33 C
Phnom Penh

ដំណើរដ៏​​​វែង​​​ឆ្ងាយ​​​

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

ការ​​​វិវត្ត​​​នៃ​​​ប្រាសាទ​​​ព្រះ​​​វិហារ​​​ពី​​​សមរភូមិ​​​មុខ​​​ទៅ​​​ជា​​​ទី​​តាំង​​​បេតិកភណ្ឌ​​​

៤​​​ឆ្នាំ​​​មុន​​​នៅខែ​​​នេះ ​​​ប្រាសាទ​​​បុរាណ​​​ខ្មែរដែល​​​មាន​​​ចំណាស់​​​​​​ជាងមួយសហស្ស​​​វត្សរ៍​ហើយ​​​នៅ​​​ដាច់​​​ស្រយាល​​មួយនេះ​​​បាន​​​ក្លាយ​​​ជា​​​ព័ត៌មាន​ទំព័រ​​​មុខ​​​នៃកាសែត​​​នៅក្នុង​​​តំបន់​​​ ក្នុង​​​ពេល​​​ដែល​​​ទាហាន​ថៃ​បាន​​​បើក​​​ការ​​​វាយ​​​ប្រហារ​​​ប្រដាប់​​​អាវុធ​​​មក​​​លើ​កងទ័ព​​​ខ្មែរ​​​នៅ​​​ឯ​​​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​​​។

ប្រាសាទ​ព្រះ​វិហារ​ពេល​អស្តង្គត​។ Jonh Vink
ប្រាសាទ​ព្រះ​វិហារ​ពេល​អស្តង្គត​។ John Vink

នៅ​​​ចុង​​​ខែ​​​កុម្ភៈ​​​ឆ្នាំ​​​២០១១​​​ ជីវិត​​​មនុស្ស​​​បាន​​​បាត់​​​បង់​​​នៅ​​​សង​​​ខាង​​​ព្រំ​​​ដែន​នៃ​​​ប្រទេស​​​ទាំង​​​ពីរ ហើយ​​​ផ្នែក​​​មួយនៃ​​​​​​ប្រាសាទ​​​នឹង​​​រលំដួល​​​។ រយៈពេល​​​ពីរ​​​ឆ្នាំ​​​ក្រោយ​​​មក​​​ ការ​​​ដណ្តើម​​​កាន់​​​កាប់​​​ប្រាសាទ​​​ព្រះ​​​វិហារ​​​បាន​​​នាំ​​​ឲ្យ​​​មាន​​​ការ​​​ដាក់​​​ពាក្យ​​​បណ្តឹង​​​​​​ទៅ​​​តុលាការ​​​យុត្តិធម៌​​​អន្តរ​ជាតិ​​​ ដែល​​​កាល​​​ពី​​​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​​​២០១៣ បាន​​​តម្កល់​​​សាលក្រម​​​នា​​​ឆ្នាំ​​​១៩៦២ ដែល​​​​​​បាន​​​ប្រកាស​​​ថា​​​ ប្រាសាទ​​​ព្រះ​​​វិហារ​​​បាន​​​ស្ថិត​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ទឹក​​​ដី​​​កម្ពុជា។

ចាប់​​​តាំងពី​​​ពេល​​​នោះ​​​មក ភាពតានតឹង​​​ជំុវិញ​​​ប្រាសាទ​​​ដែល​​​បាន​​​ចុះ​​​ក្នុង​​​បញ្ជី​​​បេតិកភណ្ឌ​​​ពិភព​​​លោក​​​នេះ បាន​​​ធូរស្រាល​​​​​​​​​ ដោយ​​​ហេតុ​​​ថា​​​ប្រទេស​​​ថៃ​​​បាន​​​ក្លាយ​​​ជា​​​​​​ប្រទេស​​​មួយក្នុង​​​ចំណោម​​​ប្រទេស​​​ទាំង​៨​​​ដែល​​​ចូលរួម​​​ក្នុង​​​គណៈកម្មាធិការ​​​សម្រប​សម្រួល​​​អន្តរជាតិ​​​នៃ​​​ប្រាសាទ​​​ព្រះ​​​វិហារ​​​ដែល​​​ត្រូវ​​​បាន​​​បង្កើត​​​ឡើង​​​កាលពី​​​ខែ​​​ធ្នូឆ្នាំ​​​ទៅ​​​មិញ។

