អ្នកឃ្លាំមើលសង្គម ចាត់ទុកបទបញ្ជារដ្ឋាភិបាលស្ដីពីការបោសសម្អាតឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ជាយុទ្ធនាការថ្ពឹនភ្នែកប្រជាពលរដ្ឋ និងសហគមន៍អន្តរជាតិ ព្រោះមេឧក្រិដ្ឋជនអន្តរជាតិនៅតែមានសេរីភាពក្រៅច្បាប់នៅប្រទេសកម្ពុជា។
អ្នកឃ្លាំមើលសង្គម លោក វ៉ន ចាន់ឡូត សរសេរលើគណនីហ្វសប៊ុករបស់ខ្លួននៅថ្ងៃទី១៦ កក្កដា នេះថា រាល់ពេលដែលមានប្រតិកម្មខ្លាំងពីសហគមន៍អន្តរជាតិទៅលើការបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោក រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាតែងតែដាក់ចេញយុទ្ធនាការបង្ក្រាបដូចគ្នាដែរ ប៉ុន្តែយុទ្ធសាស្ត្របែបនេះគឺជាល្បិចធ្វើជាកម្ចាត់ ដើម្បីជួយក្រុមឧក្រិដ្ឋជនប៉ុណ្ណោះ។
លោក វ៉ន ចាន់ឡូត លើកឡើងថា ឧកញ៉ា លី យ៉ុងផាត់ និងឧកញ៉ា កុក អាន ដែលជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភាបក្សកាន់អំណាច រួមទាំងលោក ហ៊ុន តូ ដែលជាក្មួយប្រុសបង្កើតលោក ហ៊ុន សែន និងជាបងប្អូនជីដូនមួយលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត សុទ្ធតែជាបុគ្គលល្បីល្បាញលើឆាកអន្តរជាតិថាជាមេឧក្រិដ្ឋជនឆ្លងដែន ប៉ុន្តែពួកគេបែរជាកំពុងកាន់កាប់អំណាច និងដើរហើរប្រកបដោយសេរីភាពក្រៅច្បាប់យ៉ាងអនាធិបតេយ្យ។ ក្រៅពីឧកញ៉ាប៉ុន្មាននាក់នេះ នៅមានឧកញ៉ាជាច្រើននាក់ទៀតដែលរកស៊ីបំពានច្បាប់ រកទុនចិញ្ចឹមបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងក្រុមគ្រួសារលោក ហ៊ុន សែន។
អ្នកឃ្លាំមើលសង្គមរូបនេះបញ្ជាក់ថា មេឧក្រិដ្ឋជនអន្តរជាតិទាំងនេះជាប់ពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងទៅនឹងអំពើឆបោកតាមអនឡាញ បង្ខាំងមនុស្សដោយខុសច្បាប់ និងលាងលុយកខ្វក់ ជាដើម ដូច្នេះបើរដ្ឋាភិបាលមានឆន្ទៈចង់បោសសម្អាតបទល្មើសទាំងនេះដោយពិតប្រាកដ ត្រូវតែត្រូវបោសសម្អាតពីលើមកមុន ហើយធ្វើជារឿយៗ មិនមែនបោសសម្អាតតាមតែអារម្មណ៍ និងសភាពការណ៍បង្ខំនោះទេ។
បទបញ្ជាស្ដីពីការបោសសម្អាតឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ត្រូវបានចុះហត្ថលេខាដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ដែលទើបនឹងត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយនៅថ្ងៃទី១៦ កក្កដា នេះ បានដាក់ចេញនូវចំណាត់ការមួយចំនួនសម្រាប់អនុវត្តទូទាំងប្រទេស ខណៈអ្នកដែលមិនអនុវត្តតាមបទបញ្ជានេះ ត្រូវប្រឈមនឹងការផ្លាស់ប្ដូរ ឬបញ្ចប់មុខតំណែងតែម្តង។
អ្នកវិភាគខាងរបៀបគ្រប់គ្រងប្រទេសមានច្បាប់ ពោលថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនគួរនិយាយថាមន្ត្រីមិនអនុវត្តតាមបទបញ្ជាលោក ត្រូវប្រឈមនឹងការផ្លាស់ប្ដូរ ឬបញ្ចប់មុខតំណែងនោះទេ។ លោកគប្បីប្រាប់មន្ត្រីក្រោមឱវាទថា បើប្រព្រឹត្តអំពើល្មើសច្បាប់ (malfeasance) ក្នុងនាមជាមន្ត្រីរាជការក្របខ័ណ្ឌ គឺមានកំហុស អាចជាប់ទោសអំពីបទឧក្រិដ្ឋណាមួយដូចតទៅនេះ៖
- Nonfeasance ការមិនអនុវត្តភារកិច្ចដែលខ្លួនមានកាតព្វកិច្ចត្រូវបំពេញ;
- Misfeasance ការអនុវត្តភារកិច្ចស្របច្បាប់ដោយខុសទំនងបែបបទក្បួនខ្នាត (មិនប្រយ័ត្នប្រយែង)
- Misprision ការប្រព្រឹត្តកិច្ចការខុសភារកិច្ចសាធារណៈ (ជួយលាក់ បិទបាំងឧក្រិដ្ឋកម្ម សមគំនិតក្នុងអំពើឧក្រិដ្ឋ)។
ប្រភពដដែលអះអាងថា រាជរដ្ឋាភិបាលបានសង្កេតឃើញសកម្មភាពឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាកំពុងបង្កការគំរាមកំហែង និងអសន្តិសុខក្នុងពិភពលោក និងតំបន់នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ខណៈប្រទេសកម្ពុជាក៏ត្រូវបានក្រុមឧក្រិដ្ឋជនបរទេសជ្រៀតចូលធ្វើសកម្មភាពឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាដែរ។
រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បញ្ជាក់ថា ដើម្បីបង្ការទប់ស្កាត់ និងប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព រដ្ឋាភិបាលចេញបទបញ្ជាឱ្យគណៈអភិបាលរាជធានី-ខេត្តទាំងអស់ រួមទាំងក្រសួងមហាផ្ទៃ និងអគ្គស្នងការនគរបាលជាតិ ក្រសួងយុត្តិធម៌ និងក្រសួងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត បោសសម្អាតការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាឱ្យអស់ពីទឹកដីកម្ពុជា។
ជុំវិញបញ្ហានេះ កាលពីថ្ងៃទី៨ កក្កដា សមាជិកព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា ឧកញ៉ា កុក អាន ដែលជាមនុស្សជំនិតរបស់លោក ហ៊ុន សែន ត្រូវបានតុលាការថៃ ចេញដីកាចាប់ខ្លួនពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើឆបោក និងសម្អាតប្រាក់ក្នុងទឹកដីថៃ ប៉ុន្តែលោក ហ៊ុន សែន ចាត់ទុកចំណាត់ការនេះគឺស្មើនឹងថៃ បង្ហាញប្រទេសរបស់ខ្លួនមានឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកប្រាកដមែន។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ រហូតដល់ពេលនេះ គេមិនទាន់ឃើញរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បើកការស៊ើបអង្កេតលើលោក កុក អាន ពាក់ព័ន្ធនឹងការចោទប្រកាន់នេះនៅឡើយទេ ខណៈគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានចាត់ទុកចំណាត់ការខាងអាជ្ញាធរថៃ លើលោក កុក អាន ជាការព្រួសឈាមដាក់ប្រទេសកម្ពុជាតែប៉ុណ្ណោះ។
កាលពីចុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ (Amnesty International) បានបង្ហាញសេចក្តីរាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតកម្រាស់ជាង ២៥០ទំព័រ ស្ដីពីការស្រាវជ្រាវរយៈពេល ១៨ខែ តាមរយៈអ្នករស់រានមានជីវិតចំនួន ៥៨នាក់ រួមទាំងកុមារ ៩នាក់ផង ជុំវិញអំពើបោកប្រាស់តាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតនៅប្រទេសកម្ពុជារាប់ឆ្នាំកន្លងមកនេះ។
អ្នកស្រី ជូ ប៊ុនអេង រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងមហាផ្ទៃ ទទួលបន្ទុកខាងកិច្ចការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការជួញដូរមនុស្ស ធ្លាប់ប្រាប់អ្នកកាសែតថា អ្នកស្រីមិនទាំងដឹងថាអំពើចាប់បង្ខាំងមនុស្សនៅខេត្តព្រះសីហនុដែលពិភពលោកគេឲ្យឈ្មោះថា “កន្លែងកាប់ជ្រូក” (pig butchering operation)៕
© 2025, ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved.