លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃរាជាណាចក្រកម្ពុជា សម្រេចបង្កើតគណៈកម្មការរៀបចំឯកសារ ដើម្បីប្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ក្នុងវិវាទព្រំដែនជាមួយថៃ នៅតំបន់មុំបី ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច និងប្រាសាទតាក្របី។
សូមបញ្ជាក់ថា៖ ប្រាសាទតូចៗឈ្មោះតាមាន់ទាំងពីរ ភាសាថៃ ហៅថា តាមឿន។ អ្នកស្រាវជ្រាវខាងសិលាចារឹកផ្នែកបុរាណវិទ្យា និយាយថា ពាក្យ «តាមាន់ ឬ តាមឿន» ជាពាក្យហៅក្លាយមកពីពាក្យបាលី ឬសំស្ក្រឹត ថា «មន្ត» ដូចជា វេទមន្ត ទឹកមន្ត ទិព្វមន្ត អាគម ដែលទាក់ទងនឹងលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ ដែលស្ថាបនាក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ប្រើសម្រាប់ជាដំណាក់ស្តេច ជាគិលានដ្ឋានព្យាបាលប្រជារាស្ត្រ និងជាទីសំណាក់អាស្រ័យក្នុងដំណើរតាមផ្លូវគោក។
តាមសេចក្តីសម្រេចចុះថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា ដែលទើបផ្សាយជាសាធារណៈកាលពីល្ងាចថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនា គណៈកម្មការរៀបចំឯកសារដើម្បីប្តឹងទៅ ICJ នេះ មានភារកិច្ចពិនិត្យ និងសម្រេចជ្រើសរើសមេធាវីអន្តរជាតិការពារក្តីនៅ ICJ ករណីតំបន់ចម្រូងចម្រាសទាំង៤ តាមសំណើពីក្រុមការងារកិច្ចការច្បាប់។
ប្រភពដដែលអះអាងថា គណៈកម្មការនេះក៏មានភារកិច្ចពិនិត្យ និងសម្រេចលើឯកសារដែលបានចងក្រងដោយក្រុមការងារកិច្ចការច្បាប់ជាមួយមេធាវីអន្តរជាតិ សម្រាប់បញ្ជូនទៅតុលាការ ICJ ដែរ។ ជាមួយគ្នានេះ គណៈកម្មការក៏ជាអ្នកពិនិត្យ និងសម្រេចលើការងាររបស់ក្រុមការងារកិច្ចការទូតតាមការចាំបាច់ ក៏ដូចជាធ្វើទំនាក់ទំនងការងារជាមួយតុលាការ ICJ ដើម្បីដំណើរការនីតិវិធីច្បាប់ក្នុងការប្តឹង។
តាមសេចក្តីសម្រេចនេះ គណៈកម្មការទើបនឹងបង្កើតថ្មី មានឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាក់ សុខុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ គឺជាប្រធាន និងសមាសភាពអនុប្រធាន ព្រមទាំងសមាជិក ១៤រូបទៀត។ អនុប្រធានគណៈកម្មការ ៥រូប មានឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហង់ ជួន ណារ៉ុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ, ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក កើត រីទ្ធ, អ្នកស្រី ភឿង សកុណា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ, លោក ឡាំ ជា រដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុករដ្ឋលេខាធិការកិច្ចការព្រំដែន និងលោក ស៊ា កុសល រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការបរទេស។
ចំណែកឯសមាជិក ៩រូប គឺមានលោក គង់ ភោគ និងលោក ជុំ សុន្ទរី ដែលជារដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការបរទេស, លោក ចាន់ សុធី រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ, លោក ស៊ា ម៉ៅ រដ្ឋលេខាធិការទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី និងជាអនុប្រធានក្រុមប្រឹក្សាអ្នកច្បាប់, លោក ហ៊ូ សាគុណ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងមហាផ្ទៃ, លោក អ៊ិត សុត្ថា រដ្ឋលេខាធិការនៃរដ្ឋលេខាធិការកិច្ចការព្រំដែន, លោក វង្ស ពិសេន អគ្គមេបញ្ជាការកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ, លោក ម៉ៅ សុផាន់ អគ្គបញ្ជាការរងកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ និងជាមេបញ្ជាការកងទ័ពជើងគោក និងលោក កែវ ឈា តំណាងបេសកកម្មអចិន្ត្រៃយ៍នៃរាជាណាចក្រកម្ពុជាប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ។
រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជាប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា បានថ្លែងប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថា ដូចដែលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីបានបញ្ជាក់កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា និងដោយមានការគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងពីលោក ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា ឥឡូវនេះ គណៈកម្មការរៀបចំឯកសារដើម្បីប្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ ករណីតំបន់មុំបី ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច និងប្រាសាទតាក្របី ត្រូវបានបង្កើតចេញជារូបរាងហើយ។
លោក ប៉ែន បូណា បានលើកឡើងថា បណ្តឹងនេះបានទទួលការគាំទ្រជាឯកច្ឆន្ទពីរដ្ឋសភា និងព្រឹទ្ធសភា ក៏ដូចជាពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងក្នុង និងក្រៅប្រទេស និងគ្រប់និន្នាការនយោបាយ ដែលស្តែងឱ្យឃើញពីឯកភាពជាតិខ្មែរ និងក្លាយជាចលនាមហាសាមគ្គីជាតិដ៏ធំមួយនៅពីក្រោយរាជរដ្ឋាភិបាល និងនៅពីក្រោយកងទ័ពដ៏អង់អាចក្លាហាន។ វាក៏ស្តែងឱ្យឃើញផងដែរពីជំនឿចិត្តយ៉ាងមុតមាំ និងពីភាពកក់ក្តៅយ៉ាងខ្លាំងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរចំពោះរាជរដ្ឋាភិបាល។
យ៉ាងនេះក្តី លោក សម រង្ស៊ី ប្រធានចលនាជាតិតស៊ូ បានសរសេរលើហ្វេសប៊ុកដោយប្រតិកម្មថា ទោះបីជាកម្ពុជាមានប្រៀបជាងថៃ ខាងផ្លូវច្បាប់យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ហាក់ដូចជាមានការស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការប្រឈមមុខដោយផ្ទាល់ជាមួយប្រទេសថៃ។
អតីតប្រមុខបក្សប្រឆាំងរូបនេះលើកឡើងទៀតថា កម្ពុជាកំពុងតែចាញ់សម្លុតថៃ និងធ្លាក់ចូលអន្ទាក់របស់គេ ដោយសុខចិត្តដកកងទ័ពដែលកំពុងឈរជើងលើទឹកដីខ្លួនឯង។ លោកថា ឥឡូវនេះ ពាក្យបណ្ដឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ក៏មានភាពមិនច្បាស់លាស់ដែរ។
ចំណែកឯតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក អ៊ុំ សំអាន ទាមទារឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលខ្មែរបញ្ជាក់ប្រាប់ពលរដ្ឋអំពីពេលវេលាជាក់លាក់ជុំវិញការប្តឹងថៃ ទៅតុលាការអន្តរជាតិ (ICJ) លើសំណុំរឿងព្រំដែន។
លោក អ៊ុំ សំអាន សរសេរលើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់ខ្លួននៅថ្ងៃទី១១ មិថុនា នេះថា ការប្តឹងថៃ ទៅតុលាការអន្តរជាតិ អាចនឹងត្រូវបានបញ្ឈប់ បើមានការចរចាសម្ងាត់ណាមួយពីអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត់ ជាមួយលោក ហ៊ុន សែន ព្រោះការដកទ័ពចេញពីទីតាំងបាញ់ទាហានខ្មែរស្លាប់នៅតំបន់មុំបី ក៏ដោយសារការចរចាសម្ងាត់រវាងលោក ថាក់ស៊ីន និងលោក ហ៊ុន សែន ដែរ។
ប្រភពដដែលចោទជាសំណួរថា បើលោក ថាក់ស៊ីន ហៅទូរសព្ទទៅលោក ហ៊ុន សែន ឱ្យឈប់ប្តឹងថៃ ព្រោះខ្លាចយោធាថៃ ធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់កូនស្រីរបស់គាត់ ដោយគំរាមលាតត្រដាងអាថ៌កំបាំងលោក ហ៊ុន សែន ឬយោធាថៃ ដាក់សម្ពាធពង្រាយទ័ពតាមព្រំដែន បិទច្រកព្រំដែន រួមទាំងគំរាមផ្តាច់ចរន្តអគ្គិសនី តើកម្ពុជានឹងបន្តប្តឹងថៃ ទៅតុលាការអន្តរជាតិទៀតឬក៏អត់។
លោក អ៊ុំ សំអាន ស្នើឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលដាក់បញ្ចូលសំណុំរឿងកោះគុត ដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នា តំបន់វាលឥន្ទ្រីយ៍ តំបន់ភ្នំទ្រព្យ និងតំបន់ច្រកអានសេះ ដាក់ក្នុងបណ្តឹងតែមួយប្តឹងថៃ ទៅតុលាការអន្តរជាតិ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនឱ្យចប់សព្វគ្រប់តែម្តង។ បន្ថែមពីនេះទៀត លោកក៏ស្នើឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលស្នើទៅរដ្ឋសភា ផ្តល់សច្ចាប័នលើច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) ផងដែរ ដើម្បីមានបង្អែកផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាដែនសមុទ្រជាមួយប្រទេសថៃ ទៅអនាគត។
អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយតំបន់អាស៊ី លោក សេង វណ្ណលី សរសេរលើគណនីហ្វេសប៊ុករបស់ខ្លួននៅថ្ងៃទី១១ មិថុនា នេះថា អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងអាចកើតមានគ្រប់ពេលនៅប្រទេសកម្ពុជា ត្បិតរដ្ឋាភិបាលអាចធ្វើឱ្យបានល្អបំផុត ហើយអាចធ្វើទង្វើអាក្រក់បំផុតដែរ ដូច្នេះដរាបណាពាក្យបណ្ដឹងនៅមិនទាន់ដល់ដៃតុលាការអន្តរជាតិ អ្វីៗគឺនៅតែស្ថិតក្នុងភាពមិនប្រាកដប្រជាដដែល។
អ្នកជំនាញខាងការទូតអន្តរជាតិរូបនេះបញ្ជាក់ថា ការបង្កើតគណៈកម្មការរៀបចំឯកសារប្តឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិ មិនមែនពលរដ្ឋមិនជឿរដ្ឋាភិបាលនោះទេ គ្រាន់តែពលរដ្ឋមិនទាន់ទុកចិត្តថា រដ្ឋាភិបាលពិតជាមានចេតនារុញវិវាទនេះដល់ទីបញ្ចប់ ឬក៏អត់តែប៉ុណ្ណោះ៕
© 2025, . All rights reserved.