អ្នកស្រី​​​ចៅ ស៊ុនកិរិយា ដែល​​​ជា​ភ្នាក់ងារ​​​ទំនាក់ទំនង​​​របស់​​​រដ្ឋាភិបាល​​​កម្ពុជា​​​ ជាមួយ គណៈ​កម្មាធិការ​​​សម្រប​សម្រួល​​​អន្តរជាតិ​​​នៃ​​​ប្រាសាទ​​​ព្រះ​​​វិហារ បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា​​​ “នេះ​គឺ អស្ចារ្យ​​​ណាស់​​​សម្រាប់​​​ព្រះ​​​វិហារ។​​​ យើង​​​កំពុង​​​តែ​​​មាន​​​ដំណើរការ​​​មិន​​​ឲ្យ​​​បញ្ហា​​​នេះ​ពាក​​់​​​ព័ន្ធ​​​នឹង​រឿង​​​​​​នយោបាយ​​​ ហើយ​​​ប្រាសាទ​​​នេះ​​​ពិត​​​ជា​​​ក្លាយ​​​ជា​​​ទីតាំង​​​បេតិកភណ្ឌ​​​មួយ”។

គណៈកម្មាធិការ​​​ព្រះវិហារ​​​​​​យក​​​គំរូ​​​តាម​​​គណៈកម្មាធិការ​​​សម្របសម្រួល​​​អន្តរជាតិ​នៃ​​​អង្គរ ដែល​​​ត្រូវ​​​បាន​​​បង្កើត​​​ឡើង​​​នា​​​ឆ្នាំ​​​១៩៩៣​​​ ពោល​​​គឺ​​​ភ្លាមៗ​​​បន្ទាប់​​​ពីឧទ្យានបុរាណ​​​អង្គរ​​​​​​នេះ​ទទួល​​​បាន​​​ការចុះ​​​បញ្ជី​​​នៅ​​​ក្នុង​​​បញ្ជី​​​បេតិកភណ្ឌ​​​ពិភព​​​លោក។​​​ នៅ​​​ពេល​​​នោះ ប្រទេស​​​កម្ពុជា​​​មិន​​​ទាន់រើ​​​ខ្លួន​​​រួច​​​ពី​​​សង្គ្រាម​​​និងជម្លោះ​​​ទាំង​​​ឡាយ​​​​​​អស់​​​រយៈ​​​ពេល​​​រាប់​ទស​​​វត្សរ៍​​​នៅ​​​ឡើយ​​​ទេ ហើយ​​​ក៏​​​មិន​​​មាន​​​ធនធាន​​​​​ដើម្បី​​​ជួសជុល​​​ ឬក៏​​​ថែរក្សា​​​ប្រាសាទសម័យ​​​អង្គរ​​​បាន​​​ដែរ។ ហេតុ​​​ដូច្នះ​​​ហើយ​​​ ទើប​​​គណៈកម្មាធិការ​​​សម្រប​សម្រួល​​​អន្តរជាតិត្រូវ​​​បាន​​​បង្កើត​​​ឡើង​​​​​​ដោយមាន​​​ប្រទេស​​​ជប៉ុន​​​ និង​​​បារាំង​​​ធ្វើ​​​ជា​​​សហ​​​ប្រធាន​​​ដើម្បី​​​សម្រប​សម្រួល​​​​​​​​​ការងារ​​​របស់​​​ក្រុម​​​ការងារ​​​កម្ពុជា​​​និង​​​អន្តរជាតិ​​​នៅក្នុង​​​ឧទ្យាន​​​អង្គរ​​​ដោយ​​​មាន​​​ជំនួយ​​​បច្ចេកទេស​​​ពី​​​អង្គ​​​ការ​យូណេស្កូ។

បច្ចុប្បន្ន​​​នេះ សេដ្ឋកិច្ច​​​របស់​​​កម្ពុជា​​​មាន​​​ការ​​​រីក​​​ចម្រើនប្រសើរ​​​ជាង​​​មុន​​​ ប៉ុន្តែ​​​ប្រទេស​​​នេះ​​​នៅ​​​តែ​​​ខ្វះ​​​ខាត​​​ធនធាន​​​ក្នុង​​​ការ​​​ជួសជុល​​​ប្រាសាទ​​​ព្រះ​​​វិហារ​​​នេះ ដែល​​​បាន​​​ដាក់​​​បញ្ចូល​​​ក្នុង​​​​​​បញ្ជី​​​​​​​​​បេតិកភណ្ឌ​​​ពិភពលោកនៅ​​​ក្នុង​​​ឆ្នាំ២០០៨​​​​​​​​ ហើយ​​​និង​ធ្វើ​​​ឲ្យ​​​ប្រាសាទ​​​មួយ​​​នេះ​​​ក្លាយ​​​ជា​​​ទីតាំង​​​បេតិកភណ្ឌ​​​ពិភព​​​លោក​​​ដើម្បី​​​ត្រៀម​​​ខ្លួន​​​ទទួល​​​ភ្ញៀវ​​​ទេសចរដ៏ច្រើនសន្ធឹក​​​សន្ធាប់។

នេះ​​​ជា​​​ហេតុ​​​ផល​​​ដែល​​​ប្រទេស​​​កម្ពុជា​​​បាន​​​ស្នើ​​​សំុ​​​អង្គការ​​​យូណេស្កូ​​​ឲ្យ​​​បង្កើត​​​គណៈ​កម្មាធិការ​​​សម្រប​សម្រួល​​​អន្តរជាតិ​​​មួយផ្សេង​​​ទៀត។

ទោះបីជា​​​ទំហំ​​​នៃ​​​ទីតាំង​​​នេះ នៅ​​​ដាច់​​​ឆ្ងាយ​​​ពី​​​ឧទ្យាន​​​អង្គរ​​​ ពោលគឺ​​​ជា​​​ប្រាសាទ​​​មួយ​​​ស្ថិត​​​នៅ​​​លើ​​​ទីតាំង​​​មួយ​​​ដែល​​​មាន​​​ទំហំ​​​២៨​​​គីឡូម៉ែត្រ​​​ក្រឡា​​​នៅក្នុង​​​ខេត្ត​​​ព្រះ​​​វិហារ​​​ បើ​​​ប្រៀប​​​ធៀប​​​នឹង​​​ប្រាសាទ​​​រាប់​​​រយនៅ​​​ក្នុង​​​ឧទ្យាន​​​មួយ​​​ដែល​​​លាត​​​សន្ធឹង​​​លើ​​​ផ្ទៃ​​​ដី​​​៤០១​​​គី​​​ឡូម៉ែត្រ​​​ក្រឡា​​​ក៏ដោយ​​​ ក៏​​​ការ​​​ជួសជុល​​​ប្រាសាទ​​​នេះ​​​ឡើង​​​វិញ​​​ជួប​​​ប្រទះ​​​នឹង​​​ការ​​​​​​ប្រឈម​​​មុខ​​​ទាំង​​​ឡាយ​​​ផង​​​ដែរ គឺ​​​ដោយ​​​សារតែ​​​​​​ប្រាសាទ​​​មួយនេះ​​​លាតសន្ធឹង​​​​​ប្រវែង​​​៨០០ម៉ែត្រ​លើ​​​ខ្នង​​​ភ្នំ​​​កម្ពស់​​​៦២៥​​​ម៉ែត្រ​នៅ​​​តាម​​​ជួរ​​​ភ្នំ​​​ដងរែក។​​​ មាន​​​ស្លាក​​​​​​ស្នាម​​​គ្រាប់​​​កាំភ្លើង​​​នៅ​​​ក្នុង​​​រចនាបថ​​​មួយ​​​ចំនួន​​​ដោយសារ​​​តែ​​​មាន​​​ការ​​​​​​ប៉ះ​​​ទង្គិច​ប្រដាប់​​​អាវុធ​​​រវាង​​​ទាហាន​​​កម្ពុជា​​​និង​​​ទាហាន​​​ថៃក​្នុង​​​​​​រយៈ​ពេល​​​ប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លង​​​មក​​​នេះ ឬក៏​​​ពី​​​ពេល​​​ដែល​​​ទ័ព​​​ខ្មែរ​​​ក្រហម​​​បាន​​​កាន់កាប់​​​តំបន់​​​នោះ ដែល​​​ពួកគេបាន​​​ចាក​​​ចេញពី​​​ប្រាសាទ​​​នេះ​​​ក្នុង​​​ឆ្នាំ​​​១៩៩៨។

ប្រទេស​ចំនួន​ប្រាំបី​បាន​យល់​ព្រម​ចូលរួម​ចំណែក​ជួសជុល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ឡើង​វិញ គឺ​ប្រទេស​ប៊ែលហ្ស៊ិក បារាំង ជប៉ុន កូរ៉េ​ខាងត្បូង ថៃ និង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ដោយ​មាន​ប្រទេស​ឥណ្ឌា និង​ប្រទេស​ចិន ធ្វើ​ជា​គណៈ​កម្មាធិការ​សម្រប​សម្រួល​អន្តរជាតិ​សម្រាប់​ការ​អភិរក្ស។

អ្នក​ជំនាញ​អន្តរជាតិ​ជាច្រើន​ក្រុម​កំពុង​ពិនិត្យ​ទី​តាំង និង​រាយការណ៍​លទ្ធផល​រក​ឃើញ​របស់​ខ្លួន​ទៅ​គណៈ​កម្មាធិការ​សម្រប​សម្រួល​អន្តរជាតិ​សម្រាប់​ការ​អភិរក្ស រីឯ​ផែនការ​ជួសជុល​ឡើងវិញ​គ្រោង​ធ្វើ​សម្រាប់​រយៈ​ពេល​១០​ឆ្នាំ​បន្ទាប់ ដោយ​ចំណាយ​ប្រាក់​ប្រមាណ​១៣​ទៅ​១៤​លាន​ដុល្លារ។

បុរាណ​វត្ថុ​វិទូ លោក អាហ្សឺឌីន បេសាអ៊ូស (Azedine Beschaouch ជា​លេខាធិការ​វិទ្យា​សាស្ត្រ​នៅ​គណៈ​កម្មាធិការ​សម្រប​សម្រួល​អន្តរជាតិ​សម្រាប់​ការ​អភិរក្ស បាន​និយាយ​ថា “ការ​អភិរក្ស​និង​ការ​ជួសជុល​ឡើងវិញ​ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ​គោបុរ​ទី​៥ត្រូវ​ចាត់ទុក​ជា​អាទិភាព”។ រចនា​សម្ព័ន្ធ​គោបុរ​ទី​៥​នៅ​ឆ្ងាយ​ជាងគេ​ពី​ផ្នែក​កណ្តាល​នៃ​ប្រាសាទ និង​គោបុរ​ទី​១ ដែល​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​មើល​ឃើញ​នៅ​ទី​កន្លែង​នោះ។ ក្រុម​ជួស​ជុល​ជា​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​មួយ​ក្រុម​នឹង​ចាប់ផ្តើម​ឆាប់ៗ​នូវ​ការងារ​លើ​ហេដ្ឋារចនា​សម្ព័ន្ធ​នេះ ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​ស្ថានភាព​បន្ទាន់។

ប៉ុន្តែ​ដូច​លោក បេសាអ៊ូស បាន​ចង្អុល​បង្ហាញ​អ៊ីចឹង ត្រូវ​ធ្វើ​ការ​អភិវឌ្ឍ​ទីតាំង​បេតិក​ភណ្ឌ​ពិភព​លោក​ជាង​ធ្វើការ​ជួសជុល​ប្រាសាទ។ លោក​បាន​និយាយ​ថា “ការ​ប្រឈម​ធំ​បំផុត​នៅ​ប្រាសាទ​ព្រះ​វិហារ​គឺ​ត្រូវ​រៀបចំ​ឲ្យ​ស្រប​តាម​តម្រូវការ​មួយ​ចំនួន​ក្នុង​ពេល​តែ​មួយ ពោល​គឺ​ជា​ករណី​មួយ​ដែល​សឹងតែ​មិន​អាច​ធ្វើ​ទៅ​រួច។

លោក​បាន​និយាយ​ថា មិន​ត្រឹមតែ​គណៈ​កម្មាធិការ​សម្រប​សម្រួល​អន្តរជាតិ​សម្រាប់​ការ​អភិរក្ស ត្រូវ​ព្រាង​អ្វីៗ​ដើម្បី​រៀបចំ​ប្រាសាទ​ឲ្យ​ភ្ញៀវ​ទស្សនា និង​អភិវឌ្ឍ​វង់​ទេសចរណ៍​នៅ​នឹង​កន្លែង​តែម្តង​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ តែ​កិច្ចការ​នេះ​ត្រូវ​ធ្វើ​ទន្ទឹម​នឹង​ការ​ការពារ​ភាព​ដើម​ពិតៗ​នៃ​ប្រាសាទ និង​ភាព​ត្រឹមត្រូវ​យូរ​អង្វែង​របស់​ប្រាសាទ។

លោក បេសាអ៊ូស បាន​កត់​សម្គាល់​ថា លើសពី​នេះ មាន​កត្តា​ដែល​ថា ព្រះវិហារ​មិន​ត្រឹម​តែ​ជា​ប្រាសាទ​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ។ “វាជា​រមណីយដ្ឋាន​ដ៏​ពិសិដ្ឋ​មួយ​សម្រាប់​ប្រជាជន​កម្ពុជា។ ប៉ុន្តែ​សំខាន់​ទៅ​ទៀត​នោះ វាជា​ប្រាសាទ​បែប​សាសនា​ដែល​ឧទ្ទិស​ដល់​ព្រះ​សិវៈ ដែល​នៅ​តែ​ទទួល​ការ​គោរព​បូជា​ដោយ​អ្នក​កាន់​សាសនា​ហិណ្ឌូ គឺ​មាន​ន័យ​ថា មាន​មនុស្ស​រាប់​រយ​ពាន់​នាក់​គោរព”។

ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​ឥណ្ឌា លោក ឌីណេស ប៉ាតណិជ (Dinesh Patnaik) បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ប្រសិនបើ​ជួសជុស​ឲ្យ​បាន​ល្អ​ត្រឹមត្រូវ ទីតាំង​នេះ​មាន​សក្តានុពល​ដែល​អាច​ក្លាយ​ជា​កន្លែង​ធម្ម​យាត្រា​ដ៏​សំខាន់​មួយ។ លោក​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ មាន​អ្នក​គោរព​បូជា​ព្រះសិវៈ​ប្រហែល​៣៥០​លាន​នាក់ ហើយ​ទីតាំង​ធម្ម​យាត្រា​ពីរ​ក្នុង​ចំណោម​កន្លែង​ធម្មយាត្រា​ល្បី​ឈ្មោះ​បំផុត​ក្នុង​តំបន់​សុទ្ធតែ​មិន​អាច​ទៅ​ដល់​បាន​ទេ​នៅ​ពេល​ខ្លះ ដោយសារតែ​កត្តា​ធាតុ​អាកាស​នៅ​ភ្នំ​ហេម​ពាន្ត។ លោក ប៉ាតណិជ បាន​និយាយ​ថា ជួសជុស​និង​រៀបចំ​ឲ្យ​បាន​ល្អ​ត្រឹមត្រូវ ប្រាសាទ​ព្រះ​វិហារ​អាច​ទាក់ទាញអ្នក​ធម្មយាត្រា​បាន​យ៉ាង​ងាយ​នៅ​អំឡុង​ពេល​ប៉ុន្មាន​ខែ​​នោះ។

យ៉ាងណា​ក៏ដោយ ប្រាសាទ​ព្រះវិហារធ្លាប់​​ជា​ទី​សក្ការៈ​រាប់​សតវត្សរ៍​មក​ហើយ។

លោក ប៉ាតណិជ បាន​និយាយ​ថា ចំណែកឯ​ប្រាសាទ​ភាគ​ច្រើន​បំផុត​នៅ​អង្គរ​ជាប់​ទាក់ទង​ជាមួយ​ស្តេច​តែ​មួយ​អង្គ តែ​ស្តេច​ស្ទើរ​​គ្រប់​អង្គ​នា​សម័យ​អង្គរ​បាន​យាង​ទៅ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ។ លោក​បាន​និយាយ​ថា “ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ជា​កន្លែង​មួយ​ដែល​អ្នក​ទៅ​សុំ​ការ​ប្រទាន​ពរ​ជ័យ។ លោក​អ្នក​មិន​អាច​ក្លាយ​ជា​ស្តេច​បាន​ទេ ល្គឹកណា​អ្នក​មិន​បាន​ទទួល​ការ​ប្រសិទ្ធ​ពរ​ពី​ព្រះសិវៈ​នៅ​ប្រាសាទ​ព្រះ​វិហារ​សិន​ទេ​នោះ។ ដូច្នេះ​ហើយ ទើប​ស្តេច​គ្រប់​ព្រះអង្គ​ត្រូវ​តែ​យាង​ទៅ​ទីនោះ”។

ស្តេច​សម័យ​អង្គរ​ជាច្រើន​អង្គ​ក៏​ពង្រីក​ប្រាសាទ​ដែរ មូលហេតុ​នេះ​ហើយ​ដែល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ជា​អាស្រម​ធ្វើពី​ឈើ​តូច​ល្មម​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​៨០០ និង​បាន​ក្លាយ​ជា​ទីតាំង​ធ្វើ​ពី​ថ្ម​នៅ​សតវត្សរ៍​ទី​១២។

លោក​ស្រី អាន ឡឺមេស (Anne Lemaistre) តំណាង​អង្គការ​យូណេស្កូ​ប្រចាំ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​និយាយ​ថា ចំពោះ​ប្រជាជន​កម្ពុជា កិច្ចការ​ជួសជុល​នៅ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នឹង​ជា​ឱកាស​មួយ​ដើម្បី​ពិនិត្យ​ផ្នែក​មួយ​ចំនួន​ផ្សេងទៀត​នៃ​ចក្រភព​អង្គរ​ដើម្បី​ដឹង​ថា​ជាប់​ទាក់ទង​គ្នា​យ៉ាងណា។

លោក​ស្រី​បាន​និយាយ​ថា “ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នាំ​យើង​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅដល់​វត្តភូ” ដែល​ជា​ទីតាំង​បុរេ​អង្គរ​ដ៏​ល្បីល្បាញ​ដែល​ស្ថិត​នៅក្នុង​ប្រទេសឡាវ​ភាគខាង​ត្បូង​នា​សម័យ​ទំនើប។ បំណែក​មួយ​នៃ​លិង្គ​នៅ​វត្ត​ភូ​ដែល​តំណាង​ព្រះ​សិវៈ ត្រូវ​គេ​ជឿថា បាន​ដាក់​តម្កល់​លើ​ប្រាសាទ​ព្រះ​វិហារ” ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រាសាទ​ព្រះ​វិហារ​ជា​ទីតាំង​មាន​ទំនាក់​ទំនង​គ្នា​រវាង​វត្ត​ភូ​និង​អង្គរ រួម​ទាំងបណ្តាញ​ផ្លូវ​ធំ​ល្វឹងល្វើយ​របស់​ចក្រភព​នេះ​ផង។

លោក​ស្រី​បាន​បន្ថែម​ថា ទីតាំង​នេះអាច​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​សម្រាប់​មូលហេតុ​សន្តិសុខ​ដើម្បី​ការពារ​ចក្រភព​នេះ។ ដាន​ជាច្រើន​នៃ​ការ​ប្រើ​នេះ​អាច​ត្រូវ​រក​ឃើញ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ធ្វើការ​ជួសជុល។

លោក ជុច ភឿន បុរាណ​វិទូ​និង​ជា​ប្រធាន​អាជ្ញាធរ​បាន​និយាយ​ថា ក្នុង​ពេល​ជាមួយ​គ្នា​នេះ អាជ្ញាធរ​ជាតិ​ព្រះវិហារ ដែល​ជា​ស្ថាប័ន​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​គ្រប់គ្រង​ប្រាសាទ កំពុង​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រាកដ​ថា គ្មាន​សំណង់​ណាមួយ​ទទួល​រង​ការ​ខូចខាត​មុន​ការ​ជួសជុល​ដែល​អាច​ចាប់​ផ្តើម​ពេញលេញ​ទេ។

បញ្ហា​មួយ​ដែល​អាច​ពន្យារ​ពេល​ការ​ជួសជុល គឺ​ការ​ពិត​ដែល​ថា ប្រហែល​មួយ​ភាគ​បី​នៃ​ផ្លូវ​ថ្នល់​ទៅ​កាន់​ទីតាំង​នេះ​មិន​ទាន់​បាន​ស្តារ​ជួសជុល​នៅ​ឡើយ​ទេ។ លោក ជុច ភឿន បាន​និយាយ​ថា ប៉ុន្តែ​ពេល​ជួសជុល​ហើយ អាជ្ញាធរ​មាន​ផែនការ​រៀបចំ​បង្កើត​កន្លែង​ចត​រថយន្ត​មួយ​ក្នុង​តំបន់​ទ្រនាប់​របស់​ប្រាសាទ ដើម្បី​អាច​ដាក់​ទាំង​គ្រឿង​ឧបករណ៍​ ទាំង​យានយន្ត​របស់​ភ្ញៀវ។

លើស​ពី​នេះ​ទៅទៀត លោក​ស្រី ឡឺមេស បាន​និយាយ​ថា ភាព​នៅ​ឆ្ងាយ​ដាច់​ស្រយាល​នៃ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ពោល​គឺ​​មាន​ចម្ងាយ​១៤០​គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ក្រុង​សៀមរាប និង​៣២០​គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ក្រុង​ភ្នំពេញ ប្រាសាទ​នេះ​មាន​សោភ័ណភាព​និង​លក្ខណៈ​ពិសេស​គ្មាន​ពីរ នឹង​នៅ​តែ​ជា​ការ​ប្រឈម​មួយ​នឹង​ខ្លួន​ឯង​សម្រាប់​ក្រុម​ជួសជុល”៕ រើន និង និត

 

© 2024, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស