32 C
Phnom Penh

រដ្ឋាភិបាល​ឯកភាព​ជាតិ​ស្នើ​អាស៊ាន​យក​រូបមន្ត​កិច្ចព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស​មក​អនុវត្ត​នៅ​ភូមា

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

នៅ​ក្នុង​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ឯកភាព​ជាតិ​នៃ​ក្រុម​ប្រឆាំង​របប​សឹក​ភូមា ដែល​បាន​បញ្ជូន​ទៅកាន់​កិច្ចប្រជុំ​អសាធារណៈ​នៃ​ថ្នាក់​រដ្ឋមន្ត្រី​ការបរទេស​អាស៊ាន កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​១៧ កុម្ភៈ គឺ​ក្រុម​នេះ​បាន​ស្នើ​ឲ្យ​អាស៊ាន​យក​រូបមន្ត​មួយ​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស ថ្ងៃ​ទី​២៣ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​១៩៩១ មក​អនុវត្ត​នៅ​ប្រទេស​ភូមា ព្រោះ​ជា​កិច្ចព្រមព្រៀង​សកល។

សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​របស់​អ្នកស្រី Zin Mar Aung រដ្ឋមន្ត្រី​កិច្ចការ​បរទេស​នៃ​រដ្ឋាភិបាល​ឯកភាព​ជាតិ​ភូមា បាន​លើកឡើង​ថា ក្នុង​ស្ថានការណ៍​បែប​នេះ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ភូមា គឺ​គួរតែ​មាន​ការ​ចូលរួម​ជា​សកល មិន​ត្រឹមតែ​កិច្ចប្រជុំ​ថ្នាក់​តំបន់​នោះ​ទេ គឺ​គួរ​មាន​ការ​ចូល​ពាក់ព័ន្ធ​នៃ​ក្រុម​អ្នកជំនាញ​កិច្ចការ​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល និង​ហិង្សា​នៃ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ព្រោះ​ថា​វិបត្តិ​នៅ​ភូមា តាម​មើល​ទៅ​បើ​ពុំ​មាន​ក្រុម​អ្នកជំនាញ ឬ​ក្រុម​បេសកកម្ម​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ទេ នោះ​ដំណោះស្រាយ​នឹង​មិន​អាច​រក​ឃើញ​ឡើយ។

នៅ​ក្នុង​វីដេអូ​ឃ្លីប​ចំហ​មួយ​ដែល​ផ្ញើ​ជូន​ទៅ​ក្រុម​រដ្ឋមន្ត្រី​ការបរទេស​អាស៊ាន ដែល​បាន​ជួប​ប្រជុំ​គ្នា​រយៈពេល ២​ថ្ងៃ​នៅ​កម្ពុជា អ្នកស្រី Zin Mar Aung បាន​ថ្លែង​ថា ប្រជាជន​ភូមា​ត្រូវការ​យន្តការ​កម្រិត​អន្តរជាតិ​មួយ​ខ្ពស់​បំផុត​ចូល​មក​ពន្លត់​របប​សឹក និង​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​នៅ​ភូមា។ សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​របស់​ក្រុម​ប្រឆាំង​របប​សឹក បាន​ទទូច​ទៀត​ថា ប្រជាជន​ភូមា មិន​អាច​ទទួល​យក​បាន​ទៀត​ទេ​នូវ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​របស់​ពួក​យោធា​ដែល​បាន​តាក់តែង​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ​២០០៨ ព្រោះ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នេះ​មិន​អាច​ក្លាយ​ជា​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​សម្រាប់​ប្រទេស​មួយ​ប្រកាន់​យក​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​នោះ​ទេ ហើយ​ថា​គេ​ត្រូវ​រំលាយ​ចោល​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​បែប​នេះ។

ជាមួយ​គ្នា​នេះ​ទៀត អ្នកស្រី Zin Mar Aung រដ្ឋមន្ត្រី​កិច្ចការ​បរទេស​នៃ​រដ្ឋាភិបាល​ឯកភាព​ជាតិ​ភូមា បាន​ទទូច​ឲ្យ​ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ចូល​ខ្លួន​ឲ្យ​បាន​ស៊ីជម្រៅ​ចំពោះ​វិបត្តិ​នៅ​ភូមា ដោយ​ចោទ​របប​សឹក​សព្វថ្ងៃ​នេះ​ថា​បាន​មកពី​ការ​ប្លន់​អំណាច​របស់​ប្រជាជន ហើយ​ជា​របប​ធ្លាក់​ក្នុង​អំពើ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​សង្គ្រាម និង​ប្រល័យ​ពូជសាសន៍​ទៅ​ហើយ។

ទោះជាយ៉ាងណា បើ​តាម​សារព័ត៌មាន​ភូមា MIZZIMA នៅ​ក្នុង​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​របស់​ក្រុម​ប្រឆាំង​របប​សឹក ក៏​បាន​កោតសរសើរ​ផង​ដែរ​ចំពោះ​ក្រុម​រដ្ឋមន្ត្រី​ការបរទេស​អាស៊ាន ដែល​បន្ត​ទាត់ចោល​តំណាង​របប​សឹក​ភូមា មិន​ឲ្យ​ចូលរួម​ប្រជុំ ដោយ​បាន​ទទូច​សុំ​ឲ្យ​អាស៊ាន​បន្ត​ដាក់​ការ​គាប​សង្កត់​ទៅលើ​របប​សឹក ដោយ​ត្រូវ​អនុវត្ត​ឲ្យ​បាន​នូវ​គោលការណ៍​កុងសង់ស៊ីស ៥​ចំណុច​របស់​អាស៊ាន។

ដោយ​យោង​តាម​គោលការណ៍​កុងសង់ស៊ីស ៥​ចំណុច អ្នកស្រី​បញ្ជាក់​ថា រដ្ឋាភិបាល​ឯកភាព​ជាតិ​សន្យា​សហការ​ជាមួយ​សមាគម​អាស៊ាន រហូត​រក​បាន​នូវ​ដំណោះស្រាយ​មួយ​បញ្ចប់​របប​សឹក​នៅ​ភូមា ហើយ​នាំ​ប្រជាធិបតេយ្យ​មក​ឲ្យ​ប្រជាជន​ភូមា​ឡើងវិញ។

ជាមួយ​គ្នា​នេះ អ្នកស្រី​ទទូច​ថា អាស៊ាន​គួរ​ទទួលស្គាល់​ក្រុមប្រឹក្សា​ពិគ្រោះ​យោបល់​ថ្នាក់​ជាតិ​មួយ​ដ៏​ទូលំទូលាយ គឺ​ភាសា​អង់គ្លេស​ហៅថា the National Unity Consultative Council ឬ NUCC ដែល​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​ទាំងអស់​នៅ​ភូមា អាច​ចូល​មក​កាន់​តែ​វេទិកា​នេះ ហើយ​ធ្វើ​ឱ្យ​ភូមា​ដែល​ជា​រដ្ឋ​សហភាព​សហព័ន្ធ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដោយ​គ្រប់​ជាតិសាសន៍ និង​គ្រប់​ជនជាតិ អាច​រស់នៅ​ក្រោម​ប្រទេស​មួយ​ដែល​មាន​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​សហព័ន្ធ។

អ្នកស្រី​បញ្ជាក់​ទៀត​ថា រដ្ឋាភិបាល​ឯកភាព​ជាតិ​បាន​បង្កើត​ក្រុម​វេទិកា​នេះ​ហើយ ដោយ​បាន​ប្រជុំ​គ្នា​ម្ដង​កាលពី​ចុង​ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០២២។

ក្នុង​ន័យ​នេះ អ្នកស្រី​ទទូច​ឱ្យ​អាស៊ាន​គួរ​ចូលរួម​អនុម័ត និង​ទទួលស្គាល់​ក្រុម​វេទិកា​នេះ។ បើ​តាម​អ្នកស្រី ក្រុម​វេទិកា NUCC កំពុង​ចងក្រង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ប្រជាធិបតេយ្យ​សហព័ន្ធ​ដើម្បី​ចូល​ទៅ​ជំនួស​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ឆ្នាំ​២០០៨ របស់​ពួក​យោធា​ដែល​អ្នកស្រី​ថា រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​របស់​ពួក​យោធា​គឺជា​ច្បាប់​កំពូល​មួយ​ផ្ដល់​សិទ្ធិ​ឲ្យ​ពួក​យោធា​មាន​អំណាច​ដោយ​បំពាន​គោលការណ៍​នីតិរដ្ឋ​នៃ​ប្រទេស​ប្រកាន់​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ។

ជាមួយ​គ្នា​នេះ សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​របស់​រដ្ឋមន្ត្រី​កិច្ចការ​បរទេស​នៃ​រដ្ឋាភិបាល​ឯកភាព​ជាតិ បាន​ប្រាប់​ទៅ​អាស៊ាន​ថា ឧត្តមសេនីយ៍​យោធា​ភូមា​មួយ​ចំនួន ក្នុង​នោះ​មាន​ទាំង​មេ​រដ្ឋប្រហារ មីន អ៊ុងឡាំង ផង ក៏​មាន​ឈ្មោះ​នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​របស់​តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌ​អន្តរជាតិ (ICC) និង​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ (ICJ) ទៅ​ហើយ ដែល​ត្រូវ​ប្រយ័ត្នប្រយែង​ក្នុង​ការ​និយាយ​ស្ដី​ទៅ​រក​មេដឹកនាំ​របប​សឹក ដោយ​មិន​ត្រូវ​ហៅ​មេ​រដ្ឋប្រហារ​ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​នៃ​រដ្ឋាភិបាល​សហព័ន្ធ​សហភាព​មីយ៉ាន់ម៉ា នោះ​ទេ ព្រោះ​ពួក​យោធា​មិន​មាន​ភាព​ស្រប​ច្បាប់​តំណាង​ប្រជាជន​ភូមា​ឡើយ។

នៅ​ក្នុង​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​មួយ​ក្រោយ​បិទ​បញ្ចប់​កិច្ចប្រជុំ​ថ្នាក់​រដ្ឋមន្ត្រី​ការបរទេស​អាស៊ាន លោក ប្រាក់ សុខុន រដ្ឋមន្ត្រី​ការបរទេស​កម្ពុជា និង​ជា​ប្រេសិត​ថ្មី​របស់​សមាគម​អាស៊ាន មាន​គម្រោង​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​ភូមា​ជា​ថ្មី​ម្ដង​ទៀត​នៅ​ក្នុង​សប្ដាហ៍​ទី​២ នៃ​ខែ​មីនា។

ប៉ុន្តែ​លោក ប្រាក់ សុខុន ត្រូវ​បាន​រាយការណ៍​មក​ថា លោក​បាន​និយាយ​ជា​សាធារណៈ​លើកដំបូង​នូវ​ឈ្មោះ​រដ្ឋាភិបាល​ឯកភាព​ជាតិ ឬ​រួបរួម​ជាតិ​របស់​ក្រុម​ប្រឆាំង​របប​សឹក​ភូមា។ លោក​បង្ហើប​ថា លោក​នឹង​ស្វែងរក​ជួប​ក្រុម​រដ្ឋាភិបាល​ឯកភាព​ជាតិ​ដើម្បី​ឈ្វេងយល់​អំពី​ឆន្ទៈ​ផ្ទាល់​របស់​ក្រុម​នេះ។

តែ​បែប​នេះ​ក្ដី លោក ប្រាក់ សុខុន អះអាង​ថា ការ​និយាយ​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល​ឯកភាព​ជាតិ​នេះ គ្រាន់តែ​ជា​បញ្ហា​ពេលវេលា​ប៉ុណ្ណោះ ដោយ​លោក​ថា​គេ​ត្រូវ​ថ្នម​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​របប​សឹក ដើម្បី​រក្សា​ដំណើរការ​និរន្តរភាព​សន្តិភាព​បន្ត​ទៀត​នៅ​ភូមា។ តែ​ការ​លើកឡើង​របស់​លោក ប្រាក់ សុខុន គឺ​មិន​ខុស​នឹង​លោក ហ៊ុន សែន នោះ​ទេ។

លោក បា្រក់ សុខុន និយាយ​ថា គឺ​ចៀស​មិន​ផុត​អំពី​កិច្ចការ​ដែល​ត្រូវ​ធ្វើការ​ជាមួយ​របប​សឹក។ តែ​សម្រាប់​ប្រេសិត​ពិសេស​របស់​អគ្គលេខាធិការ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ អ្នកស្រី Noeleen Heyze ជា​ជនជាតិ​សិង្ហបុរី ធ្លាប់​បាន​ប្រាប់​ទៅ​លោក ហ៊ុន សែន ថា គេ​មិន​អាច​ហៅ​របប​សឹក​ថា​ជា​របប​ស្រប​ច្បាប់​នោះ​ទេ ព្រោះ​របប​នេះ​ឆក់​យក​អំណាច​ពី​រដ្ឋាភិបាល​របស់​ប្រជាជន​ភូមា។ អ្នកស្រី​ថា គេ​គ្រាន់តែ​ចាត់ទុក​របប​សឹក​ភូមា ជា​ភាគី​មួយ​នៃ​ការ​ចរចា​ប៉ុណ្ណោះ៕

© 2022, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស