សង្គ្រាមអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល វាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់ ត្រូវបានគេមើលឃើញថាមិនមែនគ្រាន់តែជាសង្គ្រាមដណ្តើមភូមិសាស្ត្រនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងធ្វើឱ្យតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាក្លាយជាទីលាននៃការសាកល្បងអាវុធនៃប្រទេសមហាកម្លាំងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាការធ្វើតេស្ដនូវដែនកំណត់នៃសម្ពន្ធភាពរវាងអ៊ីរ៉ង់ និងសម្ពន្ធមិត្តជិតស្និទ្ធរបស់ខ្លួន គឺប្រទេសរុស្ស៊ី និងចិន។
ទីក្រុងតេហេរ៉ង់ ប្រហែលជាបានសន្មតថា ការវាយប្រហាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល នឹងធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងដែលខ្លួនបានកសាងជាមួយទីក្រុងមូស្គូ និងទីក្រុងប៉េកាំង កាន់តែរឹងមាំថែមទៀត ហើយអាចជួយអន្តរាគមន៍ដោយលើកទ័ពជួយខ្លួនទៀតផង។
តែមិនដូចការរំពឹងរបស់របបសាធារណរដ្ឋឥស្លាមអ៊ីរ៉ង់ នោះទេ ខណៈនេះសង្គ្រាមចូលដល់សប្ដាហ៍ទី៣ ហើយ ដែលសម្ពន្ធភាពរបស់អ៊ីរ៉ង់ គឺរុស្ស៊ី និងចិន ត្រូវគេមើលឃើញថាសូម្បីតែមិនបានជួយលើកទ័ពមកជួយច្បាំងកងទ័ពអ៊ីរ៉ង់ នោះទេ បែរជាកំពុងស្វែងរកផលប្រយោជន៍ពីសង្គ្រាមទៅវិញ។
អ្វីដែលមន្ត្រីអ៊ីរ៉ង់ ធ្លាប់បង្ហាញជាញឹកញាប់ថាជាការបង្កើតសម្ពន្ធភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងយោធាជាមួយប្រទេសមហាអំណាចពីរនេះ គឺច្បាស់ណាស់ធ្វើឱ្យអ៊ីរ៉ង់ខ្លាំង ដោយមានសមត្ថភាពប្រឆាំងនឹងអំណាចលោកខាងលិចបានទៀតផង តែនៅពេលនេះមើលទៅទីក្រុងមូស្គូ និងទីក្រុងប៉េកាំង ហាក់ដូចជាស្ថិតនៅឆ្ងាយពីអ៊ីរ៉ង់ ណាស់។ វាមិនដូចសម័យកាលនៃសង្គ្រាមត្រជាក់នោះទេ ដែលគេថាសម្ពន្ធភាពកុម្មុយនីស្តត្រូវជួយគ្នាប្រឆាំងនឹងប្លុកសេរីដែលសហរដ្ឋអាមេរិកជាមេខ្លោង។
រុស្ស៊ី និងចិន ដែលជាសម្ពន្ធមិត្តរបស់អ៊ីរ៉ង់ ត្រូវបានគេដឹងថាបានត្រឹមតែចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថ្កោលទោសការវាយប្រហាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ដោយអំពាវនាវឱ្យគ្រប់ភាគីអត់ធ្មត់ និងបន្ថយភាពតានតឹងតែប៉ុណ្ណោះ ដោយប្រទេសទាំងពីរមិនបានបង្ហាញឆន្ទៈក្នុងការអន្តរាគមន៍ផ្នែកយោធា ដើម្បីគាំទ្រអ៊ីរ៉ង់ នោះឡើយ។
នេះបង្ហាញថា ទោះបីមានកិច្ចព្រមព្រៀងសហការនយោបាយ យោធា និងសេដ្ឋកិច្ចក៏ដោយ ក៏មិនមានសញ្ញាថាវានឹងបម្លែងទៅជាសម្ពន្ធយោធាស្លាប់រស់ជាមួយគ្នា ដែលត្រូវប្រឈមមុខដោយផ្ទាល់ជាមួយលោកខាងលិចនោះទេ។
ជាក់ស្ដែងទៀត គេសង្កេតឃើញចិន និងរុស្ស៊ី មិនបានបោះឆ្នោតប្រឆាំងនឹងសម្ពន្ធភាពលោកខាងលិចនោះទេ បែរជាបោះឆ្នោតអនុបវាទដែលជាសន្លឹកឆ្នោតគ្មានអនុភាពរាំងខ្ទប់សេចក្ដីសម្រេចរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិឡើយ។
កាលពីថ្ងៃពុធ ទី១១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ បានចេញដំណោះស្រាយមួយដោយប្រាប់អ៊ីរ៉ង់ បញ្ឈប់ការវាយប្រហារលើក្រុមប្រទេសអារ៉ាប់ក្នុងតំបន់ឈូងសមុទ្រពែក្ស បែរជាមិនបានថ្កោលទោសអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល លើកគ្នាវាយប្រហារប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។
ដំណោះស្រាយដែលត្រូវបានអនុម័តដោយ ១៣សំឡេងគាំទ្រ និង ២សំឡេងអនុបវាទ គឺសន្លឹកឆ្នោតរបស់ប្រទេសចិន និងរុស្ស៊ី ក្នុងចំណោមសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខទាំង១៥។ ដំណោះស្រាយរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ បានប្រាប់ទៅអ៊ីរ៉ង់ បញ្ឈប់ជាបន្ទាន់ការវាយប្រហារប្រឆាំងនឹងប្រទេសបារ៉ែន គុយវ៉ែត អូម៉ង់ កាតារ អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម និងហ្សកដានី។ ដំណោះស្រាយនេះក៏បានថ្កោលទោសការគំរាមកំហែងរបស់អ៊ីរ៉ង់ ក្នុងការបិទខ្ទប់ការធ្វើចរាចរណ៍តាមផ្លូវទឹកឆ្លងកាត់តាមច្រកសមុទ្រហ័រមូស (Hormuz)។
តើកត្តាអ្វីខ្លះដែលរុស្ស៊ី និងចិន មិនលើកទ័ពជួយប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដែលកំពុងធ្លាក់ក្នុងសង្គ្រាមរបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ?
នៅក្នុងសង្គ្រាមរុស្ស៊ី ដែលកំពុងឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន គេឃើញកូរ៉េខាងជើង បញ្ជូនទ័ព និងអាវុធជួយច្បាំងឱ្យកងទ័ពរុស្ស៊ី បើទោះជារុស្ស៊ី មានប្រៀបជាងអ៊ុយក្រែន នៅលើសមរភូមិក៏ដោយ តែចំពោះអ៊ីរ៉ង់ ដែលកំពុងរងគ្រោះធ្ងន់ធ្ងរ បែរជារុស្ស៊ី និងចិន មិនបានលើកទ័ពជួយអ៊ីរ៉ង់ នោះទេ។ ក្នុងស្ថានភាពនេះ គេអាចវាស់បាននូវកម្រិត និងភាពភ័យខ្លាចរបស់ប្រទេសមហាអំណាចពីរនេះ។
ករណីដែលរុស្ស៊ី មិនលើកទ័ពជួយច្បាំងអ៊ីរ៉ង់ អាចមានចំណុចខ្សោយរបស់រុស្ស៊ី មានដូចជា៖
- រុស្ស៊ី កំពុងផុងខ្លួនក្នុងសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន ព្រោះជាង ៤ឆ្នាំហើយដែលទ័ពរុស្ស៊ី មិនអាចវាយកាន់កាប់បានតំបន់ណាមួយពិតប្រាកដពីកងទ័ពអ៊ុយក្រែន នោះទេ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ រុស្ស៊ីបាត់បង់ទ័ពដែលមានទ័ពស្លាប់ និងរងរបួសជាង ១លាន ៣០ម៉ឺននាក់។
- សព្វាវុធរបស់រុស្ស៊ី មានដូចជាកាំភ្លើងធំ រថក្រោះ រថពាសដែក ប្រព័ន្ធមីស៊ីលការពារដែនអាកាស រុស្ស៊ីបាត់បង់ជាង ៧០%។ ចំណែកគ្រាប់កាំភ្លើងធំ គ្រាប់មីស៊ីល រុស្ស៊ីផលិតមិនទាន់សម្រាប់សង្គ្រាមរបស់ខ្លួននៅអ៊ុយក្រែន នោះទេ។
- ករណីការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចពីសម្ពន្ធភាពលោកខាងលិច និងរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងជាច្រើន ត្រូវបានកម្ទេចដោយអាវុធរបស់អ៊ុយក្រែន ដែនឱ្យសេដ្ឋកិច្ចរុស្ស៊ី ធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។
- ករណីបាត់បង់ឥទ្ធិពលការទូត ព្រោះតែលើកទ័ពឈ្លានពានប្រទេសមួយដែលមានអធិបតេយ្យភាព គឺជាចំណែកមួយផងដែរ។
- បារម្ភពីការជួយហើយ តែបែរជាចាញ់សង្គ្រាមសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល គឺជាក្ដីអាម៉ាស់មួយដែរ។
- ព្យាយាមរក្សាទំនាក់ទំនងល្អជាមួយរដ្ឋការលោក ដូណាល់ ត្រាំ ជាងក្លាយជាសត្រូវ។
កត្តាទាំង ៦ នេះ ដែលអាចនាំឱ្យមហាអំណាចរុស្ស៊ី គិតថាខ្លួនមិនមានសមត្ថភាព និងមិនមានឱកាសលើកទ័ពជួយអ៊ីរ៉ង់ ដែលជាសម្ពន្ធភាពរបស់ខ្លួននោះទេ។
ករណីដែលចិន មិនលើកទ័ពជួយច្បាំងអ៊ីរ៉ង់ ក៏មានចំណុចខ្សោយរបស់ចិន ដែរ៖
- ទីក្រុងប៉េកាំង អាចគិតថា បើខ្លួនលើកទ័ពជួយច្បាំងអ៊ីរ៉ង់ នៅពេលនេះ វាមិនមែនជាឱកាសដ៏ត្រឹមត្រូវនោះទេ។ គេថាបើចិន លើកទ័ពជួយអ៊ីរ៉ង់ ចិនសុខចិត្តលើកទ័ពវាយយកកោះតៃវ៉ាន់ គឺប្រសើរជាង ព្រោះថាបើវាយយកបានកោះតៃវ៉ាន់ ទីក្រុងប៉េកាំង នឹងបានដែនដីដ៏សំខាន់នេះក្នុងសមាហរណកម្មច្របាច់បញ្ចូលគ្នាជាមួយទីក្រុងប៉េកាំង។ មានន័យថា ចិនបានទាំងកាន់កាប់ដែនដីដែលបំបែកខ្លួនមកវិញ ហើយកាន់កាប់សេដ្ឋកិច្ចរបស់កោះតៃវ៉ាន់ បានទៀត នឹងរឹតតែធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចចិន កាន់តែខ្លាំងរឹងមាំ ព្រោះតៃវ៉ាន់ ជាដែនកោះមួយដែលមានសក្ដានុពលសេដ្ឋកិច្ចដ៏ខ្លាំងមួយនៅអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក។
