យ​មក​ត្រួត​ពិនិត្យ​សកម្ម​ភាព​បោះ​ឆ្នោត​កាលពី​ថ្ងៃ​អាទិត្យ បាន​ប្រកាស​ថា ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជាតិ​អាណត្តិ​នេះ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​សេរី និង​យុត្តិធម៌ ទោះ​បីជា​មាន​ការ​​ចោទ​ប្រកាន់​ថា ភាព​មិន​ប្រក្រតី​កើត​ឡើង​គួរ​ឲ្យ​កត់​សម្គាល់​ក៏​ដោយ។

ទោះ​បី​ជា​គណ​បក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិទទួល​បាន​សំឡេង​គាំ​ទ្រ​ច្រើនគួរ​ឲ្យ​កត់​សម្គាល់ ពោល​គឺ​ទទួល​បាន​៥៥​អាសនៈ​ក្នុង​ចំណោម​១២៣​អាសនៈ​នៅ​រដ្ឋ​សភាក៏ដោយ​ ក៏គណ​បក្ស​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​ទទួល​បាន​៦៨​អាសនៈ​ ដែល​ជា​សំឡេង​ភាគ​ច្រើន​ដែរ។ ក្រុម​អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​ដែល​តាម​សេចក្តី​រាយ​ការណ៍​ថា ទទួល​បាន​ការ​រ៉ាប់​រង​លើ​ការ​ចំណាយ​ផ្សេងៗ​ពី​គណ​​បក្សកាន់​អំណាច​នោះ បាន​លើក​​ឡើង​ថា ​គណ​បក្ស​ទាំង​អស់​គួរ​តែ​គោរព​ និង​ទទួល​យក​​សំឡេង​ភាគ​ច្រើន​នេះ​។

សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​រួម​របស់​សន្និសីទ្ធ​អន្តរ​ជាតិ​ស្តី​ពី​គណ​បក្ស​នយោ​បាយ​អាស៊ី​ (ICCAP) និង​អង្គការ​ទស្សននយោ​បាយ​អ្នក​ប្រជា​ធិប​តេយ្យ​​​អាស៊ី​ប៉ាស៊ីហ្វិក​អន្តរជាតិ​ (CAPDI) មាន​ខ្លឹម​សារ​ថា“​ យើង​យល់​ឃើញ​ថា ការ​បោះ​ឆ្នោត​នៅ​ក្នុង​​ប្រទេស​កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ជោគ​ជ័យ​ ដែល​កើត​ចេញ​ពី​ឆន្ទៈ​ដ៏​រឹង​មាំ និង​ជា​ជ័យជម្នះ​របស់​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​នៅក្នុង​ដំណើរ​ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​អនាគតកាន់​តែ​ប្រសើរ​ ​ដោយ​ផ្អែក​លើ​ភាព​ឧដុង្គ​ឧត្តម និង​ខ្ពង់​ខ្ពស់​នៃ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​”។

ស្ថាប័ន​ទាំង​ពីរ​បាន​អះ​អាង​ថា ខ្លួន​តំណាង​​ឲ្យ​គណ​បក្ស​នយោ​បាយ​៣៤០គណ​បក្ស​មក​ពី​បណ្តា​ប្រទេស​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ី​ ដូចជា ប្រទេស​ភូមា ឥណ្ឌូណេស៊ី និង​ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី​ ជា​ដើម​។ សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​ដែល​ត្រូវ​បាន​ផ្សព្វ​​ផ្សាយ​តាម​រយៈ​គេហ​ទំព័រ​របស់​គណៈ​កម្មា​ធិការ​ជាតិ​រៀប​ចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ផង​ដែរ​នោះ​បាន​ចាត់​ទុក​ការ​​ថា ការ​បោះ​ឆ្នោត​កាល​ពី​ថ្ងៃ​អាទិត្យប្រ​ព្រឹត្ត​ទៅដោយ “ ​សេរី និង​យុត្តិ​ធម៌​ មាន​តម្លា​ភាព សន្តិ​ភាព​ គ្មាន​អំពើ​ហិង្សា​ និង​រលូន។ នេះ​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ឲ្យ​ឃើញ​ថា ប្រជា​ធិប​តេយ្យ​កម្ពុជា​​មិន​មែន​គ្រាន់​តែ​មាន​ភាព​ចាស់​ទុំ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​ ​ប៉ុន្តែ ថែម​ទាំង​មាន​ចារិក​​ល្អ​ផ្នែក​នយោ​បាយ​ទៀត​ផង”។

នៅ​ក្នុង​សន្និសីទ្ធ​សារ​ព័ត៌​មាន​​កាល​ពី​ព្រឹក​ម្សិល​មិញ​ ក្រុម​អ្នក​សង្កេតការណ៍​ទាំង​នេះ​បាន​លើក​ឡើង​​ជា​ថ្មី​ម្តង​ទៀត​ អំពី​ការ​វាយ​តម្លៃ​​ខ្ពស់ចំពោះ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នីតិកាល​នេះ ទោះ​​បី​ជា លោក សម រង្ស៊ី ប្រធាន​គណ​បក្ស​សង្គ្រោះ​​ជាតិ​បាន​ធ្វើ​សន្និសីទ្ធ​សារ​ព័ត៌​មាន​ ដើម្បី​បដិ​សេធ​លទ្ធ​ផល​នៃ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ក៏​ដោយ​។

