28 C
Phnom Penh

គ.ជ.ប. ទទួល​ស្គាល់​ថា មាន​ឈ្មោះ​ស្ទួន​​ចំនួន​២៧០​.០០០​ឈ្មោះ​​ក្នុង​បញ្ជី​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​​

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

ពីរ​ខែ​​បន្ទាប់​ពី​ការ​បោះឆ្នោត​​ជាតិដ៏​​​ចម្រូង​​​ចម្រាស​​នេះ មន្ត្រី​ឃុំ​-សង្កាត់​ទូទាំង​ប្រទេស​​​​​កាល​ពី​ម្សិលមិញ​​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​​ដំណើរ​ការ​​ចុះ​ឈ្មោះ​​បោះឆ្នោត​​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​​ ដែល​មាន​​រយៈ​ពេល​២០​ថ្ងៃ​ ខណៈដែល​​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​​រៀប​ចំ​ការ​បោះឆ្នោត​​​ (គ.ជ.ប.) បាន​ប្រកាស​ថា ឈ្មោះ​​ស្ទួន​គ្នា​ចំនួន​២៧០.០០០​ឈ្មោះ​​នឹង​ត្រូវ​លុបចោល​ពី​បញ្ជី​ឈ្មោះ​បោះ​ឆ្នោត ដែល​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​​កាល​ពី​ខែ​កក្កដា​។

លោក​ ទេព​ នីថា អគ្គលេខាធិការ ​គ.ជ.ប. ​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ​មាន​​ប្រជាពល​រដ្ឋ​​ប្រហែល​៣៣៧​.០០០​នាក់​ នឹង​គ្រប់​អាយុ​១៨​ឆ្នាំ​​ បើគិត​​​ចាប់​តាំង​ពី​​​ការ​បោះឆ្នោត​​កាល​​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៨ ខែ​កក្កដា​មក​ គឺ​​​មាន​​ន័យ​​​ថា ពួក​គេ​​ឥឡូវ​​នេះ​មាន​សិទ្ធិ​មក​ចុះ​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​​ហើយ​​​ បើ​ពុំ​ដូច្នោះ​ទេ​​ការ​ចុះ​ឈ្មោះ​ជា​សាធា​​​រណៈ​​លើក​​​ក្រោយ​​នឹង​ត្រូវ​រង់​ចាំ​​រហូត​ដល់​ការ​បោះ​​ឆ្នោត​​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ​-សង្កាត់ឆ្នាំ​​២០១៧។

លោក​ ទេព នីថា បាន​មាន​ប្រសាសន៍​តាម​​ទូរស័ព្ទ​ថា យោង​តាម​​​បញ្ជី​ឈ្មោះ​​ឆ្នាំ​២០១២ ដែល​គ្រប់​គ្រង​​ដោយ​ប្រព័ន្ធ​កុំព្យូទ័រ​របស់​គ.ជ.ប.​មាន​​ឈ្មោះ​ស្ទួន​គ្នា​ចំនួន​​២៧០​.០០០​​ឈ្មោះ​​នៅ​ក្នុង​បញ្ជីឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​​ ដែល​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​តែ​លុប​ចោល​។ លោក​ ទេព នីថា បាន​បន្ត​ថា  ដោយ​គាំទ្រ​ចំពោះ​តួ​លេខ​​នេះ​ មន្ត្រី​ឃុ​ំ​-សង្កាត់​ ដែល​បាន​ត្រួត​ពិនិត្យ​បញ្ជី​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​​ដោយ​ដៃ​​ បាន​រក​ឃើញ​ថា មាន​ឈ្មោះចំនួន​ជាង​១៣០​.០០០​ឈ្មោះ​​ជា​ឈ្មោះ​​ស្ទួន​គ្នា​​ ឬ​ក៏ជា​ឈ្មោះ​របស់​​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​​ណា​ដែល​បាន​ស្លាប់​ ឬ​ក៏​ចាក​ចេញ​ពី​ស្រុក​កំណើត​របស់​ខ្លួន​។

លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “យើង​គិត​ថា ឈ្មោះ​ស្ទួន​គ្នា​ ដែល​ត្រូវ​បាន​រាយការណ៍​ដោយ​​អាជ្ញាធរ​​ឃុំ​-សង្កាត់​​ គឺ​វា​ជាន់​គ្នា​​នឹង​ឈ្មោះ​​នៅ​ក្នុង​ទិន្នន័យ​​ ដែល​គ្រប់​គ្រង​​​​ដោយ​ប្រព័ន្ធ​កុំ​ព្យូទ័រ​របស់​គ.ជ.ប.”។ លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ទាក់​ទិន​នឹង​ឈ្មោះ​ស្ទួន​គ្នា​​ចំនួន​២៧០.០០០​ឈ្មោះ​ថា “ឈ្មោះ​ទាំង​នេះ​​ នឹង​ត្រូវ​លុប​ចេញ​ពី​បញ្ជី​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​”។ លោក​បាន​បន្ត​ថា “នៅ​ក្នុង​ចំណោម​​​ឈ្មោះ​​ចំនួន​១៣០.០០០​ឈ្មោះ​ ជា​ឈ្មោះ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ណា​ដែល​បាន​ស្លាប់​ ឬ​ក៏​ចាក​ចេញ​ពី​​ស្រុក​កំណើត​របស់​ខ្លួន​​ក៏​នឹង​ត្រូវ​លុប​ចោល​​ដែរ​”។ លោក ទេព​ នីថា បាន​បន្ត​ទៀត​ថា “ ឈ្មោះ​ស្ទួន​គ្នា​បាន​កើត​ឡើង​នេះ​​ ពីព្រោះ​ស្មៀន​ឃុំ-សង្កាត់​​បាន​​​ចុះឈ្មោះ​អ្នក​បោះឆ្នោត​​​ដោយ​ដៃ​​ដោយ​​​មិន​បាន​ប្រើ​កុំ​ព្យូទ័រ​​ឡើយ​”។

នៅ​ក្នុង​ថ្ងៃ​បោះឆ្នោត​​កាល​ពី​ខែ​កក្កដា​ អ្នក​បោះឆ្នោត​ជា​ច្រើន​​​​ ដែល​ត្រូវ​បាន​សម្ភា​​​ស​​​​នៅ​តាម​ការិយាល័យ​បោះ​​​ឆ្នោត​​​នានា​​​បាន​និយាយ​ថា ពួក​គាត់​​​បាន​ជួប​ប្រទះ​នឹង​​បញ្ហា​​នៅ​ពេល​ខ្លួន​ព្យាយាម​​ចូល​ទៅ​បោះឆ្នោត​​។ អ្នក​បោះ​ឆ្នោត​​​​ភាគ​ច្រើន​បាន​និយាយ​ថា ខ្លួន​​​បាន​រក​ឃើញ​ថា ឈ្មោះ​​របស់​ខ្លួន​​​ត្រូវ​គេ​គូស​ចោល​​ ពីព្រោះ​​​មាន​​អ្នក​ផ្សេង​ទៀត​​បាន​បោះ​​​ឆ្នោត​​ដោយ​ប្រើ​ឈ្មោះ​របស់​ពួក​គាត់​។

នៅ​ក្នុង​សេចក្ដី​ថ្លែង​ការណ៍​ដែល​សរសេរ​​​ដោយ​ដៃ​​មួយ​កាល​ពី​ម្សិលមិញ​ គណបក្ស​​សង្គ្រោះ​ជាតិ​បាន​ទាម​ទារ​ឲ្យ​កែ​​​ទម្រង់​ នៃ​ដំណើរ​​​ការ​ចុះ​​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​​​​​ឲ្យ​​​បាន​​​ច្រើន​​​ បើ​​ពុំ​ដូច្នេះ​ទេ​​​ដំណើរ​ការ​នេះ​​ត្រូវ​ពន្យារ​ពេល​សិន​។​ គណបក្ស​ប្រឆាំង​បាន​លើក​ឡើង​ថា “គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ទាមទារ​​​ឲ្យ​ផ្អាក​ ឬ​ក៏​ពន្យារ​ពេ​ល​ការ​ចុះ​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​ និង​​ទាម​ទារ​ឲ្យ​មាន​ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ​ចំពោះ​គ.ជ.ប.​ដែល​បាន​កំណត់​​ពេល​វេលា​ចុះ​ឈ្មោះ​បោះ​ឆ្នោត​​ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១ ដល់​ថ្ងៃ​ទី​២០ ខែ​តុលា​   ពី​ព្រោះ​វា​​ជា​រដូវ​វស្សា​ ហើយ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​កំពុង​​​តែ​រក​ផល​ប៉ះពាល់​​ដោយ​សារ​ទឹក​ជំនន់​”។

នៅ​មុន​ថ្ងៃ​បោះឆ្នោត​កាល​ពី​ខែ​​​កក្កដា​ ទាំង​​គណៈកម្មាធិការ​ ដើម្បី​ការ​បោះឆ្នោត​​ដោយ​សេរី​ និង​យុត្តិធម៌​នៅ​កម្ពុជា​ (ខុម​ហ្វ្រែល​) និង​វិទ្យាស្ថាន​ជាតិ​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​ ដែល​មាន​មូល​ដ្ឋាន​​នៅ​ទីក្រុង​វ៉ាសីុនតោន​​ សុទ្ធ​តែ​បាន​ប៉ាន់​ប្រមាណ​ថា មាន​​អ្នក​បោះ​ឆ្នោត​​រហូត​ដល់​ទៅ ១.០០០.០០០នាក់​បាន​បាត់​បង់​សិទ្ធិ​បោះឆ្នោត​​របស់​ខ្លួន​ ដោយ​សារ​តែ​បញ្ហា​​ទាក់​ទិន​នឹង​​​បញ្ជី​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​របស់​គ.ជ.ប.​ ។

ដោយ​ការពារ​ចំពោះ​ការ​បោះឆ្នោត​នេះ​ លោក​ឧបនាយករដ្ឋ​មន្ត្រី​ សុខ អាន​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ​បាន​ប្រាប់​ទីស្ដីការ​គណៈរដ្ឋ​មន្ត្រី​ថា អង្គការ​ ខុមហ្វ្រែល​ និង​វិទ្យាស្ថាន​ជាតិ​ប្រជា​ធិបតេយ្យ “បាន​បំប៉ោង​ចំនួន​អ្នក​​បោះឆ្នោត​” ដែល​​មិន​អាច​បោះឆ្នោត​បាន​។ លោក​​ សុខ អាន​ បាន​មា​ន​ប្រសាសន៍​ថា “នៅ​ពេល​​គ.ជ.ប.​ទាម​ទារ​​ឲ្យ​បង្ហាញ​ភ័ស្ដុតាំង​​ស្ដី​​​ពី​ចំនួន​អ្នក​បោះឆ្នោត​​ ដែល​បាន​បាត់​​ឈ្មោះ​ គណបក្ស​ប្រឆាំង​និង​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​​​បាន​បដិសេធ​មិន​ផ្ដល់​​បញ្ជី​ឈ្មោះ​បោះ​ឆ្នោត​ ដែល​ពួក​គេ​អះអាង​ថា អ្នក​បោះឆ្នោត​​បាន​បាត់​ឈ្មោះ​របស់​ខ្លួន​នោះ​ឡើ​យ​”។

លោក​ស្រី ឡូរ៉ា ថនតុន (Laura Thornton) នាយិកាប្រចាំ​ប្រទេស​​របស់​វិទ្យាស្ថាន​​ជាតិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​បាន​លើក​ឡើង​​កាល​ពី​​ម្សិល​មិញ​ថា អ្វី​ៗ​ដែល​វិទ្យាស្ថាន​ជាតិ​ប្រជាធិប​តេយ្យ​បាន​​ព្យាករ​ថា នឹង​កើត​ឡើង​នៅ​​ថ្ងៃ​បោះឆ្នោត​ ពិត​ជា​បាន​កើ​ត​ឡើង​មែន​ ហើយ​​​​​លោក​ស្រី​បាន​និយាយ​ថា ពួក​គេ​​មិន​​បាន​បង្ហាញ​ឈ្មោះ​​ សម្ងាត់​​សម្រាប់​​​ការ​ស្ទង់​មតិ​របស់​ខ្លួន​ឡើយ​។

លោក​ គល់​ បញ្ញា នាយក​ប្រតិបត្តិ​​អង្គការ​ខុម​ហ្វ្រែល​​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា គុណភាព​នៃ​បញ្ជី​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​​​​នឹង​នៅ​តែ​​មាន​បញ្ហា​​ ប្រសិន​បើ​ប្រព័ន្ធ​​ចុះឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​​នៅ​តែ​ដដែល​​នោះ​។ លោក​បានលើក​ឡើង​ថា “ប្រព័ន្ធ​សព្វ​ថ្ងៃ​មិន​អាច​ធានា​ពី​គុណ​​​ភា​​ព​​​នៃ​​​បញ្ជី​ឈ្មោះ​បោះ​​​ឆ្នោត​បាន​ឡើយ”។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា “ ប្រព័ន្ធ​​សព្វ​ថ្ងៃ​គឺ​ជា​ស្ថិតិ​។ គេ​មិន​អាច​​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ប្រព័ន្ធ​សព្វ​ថ្ងៃ​បាន​ទេ ពីព្រោះ​​វា​ត្រូវ​បាន​​ចែង​នៅ​ក្នុង​​ច្បាប់​រួច​​​​ហើយ​ ហើយ​គ.ជ.ប. ក៏​មិន​បាន​ផ្ដល់​អនុសាសន៍​​​​ណាមួយ​ ដើម្បី​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ប្រព័ន្ធនោះ​​​ដែរ​​​​”។

លោក​ គល់ បញ្ញា បាន​​មាន​ប្រសាសន៍​ថា គ.ជ.ប. “មាន​សិទ្ធិ​​អំណាច​ ដើម្បី​ស្នើ​ឲ្យ​មាន​​ការ​កែប្រែ​​​​​ច្បាប់” ប៉ុន្តែ​គ.ជ.ប.​មិន​បាន​ធ្វើ​ដូច្នេះ​​ឡើយ​។ លោក​បាន​ថ្លែងបន្ថែម​ថា “ គ.ជ.ប.​ គឺ​​​អសមត្ថ​​​ភាព​។ ពួក​គេ​​មិនបាន​​ខិត​ខំ​ធ្វើការ​​ដើម្បី​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រព័ន្ធ​ [បោះឆ្នោត​] ប្រសើ​រ​ឡើង​​ឡើយ​។ ពួកគេ​បាន​យក​​​លេស​​​ថា ខ្លួន​គ្រាន់​តែ​ធ្វើ​​​អ្វីៗ​​​តាម​​​តែ​​​​​ប្រព័ន្ធ​ប្រតិបត្តិ​ច្បាប់​​​​ប៉ុណ្ណោះ ​”។

លោក​​បាន​ថ្លែង​ថា “ពួក​គេ​មិន​បាន​ដាក់​ច្បាប់​​​នេះ​ទៅឲ្យ​សមាជិក​សភា​ធ្វើ​​​វិសោធន​​​កម្ម​​​​ ឬ​ក៏​កែ​​​ប្រែ​​​​ប្រព័ន្ធ​នេះ​ឡើយ។​ គ.ជ.ប.​ របស់​យើង​គឺ​មិន​បាន​ធ្វើ​ដូច្នេះ​​ទេ​”។ ប៉ុន្តែ​ដើម្បីឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹងអ្វី​ ដែល​​លោក​ គល់​ បញ្ញា បាន​លើក​ឡើង​លោក​ ទេព​ នីថា បាន​មានប្រសាសន៍​កាល​ពី​ម្សិល​មិញ​ថា គ.ជ.ប.​ គ្មាន​សិទ្ធិ​​ស្នើ​​​ឲ្យ​​​​សមាជិក​សភា​ ធ្វើ​​​វិសោធនកម្ម​​​ច្បាប់​​​លើ​​​​ច្បាប់​បោះឆ្នោត​ដែល​មាន​ស្រាប់​​នោះ​ទេ​។ លោក​​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “យើង​មាន​តួនាទី​ត្រឹម​តែ​អនុវត្តច្បាប់​​ប៉ុណ្ណោះ​”។

លោក​ចៅ​សង្កាត់​​ច្បារ​អំពៅ​២​ យិន​ វុធ បាន​លើក​ឡើង​ថា នៅ​សង្កាត់​ច្បារ​អំពៅ​២​​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​​អ្នក​បោះឆ្នោត​​​មិន​សូវ​ជា​មាន​​ចំណាប់​អារម្មណ៍​ទៅ​ចុះ​ឈ្មោះ​បោះ​ឆ្នោត​នោះ​ឡើយ​​កាល​ពី​ម្សិលមិញ​ ដោយ​សារ​តែ​កំពុង​ជួប​ប្រទះ​នឹង​ទឹក​ជំនន់​ ហើយ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​​​មិន​មែន​ជា​ឆ្នាំ​ដែល​មាន​​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នោះ​។
លោក​ចៅ​សង្កាត់​ប៉ោយប៉ែត​​ក៏​បាន​លើ​ក​ឡើង​ដែរ​ថា នៅ​​សង្កាត់​ប៉ោយប៉ែត​ ខេត្ត​បន្ទាយ​​​​​មាន​ជ័យ​​ក៏​មិន​សូវ​មាន​អ្នក​ចាប់​អារម្មណ៍​ទៅ​ចុះ​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​ដែរ​។

លោក​បាន​មានប្រសាសន៍​ថា “ទោះ​បី​ជា​យើង​​បាន​ប្រើ​​ឧគ្ឃោសនសព្ទ​ ដើម្បី​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ព័ត៌មាន​អំពី​ការ​ចុះឆ្នោត​បោះ​ឆ្នោត​​និង​​​ការ​​​ទៅ​​​ត្រួត​​​ពិនិត្យ​​​ឈ្មោះ​​​បោះ​​​ឆ្នោត​​​​​​ក៏​ដោយ ​​ ក៏​អ្នក​ភូមិ​ភាគ​ច្រើន​​នៅ​តែ​​មិន​សូវ​ជា​ចាប់​អារម្មណ៍​ដែរ​​​”៕

(រាយការណ៍​បន្ថែម​ដោយ Lauren Crothers ម៉ិច ដារ៉ា និង​ គីម ចាន់)
ប្រែសម្រួលដោយ​ ស៊ា ស៊ុយឈាង​

© 2022, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស