Thursday, February 25, 2021
Home Authors Posts by Dene-Hern Chen

Dene-Hern Chen

144 POSTS 0 COMMENTS
Associate editor

កម្ពុជា​មិនបាន​ដាក់​របាយការ​ណ៍សិទ្ធិ​មនុស្ស​​ទៅ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​តាម​ពេល​កំណត់

លោក ម៉ក់ សម្បត្តិ អនុ​ប្រធាន​គណៈ​កម្មា​ធិការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​របស់​រដ្ឋា​ភិបាល​​មាន​ប្រសា​​​សន៍​ថា កាល​ពីម្សិល​មិញ​ប្រទេស​​​កម្ពុជា​​​​មិន​បាន​ដាក់​ជូន​របាយ​ការណ៍​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ដ៏សំខាន់​​​​​មួយ ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា ​របាយការណ៍​​​ត្រួត​​ពិនិត្យ​​ជា​សាកល​​ និង​ទៀងទាត់​ ទៅ​កាន់​អង្គកា​រ​​​​សហ​ប្រជា​ជាតិតាម​កាល​កំណត់​ឡើយ។ លោក សម្បត្តិ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ការ​​មិន​បាន​ដាក់​ជូន​​របាយការណ៍​តាម​កាល​កំណត់​នេះ ឥឡូវ​នេះ​រដ្ឋា​ភិបាល​សង្ឃឹម​ថា នឹង​ដាក់​ជូន​របាយ​ការណ៍​របស់​ខ្លួន​នៅ​ថ្ងៃ​ពុធ​​​​ ទៅ​ទីក្រុង​ហ្សឺណែវ។ លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ពី​មូល​ហេតុ​ក្នុង​ការ​ខក​ខាន​មិន​បាន​ដាក់​ជូន​តាម​ពេល​កំណត់​នេះដែល​ធ្វើ​ឡើង​រៀង​រាល់​បួន​ឆ្នាំ​ម្តង​​​​ថា “លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ ហ៊ុន សែន បាន​បញ្ជា​​​​ឲ្យ​បញ្ចូល​ព័ត៌​មាន​បន្ថែម​ទៀត​អំពី​ទស្សន​​​​វិស័យ​របស់​រដ្ឋា​ភិបាល​ក្នុង​អាណត្តិ​ទី​៥​នេះ ដើម្បី​កែ​ទម្រង់​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ”។ “ របាយ​ការណ៍​នេះ​នឹង​ប្រាប់​អង្គការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​ថា រដ្ឋា​ភិបាល​មាន​ការ​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​ខ្ពស់​ក្នុងការ​កែ​ទម្រង់​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​​ជា​​​មូល​ហេតុ​ដែល​រដ្ឋា​ភិបាល​នឹង​អនុវត្ត​នៅ​ដើម​​​​ឆ្នាំ​ក្រោយ​នូវ​ច្បាប់​សំខាន់ៗ​មួយ​ចំនួន”។ យោង​តាម​លោក សម្បត្តិ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ច្បាប់​ដែល​ស្នើ​ឡើងនេះ​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​លក្ខន្តិកៈ​​​​ចៅក្រម​ និង​ព្រះ​រាជ​អាជ្ញា​...

រដ្ឋាភិបាល​​​បញ្ជា​​​ឲ្យ​​​ផ្អាក​​​ការ​​​កាប់​​​ព្រៃឈើ​​​លើដី​​​សម្បទាន​​​របស់ទំនប់​​​វារី​​​អគ្គិសនី​​​

រដ្ឋាភិបាល​​​បាន​​​ចេញ​​​បទ​​​បញ្ជា​​​ឲ្យ​​​ការិយា​​​ល័យ​​​មេធាវី​​​ Ang & Associates ជា​​​ក្រុម​​​ហ៊ុន​​​គ្រប់​​​​​​គ្រង​​​ដោយ​​​លោក​​​ គិត ម៉េង អ្នក​​​ជំនួញ​​​ក្នុង​​​ស្រុក​​​ដ៏ល្បីឈ្មោះ ឲ្យ​​​ផ្អាក​​​ការ​​​កាប់​​​ព្រៃឈើ​​​នៅ​​​ក្នុង​​​តំបន់​​​មួយ​​​ក្នុង​​​​​​ខេត្ត​​​ស្ទឹង​​​ត្រែង​​​ ដែល​គេ​​​គ្រោ​​​ង​​​នឹង​​​សាង​​​សង់​​​​​ទំនប់​​​វារីអគ្គិសនី​​​។ លោកស្រី​​​ យាង ស្រីសារី អភិបាល​​​ស្រុក​​​សេ​​​សាន បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​កាលពីម្សិលមិញ​​​ថា មន្ត្រី​​​មួយ​​​ក្រុម​​​មកពី​​​ក្រសួង​​​កសិកម្ម​​​ ដែល​​​ដឹក​​​នាំ​​​ដោយ​​​លោករដ្ឋលេខាធិការ​​​ ទី សុគន្ធ បាន​​​បើក​​​កិច្ច​​​ប្រជុំ​​​មួយ​​​ជាមួយ​​​អាជ្ញាធរ​​​ខេត្ត​​​ដើម្បី​​​ប្រកាស​​​ថា ការ​​​កាប់​​​ព្រៃឈើ​​​ត្រូវ​​​ផ្អាក​​​មួយរយៈសិន​​​ រហូត​​​ដល់​​​ព្រំ​ប្រទល់​នៃ​​​អាង​​​ទំនប់​​​វារីអគ្គិសនី​​​ដែល​​​គេ​​​គ្រោ​​​ង​​​នឹង​​សាង​​​សង់​​​ឡើង​​​​​​ ត្រូវ​​​បាន​​​វាស់​​​វែង​​​រួច​​​រាល់​​​។ លោកស្រីបាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “ការ​​​​​​ផ្អាក​​​នេះ​​​​​​ត្រូវតែ​​​អនុវត្ត​​​ឲ្យ​​​មាន​​​ប្រសិទ្ធ​​​ភាព​​​ចាប់​​​​​​ពីថ្ងៃ​​​នេះ​​​ទៅ​​​”។ លោក​​​ស្រី​​​បាន​​​បន្ថែម​​​ថា ការ​​​សម្រេច​​​នេះ​​​ត្រូវ​​​បាន​​​ធ្វើ​​​ឡើង​​​ដោយ​​​សារ​​​មាន​​​សេចក្ដី​រាយការណ៍​ពីការ​​​កាប់​​​ឈើ​​​ខុស​​​ច្បាប់​​​នៅ​​​ខាង​​​ក្រៅ​​​តំបន់​​​ព្រៃ​​​សម្បទាន​​​របស់​​​ក្រុម​​​ហ៊ុន​​​។...

ក្រុមការពារ​បរិស្ថាន​ និង​អ្នក​ដឹក​នាំសហគមន៍​អំពាវ​នាវ​ឲ្យ​ប្រជាជន​ឈប់​ពិសា​ស្រាបៀរ​អង្គ​រ​

ក្រុម​អ្នក​ការពារ​បរិស្ថាន​ និង​អ្នក​ដឹកនាំ​សហគមន៍​មួយ​រូប​នៅខេត្ត​ស្ទឹង​ត្រែង​បាន​​អំពាវ​នាវ​ឲ្យ​ប្រជាជន​ទូទាំង​ប្រទេស​ឈប់​ គាំ​ទ្រ​​ក្រុម​ហ៊ុន​ស្រា​បៀ​រ​អង្គរ​ ដើម្បី​ប្រឆាំងនិង​​ទំនាក់​ទំនង​របស់​ក្រុមហ៊ុន​ភេសជ្ជៈមួយ​នេះ​​ក្នុង​គម្រោង​សាង​សង់​ទំនប់​វារីអគ្គិ​សនី​ ​ ដ៏​ចម្រូង​ចម្រាស​នៅ​ប្រទេស​ឡាវ​។ ប្រទេស​ឡាវ​ បាន​ប្រកាសកាល​ពីដើម​ខែ​នេះថា ខ្លួន​នឹង​ចាប់​ផ្តើម​សាង​សង់​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​ ដន សាហុង ដែលមាន​កម្លាំង​២៦០​មេហ្គាវ៉ាត់​ និង​ស្ថិត​នៅ​ប្រហែល​​មួយ​​គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ព្រំប្រទល់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្នុង​ខេត្ត​ស្ទឹង​ត្រែង​។ អ្នក​ជំនាញផ្នែក​បរិស្ថាន​បាន​លើក​ឡើង​ថា ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​នេះ អាច​នឹង​បិទ​ចរន្ត​ផ្លាស់​ទី​របស់​ត្រី​ ដែល​អាច​ជា​ហេតុ​បណ្តាល​ឲ្យ​​មាន​ផល​ប៉ះពាល់​យ៉ាង​អាក្រក់​​ដល់​បណ្តា​សហគមន៍​​ដែល​រស់​នៅ​ក្បែរ​មាត់​ទន្លេ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ លោក សៀក មេគង្គ ប្រធាន​សហគមន៍​ស្រែ​គរ​ ក្នុង​ស្រុក​​សេសាន ខេត្ត​ស្ទឹង​ត្រែង​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​កាល​ពីម្សិលមិញថា “ដៃ​មួយ​កំពុង​ផលិត​ស្រាបៀរ​សម្រាប់​បំផ្លិច​បំផ្លាញ​សុខភាព​របស់​ប្រជាជន​កម្ពុជា​យើង​ ចំណែក​ដៃ​ម្ខាង​ទៀត​កំពុង​តែ​សាង​សង់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​ដែល​នឹង​បំផ្លិច​បំផ្លាញ​វិស័យ​ជល​ផល​របស់​យើង​”។ ស្រុក​សេសាន គឺជា​ដើម​ដៃ​ទន្លេ​ធំៗ​ពី​រ​នៃ​ទន្លេ​មេគង្គ​ គឺ​ទន្លេ​សេសាន​ និង​ទន្លេ​ស្រែ​ពក​។ ក្រុមហ៊ុនដែល​ទទួល​បន្ទុក​ចំពោះ​គម្រោង​សាង​សង់​​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​នេះ​ គឺ​ក្រុមហ៊ុន​វិនិយោគ​ម៉ាឡេស៊ី​ ឈ្មោះ មេហ្គា ហ្វើស ខប​​ភើ​រ៉េសិន​ ប៊ី​អេចឌី​ (Mega First Corporation Bhd) ។ អ្នក​ដែល​​ជា​ប្រធាន​ក្រុម​ហ៊ុន​នេះ គឺ​​ លោក​ ហ្គោ ណាន់​ កយ​ (Goh Nan Kioh) ។​ តំណាង​ក្រុមហ៊ុន​ មេហ្គា ហ្វើស បាន​ឲ្យ​ដឹង​កាល​ពីសប្តាហ៍​មុន​ថា លោក ហ្គោ ក៏​ជា​នាយក​ក្រុមហ៊ុន​ផលិត​ស្រាបៀរ​ដ៏ធំ​មួយ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ផង​ដែរ​ គឺ​ក្រុមហ៊ុន​ ខេម​ប្រ៊ូ​ ដែល​ជាក្រុមហ៊ុន​ផលិត​សាបៀរ​អង្គរ​ដ៏​មាន​ប្រជាប្រិយ​ភាព​។ ក្រុមហ៊ុន​នេះ​កាន់​កាប់​ភាគ​ហ៊ុន​៥០​ភាគរយ​នៅក្នុង​ក្រុម​ហ៊ុន​វិនិយោគ​រួមមួយ​ ជាមួយ​ក្រុមហ៊ុន​​កាសប៊ែរ​ (Carlsberg) ។ ក្រុមហ៊ុន ខេម​ប្រ៊ូ បាន​ក្លាយ​ជា​ក្រុម​ហ៊ុន​ផលិត​ស្រាបៀរ​ធំបំផុត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ បន្ទាប់​ពីវិនិយោគិន​ម៉ាឡេសីុ​បាន​ចូល​កាន់​កាប់​​ក្រុមហ៊ុន​ អង្គរប្រ៊ូ​វើ​រី​ នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ព្រះ​សីហនុ​ កាល​ពីឆ្នាំ​១៩៩១​។ លោក មៀច មាន​ អ្នក​សម្រប​សម្រួល​បណ្តាញ​ការ​ពារ​ទន្លេ​ ស៊្រី អេស (3S Rivers Protection Network) ដែល​ជា​អង្គការ​តស៊ូ​មតិ​ក្នុង​ស្រុក​មួយ​ ដែល​ធ្វើ​ការ​សម្រាប់​សហ​គមន៍​​ ដែល​រង​ផល​ប៉ះពាល់​ដោយ​សារ​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​ ក៏​បាន​រិះគន់​​​ការ​ពាក់​ព័ន្ធ​ទាំង​ពីរ​របស់​ក្រុមហ៊ុន​ម៉ាឡេស៊ី​​នៅ​ក្នុង​អាជីវកម្ម​ស្រាបៀរ​ និង​គម្រោង​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​ផង​ដែរ​។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ លោក​ក៏​បាន​អំពាវ​នាវ​ឲ្យ​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​ឈប់​ពិសា​ផលិត​ផល​របស់​ក្រុម​ហ៊ុន​ ខេម​ប្រ៊ូ​ ទៀត​ផង​។ លោក​បាន​អះអាង​ថា “អ្នក​ដែល​​កំពុង​តែ​ទទួល​បាន​ប្រាក់​ចំណូល​ពី​ប្រទេស​របស់​យើង​ ក៏​កំពុង​តែ​បំផ្លាញ​ប្រទេស​របស់​យើង​ផង​ដែរ​”។ លោក​បន្ត​ទៀត​ថា “ចំពោះ​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​ ប្រទេស​ជិត​ខាង​ និង​ចំពោះ​​ប្រជាពល​រដ្ឋ​ដែល​ពិសាស្រា​បៀរ​អង្គរ​ សូម​ពិចារ​ណា​​អំពី​បញ្ហា​នេះ​ ប្រសិនអ្នក​ស្រឡាញ់​​ទន្លេ​មេគង្គ​”។ លោក​បាន​បន្ត​ថា “យើងមិន​គួរ​បន្ត​គាំទ្រ​សាបៀរ​នេះ​ទៀត​ទេ​”។ នៅក្នុង​របាយការណ៍​សិក្សា​ស្រាវ​ជ្រាវ​មួយ​កាល​ពី​​ឆ្នាំ​២០០៩​​ទាក់​ទង​ទៅ​នឹង​ហេតុ​ប៉ះពាល់​នៃ​គម្រោង​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​ ដន សាហុង​ លោក អៀន ប៊ែរ (Ian Baird) សាស្ត្រា​ចារ្យ​​ផ្នែក​ភូមិសាស្ត្រ​នៅ​ឯសាកល​វិទ្យា​ល័យ​ វីសខុន​ស៊ីន ម៉ាឌីសុន (University of Wisconsin-Madison)​ បាន​លើក​ឡើង​ថា ផល​ប៉ះ​ពាល់​ទៅ​លើ​ចល័ត​ភាព​របស់​ត្រី​ពិត​ជាមាន​ និង​មិន​អាច​ត្រឡប់​ក្រោយ​វិញបាន​ទេ​។ កាល​ពីសប្តាហ៍​មុន តំណាង​ក្រុមហ៊ុន មេហ្គា​ ហ្វើស បាន​អះអាង​ថា ទំនប់វារី​អគ្គិ​សនី​នេះ​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​បរិស្ថាន​ប្រសើ​រឡើង​ និង​ជួយ​សម្រួល​ដល់​ការ​បម្លាស់​ទីរបស់​ត្រី​ ក៏​ប៉ុន្តែ ពួក​គេ​មិន​បាន​​បង្ហាញ​របាយការណ៍​ស្តី​ពី​​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដែល​បង្ក​ឡើង​ដោយ​​គម្រោង​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​នេះ​ទេ​។ ការ​ហៅ​ទូរស័ព្ទ​ទៅកាន់​ផ្នែក​ផលិត​ និង​ផ្នែក​លក់​ និង​ទីផ្សារ​របស់​ក្រុមហ៊ុន​ ខេម​ប្រ៊ូ​ មិន​ទទួល​បាន​​ការ​ឆ្លើយ​តប​ទេ​កាល​ពីម្សិល​មិញ​។ តំណាង​មួយ​រូប​នៅ​ការិយាល័យ​ក្រុម​ហ៊ុន​​ ខេមប្រ៊ូ​ នៅ​ប្រទេស​ម៉ាឡេសីុ​ ក៏​បាន​បដិសេធមិន​ធ្វើ​សេចក្តីអត្ថាធិប្បាយ​​ផង​ដែរ​ ដោយ​គ្រាន​់តែ​និយាយ​ថា លោក ហ្គោ ទំនង​ជាមិន​ឆ្លើយ​សំណួរ​ទេ​។ លោក​ យើង ជី ណេង (Yeong Chee Neng) នាយក​គម្រោង​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​ ដន សាហុង​ របស់​ក្រុមហ៊ុន​ មេហ្គា ហ្វើស បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ក្រុមហ៊ុន​ ខេមប្រ៊ូ គឺជា​ “ អាជីវកម្ម​​ឯកជន​” របស់​លោក ហ្គោ ។ លោក យើង បាន​មាន​ប្រសាសន៍ថា “វាស្រេច​តែ​ពួក​គេ​ ​ ។​ក៏ប៉ុន្តែ  មិន​មែន​ជា​សមាជិក​ភាគ​ហ៊ុន​សំខាន់​​  ទេ​ ដូច្នេះ​ពួក​គេកំពុង​តែ​បង្ក​ផល​ប៉ះពាល់​ដល់​អ្នក​ផ្សេងទៀត​”។ លោក​បាន​បន្ត​ថា លោក​មិន​អាច​និយាយ​អំពី​ក្រុមហ៊ុន​ ខេម​ប្រ៊ូ បាន​ទេ​ ពីព្រោះក្រុមហ៊ុន​ទាំង​ពីរនេះ​មិន​ពាក់​ព័ន្ធ​គ្នាទេ​​។ លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “វាមិន​មាន​ការ​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ក្រុមហ៊ុន​ មេហ្គា​ ហ្វើស​ ទេ​”។ លោក​ ភៀនផន ឌីតេស  (Pianporn Deetes) អ្នក​សម្រប​សម្រួល​ជនជាតិ​ថៃ​នៅ​អង្គការ​ការពារ​ទន្លេ​អន្តរជាតិ​ (International Rivers) ក៏​បាន​លើកឡើង​ផង​ដែរ​ថា ក្រុមហ៊ុន​នានា​គួរ​តែ​មាន​ការ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ច្រើន​ជាង​នេះ ក្នុង​ការ​គិត​អំពី​របៀប​នៃការ​​បោះ​ទុន​វិនិយោគ​​របស់​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ផ្សេង​​។ លោក​ ភៀន​ផន បាន​លើក​ឡើង​នៅ​ក្នុង​អ៊ីម៉េល​ថា “ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​ ដន សាហុង​​ ដែល​ អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​បែប​វិទ្យាសាស្ត្រ​ជា​ច្រើន​នាក់​​​បាន​លើក​ឡើង​នោះ​ទំនង​ជា​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ខូច​ខាត​ដល់​វិស័យ​ជល​ផល​នៅ​ទន្លេ​មេគង្គ​”។ អ៊ីម៉េល​របស់​លោក ភៀន​ផន​ មាន​ខ្លឹម​សារ​​បន្ត​ទៀត​ថា “ផល​ប៉ះពាល់​នឹង​មាន​ទៅ​លើ​សន្តិសុខ​ស្បៀង​ក្នុង​ស្រុក​ និង​ក្នុង​តំបន់​ជា​ពិសេស​​​​ប្រជាជន​ដែ​ល​រស់​នៅ​ក្នុង​​សហគមន៍​​ក្បែរ​មាត់​ទឹក​ ក្នុង​នោះ​ក៏​បូក​រួម​ទាំង​ប្រជាជន​ជាច្រើន​លាន​នាក់​នៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ដែល​រស់​នៅពឹង​ផ្អែក​លើ​ធនធាន​នៅ​ក្នុង​ទន្លេ​មេគង្គដែរ​”៕ ប្រែ​​​សម្រួល​​​ដោយ កង​ សុធា

សមាជិក​ប្រហែល​១.០០០នាក់​នៃ​សមាជ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​នឹង​​ជួប​ជុំ​គ្នា​នៅ​ទីលាន​ប្រជាធិបតេយ្យ​​

​សមាជិកប្រមាណ​ជា​១.០០០នាក់​​នៅ​ក្នុង​ស​មា​ជ​​​​​​​​ប្រជា​ជន​​កម្ពុជា (Cambodian  Grassroots People’s Assembly) ដែល​ជា​បណ្តាញ​​សហ​គមន៍​ទូ​ទាំង​​ប្រទេ​ស​រួម​មា​ន​​កសិករ​ ​និ​ង​​សកម្ម​ជនកា​រ​​ងា​រ​​ និ​ង​ដី​ធ្លី ​នឹ​ង​​​ជួ​ប​​​ជុំ​គ្នា​នៅ​​​ទី​លាន​ប្រជា​ធិ​ប​តេយ្យ​​​នៅ​ថ្ងៃ​​ច័ន្ទ​ ​​ដើម្បី​ទាម​ទា​រ​ ​​និង​​បញ្ចប់​​ភាពជាប់​​គាំ​ង​​​នយោបា​យ​​បច្ចុ​ប្ប​ន្ន​នេះ។ ​គ​ណ​​បក្ស​ប្រ​ជាជន​កម្ពុជា​​គ្រប់​​គ្រង​​អំ​​ណា​ច​​និង​គ​ណ​​បក្ស​​​សង្គ្រោះ​​ជាតិជា​​គណ​​បក្ស​ប្រ​ឆាំ​ង​​​កំ​ពុង​​តែមា​ន​​វិវាទជា​មួយគ្នា​​ ចាប់​​តាំ​ង​​​ពី​ពេល​ ​​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើស​​តាំង​​តំ​ណាង​​រាស្ត្រ​​កា​ល​​ពី​ខែ​កក្កដា។​ គ​ណ​បក្ស​ប្រឆាំង​លើក​ឡើង​ថា ​មា​ន​ការ​លួ​​ច​បន្លំ​​​​យ៉ាង​ច្រើន​ក្នុងការ​បោះ​ឆ្នោត​នោះ​។ ​មហា​​​​បា​តុ​កម្ម​​​ធ្វើ​ឡើង​ដោ​យ​អ្នក​​គាំ​ទ្រ​​គណ​​បក្ស​ប្រ​ឆាំង​ ​បា​ន​​​បណ្តាល​​ឲ្យ​កង​កម្លាំ​ង​​​សន្តិសុ​​ខ​​​​របស់​​រដ្ឋា​​ភិ​បាល​​​បិ​ទ​ផ្លូវ​សំ​​ខាន់ៗ និ​ង​ល្បាត​​​​តា​ម​ផ្លូវ​​ ដើម្បី​​ទ​​ប់​​ទល់​កុប​កម្ម​​ក្នុ​ង​ប៉ុន្មាន​​ ស​ប្តាហ៍កន្លង​មក​នេះ។ តំណាង​សមាជប្រជាជន​បាន​លើក​ឡើង​នៅ​ក្នុងសន្និ​សីទសារព័ត៌មាន​មួយ​ថា ភាព​តាន​តឹង​ផ្នែក​នយោបាយ​បាន​ប៉ះពាល់​ជីវ​ភាព​របស់​ប្រជាជ​នកម្ពុជា​សាមញ្ញ​។ លោក​ ញិល ភាព ប្រធាន​សមាគមកសិ​ករ​សម្រាប់ការអ​ភិវឌ្ឍ​សន្តិភាព​​មាន​ប្រសាសន៍ ថា “ភាពជាប់​គាំ​ងផ្នែក​នយោ​បាយ​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ ​ការ​លំបាក​ដល់​ប្រជាពល​រដ្ឋ​ក្នុង​ការ​រស់នៅ ហើយ​យើង​ខ្លាច​អ្វី​ៗ​កើត​ឡើង​។ យើង​ខ្លាច​រដ្ឋាភិបាល​ យើង​ខ្លាច​អ្វី​ដែល​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ ជាតិ​នឹង​ធ្វើ​នៅ​ពេល​ខាង​មុខ​”។ លោក​បានមាន​ប្រសាសន៍បន្តថា “ នៅ​ពេល​ប្រជាពល​រដ្ឋ​បោះឆ្នោត​​គាំទ្រ​តំណាង​រាស្ត្រទាំង​នេះ ពួក​គេ​គិត​ថា បញ្ហា​របស់​ពួក​គេ​នឹង​ត្រូវបានដោះ​ស្រាយ​។ ក៏​ប៉ុន្តែ ចាប់​តាំង​ពី​ថ្ងៃ​បោះឆ្នោត​មក ​មិន​ទាន់មាន​ការ​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​ណា​ឡើយ​​”។ គណបក្ស​នយោបាយ​ទាំ​ងពី​រ​បាន​ទទួល​ការ​រិះគន់​ស្មើ​ៗ​គ្នា​នៅ​ក្នុងសន្និសីទ​នេះ។ លោក ស៊ីម​ សុផាន់​ណា មេដឹកនាំ​បណ្តាញ​ នេសាទ​ក្នុងមូលដ្ឋាន​មួយ​នៅ​ខេត្ត​កំពង់​ឆ្នាំង​បានលើកឡើងថា គណបក្ស​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​មិន​គួរ​បើក​​រដ្ឋ​សភា​ដោយ​គ្មាន​សមា​ជិក​​គណ​​​បក្ស​ប្រឆាំង​នោះ​ទេ​ ពីព្រោះ​វា​ផ្ទុយ​នឹង​រដ្ឋ​​​​​​​​​ធម្មនុញ្ញ។ លោក សុផាន់ណា បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “នេះ​គឺជាការ​ខុស​ឆ្គង។ អ្នក​ដែល​សរ​សេរ​​ច្បាប់​ក៏​មិន​បាន​បញ្ជាក់​ច្បាស់​អំពី​រឿងនេះ​ដែរ​... ដូច្នេះ​ប្រជាពល​រដ្ឋ​ធម្មតា​ដូចខ្ញុំ​ក៏មិន​យល់​ដែរ​”។ លោក​ ភាព ប្រធាន​សមាគមកសិករ បាន​លើក​ឡើងបន្ថែមទៀត​ថា ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត គណបក្ស​សង្គ្រោះ​​ជាតិ​មាន​បញ្ជី​រាយ​សេចក្តី​​ទាម​ទារ​កាន់តែ​ច្រើនដែល​ទំនង​ជា​គ្រាន់​តែ​បម្រើ​គណ​បក្ស​ខ្លួន​​ប៉ុណ្ណោះ។ លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍ថា “ពួក​គេ​ចង់​បានប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​នៅ​ខាងខ្លួន​ និង​ស្ថានីយ​ ​ទូរទស្សន៍​មួយ​សម្រាប់​ខ្លួន​ឯង​។ ដំបូង​ ពួកគេ​ចង់​បាន​​លទ្ធិប្រជា​ធិ​បតេយ្យ​សម្រាប់​ប្រជាជន​ ក៏ប៉ុន្តែ ពេល​នេះ​ពួក​គេ​មាន​តម្រូវ​ការ​ផ្សេង​ៗ ទាំង​អស់​នេះ​”។ លោក​ ប្រ៊ុក​ វណ្ណី​ ទីប្រឹក្សា​ផ្នែក​យែនឌ័រ​ នៃ​ក្រុម​តស៊ូមតិ Cambodian Women’s Caucus បាន​លើកឡើងថា “ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​មនុស្ស​ទាំ​ង​នេះស្រឡាញ់​អំណាចខ្លាំងម៉្លេះ។ ពួកគេ​គ្រាន់តែ​ចង់​បានអំណាច​សម្រាប់តែ​ម្ខាង​ប៉ុណ្ណោះបែប​នេះ?”។ ពិធីជួប​ជុំ​​មិនចូល​បក្ស​សម្ពន្ធ​របស់​​សមាជ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ ​នឹង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​រយៈពេល​ពីរ​ថ្ងៃ​​ មុន​​បាតុកម្ម​រយៈពេល​បី​ថ្ងៃ​របស់​គណ​បក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​៕ ប្រែ​​​សម្រួល​​​ដោយ ចេវ ប៊ុននី

​ក្រុម​ហ៊ុន​ស្រាបៀរអង្គ​រ​​នៅ​ពី​ក្រោយ​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី ​ដន ​សាហុង

​លោក ហ្គោហ្វ ណា​នគ័រ (Goh Nan Kioh)​ ជា​នាយក​ក្រុម​ហ៊ុន​ផលិត​ស្រា​បៀរដ៏​​​​ធំ​មួយ​ក្នុងចំណោម​​ក្រុម​ហ៊ុន​ផលិត​ស្រា​បៀរដ៏​ធំ​បំផុត​​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​  ហើយលោកបានរក​ប្រាក់​ចំណូលបាន​​រាប់​លាន​ដុល្លារ​ពីការលក់​ស្រាបៀរ​អង្គរ​ទៅ​ឲ្យ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​។ ប៉ុន្តែ ឥឡូវ​នេះ​ មុខ​​​ជំនួញ​​​ចូល​​​ហ៊ុន​​​គ្នា​​​ថ្មី​​​បំផុត​របស់​លោក​ គឺគម្រោង​​​សាង​​​សង់​​​​ទំនប់​វារី​អគ្គិ​សនី​លើ​ទន្លេមេគង្គ​ ​ដ៏​ចម្រូង​ចម្រាស​ ក្នុង​ប្រទេស​ឡាវ​ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នកការ​ពារ​បរិស្ថាន​​​​​​​រិះ​គន់​យ៉ាង​ខ្លាំង​។ ក្រុម​​​អ្នកការ​ពារ​បរិស្ថាន​ជឿ​ជាក់​ថា ការ​សាង​សង់​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនីធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះ​ពាល់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដល់មច្ឆជាតិ​​​​​​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ដែល​ជា​ប្រភព​ប្រូតេអ៊ី​ន​យ៉ាង​សំខាន់​សម្រាប់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ ដែល​រស់​នៅ​ខ្សែ​​​ទឹក​ខាង​​​​ក្រោម​។ លោក ឃូ តេង​គៀត ជា​​​នាយក​ប្រតិបត្តិ​ក្រុម​ហ៊ុន ​Mega First Corporation​ Bhd ​ហៅ​​​កាត់​​​ថា​​​ MFCB ​​ជា​ក្រុម​ហ៊ុន​របស់​​​ម៉ាឡេស៊ី​ទទួល​បន្ទុក​​សាង​សង់​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​ ដន​សាហុង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ឡាវ​ បាន​បញ្ជាក់​កាល​​ពីម្សិល​មិញ​ថា លោក ហ្គោហ្វ ណានគ័រ គឺ​ជា​ប្រធានប្រតិ​បត្តិ​​​​ក្រុម​ហ៊ុន​ MFCB និង​​​ជា​​នាយក​ក្រុម​ហ៊ុនផលិត​ស្រាបៀរ​ដ៏​ធំ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ គឺ​ក្រុមហ៊ុន​​ Cambrew Ltd ដែល​ផលិត​ស្រា​បៀរ​អង្គរ​ដ៏​ពេញ​​​និយម​​​​។ លោក ឃូ តេង​គៀត​ ​​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “បាទ​ គាត់​​​​ និង​​​​​លោក ហ្គោហ្វ ណានគ័រ ​ដែល​ជា​នាយក​ក្រុម​ហ៊ុន ​Cambrew Ltd គឺ​​​ជា​​​មនុស្ស​តែ​មួយ​ទេ​​​”។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា គាត់​មិន​ឃើញ​​​​មាន​​​​ទំនាស់​​​ផល​​​ប្រយោជន៍​​​ក្នុង​​​មុខ​​​ជំនួញ​​​ទាំង​ពីរ​នេះ​ឡើយ​ ​ព្រោះ​លោក ហ្គោហ្វ ណានគ័រ មិនគ្រប់​​​គ្រង​​​ក្រុម​ហ៊ុន​ Cambrew Ltd ដោយ​​​ផ្ទាល់​​​​ទេ។ លោក​ ឃូ តេង​គៀត បាន​មាន​ប្រសាសន៍​បន្ថែម​ថា “ក្រុម​ហ៊ុន ​Cambrew Ltd គឺ​មាន​​​ភាគ​​​ហ៊ុន​​​​៥០ភាគ​រយ​របស់​​​ក្រុម​ហ៊ុន​ Carlsberg ​ដូច្នេះ​ក្រុម​ហ៊ុន​​​នេះ​ទើប​​​ជា​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​ក្រុម​ហ៊ុន​ Cambrew Ltd ។ គាត់​គឺ​ជា​នាយកមែន​​​​ ប៉ុន្តែ គាត់​មិន​​គ្រប់​គ្រង​ក្រុមហ៊ុន ​​​នេះដោយ​​​ផ្ទាល់​​​​នោះ​ទេ​”។ យោង​តាម​គេហទំព័រ​របស់​ក្រុម​ហ៊ុន​នេះ​ ក្រុម​ហ៊ុន​ Cambrew Ltd បាន​គ្រប់គ្រង​ក្រុម​ហ៊ុន​ស្រាបៀរ​អង្គរ​ កាលពី​ឆ្នាំ​១៩៩១ ហើយ​ចាប់​ពី​​​ពេល​នោះ​មក​បាន​ផលិត​ស្រាបៀរ​ផ្សេងៗ​ទៀត​ ដូចជា ស្រាបៀរអង្គរ​​​ អ៊ិច​​​ស្ត្រាស្តោត  ​​(Angkor Extra Stout)​​​ ប៊្លែក​​​ ភែនធើ ( Black Panther) និង​ស្រា​បៀរ​ខ្លាំង​។ ឈ្មោះ​​​របស់​​​លោក ហ្គោហ្វ ណានគ័រ ក៏​ត្រូវ​បាន​ចុះ​បញ្ជី​ជាមួយ​ក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម​ជា​ប្រធាន​ក្រុម​ហ៊ុន​  Cambrew Ltd ផង​ដែរ​។ សម្រាប់​ក្រុម​ហ៊ុន​ MFCB វិញ​​​​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​ ដន ​សាហុង កម្លាំង​២៦០​មេហ្គា​វ៉ាត់​ នេះ​គឺ​ជា​​​គម្រោង​​​សាង​​​សង់​​​ទំនប់​​​វារី​​​អគ្គិសនី​​​​លើក​ដំបូង​​ហើយ​រ​​​បស់​​​​ក្រុម​ហ៊ុន​ម៉ាឡេស៊ី​​​ ដែល​​​កន្លង​​​មក​​​ក៏​​​​ធ្លាប់​បាន​​ផ្តោត​​លើ​ការ​​​វិនិ​​​យោគ​​​ក្នុង​​​វិស័យ​​​និស្សារណកម្ម​​​ និង​​​រោង​​​ចក្រ​​​​​​​​​​​​ផលិត​​​ថាមពល​​​​។ ក្រុម​​​អ្នក​​​​បរិស្ថាន​បាន​លើក​ឡើង​ថា ដោយ​​​​មាន​ទី​តាំង​ប្រហែល​មួយគីឡូ​ម៉ែត្រ​ពី​ព្រំ​ដែន​កម្ពុជា-ឡាវ នៅ​ក្នុង​តំបន់​មួយ​ដែល​គេ​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ថា ល្បាក់ខោននោះ​​​ ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី ​ដន សាហុងនេះ​​​ អាច​នឹង​បិទ​ច្រក​ផ្លូវ​ទឹក​មិន​ឲ្យ​ត្រី​ទន្លេមេគង្គ​ធ្វើ​បម្លាស់​​ទី​ ហើយ​អាច​ធ្វើ​​​​ឲ្យ​​ត្រី​ផ្សោត​​​ហ៊ីរ៉ាវ៉ាឌី  ​និង​ត្រី​រាជ​ផុត​ពូជ​ផង​ដែរ។ នៅ​ក្នុង​ការសិក្សា​កាលពី​ឆ្នាំ​២០០៩ ស្តី​ពី​ផល​ប៉ះ​ពាល់​នៃ​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​ ដន សាហុង លោក អៀន បៀដ (Ian Baird) សាស្ត្រាចារ្យ​ផ្នែក​ភូមិវិទ្យា​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យវិនខូស៊ីន មែឌីស្តុន (Wisconsin-Madison University) មាន​ប្រសាសន៍​ថា ផល​ប៉ះ​ពាល់​នៃ​ទំនប់​វារី​អគ្គិ​​​សនី​ ដន សាហុង លើ​ការ​ធ្វើ​បម្លាស់​ទី​របស់​ត្រី​​​គឺ​​​ច្បាស់​​​ណាស់​​​ហើយ​​​មិន​​​អាច​​​ប៉ះប៉ូវ​​​វិញ​​​បាន​​​ទេ​​​។ ប៉ុន្តែ​​​ លោក យឹង ឈី​ណេង​ ប្រធាន​គម្រោង​​​​​​​​​​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​ ដន សាហុង​ របស់​ក្រុម​ហ៊ុន ​MFCB បាន​អះអាង​​​​កាលពី​ម្សិលមិញ​ថា ក្រុម​ហ៊ុន​របស់​លោក ជឿជាក់ថា ទំនប់​វារី​អគ្គិស​​​នី​នេះ​នឹង​មិន​បង្ក​​​ផល​ប៉ះ​ពាល់​ណា​មួយ​ឡើយ​។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​​នេះ​ នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​បរិស្ថាន​ និង​ការ​បម្លាស់​ទី​របស់​ត្រី​កាន់​តែ​មាន​ភាព​ប្រសើរ​ឡើង​ទៅ​វិញ​ទេ។ លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “ខ្ញុំ​ហ៊ាន​​​និយាយ​ថា  គឺ​ខុស​ហើយ​ ពួកគេ​គ្មាន​ភ័ស្តុតាង​វិទ្យាសាស្ត្រ​ណា​មួយ​ដើម្បី​គាំទ្រ​អ្វី​ដែល​ខ្លួន​បាន​លើក​ឡើង​នោះ​ទេ​ ហើយ​ពួកគេ​ភាគ​ច្រើន​​មិន​ដែល​បាន​ចុះ​ទៅ​​​ត្រួត​ពិនិត្យ​តំបន់​នោះ​​​ទាល់​តែ​សោះ​”។ លោក​បាន​ពន្យល់​ថា កត្តា​​​​ប្រឈម​​​ចម្បង​​​បំផុត​​​ចំពោះ​​ការ​ធ្វើ​បម្លាស់​ទីចុះ​ឡើងរបស់​ត្រី​​​នៅ​ទន្លេមេគង្គ​ គឺ​​​បង្ក​​​​ឡើង​ដោយ​សារ​ការ​នេសាទ​ជ្រុល​ហួស​​របស់​អ្នក​នេសាទ​ ដែល​​​​​​​​​​តែង​តែ​ដាក់​ស្បៃ​​ពេញ​ទន្លេ​។ លោក​បាន​​ថ្លែង​​បន្ថែម​ថា “យើង​នឹង​យក​​​​​របាំង​​​  ទាំង​នោះ​​​​ចេញ​ ​​​ហើយ​​​វា​​​ប្រាក​​​ដ​​​ជា​​​​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ការធ្វើ​​បម្លាស់​ទី​របស់​ត្រី​មាន​ភាព​ប្រសើរ​ឡើង​ជាក់​ជាពុំខាន។គោល​បំណង​របស់​យើង​គឺ​ចង់​ឲ្យ​មាន​​ត្រី​ច្រើននៅ​ក្នុង​ទន្លេមេគង្គ​”។ ពេល​ត្រូវ​បាន​សួរ​​​ថា តើលោក ហ្គោហ្វ ណានគ័រ នឹង​​​ផ្ដល់​​​នូវ​​​សំណង​​​​អ្វី​ខ្លះ​ដល់​សហ​គមន៍​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ ប្រសិន​បើ​ត្រី​នៅក្នុង​​​​ទន្លេមេគង្គ​រង​ផល​ប៉ះ​ពាល់​នោះ លោក យឹង ឈីណេង បាន​ច្រាន​​​ចោល​លទ្ធភាព​​​នៃ​​​ការ​​​កើ​​​ត​​​មាន​​​ផល​​​ប៉ះពាល់​​​នេះ។ លោកបាន​លើក​ឡើង​ថា “យើង​ប្តេជ្ញា​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ឲ្យ​​​អ្វីៗ​​​មាន​​​ភាព​​​​ប្រសើរ​ឡើង​ ​ដូច្នេះ ខ្ញុំ​គិត​ថា នេះ​មិន​មែន​ជា​បញ្ហា​ទាល់​តែ​សោះ​”។ ទាំង​លោក យឹង ឈីណេង និង​លោក ឃូ តេងគៀត មិន​ព្រម​​​​ផ្តល់​ច្បាប់ចម្លង​នៃលទ្ធ​​​ផល​​​វាយ​​តម្លៃ​អំពី​ផល​ប៉ះ​ពាល់​បរិស្ថាន​ឲ្យ​កាសែត​ខេមបូឌា ដេលី​ ឡើយ​​​ ដោយ​លើក​ឡើង​​​​ថា វា​​ជា​​​សិទ្ធិ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ឡាវ ក្នុង​​​ការ​​​សម្រេច​​​ថា តើ​គួរ​ផ្ដល់​​​​ព័ត៌មានស្តី​​ពី​​ការ​វាយ​តម្លៃ​នេះ​​​ ឬ​​អត់​នោះ។ លោក ឈិត សំអាត នាយក​ប្រតិបត្តិនៃ​​​​វេទិកាអង្គការ​មិន​មែន​រដ្ឋាភិបាល​ស្តី​ពី​កម្ពុជា​បាន​​​ចំអក​ការ​វាយ​តម្លៃ​របស់​លោក យឹង ឈី​​​ណេង ដែល​ថា ត្រី​នឹង​អាច​បម្លាស់​ទី​ដោយ​សេរី​ជាង​មុន​ ប្រសិន​បើ​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​នេះ​ត្រូវ​បាន​សាង​សង់​នោះ។ លោក សំអាត បាន​សួរ​ថា “ តើ​ពួកគេ​មាន​អ្វី​ជា​​​សម្អាង​​​​​? តើ​ពួក​គេ​នឹង​​​ដាក់​ភ្លើង​សញ្ញា​ចរាចរ​ណ៍​​​សម្រាប់​ត្រី​ដើម្បី​​​ឲ្យ​​​វា​​​ធ្វើ​បម្លាស់​ទី​ឬយ៉ាង​​​ម៉េច​​​?”។ លោកបាន​លើក​ឡើង​ថា ការ​​​លក់​​​ស្រា​​​បៀរ​​​យក​​​ប្រាក់​​​ចំណេញ​​​ពី​​​ពល​​​រដ្ឋ​​​កម្ពុជា​​​​​​ផង...

​កម្ពុជា​និង​វៀតណាមរិះគន់​ប្រទេស​ឡាវ​ចំពោះ​ការ​សាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនី​ ដន សាហុង

កាល​ពី​ម្សិល​មិញ ​មន្ត្រី​កម្ពុជា និង​វៀត​ណាម​​​​​​​​​​បាន​រិះ​គន់​ប្រទេស​ឡាវ​ចំពោះ​ការ​ខ្វះ​តម្លា​ភាព​ និង​ការ​ពិគ្រោះ​យោ​បល់​ឲ្យ​បាន​គ្រប់​គ្រាន់​អំពី​ការ​សាង​សង់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី ដន សាហុង ដ៏​ចម្រូង​ចម្រាស​ ដែល​អ្នក​បរិស្ថាន​​លើក​ឡើង​​​​ថា នឹង​ប៉ះ​ពាល់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដល់​មច្ឆជាតិ​​ និង​ប្រភេទ​​​សត្វ​អភិរក្សផ្សេងៗ​​​​ទៀត។ កាល​ពី​ដើម​ខែ​នេះ ប្រទេស​ឡាវ​បាន​ជូន​ដំណឹ​ង​គណៈ​កម្មកា​រទន្លេ​មេគង្គ​ជា​ស្ថាប័ន​អន្តរ​រដ្ឋា​ភិបាល​ដែល​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ប្រទេស​ឡាវ  ថៃ កម្ពុជា និង​វៀត​ណាម​ឲ្យ​​​ទទួល​​​​ខុស​ត្រូវ​ចំពោះ​ការ​គ្រប់​គ្រង​អាង​ទន្លេ​មេគង្គ​​​​ក្រោម​ ​ហើយ​​ការ​សាងសង់​​ទំនប់​ ដ ន សាហុង ដែល​មាន​កម្លាំង​២៤០​មេហ្គាវ៉ាត់នឹង​ចាប់​ផ្តើមនៅ​ខែ​ក្រោយ​នេះ និង​​គ្រោង​​បញ្ចប់​នៅ​ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​២០១៨។ ដោយ​ស្ថិត​នៅ​ចម្ងាយ​មិន​ដល់​មួយ​គីឡូ​ម៉ែត្រ​ផង​ ពី​ព្រំ​ដែន​កម្ពុជា​ ឡាវ ទំនប់​នេះ​អាច​​​​បណ្តាលឲ្យ​​​ផុត​​ពូជ​​ត្រី​ផ្សោត​ និង​ត្រី​រាជនៅ​ទន្លេ​មេ​គង្គ ព្រម​ទាំង​រារាំង​ដល់​ការ​​​​ផ្លាស់​ទី​របស់​មច្ឆជាតិ​ដ៏​សម្បូរបែប​នៅ​ទន្លេ​នេះ។ លោក តែ...

សាលាឧទ្ធរណ៍នឹង​បើក​សវនាការ​រឿង​ក្តី​លោក ឈូក បណ្ឌិត​ អតីតអភិបាល​​​ក្រុង​​​បាវិតនៅ​ចុង​ខែ​នេះ

មន្ត្រី​តុលាការ​ម្នាក់​​និយាយ​កាល​ពី​ម្សិល​​​មិញ​ថា នៅ​ចុង​ខែ​នេះ​សាលា​ឧទ្ធរណ៍​នឹង​បើក​​​​សវ​នាការ​រឿង​ក្តី​លោក ឈូក បណ្ឌិត អតីត​​​​អភិបាល​ក្រុង​បាវិត ដែល​ត្រូវ​បាន​ផ្តន្ទា​ទោស​​​​ពី​បទ​បាញ់​កម្មករ​រោង​ចក្រ​កាត់​ដេរ​បី​នាក់​ឲ្យ​រង​របួស ប៉ុន្តែ កំពុង​រត់​គេច​ខ្លួន​នៅ​ឡើយ​។ បើ​ទោះ​ណា​ជា សាលា​ដំបូង​ខេត្ត​ស្វាយ​រៀង​​​​បាន​ផ្តន្ទា​ទោស​អតីត​អភិបាល​ក្រុង​រូប​នេះ​ឲ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​រយៈពេល​១៨​ខែ​កាល​ពី​ខែ​មិថុនា និង​បាន​បង្គាប់​ឲ្យ​ចាប់​ខ្លួន​​គាត់​ភ្លាមៗ​ក៏​ដោយ ក៏​អាជ្ញាធរ​មិន​បាន​ចាប់​ខ្លួន​​គាត់​ដែរ ហើយ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​គេ​មិន​ដឹង​ពី​កន្លែង​លាក់​ខ្លួន​របស់​គាត់​ឡើយ។ សាលា​ដំបូង​ខេត្ត​បាន​រក​ឃើញ​ថា លោក ឈូក​ បណ្ឌិត មាន​ពិរុទ្ធភាព​បន្ទាប់​ពី​សាលា​ឧទ្ធរណ៍​បាន​បង្គាប់​ឲ្យ​ធ្វើ​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​រឿង​​​​ក្តី​នេះ​ឡើង​វិញ​កាល​ពី​ដើម​ឆ្នាំ​នេះ។ បន្ទាប់​ពី​ប្រកាស​សាលក្រម​ មេធាវី​របស់់​​​លោក ឈូក​ បណ្ឌិត​ មិន​បាន​ប្តឹង​ឧទ្ធរណ៍​ទេ​កាល​ពី​ខែ​កក្កដា។ លោក តាំង ស៊ុនឡាយ...

ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​​​ពី​រ​នាក់​ត្រូវ​បាន​​​​ឃាត់​ខ្លួន​មួ​យ​​រយៈ​​​ ដោយសារនាំ​​ចេញ​​រុក្ខ​​​​ជាតិ​​​ទឹក​អប់​ដោ​យ​​ខុស​ច្បាប់​

មន្ត្រី​គយ​ស្រី​លង្កា​ម្នាក់​​​បា​ន​និ​យា​យ​កា​ល​​​ពី​​ម្សិល​មិញ​​ថា ​ជន​ជាតិ​ខ្មែ​រ​​ចំ​នួន​​ពីរនាក់​​ត្រូវ​​បា​ន​​ឃាត់​ខ្លួន​​កា​ល​​ពី​ម្សិល​មិញ​​នៅ​ក្នុ​ង​ប្រទេស​ស្រី​​លង្កា ដោយសារ​តែ​​​​ពួ​ក​គេ​​ប៉ុន​​​ប៉ង​ចាក​​​ចេញ​ពី​ប្រទេ​ស​នេះ​ ដោយនំាយក​​ជាមួយ​ខ្លួន​នូវ​​​ដើម​​​​ឈើ​ក្នុង​​ស្រុ​ក​​​មួ​យដើម​ទម្ងន់​​ប្រហែល​​៣៥​គីឡូក្រាម​ ហើយ​​ដើម​ឈើ​ប្រភេទនេះ ​គេ​អាច​ប្រើ​​​ប្រាស់​​​​​​​ជា​​ប្រ​ភព​​សម្រាប់​ផលិត​​​ទឹក​អប់។ បុរស​​​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​​​ទាំ​ង​​​ពីរ​នាក់នេះ ម្នាក់​អា​យុ​៥៦ឆ្នាំ និ​ង​ម្នាក់​​ទៀត​​​ ​អា​​​យុ​៣០​ឆ្នាំ​ ត្រូវ​បា​ន​​​ឃាត់​ខ្លួន​មួ​យ​​រយៈពេល​ខ្លី ​នៅ​វេលា​ម៉ោង​ប្រហែល​១២និង​៣០​នា​​ទីរំ​លង​អធ្រាត្រ នៅ​​អា​​កាស​​យាន​​ដ្ឋាន​​​អន្តរ​ជាតិ​ កូឡុំបូ ​​​​​​នេះ​​​បើ​យោង​​​តាម​​លោក ឡេស៊្លី ហ្គាមីនី ​​​(Leslie Gamini) អ្នក​នាំ​​ពាក្យ​​​គយ​ស្រី​លង្កា។ លោក ហ្គាមីនី ​បា​ន​និ​យា​យតា​ម​​​ទូរ​ស័ព្ទ​ពី​​​​​រដ្ឋ​ធា​​នី​​កូ​ឡុំ​​បូ ​​​ប្រទេ​ស​ស្រី​លង្កា ​ថា “ មា​ន​​​ដើម​ វ៉ា​​ឡា​ប៉ា​តា (Walla Patta) ​​ពី​កា​បូប​។ វា​​គឺជា​​ដើ​ម​​​ឈើ​ស្រី​លង្កា​មួ​យ​ប្រ​ភេទ​ ហើយ​​​វា​​មាន​តម្លៃ​​ប្រ​ហែល​៣២៧​.៥០០​រូ​ពី  ។ ​​ពួ​ក​គេ​ព្យា​​យា​ម​នាំ​វា​ចេញ​​ដោ​យ​ខុស​​ច្បាប់​ ទៅ​កាន់​ទីក្រុ​ង​បាង​កក​ តា​ម ​​ជើង​​​យន្ត​ហោះ​​​ក្រុ​ម​ហ៊ុន​អា​​កាស​​ចរណ៍​​​ថៃ​​អ៊ែរវ៉េ (Thai Airways)”។ លោក​បា​ន​ឲ្យដឹង​បន្ថែ​ម​​ទៀត​ថា ​​ជន​ជាតិខ្មែរ​​​​​ទាំ​ង​​​ពីរ​​នាក់​នេះ​ត្រូ​វ​បា​ន​​​ពិ​ន័​យ​ជា​​ប្រាក់​១.៥២៤​ដុល្លារ​ ​ហើយ​ពួក​គេ​បា​ន​បង់​តា​ម​​​កា​រ​​ពិ​ន័​យ​នេះ​ ​និង​​ត្រូ​វ​បា​ន​ដោះ​លែង​​ដោ​យ​មិន​មា​ន​កា​រ​​សាក​សួរ។ ​ដើម្បី​​នំា​​ចេញ​ដើម​​វ៉ាឡា​​ប៉ា​តា ​ត្រូវ​មា​ន​​អា​ជ្ញា​ប័ណ្ណ​​​ពី​​រដ្ឋា​ភិ​បាល​ស្រី​លង្កា ដោ​យ​សារ​​​​តែ​​ជ័រទឹក ​ដែល​​យក​​​ចេញ​​​ពី​​ដើម​ឈើ​នេះ​ ដែល​ត្រូ​វ​បា​ន​​​គេ​ស្គាល់​​ថា​​​ ជា​​ឈើ​​​អា​ហ្គា (Agarwood) ​អាច​ត្រូ​វ​​បា​ន​ប្រើ​ប្រាស់​​ជា​​ប្រ​ភព​​សម្រាប់​ផលិត​​​ទឹក​អប់​ ​ដែល​មា​ន​​តម្លៃ​​ខ្ពស់។ ​លើស​​​ពី​នេះទៅទៀត ​ដើម​​​នេះ​​ត្រូ​វ​បាន​អ​ភិ​រក្ស​ដោ​យ​អ​នុសញ្ញា​​ស្តី​ពី​​ពា​​​ណិជ្ជកម្ម​អន្តរ​​ជាតិ​​លើ​​​ពូជ​រុក្ខ​​ជាតិ និង​សត្វ​ព្រៃ​ ​​ដែល​ជិ​ត​ផុត​​​ពូជ​ និង​ត្រូ​វ​បា​ន​ចុះ​បញ្ជី​នៅ​ក្នុ​ង​​បញ្ជី​​​ពូជ​ឈើ​​​​​​​​ក្នុង​ឧ​​បសម្ពន្ធ​​​២។ ​មា​ន​ន័យ​ថា ​ដើម​នេះ​​​អាច​​ត្រូ​វ​បា​ន​​​គំរាម​កំ​ហែង​ ដោយ​សកម្ម​ភាព​ធ្វើ​​​​ឲ្យ​វិ​នាស ប្រសិ​ន​បើ​​បទ​បញ្ញត្តិ​ស្តី​​​ពី​ពាណិជ្ជ​​​​កម្ម​លើ​រុក្ខជាតិ​នេះ​ មិន​ត្រូ​វ​បា​ន​​អនុវត្ត​​ឲ្យ​បា​ន​​តឹង​​រ៉ឹង​ទេ​នោះ​៕ ប្រែ​សម្រួ​ល​ដោយ ចេវ ប៊ុននី​

WWF ៖ ត្រូវ​មាន​កិច្ច​ប្រជុំ​បន្ទាន់​​ពី​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​របស់​ឡាវ​

អង្គការ​ផែ្នក​បរិស្ថាន​អន្តរជាតិ​ WWF បាន​ស្នើ​ឲ្យ​គណៈកម្មការ​ទន្លេ​មេគង្គ​ (MRC) កោះ​ប្រជុំ​ជា​បន្ទាន់​ ដើម្បី​ពិភាក្សា​អំពី​ផល​ប៉ះ​ពាល់​ផ្នែក​បរិស្ថាន​ ដែល​អាច​កើត​មាន​ឡើង​ដោយ​សារ​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​ដូន​សាហុង​ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ឡាវ​  ដែល​គេ​រំពឹង​ថា ការ​សាង​សង់​​​ទំនប់​នេះ​​នឹង​ចាប់​ផ្តើ​ម​នៅ​ខែ​ក្រោយ​។ លោក ជីម លីប (Jim Leape) អគ្គនាយក​អង្គការ​ WWF បាន​លើក​ឡើង​នៅ​ក្នុង​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​មួយ​ថា គណៈកម្មការ​ទន្លេមេគង្គ​ជា​អង្គការ​អន្តរ​រដ្ឋាភិបាល​ ដែល​មាន​សមាស​ភាព​មន្ត្រី​មក​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ឡាវ ថៃ និង​វៀត​ណាម​ នោះ​ នឹង​ត្រូវ​គេ​បំពាន​ ប្រសិន​​​បើ​​​មាន​​​ការ​​​សាង​សង់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​ដូន​​​សា​​​ហុង ​ដោយ​គ្មាន​កិច្ច​ពិភាក្សា​ជាមុន​ទេ​នោះ។ លោក លីប បាន​មាន​ប្រសាសន៍​សំដៅ​ដល់​ទំនប់​វារីអគ្គិសនី​សាយាប៊ូរីកម្លាំង​១.២៨៥​មេហ្គាវ៉ាត់ ដែល​បាន​បើក​ការដ្ឋាន​សាងសង់​កាលពី​ខែ​វិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ​មុន​ ថ្វី​បើ​មាន​ការ​ជំទាស់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ពី​កម្ពុជា​ និង​វៀតណាម​ក៏​ដោយ​នោះ​​ថា “គណៈកម្មការ​ទន្លេមេគង្គ​ត្រូវ​បាន​គេ​បំពាន​​បាន​ជោគ​ជ័យ កាលពី​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​មុន នៅ​ពេល​ដែល​ប្រទេស​ឡាវ​សម្រេច​ជា​ឯក​តោ​ភាគី​​​​ ដើម្បី​​​ដំណើរ​ការ​សាង់​សង់​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​សាយាប៊ូរី​ដ៏​ចម្រូង​ចម្រាស​នេះ​ ​ផ្ទុយ​ពី​គោល​បំណងរបស់​​វៀតណាម ​និង​កម្ពុជា​​”។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា “ប្រទេស​បួននៅ​តាម​ដង​ទន្លេមេគង្គ​ក្រោម​ត្រូវ​តែ​ពិចារណា​ឡើង​វិញ​ជា​បន្ទាន់​នូវ​ស្មារតី​នៃ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ដើម​របស់​គណៈកម្មការ​ទន្លេមេគង្គ​ ហើយ​ត្រូវ​ជួប​ប្រជុំ​ជា​បន្ទាន់​ដើម្បី​ដោះ​ស្រាយ​ការ​ខ្វែង​គំនិត​របស់​ខ្លួន ព្រម​ទាំង​ធ្វើការ​ពិគ្រោះ​យោបល់​មុន​ពេល​ពិចារណា​ពី​គម្រោង​សាង​សង់​ទំនប់​ផ្សេង​ទៀត​”។ លោក លីប ក៏​ស្នើ​ឲ្យ​ប្រទេស​វៀតណាម កម្ពុជា និង​ថៃ បង្ហាញ​​កង្វល់​របស់​​ខ្លួន​ជា​សាធារណៈ​ផង​ដែរ​​អំពី​ការ​ដែល​ប្រទេស​ឡាវ​មិន​គោរព​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ក្នុង​ការ​ពិគ្រោះ​យោបល់​”។ លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “បើ​គ្មាន​កិច្ច​សហ​ប្រតិបត្តិការ​ឆ្លង​ដែន​ឲ្យ​មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​ទេ​នោះ ជីវភាពរស់​នៅ និង​សន្តិសុខ​ស្បៀង​អាហារ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​៦០លាន​នាក់​​ត្រូវ​រង​ផល​ប៉ះ​ពាល់​”។ កាលពី​សប្តាហ៍​មុន ប្រទេស​ឡាវ​បាន​ជូន​ដំណឹង​​ទៅ​គណៈកម្មការ​ទន្លេមេគង្គ​ដែល​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ចំពោះ​ការ​គ្រប់​គ្រង​អាង​ទន្លេ​មេគង្គ​​ក្រោម​ថា ខ្លួន​គ្រោង​​សាងសង់​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​ដូន​សាហុង​នៅ​ពេល​ឆាប់​ៗនេះ​ ហើយ​ការ​សាង​សង់​​នឹង​បញ្ចប់​ត្រឹម​ខែ​កុម្ភៈ​ ឆ្នាំ​២០១៨។ អ្នក​រិះ​គន់​បាន​ចាត់​ទុក​ការ​សាងសង់​ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​របស់​ឡាវ​ថា ជា​ការ​បំពាន​កិច្ច​ព្រម​​ព្រៀង​ស្តី​អំពី​​ទន្លេមេគង្គ​ឆ្នាំ​១៩៩៥ ដែល​ចែង​ថា ការ​អភិវឌ្ឍន៍​នៅ​តាម​ដង​ទន្លេមេគង្គ​​ខាង​លើ​ទាំង​អស់​អាច​ដំណើរ​ការ​ទៅ​បាន​លុះ​ត្រា​តែ​មាន​ការ​ព្រម​ព្រៀង​​ពី​ប្រទេស​ទាំង​បួន​។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ មាន​ការ​ខ្វែង​គំនិត​គ្នា​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​បួន​អំពី​ការបក​ស្រាយ​​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នេះ។ អំឡុង​កិច្ច​ប្រជុំ​ចុង​ក្រោយ​របស់​គណៈ​កម្ម​ការ​​​ទន្លេមេគង្គ​ កាលពី​ខែ​មករា លោក វីរ៉ា​​​ផុញ វីរ៉ាវង្ស អនុរដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ថាមពល​ និង​រ៉ែ របស់​ប្រទេស​ឡាវ​ បាន​និយាយ​ថា ដំណើរ​ការ​ពិគ្រោះ​យោបល់​របស់​គណៈ​កម្មការ​ទន្លេមេគង្គ​មាន​រយៈ​ពេល​​តែ​ប្រាំមួយ​​ខែ​ប៉ុណ្ណោះ​ ហើយ​មិន​តម្រូវ​ឲ្យ​មាន​​ការ​ព្រម​ព្រៀង​គ្នា​ទេ​។ លោក ស៊ីន នីនី អនុប្រធាន​អចិន្ត្រៃយ៍ នៃ​គណៈកម្មាធិការ​ទន្លេមេគង្គជាតិ​កម្ពុជា​ មិន​​យល់​ស្រប​​ទេ នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ​នោះ ហើយ​បាន​លើក​ឡើង​ពី​យោបល់​របស់​លោក​ថា ប្រទេស​ទាំង​អស់​ត្រូវ​មាន​ការ​ព្រម​ព្រៀង​គ្នា​មុន​ពេល​អនុវត្ត​គម្រោង​​នៅ​​តាម​ដង​ទន្លេ​មេគង្គ​​ខាង​លើ​។ អ្នក​ជំនាញ​​បរិស្ថាន​បាន​និយាយថា ដោយ​រំពឹង​ថាផលិត​អគ្គិសនី​បាន​ប្រហែល​២៤០​មេហ្គាវ៉ាត់​នោះ ទំនប់​ដូន​សាហុង ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​មួយ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា ទឹក​ធ្លាក់​ឃុន (Khone Falls)ជា​កន្លែង​ដែល​មាន​​ទឹក​ហូរ​​ត្របាញ់​​ចូល​គ្នា​​នៅ​​​ក្នុង​​ទន្លេមេគង្គ​​ខាង​លើ​នេះ។ ទំនប់​ដែល​ស្ថិត​នៅ​មិន​ដល់​១គីឡូ​ម៉ែត្រ​ពី​ព្រំ​ដែន​កម្ពុជា​នេះអាច​នាំ​ឲ្យ​ផុត​ពូជ​ត្រី​ផ្សោត​ និង​ត្រី​រាជ​​នៅ​ក្នុង​ទន្លេមេគង្គ​ព្រម​ទាំង​បិទ​ផ្លូវ​បំលាស់​ទី​របស់​ត្រី​ដ៏​សំបូរ​បែប​នៅ​ក្នុង​ទន្លេនេះ។ លោក វ៉ាត់ បុត្រ​កុសល អគ្គលេខា​ធិការ​រងនៃ​គណៈកម្មាធិការ​ទន្លេមេគង្គជាតិ​កម្ពុជា​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​កាលពី​ម្សិលមិញ​ថា លោក​​​​​​​ដឹង​ថា ប្រទេស​ឡាវ​បាន​ជូន​ដំណឹង​ទៅ​​​គណៈ​​​​​​​​​​​​កម្មការ​ទន្លេមេគង្គ​អំពី​ផែន​ការ​​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​ការ​សាង​សង់​ទំនប់​នេះ ប៉ុន្តែ លោក​មិន​ដឹង​ច្បាស់​ថា តើ​ភាគី​កម្ពុជា​នឹង​មាន​ប្រតិកម្ម​យ៉ាង​ណា​ចំពោះ​ព័ត៌មាន​នេះ​ទេ។ លោក បុត្រ​កុសល បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ដោយ​សារ​ទំនប់​នេះ​ស្ថិត​នៅ​ជិត​​ព្រំ​ដែន​កម្ពុជានោះ​ ប្រទេស​ជិត​ខាង​ទាំង​បួន​គួរ​តែ​ពិភាក្សា​អំពី​ទំនប់​នេះ​ភ្លាម​ៗ។ លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “ តាម​ទស្សន​​ខ្ញុំ​ ទំនប់​នេះ​ស្ថិត​នៅ​កៀក​ព្រំ​ដែន​កម្ពុជា​។ ទំនប់​ដូន​សាហុង គឺ​ជា​ទំនប់​​ស្ថិត​នៅ​ខ្សែ​ទឹក​ខាង​លើ​ ដូច្នេះ ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀតត្រូវ​តែ​ពិភាក្សា​គ្នា​អំពី​ផល​ប៉ះ​ពាល់​អវិជ្ជមាន​”។ ​លោក​បាន​បន្ថែម​ថា រដ្ឋាភិបាល​ នឹង​ពិភាក្សា​អំពី​ប្រតិកម្ម​។ ក្រុម​ហ៊ុន​ដែល​ទទួល​បាន​កិច្ច​សន្យា​សាង​សង់​ទំនប់​នេះ​ គឺ​ក្រុម​ហ៊ុន​ម៉ាឡេស៊ី Mega First Corporation Berhad ដែល​មិន​ធ្លាប់​សាង​សង់​ទំនប់​​វារី​អគ្គិសនី​ពី​មុន​។ ថ្វី​បើ​មាន​កង្វល់​ពី​ប្រទេស​នៅ​តាម​ដង​ទន្លេមេគង្គ​​ខាង​ក្រោម​ និង​អ្នក​​ជំនាញ​បរិស្ថាន ​​​​ក៏​ដោយ​ ក៏​រដ្ឋាភិបាល​ឡាវ​បាន​លើក​ឡើង​ថា ទំនប់​នេះ​នឹង​មិន​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​ជល​ផល​ដែរ​ ព្រោះ​ត្រី​អាច​ផ្លាស់​ទី​តាម​ចរន្ត​ទឹក​ផ្សេង​ទៀត​ជុំ​វិញ​តំបន់​ទឹក​ធ្លាក់​​ឃុន នៅ​កោះ​ទំហំ​៤.០០០គីឡូម៉ែត្រ​ក្រឡា​​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​ប្រទេស​ឡាវ​​នេះ​៕ (រាយការណ៍​បន្ថែម​ដោយ ឆន ចាន់ស៊ី) ប្រែ​​​សម្រួល​​​ដោយ មូល គឹមហឿន

ប្រាសាទ​ព្រះ​ខាន់​​​ ក្នុងឧទ្យាន​​បុ​រាណ​វត្ថុ​​វិទ្យារង​​កា​រ​​ខូច​ខាត​ដោយសារ​​​​ដើម​​​ឈើ​រលំលើ​

ច្រ​ក​ទ្វា​រភា​គ​​​ខាង​ជើង​នៃប្រា​សាទ​ព្រះខាន់នៅ​​ក្នុង​ឧទ្យាន​បុ​រាណ​​​វត្ថុ​វិទ្យា​ ​បា​ន​រងការខូច​​ខា​ត​​កា​ល​​ពី​ថ្ងៃ​​សុក្រ​ ដោយសារ​​​ដើម​​ឈើ​កម្ពស់​​​៣០​ម៉ែត្រ​​មួ​យ​ដើម​បា​ន​​រលើង​ឫស​ ហើយបា​ន​​​​ដួ​ល​​​រលំ​មកលើ​ប្រា​សាទនេះ​ ដែលបានកសាងតាំងពីសត​វត្ស​ទី​​១២​​មកម៉្លេះ។​   លោក ប៊ុន ណា​​រិទ្ធ ​​អគ្គ​នា​​​យកអា​ជ្ញា​ធរ​អ​ប្ស​​រា ​​ដែល​​​ជា​ស្ថា​​ប័ន​​​​​មួ​យ​​របស់​រដ្ឋា​ភិ​បាលដែល​គ្រប់​គ្រ​ង​​ប្រាសា​ទ​​នៅ​ក្នុ​ង​បរិ​វេណ​​ឧទ្យា​ន​​​បុ​រាណ​​វត្ថុ​វិទ្យា​​ បា​ន​មា​ន​​ប្រ​សាស​​ន៍​ថា ដើ​ម​ឈើ​នេះ ​បា​ន​បាក់​ទ្រោ​ប​លើ​​ថ្ម​ធំ​​ចំ​នួ​ន​ប្រាំ​បី​​​ដែល​​ទ្រ​មា​ត់​ច្រ​កទ្វារ​មួ​យ​ក្នុ​ង​​ចំ​ណោម​មា​ត់​ច្រ​ក​ទ្វារ​​សំ​​ខាន់​​របស់​​ប្រាសាទ​​បុរាណ​​នេះ​។ គ្មាន​នរណា​​ម្នាក់​រ​ង​​របួស​​​​ដោយ​សារ​​​​ដើ​ម​ឈើ​ដែល​ដួ​ល​​រលំ​​​នេះ​ទេ។ លោក ​ណា​​រិទ្ធ ​​​បា​ន​មាន​ប្រ​សាសន៍​ថា “​ដើម​​​ឈើ​​ធំមួ​យ​ដើម​​បា​នដួល​​រលំកា​ល​ពី​ថ្ងៃ​សុក្រ​​នៅ​វេ​លា​ម៉ោង​​១១​និ​ង​៣០​នាទី​​យប់ដោ​យ​សារ​​ខ្យល់​ខ្លាំ​ង​ និង​ភ្លៀង​ធ្លាក់​​ខ្លាំ​ង​ ​ដែល​​​​​ជា​​ហេតុ​បណ្តាល​ឲ្យ​មា​ន​​​កា​រ​​ខូ​​ច​ខាត​ដល់​ប្រា​សាទ​​ព្រះខាន់​នៅ​ច្រក​​ទ្វារ​​ខាង​មុខ​នៃ​ ច្រក​​ចូ​ល​ប្រា​សាទ​ភា​គ​​​ខាង​​ជើង​ ធ្វើ​ឲ្យ​​បាក់​​បែ​ក​​ថ្ម​​ជា​​ច្រើន”​។ អាជ្ញា​​​ធរ​​​​​អប្ស​​រា ​​ពេល​​នេះ​​កំ​​ពុង​តែ​​​ធ្វើ​​​ការ​​​​​ស្ទូច​​យក​​ដើម​ឈើ​នេះ​ចេញ​ ដែល​ដើម​របស់​​​​វា​ដួ​ល​​​លើ​កំ​ពូល​​ដំ​បូល​ប្រា​សាទ​ គិត​មក​​ដល់​ម្សិល​មិញ​នេះ​។ លោក ​ណា​​រិទ្ធ​​​ បា​ន​ថ្លែ​ង​ថា​ “យើងត្រូ​វ​កាត់​​ដើម​​​​​វា​ ដើម្បី​យក​​​វា​​ចេញ​​​ពីប្រា​សាទ ​ប៉ុន្តែ​​​​​វា​​មា​ន​​​កា​រ​​លំ​​​បាក​ក្នុ​ង​កា​រ​​កាប់​វា​ ដោ​យ​សារ​​​តែ​​​ទឹក​ជំ​នន់​​ពី​ភ្លៀង​”។ លោក​បា​ន​បន្ថែម​​ថា​ “មា​​ន​​ទឹក​ច្រើន​ណាស់​ ហើយ​​វា​​​ធ្វើ​ឲ្យ​ឫស​ដើម​ឈើ​ដ៏​ធំ​នេះ​​ឆាប់​រលើង​”។ មា​ន​​ទី​តាំ​ង​នៅ​​ចំ​កណ្តាល​តំ​បន់នៃ​​ទី​កន្លែង​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​​​ដែល​មា​ន​​កា​រ​​កា​រ​​ពា​រ​​​បំ​ផុត​​​ ប្រា​សាទ​​ព្រះខាន់​ ​​ត្រូវ​​​បា​ន​សាង​​​សង់​ដោ​យ​​​ព្រះ​​​មហា​ក្សត្រ ជ័យ​វរ័ន្ម​​ទី៧ ដើម្បី​​​​ជា​កា​រ​​រំឭក​ដល់​ព្រះបិតា​​​របស់​ព្រះ​អង្គ​។ ប្រាសាទ​ដែលកាលពីដើម​ឡើយ​​ត្រូ​វ​បា​ន​​គេ​​ហៅ​​ថា ណា​ហ្គារ៉ាចា​យាស្រ៊ី ឬ​​​ទី​ក្រុ​ង​​​ជ័យ​ជម្នះ​​ដ៏​​ពិ​សិដ្ឋ​នេះ​មា​ន​ទី​សក្កា​រៈ​​​ច្រើន​ និង​សាល​អ​ន្តរា​គមន៍​ព័ទ្ធ​ដោ​យ​ស្នាម​ភ្លោះ​ ​និ​ង​ជញ្ជាំ​​ង​ដ៏​មាំ។ ​នៅ​អម​ច្រ​ក​ទ្វារ​បួ​ន​ចូ​ល​ទៅ​ក្នុង​មណ្ឌល​​សំ​ខាន់​​របស់​ប្រា​សាទ​នេះ មាន​សំ​ណាក​ព្រះ​​អទិ​​​ទេព​ និ​ង​រូប​យក្ស​កាន់​​​នាគស័ក្ដិសិទ្ធិ។ លោក អ៊ឹម សុ​ខ​ឫទ្ធី ប្រធា​ន​​នា​​យក​ដ្ឋាន​​​ព័ត៌​មា​ន​នៅ​អាជ្ញា​​ធរ​​អប្សរា​ បា​នឲ្យដឹងថា ប្រាសាទ​​ព្រះ​​​ខាន់ មាន​ភាព​ល្បី​ល្បាញ​ដោយ​សារតែ​​មាន​ព្រះ​​អាទិ​ទេព​​ចម្រុះ​​នៅ​ក្នុងជញ្ជាំ​ង​​ប្រា​សាទ​។ ប្រា​​សាទ​​ដ៏​​​សំ​ខាន់នេះ​​ត្រូ​វបា​ន​​​ឧទ្ទិស​​ដល់​ព្រះ​​​ពុទ្ធ​​សាស​​នា​ ​ចំណែក​ឯ​​ប្រាសាទ​ ​មួ​យ​​ទៀត​ត្រូ​វ​បា​ន​កសា​ង​​ដើម្បី​​​គោរព​ព្រះ​​​​នៃ​សាសនា​​ហ៊ិន​ឌូ គឺ​ព្រះ​វិ​ស៊្នុ​។ នៅ​ផ្នែក​​​ខាង​​ជើង​នៃ​​ប្រាសាទ​នេះ​ ដែល​រង​ខូ​ច​​​ខាត​​ដោ​យ​សារ​ដើម​​ឈើ​​នេះ ត្រូ​វ​បា​ន​កសាង​​​​ដើម្បី​គោ​រព​​បូជា​​ព្រះ​សេវៈ​ ជា​​ព្រះ​​​​ហ៊ិន​​ឌូ ​ដែលមាន​តួ​​នា​​ទី​​​បំ​ផ្លាញពិភព​លោក​ ​ដើម្បី​​​​​ឲ្យ​ពិភព​លោក​អា​​ចត្រូ​វ​បា​ន​បង្កើត​ឡើង​​វិញ។ ផ្ទុយ​ពី​លោក ណា​​ឫទ្ធិ លោក សុខឫទ្ធី ​​បា​ន​​លើកឡើងថា កា​រ​​ខូច​​​ខាត​ប្រា​សាទ​នេះ​មិន​​សូវ​ជា​អា​ក្រក់​នោះ​ទេ ហើយ​ ​​វា​នឹង​ត្រូ​វ​​​បាន​ជួស​​​​​ជុល​​ពេញ​លេញ​ឡើង​​​វិញ​។ លោក​មាន​​ប្រសាសន៍ថា​ “យើង​មាន​ក្រុម​ការ​ងារ​​មួយ​​...។ យើង​បា​ន​ប្រមូល​ថ្ម​​ទាំ​ង​អស់ ហើ​យ​បន្ទាប់​មកយើង​នឹ​​​ង​​​ដំ​ឡើង​វា​វិញ​​​”។ ក៏​ដូច​​ជា​ប្រាសាទ​តា​ព្រហ្មសត​វត្ស​​ទី​១២​​ផងដែរ ​​ដែល​ព្រះ​បាទ​ជ័យ​​​វរ័ន្ម​​ទី​៧​​បា​ន​កសាង​​ឡើង​ ដើម្បីឧទ្ទិស​​​ដល់​ព្រះ​មា​តា​​របស់​ព្រះ​អង្គ ប្រា​សាទ​​ព្រះ​​​ខាន់​ព័​ទ្ធ​​​ជុំវិញ​​​ដោយ​រុក្ខ​ជាតិ​ និ​ង​​ដើម​​​ឈើ​​ធំ​ៗ​ ដែល​ឫស​​​និង​ដើម​របស់​វា​​​បា​ន​​ចាក់​​លើ​​​ជញ្ជាំ​ង​​មួយ​ចំនួន​នៃ​ប្រាសាទ​នេះ​។ លោក យឹម​​ សូ​វ៉ាត ​អនុ​ប្រធា​ន​នា​យក​ដ្ឋាន​​បរិស្ថាន​ព្រៃ​​​ឈើនិង​ទេស​ភាព​ នៃអាជ្ញា​​​ធរ​អប្ស​​រា ​​បា​ន​ឲ្យដឹងថា​ ​ដើម​​ឈើ​​ជា​ង​​១០​​ដើម​​ ​បា​ន​​រលើង​​​នៅ​ក្នុ​ង​ឧទ្យាន​​បុ​រាណ​​វត្ថុ​វិទ្យា​អង្គរ​ អំ​ឡុ​ង​ពេល​មាន​ព្យុះ​ភ្លៀង​​​កាល​​ពី​ថ្ងៃ​​​សុក្រ​ ក៏​ប៉ុន្តែ​​មា​ន​តែ​ប្រា​សាទ​ព្រះ​ខាន់​ប៉ុណ្ណោះ​​បា​ន​​រង​កា​រ​ខូ​​ច​​ខាត​។ លោក សូ​វាត បា​ន​មា​ន​ប្រ​សាសន៍​ថា “ប្រាសាទ​​អ​ង្គរ​ធំ ​ក៏​​មាន​​កា​រ​បាក់​​​ដើម​​​ឈើ​មួ​យ​​ដើម​ដែរ​ ហើយវា​​រលំលើ​​ក្បាល​រូ​ប​តោ​ធ​ំ​មួ​យ​ ប៉ុន្តែ​វា​មិន​ខូច​ខាត​ទេ​”។ លោក​បា​ន​បន្ថែ​ម​ថា ​ដើ​ម​ឈើ​នេះ ​បា​ន​រលំ​ចូ​ល​​ទៅ​ក្នុង​ស្នាម​​​ភ្លោះ​​នៅ​ជុំវិញ​ប្រាសាទ​អ​ង្គរ​៕ ប្រែ​សម្រួ​ល​ដោយ ចេវ ប៊ុននី​