មន្ត្រីអង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ និង​មន្ត្រីសមា​គម​សិទ្ធិមនុស្ស​អាដ​ហុក​​ត្រូ​វ​ចោទ​ប្រកាន់ពីបទ​សូក​ប៉ាន់​

មន្ត្រី​ជាន់ខ្ពស់​បួនរូប​មក​ពី​សមា​គម​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាដហុក​ និង​អតីត​មន្ត្រី​មួយ​រូប​ដែល​ឥឡូវ​បម្រើការ​ងារ​​ឲ្យ​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀប​ចំការ​បោះឆ្នោត​(គ.ជ.ប.) ​​​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​​​​ទៅ​ពន្ធនាគារ​កាលពីម្សិលមិញពីបទ​សូកប៉ាន់​សាក្សី​ និង​សមគំនិត​នៅក្នុងអំពើ​សូកប៉ាន់។​

លោក ស៊ឺន សាលី​ មន្ត្រី​អង្គការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​​ ក៏ត្រូវបាន​ចោទ​ប្រកាន់​កំបាំង​​មុខ​ពីបទ​សម​​​គំនិត​នៅក្នុង​អំពើសូកប៉ាន់​សាក្សីដែរ​ បន្ទាប់​ពីមិន​បាន​បង្ហាញ​ខ្លួន​សម្រាប់​ការ​សាក​សួរ។​

​មន្ត្រី​សមាគម​សិទ្ធិមនុស្ស​អាដហុក​បួន​រូប​ ដែលរួម​មាន​ដូចជា​ លោក​ នី សុខា ​ប្រធាន​ផ្នែក​​​​ឃ្លាំមើល​ អនុប្រធាន​របស់លោក​ គឺ​លោក ណៃ ​​​វ៉ាន់ដា និង​លោក​ យី សុខសាន្ត​ ព្រម​ទាំង​​​​​​​លោកស្រី​ លឹម​ មុនី អ្នក​ស៊ើបអង្កេត​ជាន់ខ្ពស់​ ហើយនិង​លោក នី ចរិយា​ ​អគ្គលេ​ខាធិការង​គ.ជ.ប. ​ត្រូវបានចាប់​ខ្លួន​កាល​ពីសប្តាហ៍មុន​ហើយត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ថា បាន​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​ឱ្យ​ស្រីកំណាន់​ដែល​គេចោទ​ថា​ ជា​របស់លោក​ កឹម​ សុខា ​និយាយ​កុហក​អាជ្ញាធរ​​ទាក់​ទិន​រឿង​សហាយស្មន់។​

ពួកគាត​់ត្រូវបាន​ឃុំខ្លួន​កាលពីចុងសប្តាហ៍​​ហើយ​ត្រូវបានសាកសួរ​ម្តងហើយ​ម្តងទៀត​ដោយ​អង្គភាព​ប្រឆាំង​អំពើ​ពុក​រលួយ​ ដែល​កំពុង​ដឹកនាំការ​ស៊ើបអង្កេត​លើ​រឿង​អាស្រូវ​ផ្លូវ​​​ភេទ​នេះ​ និងដោយ​​​ព្រះរាជអាជ្ញា​អម​សា​លា​​ដំបូង ហើយជាចុងក្រោយដោយ​ចៅក្រម​កាល​ពីម្សិលមិញ។

អ្នក​តវ៉ា​អំពាវនាវ​សុំ​ឲ្យ​ដោះលែង​​មន្ត្រី​សមាគម​​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាដហុក​បួន​រូប និង​មន្ត្រី​ គ.ជ.ប. មួយ​រូប​ នៅ​ខាង​ក្រៅ​សាលា​ដំបូង​រាជធានី​ភ្នំពេញ កាលពី​រសៀល​ម្សិលមិញ​។ រូបថតៈ ស៊ីវ ចាន់ណា/ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី
អ្នក​តវ៉ា​អំពាវនាវ​សុំ​ឲ្យ​ដោះលែង​​មន្ត្រី​សមាគម​​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាដហុក​បួន​រូប និង​មន្ត្រី​ គ.ជ.ប. មួយ​រូប​ នៅ​ខាង​ក្រៅ​សាលា​ដំបូង​រាជធានី​ភ្នំពេញ កាលពី​រសៀល​ម្សិលមិញ​។ រូបថតៈ ស៊ីវ ចាន់ណា/ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

លោកស្រី គា សុផល​ មេធាវី​ការពារ​ក្តី​ឲ្យ​សមាគម​អាដហុក​ បាន​លើក​ឡើង​ថា​ មន្ត្រី​ទាំងបួន​រូប​របស់​សមាគម​នេះ​ត្រូវបាន​ចោទ​ប្រកាន់​កាលពីម្សិលមិញ​ពីបទ​សូក​បា៉ន់​សាក្សី​ ជាបទចោទ​តែមួយ​ដែលគេ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​​លើ​លោក ស៊ាង​ ែចត​​ មេឃុំ​គណបក្សប្រឆាំង​​​កាល​ពីសប្តាហ៍​មុន​ដោយសារ​ការស​ន្យា​ផ្តល​់​​ប្រាក់​​៥០០ដុល្លារ​ទៅ​ឱ្យ​ស្រីកំណាន់​ដែល​គេចោទថា ជា​របស់លោក​ កឹម​ សុខា បន្ទាប់​ពីរឿងអាស្រូវ​បែកធ្លាយ។​

លោកស្រី​ គា សុផល​ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ “​ពួកគាត​​់​ត្រូវបាន​ចោទ​ប្រកាន់​តាម​មាត្រា​៥៤៨​នៃក្រម​ព្រហ្មទណ្ឌ។​ តុលាការ​បាន​សម្រេច​បញ្ជូន​លោក​ នី ចរិយា ​ទៅកាន់​ពន្ធនា​​​គារ​ ប៉េហ្ស៊ី ហើយ​មន្ត្រីសមាគម​អាដ​ហុក​ត្រូវបាន​បញ្ជូនទៅកាន់ពន្ធនាគារ​ព្រៃ​ស”។​

លោក​ អុប​ វិបុល​ មេធាវីម្នាក់ទៀត​​របស់​សមា​គម​អាដហុក​ បាន​លើកឡើងថា​ លោក​ ជឿថា ការ​ចោទប្រកាន់ពីបទសូកប៉ាន់​កើត​ចេញពី​ប្រាក់​ចំនួន​២០៤ដុល្លារ​ដែល​​សមា​គម​​​​អាដហុក​​បាន​លើកឡើង​ថា ខ្លួន​ផ្តល់ទៅឱ្យ​ស្រី​កំណាន់​រូបនេះ ដែលមាន​​ឈ្មោះ ​​ខុម ចាន់​តារ៉ាទី ខណៈ​ខ្លួន​ធ្វើ​ជា​តំណាង​ឱ្យ​នាង ហើយ​នាង​បាន​បដិសេធ​រឿង​សហាយ​ស្មន់​នេះ។ នាង​ ខុម ចាន់តារ៉ាទី បាន​កែប្រែរឿង​រ៉ាវ​របស់នាង​កាលពីខែមុន ខណៈ​ស្ថិត​ក្រោម​​ការ​សាកសួរ​ជុំវិញ​ការ​ចោទប្រកាន់​ពីបទ​ពេស្យា​​​​ចារ​ ដោយសារភាព​ថា ពិត​ជាមាន​រឿង​សហាយ​​​​ស្មន់​ជាមួុយ​លោក កឹម សុខា មែន។

លោក​បានមាន​ប្រសាសន៍​ថា “​ពួកគេ​បាន​ចោទប្រកាន់​ពួកគាត់​ពីបទ​សូក​ប៉ាន់ គឺ​វា​ពាក់​ព័ន្ធនឹង​លុយនោះ។ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំមិន​អាច​និយាយ​អ្វី​ឱ្យ​ជាក់​លាក់​បានទេ​ក្នុង​ពេល​ឥឡូវនេះ ព្រោះ​​​ខ្ញុំ​ទើប​តែទទួលបាន​ព័ត៌មាន​បន្តិច​បន្តួច​ប៉ុណ្ណោះ។ ​​​តុលាការ​នៅ​មិនទាន់​បង្ហាញ​ភ័ស្តុ​តាង​ណាមួយ​​​​ដាក់បន្ទុក​លើកកូនក្តី របស់ខ្ញុំនៅឡើយទេ។ ពួកគេ​គ្រាន់តែ​ឃុំខ្លួន​ពួកគាត់ប៉ុណ្ណោះ”។

លោក សួស វិទ្យា​វ៉ាន់ឌី អ្នកនាំពាក្យ​ចៅ​ក្រម​​សាលា​ដំបូង​​បាន​បញ្ជាក់​​អំពី​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​នេះ​ ប៉ុន្តែ​បាន​បដិសេធ​មិនធ្វើ​អត្ថា​ធិប្បាយ​បន្ថែម​ឡើយ​។ លោក លី សុផាន់ណា អ្នក​នាំពាក្យ​ព្រះ​រាជ​អាជ្ញា​អម​សាលា​ដំបូង​បាន​បញ្ជាក់ថា មន្ត្រី​ទាំង​ប្រាំរូបនេះ​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​​ទៅពន្ធនាគារ​ហើយ។

លោក​ លី សុផាន់ណា ​មាន​ប្រសា​សន៍​ថា “​ចៅក្រម​ស៊ើប​សួរ​​បានសម្រេច​ឃុំខ្លួន​ពួក​គាត់​​​ជា​បណ្តោះ​អាសន្ន”។

មនុស្ស​ប្រាំមួយ​នាក់​ដែលត្រូវ​បានឃុំ​ខ្លួន​គិត​មកដល់​ថ្ងៃម្សិលមិញ និង​លោក ស៊ឺន សាលី ​មន្ត្រី អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ប្រឈម​ការ​ជាប់ពន្ធនាគារ​​ពី​៥ទៅ១០ឆ្នាំ ប្រសិន​បើ​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​ថាមាន​ពិរុទ្ធភាព។ លោក លី សុផាន់ណា បាន​លើកឡើង​ទៀត​ថា លោក​មិនដឹង​ទេថា តើ​ឥឡូវនេះ​នឹង​មានការ​ចេញ​ដីកា​ចាប់ខ្លួន​មន្ត្រី​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ឬក៏​អត់នោះ។

នៅក្នុង​សុន្ទរកថា កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ​ លោក​​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ ហ៊ុន សែន​ បាន​លើក​ឡើង​ថា លោក ស៊ឺន​ សាលី នឹង​មិន​អាច​ត្រូវ​បានការ​ពារ​​​​​ដោយ​អភ័យ​ឯកសិទ្ធិ​ដែលផ្តល់ទៅ​ឱ្យ​បុគ្គលិក​​​​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ឡើយ ដោយ​ទំនង​ជា​​​ជំទាស់ថា អភ័យ​ឯក​សិទ្ធិ​ផ្តល់ទៅ​ឱ្យតែ​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ប៉ុណ្ណោះ។

លោក គៀត ច័ន្ទថារិទ្ធ​ អ្នក​នាំពាក្យ​នគរ​បាល​ជាតិ​បានលើកឡើង​ថា នគរបាល​ត្រៀម​​​​ខ្លួនរួច​ហើយ​ដើម្បី​ចាប់ខ្លួន​លោក ស៊ឺន សាលី ប្រសិនបើមាន​ការ​ចេញ​ដីកា​ចាប់​ខ្លួននោះ ប៉ុន្តែថា នឹង​មាន​ការ​ពិនិត្យ​មើល​សុពល​ភាព​នៃ​អភ័យឯកសិទ្ធិ​របស់​គាត់​ក្នុងនាម​ជា​មន្ត្រី​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ជាមុន​សិន​ មុនពេល​អនុវត្ត​ដីកាចាប់ខ្លួន។

ឧត្តម​សេនីយ៍ គៀត ច័ន្ទថារិទ្ធ​ បានថ្លែង​ថា ”​នគរបាល​គឺ​ជាអ្នកដែលអនុវត្ត​ច្បាប់។ ប្រសិន​​​បើ​យើង​ទទួលបាន​ដីកា​ចាប់ខ្លួន យើង​​​​ពិបាក​នឹង​គេច​ណាស់​ គឺ​យើង​ត្រូវ​អនុវត្តតាម​ច្បាប់​ហើយ។ ប្រសិន​បើ​គាត់​មាន​អភ័យ​ឯក​សិទ្ធិ នគរ​​​​បាល​ជាតិ​នឹង​មិន​រំលោភ​បំពាន​គាត់​ឡើយ”។

លោកស្រី វ៉ានហៀ លី តំណាង​ប្រចាំ​ប្រទេស​​របស់​ការិយាល័យ​ឧត្តម​ស្នង​ការ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ទទួល​បន្ទុក​សិទ្ធិម​នុស្ស​​​​(OHCHR) បាន​លើកឡើង​កាលពីម្សិលមិញ​ថា លោកស្រី​ជឿ​ថា ឯកសារ​ផ្លូវ​ច្បាប់​ដែល​ផ្តល់​អភ័យ​ឯកសិទ្ធិ​មាន​ភាពច្បាស់​មិន​ចាំបាច់​ត្រូវការពន្យល់បន្ថែម​ឡើយ​​។​

លោកស្រី​លើកឡើង​នៅក្នុង​អីុម៉េល​ថា “​វាមិនស្ថិត​ក្នុង​អំណាច​របស់​ខ្ញុំ​ក្នុងការ​អាន​អនុសញ្ញា​​ស្តីពី​ឯក​សិទ្ធិ និង​អភ័យ​ឯក​សិទ្ធិ​​របស់​​អង្គការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​​តាម​​វិធី​ផ្សេង​ណា​មួយ​​ក្រៅ​​​​​ពី​​​អ្វី​ដែល​​មាន​​​ជា​លាយ​លក្ខណ៍​អក្សរ​នៅ​ក្នុង​នោះ​ឡើយ​​។ ក្រុម​មន្ត្រី​អង្គការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​​មាន​អភ័យ​ឯក​សិទ្ធិរួច​ផុត​ពី​ដំណើរ​ការ​ផ្លូវ​ច្បាប់​​ដែល​កើត​​​ចេញពី​សកម្ម​ភាព​របស់​ខ្លួន​ក្នុងការ​បំពេញ​ការងារ​”។

cam-photo-front-channa-800x533លោក​បាន​បន្ថែម​ថា “​អង្គការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​​​បាន​ផ្ញើ​ការ​ឆ្លើយ​តប​ផ្លូវ​ការ​​ពាក់​ព័ន្ធ​រឿង​នេះ​ដល់​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ ហើយ​យើង​រង់​ចាំ​ការ​ឆ្លើយ​តប​វិញ​”។

​ស្ថានទូត​អាមេរិក​បាន​លើកឡើង​​កាលពី​ម្សិលមិញ​ថា ខ្លួន​មានការ​ព្រួយ​បារម្ភ​អំ​ពី​ការ​ចោទ​ប្រកាន់មក​​​លើ​បុគ្គលិក​សមាគម​អាដហុក​ ​​និង​លោក នី​ ចរិយា។

លោក ចាយ រ៉ាម៉ាន (Jay Raman) អ្នកនាំ​​ពាក្យ​​ស្ថានទូត​អាមេរិក​​បាន​លើកឡើង​នៅក្នុង​​​​អីុម៉េល​ថា “​ស្ថាន​ទូត​អាមេរិក​​ព្រួយ​បារម្ភ​យ៉ាង​​​​ខ្លាំង​ពី​ការ​ចោទប្រកាន់​របស់​សាលាដំបូង​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ​នៅ​ថ្ងៃនេះ ហើយ​កំពុង​ឃ្លាំមើល​​​​​ករណីនេះ​យ៉ាង​ដិតដល់​​”។

លោក ចច​ អេដហ្គា (George Edgar) ​ឯក​អគ្គ​​រដ្ឋទូត​សហ​ភាព​អឺរ៉ុប​ក៏​​មាន​ប្រសាសន៍​​ផង​​ដែរ​ថា ការ​ចាប់ខ្លួននេះ​​ធ្វើ​ឱ្យ​លោក​មាន​ការ​​​​​ព្រួយ​​បារម្ភ​ ហើយ​លោក​នឹង​លើកឡើង​អំពី​បញ្ហា​​​នេះ​អំឡុង​ជំនួប​ការ​ទូត​​នៅសប្តាហ៍នេះ​រវាង​​ក្រុម​មន្ត្រី​សហភាប​អឺរ៉ុប និង​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​។

លោក ចច អេដហ្គា​ បាន​សរសេរ​​នៅក្នុង​អីុម៉េល​ថា “​ស្ថាន​ការ​ណ៍​នយោបាយ​បច្ចុប្បន្ន​​រួមទាំង​សកម្ម​ភាព​កាល​ពីពេល​ថ្មីៗ​​នេះទាក់​ទង​​ក្រុម​តំណាង​រាស្ត្រ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ និង​ការ​ឃុំខ្លួន​មន្ត្រី​​អង្គការ​មិនមែន​រដ្ឋាភិបាល​ នឹង​​​ស្ថិត​ក្នុង​ចំណោម​​បញ្ហា​ដែល​បាន​ពិភាក្សា​នៅ​គណៈ​កម្មាធិការ​រួម​​សហភាព​អឺរ៉ុប-កម្ពុជា”។

លោក​បាន​បន្ថែម​ថា “​បរិយាកាស​ដែល​ក្នុង​​​នោះ​​គណបក្ស​នយោបាយ និង​សង្គម​ស៊ីវិល​​អាច​ដំណើរការ​ដោយ​សេរី ជា​មូលដ្ឋាន​ដ៏​សំខាន់​​សម្រាប់​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ប្រកប​ដោយ​ការ​ជឿទុក​ចិត្ត​​ ​ដែល​លទ្ធផល​ត្រូវ​បាន​​​ចាត់​ទុក​​ថា​ស្រប​ច្បាប់”។

លោក ធន សារាយ ប្រធាន​សមាគមអាដ​ហុក និង​លោក​ ហង្ស ពុទ្ធា អ្នក​នាំពាក្យ​​ គ.ជ.ប. ​មិន​អាច​ទាក់​ទង​បាន​ទេ។

សេចក្តី​ថ្លែង​ការ​ណ៍​ដែល​ចេញ​ផ្សាយ​កាល​ពី​ម្សិលមិញ​ដោយ​អង្គការ​មិនមែន​រដ្ឋាភិបាល​​​​​ចំនួន​៥៩​​​រួម​ទាំង​សមាគម​អាដ​ហុក គណៈ​កម្មាធិការ​ប្រព្រឹត្តិកម្ម​នៃអង្គការ​-សមាគម​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា​ និង​មជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា​​ ក៏បាន​ថ្កោល​ទោស​ការ​ចាប់​ខ្លួន​​បុគ្គលិក​សិទ្ធិមនុស្ស​ទាំងនេះ​ផងដែរ។

សេចក្តី​ថ្លែង​ការ​ណ៍នេះ​បន្ត​ថា “​ការ​ផ្តោត​

គោលដៅ​លើ​បុគ្គល​ទាំង​នេះ…គឺ​ជាការកើន​ឡើង​ថ្មី​បំផុត​ក្នុងការ​វាយ​ប្រហារ​ទ្រង់​ទ្រាយ​ធំ​របស់រដ្ឋាភិបាល​ទៅ​លើ​សង្គម​ស៊ីវិល​​នៅ​មុន​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ថ្នាក់​មូលដ្ឋាន​និង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជាតិ​នៅពេល​ខាង​មុខ​ ហើយ​ជា​ការ​សង​​​​សឹក​ច្បាស់​ក្រឡែត​ចំពោះ​ការ​គាំទ្រ​​ដែល​ផ្ដល់​​ដោយ​បុគ្គលិក​សិទ្ធិមនុស្ស​នៅក្នុង​ករណី​នយោបាយ​ដ៏​រសើប​​បែប​​​នេះ​”។

សេចក្តី​ថ្លែង​ការ​ណ៍​ដដែល​នេះ​បន្ថែម​ថា “​ករណី​នេះ​គឺ​ជា​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​​ប្រព័ន្ធ​តុលា​ការ​ព្រហ្មទណ្ឌ និង​​ស្ថាប័ន​រដ្ឋាភិបាល​ដ៏​គួរ​ឱ្យ​អស់​សំណើច​​ជា​ឧបករណ៍​ ដើម្បី​បំភិត​បំភ័យ​ ដាក់​ទោស​ព្រហ្មទណ្ឌ និង​ដាក​់​ទោស​ទណ្ឌ​លើ​​​សកម្មភាព​ស្រប​ច្បាប់​របស់​ក្រុម​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ និង​សង្គម​ស៊ីវិល”។

ដោយធ្វើការ​តវ៉ា​នៅ​ខាងក្រៅ​​សាលា​ដំបូង​រាជធានី ព្រះ​តេជគុណ ស៊ឹម សុវណ្ណឌី ព្រះ​ជន្ម​៤១វស្សា ជា​សកម្មជន​ព្រះ​សង្ឃ​​បាន​​មាន​សង្ឃដីកា​ថា ​គណប​ក្ស​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​​កំពុង​ប្រើ​ឥទ្ធិពល​​នៅ​ពី​ក្រោយ​​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​នាពេល​ថ្មី​ៗ​នេះ។

ព្រះ​តេជគុណ​អង្គនេះ​មាន​សង្ឃដីកា​ថា “​អាត្មា​គិត​ថា សព្វថ្ងៃនេះ​ តុលាការ​ជា​អាយ៉ង​​របស់​រដ្ឋាភិបាល។​មាន​តែមនុស្ស​ម្នាក់​ប៉ុណ្ណោះ ​​ហើយ​គាត់​អាច​ធ្វើ​អ្វី​ៗ​បានទាំង​អស់​ ដូច​ជា​ការ​​​​ចាប់ខ្លួន​ ឬ​ចាប់​នរណា​ម្នាក់​ដាក់​គុក​ជា​ដើម។ តុលាការ​នេះ​ជា​របស់គណប​ក្ស​ មិន​មែន​របស់​​​ប្រជាពល​រដ្ឋ​ឡើយ”៕ ស៊ុយ​ឈាង និង សារុន

 

© 2016, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.