- ចិន មិនឃើញផ្លូវឈ្នះសង្គ្រាមលើអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល នោះទេ ព្រោះអនុភាពទ័ពអាកាសសហរដ្ឋអាមេរិកខ្លាំងណាស់ ហើយកងទ័ពអាកាសអ៊ីស្រាអែល ក៏ខ្លាំងដែរ មិនងាយឈ្នះអាមេរិកបានឡើយ។
- ចិន មិនចង់ក្លាយជាសត្រូវនឹងសហរដ្ឋអាមេរិក ព្រោះវាអាចខាតបង់ខ្លាំងណាស់ ទាំងសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ និងទំនាក់ទំនងសហប្រតិបត្តិការពាណិជ្ជកម្ម និងការទូត។
- ចិន ចង់រក្សាមិត្តជាមួយអាមេរិក ជាជាងជាសត្រូវ។ បើជាសត្រូវ ពិតណាស់មិនងាយស្ដារទំនាក់ទំនងការទូត និងសហប្រតិបត្តិការពាណិជ្ជកម្មនឹងអាមេរិកបានឡើយ តែមិនត្រឹមតែជាសត្រូវនឹងអាមេរិកនោះទេ ទីក្រុងប៉េកាំង នឹងជាសត្រូវរបស់ក្រុមបស្ចិមប្រទេសទៀតផង។
កត្តាទាំង ៤ នេះ ដែលអាចនាំឱ្យមហាអំណាចចិន គិតថាខ្លួនមិនមានឱកាសលើកទ័ពជួយអ៊ីរ៉ង់ ដែលជាសម្ពន្ធភាពរបស់ខ្លួននោះទេ។
ជាការពិត គេថាសង្គ្រាមនៅសម័យនេះ វាមិនដូចសង្គ្រាមក្នុងសម័យកាលនៃសង្គ្រាមត្រជាក់ ឬសង្គ្រាមរវាងប្លុកសេរី និងប្លុកកុម្មុយនីស្តនោះទេ ព្រោះសម័យនេះ ឥទ្ធិពលកុម្មុយនីស្តសឹងតែគ្មានទៀតទេ គឺមានតែប្រទេសកុម្មុយនីស្តបម្លែងខ្លួនទៅជាប្រទេសផ្ដាច់ការដូចរបបសាធារណរដ្ឋឥស្លាមអ៊ីរ៉ង់ សព្វថ្ងៃនេះ។
ណាមួយ គេថារុស្ស៊ី និងចិន មិនលើកទ័ពជួយច្បាំងអ៊ីរ៉ង់ ព្រោះសង្គ្រាមអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល ប្រៀបនឹងសង្គ្រាមផ្ដួលរំលំរបបផ្ដាច់ការសម្លាប់ប្រជាជនខ្លួនឯង។ ជាសង្គ្រាមរំដោះប្រទេស និងប្រជាជនពីរបបមួយដ៏ព្រៃផ្សៃបំផុត។
កាលពីថ្ងៃពុធ ទី១១ ខែមីនា ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ អះអាងថា សហរដ្ឋអាមេរិក បានឈ្នះសង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់ ហើយ ប៉ុន្តែនឹងនៅបន្តការប្រយុទ្ធដើម្បីបង្ហើយឱ្យចប់សព្វគ្រប់ប៉ុណ្ណោះ។
លោក ត្រាំ បានអះអាងថា សហរដ្ឋអាមេរិកសឹងតែបានកម្ទេចអ៊ីរ៉ង់ បានទាំងស្រុងហើយ ប៉ុន្តែមិនទាន់ចង់ចាកចេញទៅវិញឆាប់ពេកនោះទេ គឺត្រូវនៅសម្រេចការងារឱ្យដាច់ស្រេចសិន។
តាមលោក ត្រាំ វាមិនត្រឹមតែជាសង្គ្រាមវាយបំបាក់អនុភាពកងទ័ពនៃកងឆ្មាំបដិវត្តន៍ឥស្លាមអ៊ីរ៉ង់ នោះទេ ប៉ុន្តែចាត់ទុកសង្គ្រាមសង្គ្រោះប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ ចំនួន ៩០លាននាក់ចេញពីរបបសម្លាប់ប្រជាជនខ្លួនឯង។ លោក ត្រាំ បានហៅរបបសាធារណរដ្ឋឥស្លាមអ៊ីរ៉ង់ ជារបបភេរវកម្ម៕
© 2026, . All rights reserved.