ខណៈមេទ័ពខ្មែរ និងមេទ័ពថៃ ចរចាគ្នារម្ងាប់កម្ដៅ ហើយលោក ហ៊ុន សែន ក៏ចង់ឃើញស្ថានការណ៍ព្រំដែនវិលទៅរកភាពធម្មតាវិញនោះ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់បក្សប្រឆាំង លោក អ៊ុំ សំអាន ចាត់ទុកការដកកម្លាំងកងទ័ពខ្មែរចេញពីតំបន់មុំ៣ ឬហៅថាតំបន់ត្រីកោណមរកត គឺជាការចាញ់ល្បិចកលភាគីថៃ ចំណែកឯការបាត់បង់ជីវិតទាហានខ្មែរក្នុងជម្លោះនោះ ក៏ជាការស្លាប់ដោយអសារបង់ផងដែរ។
លោក អ៊ុំ សំអាន សរសេរលើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់ខ្លួននៅថ្ងៃទី៣០ ឧសភា នេះថា នៅពេលទាហានខ្មែរដកចេញពីតំបន់នោះ ទាហានថៃ ច្បាស់ជាចូលទៅកាន់កាប់លេណដ្ឋាននៅតំបន់នោះជាមិនខាន គឺដូចទម្លាប់ដែលពួកគេធ្លាប់ចូលទៅកាន់កាប់ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាក្របី នាពេលកន្លងមកដូច្នោះដែរ។
ប្រភពដដែល ស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលរក្សាកងទ័ពខ្មែរឱ្យឈរជើងនៅទីតាំងនោះដដែល និងទាមទារឱ្យទាហានថៃ ដកចេញពីតំបន់នោះដាច់ខាត ត្បិតតំបន់ចុងបូក ឬមុំបី នៃខេត្តព្រះវិហារ នេះ គឺជាទឹកដីរបស់កម្ពុជាផ្ដាច់មុខ គ្មានចំណែកកម្មសិទ្ធិរបស់ថៃ ឡើយ។
មន្ត្រីបក្សប្រឆាំងរូបនេះ ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលខ្មែរបញ្ឈប់ការចរចាទ្វេភាគីជាមួយភាគីថៃ បន្តទៀត ព្រោះការចរចាទ្វេភាគីស្តីអំពីតំបន់មុំបីនេះ គឺចំណាយពេលអស់ ២៥ឆ្នាំមកហើយ ចាប់តាំងពីអនុស្សរណៈយោគយល់ឆ្នាំ២០០០ ឬ MOU៤៣ មកម្ល៉េះ។
លោកថា បើរដ្ឋាភិបាលខ្មែរនៅបន្តចរចាទ្វេភាគី កម្ពុជា-ថៃក៏អាចនឹងផ្ទុះអាវុធដាក់គ្នាម្តងទៀតដែរ ខណៈកម្ពុជាអាចនឹងបាត់បង់តំបន់មុំបីថែមទៀត ហើយការផ្ទុះអាវុធនេះក៏អាចនឹងរាលដាលដល់ច្រកអានសេះ ឬចុងអានម៉ា រួមទាំងតំបន់ប្រាសាទតាមាន់ធំ ផងដែរ។
លោក អ៊ុំ សំអាន អះអាងថា ដើម្បីបញ្ចៀសសង្គ្រាម និងការបាត់បង់ទឹកដី លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវដាក់សំណើទៅរដ្ឋសភាដើម្បីធ្វើសច្ចាប័នលើច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS)។
លោកបន្ថែមថា ពេលផ្តល់សច្ចាប័នលើច្បាប់នេះរួចរាល់ កម្ពុជាមិនចាំបាច់ច្បាំងជាមួយថៃ ដែលនាំឱ្យស្លាប់ទាហានខ្មែរទៀតទេ គ្រាន់តែប្តឹងថៃ ទៅតុលាការអន្តរជាតិដូចករណីប្រាសាទព្រះវិហារ គឺអ្វីៗអាចដោះស្រាយបានទាំងអស់ ដូចជា ករណីកោះគុត ដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នាទំហំ ២៦០០០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាក្របី តំបន់ច្រកអានសេះ និងតំបន់ចុងបូក ឬមុំបី នេះជាដើម។
កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ អគ្គបញ្ជាការដ្ឋានកងទ័ពជើងគោកកម្ពុជា បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថា ក្រោយការចរចារវាងមេបញ្ជាការកងទ័ពជើងគោកកម្ពុជា-ថៃ កម្ពុជាសម្រេចថានឹងមិនដកថយ ឬឈរជើងដោយគ្មានអាវុធនៅចំណុចដែលបានប៉ះទង្គិចគ្នានោះឡើយ។
ប្រភពដដែលថា ព្រោះទីតាំងនោះ ភាគីកម្ពុជាបានឈរជើងតាំងពីមុនពេលចុះហត្ថលេខាលើអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០០ ស្ដីពីការវាស់វែង និងខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោករវាងកម្ពុជា-ថៃ មកម្ល៉េះ។
ជាងនេះទៀត ភាគីទាំងពីរក៏បានឯកភាពលើលក្ខខណ្ឌមួយចំនួនទៀតដែរ ដូចជា ការបន្តដោះស្រាយតាមគណៈកម្មាធិការព្រំដែនចម្រុះ (JBC) គណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ (GBC) និងអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០០ ជាដើម ខណៈបញ្ហាដែលកើតឡើងនានាក៏ត្រូវដោះស្រាយតាមរយៈគណៈកម្មាធិការព្រំដែនចម្រុះ (JBC) ដែរ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ភាគីថៃ និយាយផ្សេងប្រាប់កាសែតព្រោងព្រាត។ គេថាម្តុំទឹកដីមានការប៉ះទង្គិចគ្នានោះ ជាតំបន់អព្យាក្រឹត រក្សាទុកទំនេរ មិនធ្វើការអភិវឌ្ឍអ្វីទាំងអស់។ មុនផ្ទុះអាវុធ ទាហានថៃថាគេសង្កេតឃើញទាហានខ្មែរធ្វើសកម្មភាពបញ្ជូនទាហាន ហាក់បីដូចជាចង់កាន់កាប់ទីនោះទាំងស្រុង ដែលជាការផ្ទុយពីសេចក្តីប្រកាសរួម អំពីការប្ដេជ្ញាអភិវឌ្ឍរួមគ្នាដើម្បីផលប្រយោជន៍ ដែលព្រមព្រៀងគ្នានៅខែតុលា ឆ្នាំ២០០៩ រវាងឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីខ្មែរ ហោ ណាំហុង ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីលាវ ថងលុន ស៊ីសូលីត និងរដ្ឋមន្ត្រីកិច្ចការបរទេស កាស៊ីត ភិរម្យ នៅទីរួមខេត្តសៀមរាប៕
© 2025, . All rights reserved.