លោក សម រង្ស៊ី បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ថា មាន​ភាព​មិន​ប្រក្រតី​ជា​ច្រើន​បាន​កើត​ឡើង​ ហើយ​​បាន​អំពាវ​នាវ​ឲ្យ​មាន​ការ​បង្កើត​គណៈ​កម្មា​ធិការ​មួយ​ ដើម្បី​សើុប​អង្កេត​លទ្ធ​ផល​នេះ។ នៅ​ពេល​អ្នក​សារព័ត៌​មាន​សួរអំពី​សេចក្តី​រាយ​ការណ៍​ដែលថា មាន​ឈ្មោះ​ជាន់​គ្នា​​ក្នុង​បញ្ជី​ឈ្មោះ​​អ្នក​បោះ​ឆ្នោត និង​អ្នក​បោះ​ឆ្នោត​ជា​ច្រើន​ដែល​បាន​និយាយថា ខ្លួន​រក​ឈ្មោះមិន​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​ ចម្លើយ​របស់​ក្រុម​អ្នក​សង្កេតការណ៍​អន្តរ​ជាតិ​ទាំង​នេះ​មាន​លក្ខណៈ​​ជា​ទស្សន​វិជ្ជា​។

លោក មូសាហីត ហូសេន សាយីត (Mu-​shahid​ Hussain Sayed) អគ្គលេខាធិការអង្គការ​CAPDI បាន​លើក​ឡើង​ថា គ្មាន​ប្រទេស​ណា​បាន​រៀប​ចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ប្រកប​ដោយ​យុត្តិ​ធម៌​ទាំង​ស្រុង​ទេ សូម្បីតែ​ប្រទេស​ប្រកាន់​លទ្ធិ​​ប្រជា​ធិប​តេយ្យ​នៅ​លោក​ខាង​លិចក៏ដោយ។

លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “ ជា​អកុសល​ ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ចង់​កាត់​បន្ថយ​រឿង​រ៉ាវ​ច្រើន​​ពេក​។ តើ​វា​មាន​ភាព​សេរី និង​យុត្តិ​ធម៌​ដែរ​​ឬ​ទេ។ ចម្លើយ​អាច​មាន ឬមិន​មាន ក៏​ប៉ុន្តែ ​វា​ត្រូវតែមាន​ចម្លើយ​លាយ​ឡំ​គ្នា​ច្រើន​ជាង​មុន”។ លោក​បាន​លើក​ឡើង​បន្ថែម​ទៀត​ថា គុណ​វិបត្តិ​ដែល​ទំនង​ជា​កើត​ឡើង​ “ មិន​បាន​ប៉ះពាល់​ជាក់​ស្តែង​ទៅ​លើ​ដំណើរ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ទេ”។

ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជាតិ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៨ បាន​​ទាក់​ទាញ​អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​អន្តរ​ជាតិ​៥០០​នាក់​ ​ដែល​ភាគ​ច្រើន​មក​ពី​សហ​ភាព​អឺរ៉ុប​ ក៏​ប៉ុន្តែ ឆ្នាំ​នេះ​សហ​ភាព​អឺ​រ៉ុប​មិន​បាន​បញ្ជូន​​អ្នក​សង្កេត​​ការណ៍​របស់​ខ្លួន​មក​ទេ​​ ដោយ​បាន​លើក​ឡើង​​ថា ខ្លួន​មិន​បាន​ទទួល​សំណើ​ណា​មួយ​ទេ ហើយ​ថា អនុសាសន៍​ដែល​ក្រុម​អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​របស់​ខ្លួន​បាន​ធ្វើ​ឡើង​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៨ មិន​ត្រូវ​បាន​ទទួល​យក​ទេ​។ ស្ថាន​ទូត​​អាមេរិក​ ក៏​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ផង​ដែរ​ថា ខ្លួន​បាន​សម្រេច​បញ្ជូន​ត្រឹម​តែ​ “​ អ្នក​ចុះ​ពិនិត្យ​ក្រៅ​ផ្លូវ​ការ” ទៅ​កាន់​​ការិយាល័យ​បោះ​ឆ្នោត​​ មិន​មែន​អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​ផ្លូវ​ការ​ទេ។

យោង​តាម​អីុម៉េល​របស់​លោក ជុង អីុយុង (Chung Euiyong) អគ្គ​លេខា​ធិការ​អង្គការ​ ICAPP ដែល​បាន​ផ្ញើ​ចេញ​កាល​ពី​ខែ​មុន​ បាន​បង្ហាញ​ថា ក្រុម​អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​ដែល​បាន​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្នុង​ឆ្នាំ​នេះ ​ទទួល​បានការ​រ៉ាប់​រង​​ផ្នែក​ចំណាយ​ពី​គណ​បក្ស​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​៕

ប្រែ​សម្រួល​ដោយ កង សុធា

© 2022, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស