30 C
Phnom Penh

រាជ​​​រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​​​​​​​​​លក់​​​សិទ្ធិ​​​​​​ចុះ​​​បញ្ជី​​​​​​នាវា​​​​​​​​​របស់​​​ជាតិ​​​​​​​​​ក្នុ​​​ង​​​តម្លៃ​​​​​​៦លាន​​​ដុល្លារ​​​

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

មន្ត្រី​​​មួយ​​​រូប​​​នៅ​​​ទីស្ដីការ​​​គណៈរដ្ឋ​​​មន្ត្រី​​​បាន​​​បញ្ជាក់​​​កាល​​​ពី​​​ម្សិលមិញ​​​ថា ប្រទេស​​​កម្ពុជា​​​​​​គ្មាន​​​សិទ្ធិ​​​គ្រប់គ្រង​​​​​​​​​នាវា​​​លើក​​​​​​ទង់​​​ជាតិ​​​កម្ពុជា​​​ ដែល​​​ជាប់ពាក់​​​ព័ន្ធ​​​នឹង​​​សកម្មភាព​​​ខុស​​​ច្បាប់​​​នៅ​​សមុទ្រ​​​អន្តរជាតិ​​​ទេ​​​ ពីព្រោះ​​​រដ្ឋា​​​ភិបាល​​​​​​បាន​​​​​​លក់​​​សិទ្ធិ​​​ចុះ​​​បញ្ជី​​​​​​នាវា​​​​​​លើក​​​ទង់​​​ជាតិ​​​​​​កម្ពុជាឆ្លង​​​កាត់​​​​​​មហាសមុទ្រ​​​ ឲ្យ​​​ទៅ​​​ក្រុម​​​ហ៊ុន​​​មួយ​​​​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ប្រទេសកូរ៉េ​​​ខាង​​​ត្បូង​​​ក្នុង​​​តម្លៃ​​​៦​​​លាន​​​ដុល្លារ​​​ទៅហើយ​​​។

កាលពី​​​ថ្ងៃ​​​អង្គារ​​​គណៈ​​​កម្មការ​​​អឺរ៉ុប​​​បាន​​​ប្រកាស​​​ថា ខ្លួន​​​នឹង​​​ដាក់​​​បម្រាម​​​​​​​​​លើ​​​ការ​​​នាំ​​​ចេញ​​​គ្រឿង​​​សមុទ្រ​​​ទាំង​​​អស់​​​​​​ពីប្រទេស​​​កម្ពុជា ដោយ​​​បម្រាម​​​បែប​​​នេះ​​​គឺ​​​ជា​​​លើក​​​​​​ដំបូង​​​ហើយ​​​​​​នៅ​​​ក្នុង​​​​​​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​​​របស់​​​សហភាព​​​អឺរ៉ុប​​​ ដោយ​​​សារ​​​តែ​​​ប្រទេស​​​កម្ពុជា​​​មិន​​​បាន​​​ដោះ​​​ស្រាយ​​​បញ្ហា​​​​​​ណាមួយ​​​​​​ក្នុង​​​ចំណោម​​​​​​បញ្ហា​​​​​​ ដែល​​​​​​សហ​​​ភាព​​​អឺរ៉ុប​​​បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​​​​ជុំវិញ​​​ប្រតិបត្តិការ​​​​​​​​​នេសាទ​​​ខុសច្បាប់ពី​​​សំណាក់​​​នាវា​​​នានា​​​ ដែល​​​លើក​​​ទង់​​​ជាតិ​​​​​​កម្ពុជា​​​។

គណៈកម្មការ​​​អឺរ៉ុប​​​បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​នៅ​​​ក្នុង​​​សេចក្ដី​​​សម្រេច​​​របស់​​​​​​ខ្លួន​​​​​​ដាក់​​​បម្រាម​​​លើ​​​ការ​​​នាំចូល​​​គ្រឿង​​​សមុទ្រ​​​របស់​​​កម្ពុជា​​​ថា ថ្វី​​​បើ​​​គណៈកម្មការ​​​អឺរ៉ុប​​​បាន​​​ព្រមាន​​​​​​​​​កាលពី​​​ឆ្នាំ​​​២០១២​​​ ដោយ​​​ទាមទារ​​​ឲ្យ​​​មាន​​​ការ​​​ចាត់​​​វិធាន​​​ការ​​​​​​យ៉ាង​​​ណា​​​ក្ដី​​​ ក៏​​​នាវា​​​នានា​​​ ដែល​​​លើក​​​​​​ទង់​​​ជាតិ​​​​​​កម្ពុជា​​​ នៅ​​​​​​តែ​​​មាន​​​ការ​​​ពាក់ព័ន្ធ​​​នឹង​​​ការ​​​នេសាទខុសច្បាប់​​​ដដែល​​​​​​។

គណៈកម្មការ​​​អឺរ៉ុប​​​ក៏​​​បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​ដែរ​​​ថា រដ្ឋាភិបាល​​​កម្ពុជា​​​គ្មាន​​​មធ្យោបាយសម្រាប់​​​​​​​​​​​​ឃ្លាំ​​​មើល​​​​​​សកម្មភាព​​​នាវា​​​​​​លើក​​​​​​ទង់ជាតិ​​​​​​របស់ ខ្លួន​​​ទេ​​​ ហើយ​​​​​​រដ្ឋាភិបាល​​​ក៏​​​មិន​​​ដឹង​​​​​​ថា នាវា​​​ចំនួន​​​ប៉ុន្មាន​​​ត្រូវ​​​បាន​​​ចុះ​​​បញ្ជី​​​​​​ប្រើ​​​ទង់​​​ជាតិ​​​កម្ពុជា​​​នោះ​​​ដែរ​​​។ គណៈកម្មការ​​​អឺរ៉ុប​​​បាន​​​លើក​​​ឡើ​​​ងថា “ប្រទេសកម្ពុជា​​​​​​មិន​​​បាន​​​បង់​​​ពន្ធ​​​តាមច្បាប់​​​​​​អន្តរជាតិ​​​តម្រូវ​​​​​​ក្នុង​​​នាមជា​​​ប្រទេស​​​ផ្ដល់​​​ទង់​​​ជាតិ ដើម្បី​​​​​​គោរព​​​​​​កិច្ច​​​សហប្រតិបត្តិ​​​ការ​​​និង​​​កិច្ច​​​ប្រឹង​​​ប្រែង​​​អនុវត្តន៍​​​ច្បាប់​​នោះ​​​ឡើយ​​​”។

គណៈកម្មការ​​​អឺរ៉ុប​​​បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​​​​ថា “ប្រទេស​​​កម្ពុជា​​​​​​មិន​​​បាន​​​បង្ហាញ​​​ថា ខ្លួន​​​បំពេញ​​​តាម​​​លក្ខខណ្ឌ​​​​​​នៃ [អនុសញ្ញា​​​អង្គការ​​​សហ​​​ប្រជាជាតិ​​​ស្ដី​​​ពី​​​ច្បាប់​​​សមុទ្រ​​​] ដែល​​​ចែង​​​ថា ប្រទេស​​​​​​ផ្ដល់​​​ទង់ជាតិ​​​ត្រូវ​​​មាន​​​ដែន​​​សមត្ថ​​​កិច្ច​​​​​​​​​គ្រប់​​​គ្រង​​​​​​​នាវា​​​នីមួយៗ​​​ ដែល​​​លើក​​​ទង់ជាតិ​​​របស់​​​ខ្លួន​​​ ​​​កាពីទែន​​​និ​​​ង​​​នាវិក​​​លើ​​​​​​នាវា​​​នោះ​​​តាម​​​ច្បាប់​​​ប្រទេស​​​របស់​​​ខ្លួន​​​”។​​​​​​

គណៈកម្មកា​​​រ​​​អឺរ៉ុប​​​បាន​​​សរសេរ​​​ថា “ចំនួន​​​នេះ​​​​​​បង្ហាញ​​​ពី​​​​​​សមត្ថភាព​​​នេសាទ​​​​​​ដ៏​​​ធំ​​​មួយ​​​ ដែល​​​​​​គ្មាន​​​ប្រព័ន្ធ​​​​​​ឃ្លាំ​​​មើលប្រកប​​​ដោយ​​​​​​​​​ប្រសិទ្ធ ភាព ដែលមិន​​​អាច​​​អនុញ្ញាតឲ្យ​​​​​​​​​ប្រទេស​​​កម្ពុជា​​​ទទួល​​​ខុសត្រូវ​​​​​​ទាំង​​​ស្រុង​​​​​​ចំពោះ​​​ប្រទេស​​​ផ្ដល់​​​ទង់​​​ជាតិ​នោះ​​​ទេ​​”។ ប្រទេស​​​កម្ពុជា​​​បាន​​​​​​​​​សរសេរ​​​លិខិត​​​ផ្ញើ​​​ទៅ​​​គណៈកម្មការ​​​អឺរ៉ុប​​​កាលពី​​​ខែ​​​មិថុនា​​​ ដោយ​​​អះអាង​​​ថា ខ្លួន​​​បានដក​​​​​​សិទ្ធិ​​​​​​ចុះបញ្ជី​​​​​​នាវា​​​​​​លើក​​​ទង់​​​ជាតិ​​​កម្ពុជា​​​ ធ្វើ​​​ឲ្យ​​​​​​នាវា​​​ប្រហែល​​​៨៤​​​គ្រឿង​​​ ដែល​​​ចុះឈ្មោះ​​​នៅ​​​ប្រទេសកម្ពុជា​​​ក្នុង​​​ឆ្នាំ​​​២០១៣”។

តែទោះជាយ៉ាងណា​​​ Lloyd’s Register of Shipping បាន​​​កត់​​​ត្រា​​​នាវា​​​លើក​​​ទង់ជាតិ​​​​​​​​​កម្ពុជា​​​​​​ចំនួន​​​១៤៤​​​គ្រឿង​​​ គិត​​​មក​​​ទល់​​​នឹង​​​ឆ្នាំ​​​២០១៣ រីឯ​​​ World Register of Shipping បាន​​​កត់​​​ត្រា​​ឃើញ​​​​​​ចំនួន​​​១៥០គ្រឿង​។

យោងតាម​​​ Environmental Justice Foundation បានឲ្យ​​​ដឹង​​​ថា នាវា​​​នេសាទ​​​ចំនួន​​​១៧៦​​​គ្រឿង​​​ និង​​​​​​នាវា​​​រោងចក្រ​​​​​​​​​២៤គ្រឿង​​​​​​ត្រូវ​​​បាន​​​ចុះ​​​បញ្ជី​​​​​​ប្រើ​​​ទង់ជាតិ​​​កម្ពុជា​​​​​​ក្នុង​​​ឆ្នាំ​​​២០០៩ ជា​​​ដំណើរការ​​​ចុះ​​​បញ្ជី​​​មួយ​​​ ដែល​​​ចំណាយ​​​ពេល​​​ត្រឹមតែ​​​​​​២៤​​​ម៉ោង​​​ និង​​​​​​អាច​​​​​​ធ្វើ​​​​​​បាន​​​ចប់​​​សព្វ​​​គ្រប់​​​តាម​​​​​​ប្រព័ន្ធ​​​អ៊ិនធើណិត​​​។

លោក​​​ សេង​​​ លំនៅ អតីត​​​រដ្ឋ​​​លេខាធិការ​​​នៃ​​​ទីស្ដីការ​​​គណៈរដ្ឋ​​​មន្ត្រី​​​បាន​​​បញ្ជាក់​​​កាលពី​​​ម្សិលមិញ​​​ថា លោក​​​​​​ជា​​​ប្រធាន​​​គណៈ​​​កម្មា​​​ធិ​​​​​​ការ​​​មួយ​​​នៅ​​​ទីស្ដីកា​​​រ​​​គណៈ​​​រដ្ឋ​​​មន្ត្រី​​​ ដែល​​​ទទួល​​​ខុសត្រូវ​​​ចំពោះ​​​ការ​​​ធ្វើ​​​​​​សហប្រតិបត្តិ​​​ការ​​​ជាមួយ​​​ក្រុមហ៊ុន​​​ International Ship Registry of Cambodia (ISROC) ជា​​​ក្រុមហ៊ុន​​​ឯកជន​​​មួយមាន​​​មូលដ្ឋាន​​​នៅ​​​ប្រទេស​​​កូរ៉េ​​​ខាង​​ត្បូង​​​ ដែល​​​​​​បាន​​​ទិញ​​​សិទ្ធិ​​​ចុះ​​​បញ្ជី​​​នាវា​​​បរទេស​​​លើក​ទង់ជាតិ​កម្ពុជា​​​។

លោក​​​បាន​​​ទទួល​​​ស្គាល់​​​ថា នាវា​​​បរទេស​​​ដែល​​​លើក​​​​​​ទង់ជាតិ​​​​​​​​​កម្ពុជា​​​ ដែល​​​ជាប់​​ពាក់ព័ន្ធ​​​​​​នឹង​​​សកម្មភាព​​​​​​ខុសច្បាប់​​​នៅ​​​ក្នុង​​​មហា​​​សមុទ្រ​​​ ប៉ុន្តែ​​​លោក​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា ពេល​​​នេះ​​​រដ្ឋាភិបាល​​​​​​គ្មាន​​​សិទ្ធិ​​​គ្រប់គ្រង​​​លើ​​​នាវា​​​បរទេស​​​​​​ដែល​​​លើក​​​ទង់ជាតិ​​​កម្ពុជា​​​ទេ​​​។ លោក​​​ក៏​​​បាន​​​​​​បញ្ជាក់​​​ដែរ​​​ថា នៅ​​​ទូទាំងពិភពលោក​​​ មាន​​​តែ​​​នាវា​​​ប្រាំមួយ​​​គ្រឿង​​​ប៉ុណ្ណោះ​​​ ដែល​​​ត្រូវ​​​បាន​​​​​​ចុះ​​​បញ្ជី​​​ជា​​​នាវា​​​កម្ពុជា​​​។

លោក​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “ពេល​​​ខ្លះ​​​​​​នាវា​​​​​​លើក​​​​​​ទង់ជាតិ​​​​​​ទាំង​​​នោះ​​​នេសាទ​​​​​​នៅ​​​កន្លែង​​​​​​ហាមឃាត់​​​ ប៉ុន្តែ​​​នាវា​ទាំង​នោះ​​ត្រូវ​បាន​​​​​​ឃាត់​​​ទុ​​​ក​​​។ យើង​​​មិនអាច​​​គ្រប់គ្រង​​​នាវា​​​នេសាទ​​​​​​​​​ទាំង​​​នោះ​​​​​​ និង​​​នាវា​​​ផ្សេងៗ​​​ទៀត​​​បាន​​​ទេ​​​ ពីព្រោះ​​​​​​ពួកគេ​​​នេសាទ​​​នៅ​​​​​​សមុទ្រ​​​អន្តរជាតិ​​​ ដូច្នេះ​​​តើ​​ឲ្យ​​​យើង​​​គ្រប់គ្រង​​​ម៉េច​​​នឹ​​​​​​ង​​​បាន​​​ទៅ​​​? យើង​​​គ្មាន​​​លទ្ធភាព​​​​​​បង្កើត​​​ប្រព័ន្ធ​​​តាម​​​ដាន​​​​​​ឆ្ងាយ​​​ដល់​​​ម្លឹង​​​ទេ​​”។

យោង​​​តាម​​​លោក​ សេង លំនៅ បាន​​​ឲ្យ​​​ដឹង​​​ថា រដ្ឋាភិបាល​​​​​​បាន​​​លក់​​​សិទ្ធិ​​​​​​ចុះ​​​បញ្ជី​​​​​​នាវា​​​​​​​​​ឲ្យ​​​ទៅ​​​​​​ក្រុមហ៊ុន​​​​​​ឯកជន​​​មួយ​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ទីក្រុង​​​ប៊ូសាន​​​ប្រទេស​​​កូរ៉េ​​​ខាង​​​ត្បូង​​​ ដែល​​​មាន​​​ឈ្មោះ​​​ថា ISROC ។ លោក​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា  ក្រុម​​​ហ៊ុន​​​ ISROC ​​បាន​​​បង់​​​ប្រាក់​​​ប្រមាណ​​​៦លាន​​​ដុល្លារ​​​​​​ឲ្យ​​​ទៅ​​​រាជ​​​រដ្ឋាភិបាល​​​កម្ពុជា​​​ ដើម្បិ​​​ទិញ​​​យក​​​សិទ្ធ​​​ិ​​​លក់​​​​​​ទង់ជាតិ​​​កម្ពុជា​​​សម្រាប់​​​នាវា​​​ ដែល​​​បាន​​​ចាប់​​​​​​ផ្ដើម​​​ក្នុង​​​ឆ្នាំ​​​២០០៣ រហូត​​​មក​​​ទល់​​​ពេល​​​បច្ចុប្ប​​ន្ន​​​។

លោក​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “ក្រុមហ៊ុន​​​​​​បាន​​​បង់​​​ប្រាក់​​​ជាង​​​៦លាន​​​ដុល្លារ​​​សម្រាប់​​​ប្រតិបត្តិ​​​ការ​​​រយៈពេល​​​តិច​​​ជាង​​​១០ឆ្នាំ​​”។ លោ​​​ក​​​បាន​​​បន្ត​​​ថា ​ISROC​ បាន​​​ផ្ទេរ​​​​​​ប្រាក់​​​នេះ​​​ពី​​​ប្រទេស​​​កូរ៉េ​​​ខាង​​​ត្បូង​​​មក​​​ឲ្យ​​​រដ្ឋាភិបាល​​​​​​តាម​​​រយៈ​​​ធនាគា​​​រ​​​ជាតិ​​​នៃ​​​កម្ពុជា​​​។ កាលពី​​​ម្សិលមិញ​​​ ខណៈ​ពេល​ដែល​​​​​​​​​គេ​​​មិន​​​ទាន់​​​ដឹង​​​​​​ថា តើ​​​ប្រាក់​​​៦​​​លាន​​​ដុល្លារ​​​​​​នេះ​​​​​​បង់​​​ផ្ដាច់​​​​​​តែ​​​ម្ដ​​​ង​​​រី​​​បង​​​រម្លស់​​​​​​​​​នោះ ថវិកា​​​ជាតិ​​​ឆ្នាំ​​​២០១៣ មិន​​​បានចុះ​​​បញ្ជី​​​លើ​​​ប្រាក់​​​ចំណូល​​​ទទួល​​​បាន​​​ពី​​​ការ​​​ចុះ​​​បញ្ជី​​​នោះ​​​ទេ​​​។

ពេល​​​ទាក់​​​ទង​​​​​​តាម​​​ទូរស័ព្ទ​​​កាល​​​ពី​​​ម្សិល​​​មិញ​​​ លោកស្រី  ឈួន​​​ មុលីរ័ត្ន តំណាង​​​ក្រុម​​​ហ៊ុន​​​ ISROC បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា លោក​​​ស្រី​​​​​​មិន​​​ដឹងពី​​​ចំនួន​​​ប្រាក់​​​ ដែល​​​​​ក្រុម​​​ហ៊ុន​​​របស់​​​លោក​​​ស្រី​​​​​​​​​បង់​​​ឲ្យ​​​រដ្ឋាភិបាល​​​​​​នោះទេ​​​ ប៉ុន្តែ​​​ថា លោក​​​ សេង លំនៅ  ​​​ទទួល​​​បាន​​​​​​​​​របាយ​​​ការណ៍​​​ប្រចាំ​​​ខែ​​​ស្ដី​​​ពី​​​ការ​​​ចុះ​​​បញ្ជី​​​នាវា​​​។ លោក​​​ស្រី​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “ជា​​​ធម្មតា​​​​​​ការិយាល័យ​​​​​​នៅ​​​ទី​​​ស្នាក់​​​ការ​​​កណ្ដាល [​​​ក្នុង​​​ទីក្រុង​​​​​​​​​ប៊ូសាន] គ្រាន់តែ​​​ធ្វើ​​​របាយការណ៍​​​ប្រចាំ​​​ខែ​​​​​​មក​​​រដ្ឋាភិបាល​​​​​​កម្ពុជា​​​ប៉ុណ្ណោះ​​​ ឧទាហរណ៍​​​ដូច​​​ជា​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ខែ​​​នេះ​​​ជាដើម​​​។ យើង​​​បាន​​​ចុះ​​​បញ្ជី​​​នាវា​​​​​​លើក​​​​​​ទង់ជាតិ​​​កម្ពុជា​​​​​​ប្រមាណ​​​១០​​​ ឬ១៥​​​គ្រឿង​​​។ ប្រសិន​​​បើ​​​អស់​​​លោក​​​​​​បំពេញតាម​​​លក្ខខណ្ឌ​​​ចុះ​​​បញ្ជី​​​ [នាវា​​​] ពេល​​​នោះ​​​វាមិន​​​អី​​​ទេ​​​ យើង​​​នឹង​​​មិន​​​ប្រាប់​​​រដ្ឋាភិបាល​​​ [កម្ពុជា​​​] ឡើយ​​​”។

រហូត​​​មក​​​ទល់​​​ឆ្នាំ២០០២​​​​​​ក្រុមហ៊ុន​​​ឯក​​​ជន​​​មួយ​​​ទៀត​​​ឈ្មោះ​​​ថា Cambodian Shipping Corp (CSC) ដែល​​​មាន​​​មូលដ្ឋាន​​​​​​នៅ​​​ក្នុង​​​​​​ប្រទេស​​​សិង្ហបុរី​​​ គឺ​​​ជា​​​អ្នក​​​ទទួល​​​ខុសត្រូវ​​​​​​ចុះ​​​បញ្ជី​​​​​​នាវា​​​​​​លើក​​​ទង់​​​ជាតិ​​​កម្ពុជា​​​ ប៉ុន្តែ​​​បាន​​​បាត់​​​បង់​​​​​​អាជ្ញា​​​ប័ណ្ណ​​​វិញ​​​ បន្ទាប់ពី​​​នាវា​​​លើក​​​ទង់ជាតិ​​របស់​​​ប្រទេស​​​​កម្ពុជា​​​​​​មាន​​​ពាក់ព័ន្ធ​​​​​​នឹង​​​​​​​​​ហេតុការណ៍​​​ធំៗ​​​មួយ​​​ចំនួន​​​​​​រួមមាន​​​ទាំង​​​​​​ការ​​​រត់​​​ពន្ធ​​​​​​​​​ថ្នាំ​​​ញៀន​​​កូកាអីុន​​​ និង​​​បច្ចេក​​​វិទ្យា​​​​​​មីសីុល​​​ពី​​​ប្រទេស​​​កូរ៉េ​​​ខាង​​​ជើ​​​ង​​​ផង​​​ដែរ​​​។

យោង​​​តាម​​​ឯកសារ​​​តុលាការ​​​ឆ្នាំ​​​២០១០ ​​​ឲ្យ​​​ដឹង​​​ថា លោក ខែក រ៉ាវី ជា​​​រដ្ឋលេខាធិការ​​​​​​ក្រសួង​​​ពាណិជ្ជកម្ម​​​​​​នៅ​​​ពេល​​​ទទួល​​​បាន​​​ប្រាក់​​​ចំនួន​​​១៦.០០០​​​ដុល្លារ​​​ក្នុង​​​​​​មួយខែ​​​ពី​​​ CSC ​ ដែល​​​បង​​​ប្អូន​​​ប្រុសរបស់​​​លោក​​ម្នាក់គឺ​​​ជា​​​ប្រធាន​​​  ដល់​​ចំនួន​​​សរុប​​​ប្រមាណ​​​១,៥​​​លាន​​​ដុល្លារ​​​ក្នុង​​​រយៈ​​​ពេល​​​ប៉ុន្មាន​​​ឆ្នាំ​​​មក​​​នេះ​​​។ យោង​តាម​​​​​​​ Environmental Justice Foundation ដែលមាន​​​មូលដ្ឋាន​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ប្រទេស​​​អង់គ្លេស​​​​​​បាន​​​ឲ្យ​​​ដឹង​​​ថា នាវា​​​ចំនួន​​​២០០​​​គ្រឿងត្រូវ​​​បាន​​​​​​ចុះ​​​បញ្ជី​​​​​​​​​ក្នុង​​​ឆ្នាំ​​​២០០៩​​​។​​​​​​ កម្ពុជា​​​គឺ​​​ជា​​​​​​ប្រទេស​​​​​​ផ្ដល់​​​​​​ទង់ជាតិ​​​ធំ​​​បំផុត​​​ទី​​​៣របស់​​​​​​ពិភព​​​លោក​​​។​​​ម្ចាស់​​​នាវា​​​គេច​​​វេះ​​​ការ​​​បង់​​​ពន្ធ​​​​​​ឬ​​​​​​អនុវត្ត​​​តាម​​​ច្បាប់​​​និង​​​និយ័តកម្ម​​​អន្តរ​​​ជាតិ​​​៕ សុខុម

© 2022, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស