Saturday, October 19, 2019

ទស្សនៈ

កេរ​ដំណែល​ដែល​បាត់បង់?

ចាងហ្វាង​ភាពយន្ត គ្រិសស្តូហ្វឺ រ៉ុមព្រេ ដែល​បាន​ចាប់​ផ្តើម​សម្ភាស​ស្ថាបត្យករ​ដ៏​ល្បី​ល្បាញ​បំផុត​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​កាលពី​ឆ្នាំ​មុន​ បាន​និយាយ​ថា អង្គុយ​ក្នុង​ផ្ទះ​របស់​លោក​នៅ​ក្រុង​ភ្នំពេញ​ជុំវិញ​ដោយ​ឯកសារ​ស្នាដៃ​របស់​លោក លោក វណ្ណ មូលីវណ្ណ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​មួយៗ ប៉ុន្តែ​ដោយ​អារម្មណ៍​ក្រៀមក្រំ។ ផលិតករ ហាគ បាលាន បាន​បន្ថែម​ថា "គាត់​ជា​មនុស្ស​ដែល​ពិបាក​យល់"។ លោក រ៉ុមព្រេ និង លោក បាលាន កំពុង​ថត​រឿង "បុរស​ដែល​កសាង​កម្ពុជា" ជា​ខ្សែ​ភាពយន្ត​ដំបូង​គេ​ស្តី​អំពី​មនុស្ស​ដ៏​ល្បីល្បាញ​សម័យ​ទំនើប​វ័យ​ចំណាស់ ដែល​គ្រោង​បញ្ចប់​នៅ​ខែ​ឧសភា។ កើត​នៅ​ខេត្ត​កំពត​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩២៦ លោក...

អង្គការ​ឃ្លាំ​​​មើលសិទ្ធិ​មនុស្ស៖ ការ​រំលោភ​បំពាន​ការងារ ‘ជា​ប្រព័ន្ធ’ នៅ​រោង​ចក្រ​កាត់ដេរ

អង្គការ​ឃ្លាំ​​​មើលសិទ្ធិ​មនុស្ស Human Rights Watch មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​អាមេរិក​បាន​និយាយ​ក្នុង​របាុការណ៍​ថ្មី​មួយ​ថា ការ​​​បង្ខំ​​​ឲ្យ​​​ធ្វើការ​លើស​ម៉ោង ពលកម្មកុមារ ការ​បំបែក​សហជីព ការ​រំលោភ​កិច្ចសន្យា​ការងារ​រយៈ​ពេល​ខ្លី និងរោងចក្រម៉ៅការ​បន្ត​ជា​​​ស្រមោល នៅតែ​មាន​ជា​ទូទៅ​ក្នុងវិស័យ​កាត់ដេរ​មាន​ទឹក​ប្រាក់​៥,៧៥​ពាន់លាន​ដុល្លារ​របស់​ប្រទេស​នេះ ក្នុង​ពេល​ដែល​​​មាន​​​​ការត្រួត​​​ពិ​​​និត្យ​​​មើល​​​"មិនល្អ" ​របស់​រដ្ឋាភិបាល។ របាយការណ៍​ដែល​មាន​ចំណង​ជើងថា "ធ្វើការ​រហ័ស​ជាង​នេះ ឬ​ត្រូវ​ឈប់៖ ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​ការងារ​ក្នុង​ឧស្សាហកម្ម​កាត់ដេរ​នៅ​កម្ពុជា" ដែល​ចេញ​កាលពី​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ បន្ទាប់ពី​ការ​ធ្វើ​សម្ភាស​ជាមួយ​កម្មករ​រាប់រយ​នាក់​នៅ​រោងចក្រ​រាប់សិប​កន្លែង​កាលពី​ឆ្នាំ​មុន បាន​បន្ទោស​ក្រុមហ៊ុន​អន្តរជាតិ​ធំៗ​ម៉ាក​ល្បីៗ​ដែល​មាន​ប្រភព​ផលិតផល​ពី​កម្ពុជា ក្នុង​នោះ​មាន​ក្រុមហ៊ុន H&M និង Adidas ដែល​​​មិន​បានប្រឹងប្រែង​​​​ឲ្យ​បាន​គ្រប់គ្រាន់​ដើម្បី​ជួយ​កម្មករ។​​​​​​...

ក្រុម​​​ហ៊ុន​​​ស្ករអំពៅ​​​និយាយាថា គ្មាន​​​ពលក​​​ម្ម​​​កុមារ​​​ទេ​​​ ប៉ុន្តែ កម្មករ​​​និយាយ​​​ថា មាន​​​

ស្រុក​​​ថ្ពង ខេត្ត​​​កំពង់ស្ពឺ-ក្រុម​​​ហ៊ុន​​​ភ្នំពេញ​​​ស៊ូហ្គើរ​​​ ស្ថិត​​​ក្នុង​​​ចំណោម​​​ក្រុម​​​ហ៊ុន​​​ដែល​​​លេច​​​ធ្លោ​​​ជាង​​​គេ​​​បំផុត​​​ ដែល​​​បាន​​​ទទួល​​​រង​​​ការ​​​ចោទ​​​ប្រកាន់​​​ថា​​​ប្រើ​​​ពលកម្មកុមារ​​​ មាន​​​បំណង​​​លុប​​​លាង​​​រូប​​​ភាព​​​បែប​​​នេះ​​​កាលពីម្សិលមិញ ដោយ​​​ធ្វើ​​​សិក្ខា​​​សាលា​​​មួយ​​​ ប្រឆាំង​​​ទៅនឹង​​​ការ​​​ប្រើ​​​ពលកម្មកុមារ​​​ប្រចាំឆ្នាំ​​​​​​លើក​​​ទី៣​​​របស់​​​ខ្លួន​​​នៅទីនេះ​​​។ ប៉ុន្តែ ក្នុង​​​ពេល​​​ដែល​​​នាយក​​​ទំនាក់​​​ទំនង​​​សាធារណៈ​​​របស់​​​ក្រុមហ៊ុន​​​នេះ បាន​​​លើក​​​សរសើរ​​​​​​អំពី​​​បរិយាកាស​​​​​​ការ​​​ងារ​​​ ដែល​​​មិន​​​​​​ប្រើ​​​ពលកម្មកុមារ​​​ឲ្យ​​​មន្ត្រី​​​មូលដ្ឋាន​​​ដឹង​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ទីស្នាក់​​​ការ​​​ឃុំ​​​អមលាំងរបស់​​​ខ្លួន​​​នោះ​​​ បែរជា​​​កម្មករ​​​នៅ​​​កន្លែង​​​ចម្ការ​​​អំពៅ​​​មាន​​​ចម្ងាយ​​​ពីរ​​​បី​​​គីឡូម៉ែត្រ​​​ពីកន្លែង​​​សិក្ខា​​​សាលានោះ​​​​​​ បាន​​​រៀប​​​រាប់​​​រឿង​​​ផ្សេង​​​ទៅវិញ។ លោក ស៊ីន សត្ថា នាយក​​​ទំនាក់ទំនង​​​សាធារណៈ​​​របស់​​​ក្រុមហ៊ុន​​​​​​ភ្នំពេញ​​​ស៊ូហ្គើរ​​​ បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ក្នុង​​​អំឡុង​​​ពេល​​​សិក្ខា​​​សាលាមួយ ដែល​​​មាន​​​មន្ត្រីឃុំស្រុក​​​និង​​​ខេត្ត​​​បាន​​​ចូល​​​រួម​​​ថា "យើង​​​មិន​​​មាន​​​ពលកម្មកុមារ​​​ទេ។ ព្រោះ​​​វា​​​ប្រឆាំង​​​នឹង​​​គោល​​​នយោបាយ​​​​​​របស់​​​ក្រុមហ៊ុន​​​"។ ក្រុមហ៊ុន​​​​​​របស់លោក​​​ លី យ៉ុង​​​ផាត់ ​​​ព្រឹទ្ធសភាគណបក្ស​​​ប្រជាជន​​​កម្ពុជា ​​​ បាន​​​ទទួល​​​រង​​​ការ​​​ចោទ​​​ប្រកាន់​​​ថា រំលោភ​​​យក​​​ដីធ្លី​​​ និង​​​ប្រើ​​​ពលកម្ម​​​កុមារ​​​ ពី​​​សំណាក់​​​អង្គការ​​​ក្រៅ​​​រដ្ឋាភិបាល​​​និងគណបក្ស​​​សង្គ្រោះ​​​ជាតិ​​​ ក្នុង​​​រយៈពេល​​​ប៉ុន្មាន​​​ឆ្នាំថ្មីៗ​​​កន្លង​​​ទៅនេះ​​​។ ចម្ការ​​​អំពៅនេះ​​​ គឺ​​​ស្ថិត​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ចំណោម​​​ក្រុមហ៊ុន​​​មួយ​​​ចំនួន​​​ដែល​​​​​​មាន​​​​​​រហស្សនាម​​​ថា "ស្ករ​​​អំពៅ​​​ឈាម​​​" នៅក្នុង​​​យុទ្ធនាការ​​​បញ្ចុះបញ្ចូល​​​​​​ក្រុមហ៊ុន​​​អន្តរជាតិ​​​ដើម្បី​​​បញ្ឈប់​​​ការ​​​ទទួល​​​ទិញ​​​ពី​​​ក្រុមហ៊ុន​​​ដែល​​​មាន​​​ការ​​​រំលោភ​​​សិទ្ធិមនុស្ស។ ក្រោយ​​​ពីសិក្ខា​​​សាលា​​​ចប់​​​ លោក​​​ សត្ថា​​​ បាន​​​សារភាព​​​ថា "គេ​​​គ្រប់​​​គ្នា​​​ដឹង​​​អំពី​​​រឿង​​​អតីតកាល៉​​​។ លោក​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​បែប​​​នេះ​​​សំដៅ​​​ទៅលើ​​​ការ​​​ប្រើ​​​ពលកម្ម​​​កុមារ​​​ពេល​​​កន្លង​​​មក​​​របស់​​​ក្រុមហ៊ុន​​​ ប៉ុន្តែ​​​បាន​​​និយាយ​​​បញ្ជាក់​​​ថា ការ​​​ប្រើ​​​ពលកម្ម​​​កុមារ​​​ចាប់​​​តាំង​​​ពី​​​ពេល​​​នោះ​​​មក ត្រូវ​​​​​​បាន​​​លុប​​​បំបាត់ចោល​​​​​​អស់​​​ហើយ"។ លោក​​​ សត្ថា បាន​​​និយាយ​​​ថា "មិន​​​មែន​​​ថា ក្រុមហ៊ុន​​​​​​មាន​​​ចេតនា​​​ជួល​​​កុមារ​​​នោះ​​​ទេ​​​ ប៉ុន្តែ​​​ ក្រុមហ៊ុន​​​មាន​​​ក្រុម​​​ហ៊ុន​​​ជួល​​​បន្ត​​​ជាច្រើន​​​ ដូច្នេះ​​​ពួក​​​គេ​​​ត្រូវ​​​តែ​​​ទទួល​​​ខុស​​​ត្រូវ​​​។ ទោះ​​​ជា​​​យ៉ាង​​​នេះ​​​ក្តី វា​​​មាន​​​កំហុស​​​តូច​​​តាច​​​ខ្លះ​​​។ ក្មេង​​​ខ្លះ​​​មក​​ធ្វើការ​​​ជាមួយឪពុក​​​ម្តាយ​​​របស់​​​ពួក​​​គេ​​​"។ លោក សត្ថា​​​ បាន​​​និយាយ​​​ថា ក្មេង​​​អាច​​​នៅ​​​មាន​​​ចូលរួម​​​ជាមួយ​​​ឪពុក​​​ម្តាយ​​​របស់​​​គេ​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ចម្ការ​​​អំពៅ​​​ក្រុមហ៊ុន​​​ ប៉ុន្តែ លោក​​​បញ្ជាក់​​​ថា នេះ​​​មិនមាន​​​ន័យ​​​ថា ពួកគេ​​​ធ្វើ​​​ការ​​​នៅ​​​ទីនេះ​​​ទេ​​​។ យោង​​​តាម​​​លោក​​​ សត្ថា ឲ្យ​​​ដឹង​​​ថា កម្មករ​​​​​​កាប់​​​អំពៅ​​​ម្នាក់​​​អាច​​​រក​​​កម្រៃ​​​បាន​​​​​​ប្រហែល​​​​​​៤ដុល្លារ​​​ក្នុង​​​មួយ​​​ថ្ងៃ។ លោក​​​ អ៊ូ សុផល នាយក​​​រង​​​ផ្នែក​​​រដ្ឋបាល​​​និង​​​ធនធាន​​​មនុស្ស​​​ របស់​​​ក្រុមហ៊ុន​​​​​​​​​ភ្នំពេញស៊ូ​​​ហ្គើរ​​​​​​ បាន​​​និយាយ​​​ថា មិនមាន​​​ការ​​​កំណត់​​​ចំនួន​​​ដើម​​​អំពៅ​​​សម្រាប់​​​កម្មករ​​​ដែល​​​ត្រូវ​​​កាប់​​​ទេ​​​ ប៉ុន្តែថា មាន​​​ការ​​​ឲ្យ​​​​​​កម្រៃ​​​លើក​​​ទឹក​​​ចិត្ត​​​សម្រាប់​​​កម្មករ​​​ណា​​​ដែល​​​កាប់​​​អំពៅ​​​បាន​​​ច្រើន​​​។ ក្រោយ​​​ពី​​​សិក្ខា​​​សាលា​​​ដែល​​​មាន​​​មនុស្ស​​​ចូល​​​រួម​​​តិច​​​តួចនោះ កម្មករ​​​ដែល​​​កាប់​​​អំពៅ​​​ឲ្យ​​​ក្រុម​​​ហ៊ុន​​​​​ភ្នំពេញ​​​ស៊ូហ្គើរ បាន​​​និយាយ​​​ផ្ទុយ​​​គ្នា​​​ទៅ​​​នឹង​​​អ្វី​​​ដែល​​​គេ​​​បាន​​​ផ្សព្វ​​​ផ្សាយ​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ទីស្នាក់ការ​​​ក្រុមហ៊ុន​​​។ កម្មករម្នាក់​​​មាន​​​វ័យ​​​៥២​​​ឆ្នាំ​​​ ដែល​​​គ្រាន់​​​តែ​​​ប្រាប់​​​ឈ្មោះ​​​ឥត​​​មាន​​​នាម​​​ត្រគោល​​​ ព្រោះ​​​ខ្លាច​​​បាត់​​​បង់​​​ការ​​​ងារ​​​ បាន​​​និយាយ​​​ថា កម្មករ​​​កាប់​​​អំពៅ​​​ទទួល​​​បាន​​​​​​ថ្លៃ​​​ឈ្នួល​​​ទៅតាម​​​បាច់​​​អំពៅ​​​ដែល​​​គេ​​​កាប់​​​បាន​​​ ដែល​​​ជាហេតុ​​​ធ្វើ​​​ឲ្យ​​​កម្មករ​​​ខ្លះ​​​យក​​​កូន​​​មក​​​ធ្វើ​​​ការ​​​ជាមួយ​​​ ដើម្បី​​​រក​​​លុយ​​​ឲ្យ​​​បាន​​​ច្រើន។ កម្មករ​​​រូប​​​នេះ​​​បាននិយាយ​​​ថា "ពិត​​​ហើយ​​​ដែល​​​ក្មេង​​​ៗ​​​មកធ្វើ​​​ការ​​​។ ចំពោះខ្ញុំ​​​ ខ្ញុំ​​​មិន​​​យក​​​កូន​​​របស់​​​ខ្ញុំ​​​មក​​​ធ្វើ​​​ការ​​​ទីនេះ​​​ទេ ប៉ុន្តែ អ្នក​​​ផ្សេង​​​ដែល​​​ក្រ​​​តោក​​​យ៉ាក យក​​​កូន​​​របស់​​​គេ​​​មក​​​ជួយ​​​ធ្វើ​​​ការ​​​"។ កម្មករ​​​ម្នាក់​​​ទៀត​​​ ដែល​​​បាន​​​និយាយ​​​ថា គាត់​​​មាន​​​អាយុ​​​១៥​​​ឆ្នាំ ហើយ​​​ក៏មិន​​​ប្រាប់​​​នាម​​​ត្រគោល​​​ដែរ កំពុង​​​ប្រលែង​​​គ្នា​​​លេង​​​ជាមួយ​​​ក្មេង​​​ជំទង់ៗ​​​ផ្សេង​​​ទៀត​​​ នៅ​​​ក្នុង​​​ចម្ការ​​​អំពៅ​​​។ យុវជន​​​រូប​​​នេះ ដែល​​​មិន​​​ព្រម​​​និយាយ​​​ថា តើ​​​នរណា​​​ដែល​​​មិន​​​ឲ្យ​​​គាត់​​​ធ្វើ​​​ការ​​​កាលពីម្សិល​​​មិញ បាន​​​និយាយ​​​ថា "ខ្ញុំ​​​ឈប់​​​កាប់​​​អំពៅ​​​ថ្ងៃ​​​នេះ ដោយ​​​សារ​​​គេ​​​ប្រាប់​​​មិន​​​ឲ្យ​​​ខ្ញុំធ្វើ​​​។ ខ្ញុំ​​​ឃើ់ញ​​​ក្មេង​​​អាយុ​​​១២ទៅ១៣​​​ឆ្នាំ ប្រហែល​​​បួន​​​ប្រាំ​​​នាក់​​​កាប់​​​អំពៅ​​​ជា​​​រៀង​​​រាល់ថ្ងៃ​​​។ ពួក​​​គេ​​​ជិះ​​​ឡាន​​​ជាមួយ​​​ខ្ញុំ​​​មក​​​ទី​​​នេះ"។ អាយុ​​​តិច​​​​​​បំផុត​​​ដែល​​​ត្រូវ​​​ធ្វើ​​​ការ​​​គឺ​​​អាយុ​​​១៥​​​ឆ្នាំ ដែល​​​យោង​​​តាម​​​ច្បាប់​​​ការ​​​ងារ​​​កម្ពុជា​​​ គឺ​​​អនុញ្ញាត​​​ឲ្យ​​​កុមារ​​​អាយុ​​​១២​​​ឆ្នាំ​​​ធ្វើ​​​ការ​​​ស្រាល​​​ៗបាន​​​​​​ លុះត្រា​​​តែ​​​ការ​​​ងារ​​​នោះ​​​មិន​​​ប៉ះពាល់​​​ដល់​​​ការសិក្សា​​​របស់​​​គេ​​​។ លោក វង់ វែង អាយុ​​​៤៧​​​ឆ្នាំ ជា​​​ក្រុម​​​ប្រឹក្សា​​​ឃុំអមលាំង​​​របស់​​​គណបក្ស​​​សង្គ្រោះ​​​ជាតិ​​​ បាន​​​និយាយ​​​ថា គាត់​​​បាន​​​ធ្វើ​​​ការ​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ចម្ការ​​​អំពៅ​​​រយៈ​​​ពេល​​​១០​​​ថ្ងៃ​​​ កាលពី​​​ខែ​​​មុន​​​ គឺ​​​ជា​​​រដូវ​​​កាប់​​​អំពៅ​​​ដើម្បី​​​រក​​​ចំណូល​​​បន្ថែម​​​ទៀត​​​សម្រាប់​​​គ្រួសារ​​​គាត់​​​។ លោក វែង បាននិយាយ​​​ថា "ប្រសិន​​​បើ​​​អ្នក​​​ចូល​​​ទៅ​​​ជ្រៅ​​​ក្នុង​​​ចម្ការ​​​អំពៅ​​​ អ្នក​​​នឹង​​​ឃើញ​​​ក្មេង​​​ធ្វើ​​​ការ​​​។ យ៉ាង​​​ហោច​​​ណាស់​​​ក៏​​​មាន​​​១០​​​នាក់​​​ដែរ​​​ ដែល​​​ធ្វើ​​​ការ​​​នៅ​​​មួយ​​​ប្លុក​​​ៗ"។​ លោក វែង បាន​​​បញ្ជាក់​​​ថា ក្រុមហ៊ុន​​​មិន​​​ឲ្យ​​​មាន​​​កម្មករ​​​ជា​​​កុមារ​​​កាលពី​​​ម្សិលមិញ មុន​​​នឹង​​​ការ​​​ធ្វើ​​​សិក្ខា​​​សាលា​​​ស្តីពី​​​ "គ្មាន​​​​​​ពលកម្ម​​​កុមារ"​ ។ លោក វែង បាន​​​និយាយ​​​ថា សិក្ខា​​​សាលា​​​នេះ "គឺ​​​ជា​​​វិធី​​​លាក់​​​បាំង​​​កំហុស​​​របស់​​​គេ​​​​​​ប៉ុណ្ណោះ"។រើន​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​  

​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​តម្លៃ​​​នៃ​​​ការ​​​រស់​​​នៅ

អ្នក​​​ថត​​​រូប​​​ នីកូឡាស អាហ្សែលរ៉ដ ចង​​​ក្រង​​​ជា​​​ឯកសារ​​​នូវ​​​​​​​​​ការ​​​វាយ​​​កម្ទេចចោល​​​លំនៅដ្ឋាន​​​​​​ ​​​និង​​​ការ​​​អភិវឌ្ឍ​​​រយៈ​​​ពេល​​​៧​​​ឆ្នាំ​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ទីក្រុងដែល​​​មាន​​​ការ​​​ផ្លាស់ប្តូរ​​​​​​យ៉ាង​​​ឆាប់​​​រហ័ស ការ​​​ដើរ​​​មើល​​​ទេស​​​ភាព​​​នៅ​​​ក្នុង​​​បឹងកក់​​​នៅ​​​​​​ពាក់​​​កណ្តាល​​​ឆ្នាំ​​​២០០៨ ដោយ​​​អ្នក​​​ថតរូប​​​ជនជាតិ​​​ស្វីស​​​អូស្ត្រាលី​​​ ​​​លោក នីកូឡាស អាហ្សែលរ៉ដ បាន​​​បង្កើត​​​ឲ្យ​​​មាន​​​គម្រោង​​​រយៈពេល​​​៧​​​ឆ្នាំ​​​ ដែល​​​កត់ត្រ​​​ា​​​ការ​​​បណ្តេញប្រជាពលរដ្ឋ​​​​​​ចេញ​​​ពី​​​ដី​​​ធ្លី​​​ដោយ​​​បង្ខិត​​​បង្ខំ​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ទី​​​ក្រុង​​​ភ្នំ​​​ពេញ ក៏​​​ដូច​​​ជា​​ស្ថាន​​​ភាព​​​ទី​​​ក្រុងដែល​​​កំពុង​​​តែវិវត្តន៍។ ធ្វើ​​​ដំណើរ​​​មក​​​ដល់​​​ក្រុង​​​ភ្នំ​​​ពេញ​​​ពី​​​ទី​​​ក្រុង​​​បាងកក​​​ ដើម្បី​​​យក​​​ព័ត៌មាន​​​ទាក់ទង​​​នឹង​​​ការ​​​បោះ​​​ឆ្នោត​​​ជាតិកាល​​​ពី​​​ខែ​​​កក្កដានៅ​​​ឆ្នាំ​​​នោះ​​​ លោក  អាហ្សែលរ៉ដ ក៏បានសម្រេច​​​ចិត្ត​​​​​​​​​រស់​​​នៅ​​​កម្ពុជា និង​​​​​​​​​ក្រោយ​​​ពី​​​ប្រជាពលរដ្ឋ​​​សហគមន៍​​​ ដែល​​​ត្រូវ​​​បាន​​​បណ្តេញ​​​ចេញ​​​ពី​​​​​​ដី​​​ធ្លី​​​ក្នុង​​​ចុង​​​ទសវត្សរ៍​​​ឆ្នាំ​​​២០០០ និង​​​នៅ​​​ដើម​​​ទសវត្សរ៍​​​ឆ្នាំ​​​២០១០ រួម​​​មាន​​​បឹង​​​កក់ ដី​​​ក្រហម​​​ បូរីកីឡា និង​​​ក្រុម​​​៧៨។​​​​​​​​​​​​​​​ អ្នក​​​ថតរូប​​​មាន​​​វ័យ​​​៣២​​​ឆ្នាំ​​​រូប​​​នេះ បាន​​​និយាយ​​​ថា "ខ្ញុំ​​​ចំណាយ​​​ពេល​​​មួយសប្តាហ៍​​​ធ្វើ​​​ដំណើរ​​​រាល់​​​ព្រឹក​​​នៅ​​​ម៉ោង​​​៦​​​ព្រឹក​​​ទៅ​​​បូរី​​​កីឡា ពី​​​ព្រោះ​​​មាន​​​ពាក្យ​​​ចចាម​​​អារាម​​​ថា​​​ ពួកគេ​​​នឹង​​​ប​​​ណ្តេញ​​​ប្រជា​​​ជន​​​ឲ្យ​​​ចេញ​​​ពីផ្ទះ​​​សំបែង"។​​​​​​ មាន​​​ប្រជាពល​​​រដ្ឋ​​​ចំនួន​​​៥០គ្រួសារ ​​​​​​រស់​​​នៅក្នុង​​លំនៅដ្ឋាន​​​នោះ ហើយ​​​មួយ​​​គ្រួសារ​​​ៗ ក៏​​​មាន​​​សមាជិក​​​ដែល​​​ផ្ទុក​​​មេរោគ​​​អេដស៍ផង​​​ដែរ​​​។​​​ ទី​​​បំផុត ពួកគេ​​​ត្រូវ​​​​​​អាជ្ញា​​​ធរ​​​ដឹក​​​តាម​​​ឡាន​​​ឲ្យ​​​ទៅ​​​រស់​​​នៅ​​​ចម្ងាយ​​​រាប់​​​សិប​​​គីឡូម៉ែត្រ​​​​​ឆ្ងាយ​​​ពី​​​ទី​​​ក្រុង​​​ ដែល​​​ជា​​​ហេតុ​​​ធ្វើ​​​ឲ្យ​​​ពួកគេ​​​មិន​​​អាច​​​មាន​​​លទ្ធ​​​ភាព​​​រក​​​ស៊ី​​​ចិញ្ចឹម​​​ជី​​​វិត​​​ដូច​​​សព្វដង​​​បាន​​​ទេ ជាពិសេស​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ក្រុង​​​ភ្នំពេញ​​​​​​តែម្តង​​​។ លោក អាហ្សែលរ៉ដ បាន​​​និយាយ​​​ថា​​​  "ការ​​​អភិវឌ្ឍ​​​នេះ....គឺ​​​ជា​​​ការ​​​វិវត្តន៍​​​ធម្មតា​​​របស់​​​ទី​​​ក្រុង​​​មួយ"។ អ្នក​​​ថតរូបរូប​​​នេះ បាន​​​និយាយ​​​ថា "បញ្ហាគឺ​​​ត្រង់ថា​​​អ្វី​​​ដែល​​​គេ​​​​​​បាន​​​ធ្វើ....ប្រសិន​​​បើ​​​ពួកគេពិតជា​​​ធ្វើ​​​ការ​​​បាន​​​ល្អ​​​​​​ប្រសើរ​​​ទាក់​​​ទង​​​នឹង​​​ការ​​​តាំង​​​ទី​​​លំ​​​នៅ​​​ជា​​​ថ្មី​​​របស់​​​ប្រជា​​​ពល​​​រដ្ឋ​​​ទាំង​​​នេះ វា​​​នឹង​​​ក្លាយ​​​ជាការ​​​​​​​​​អភិវឌ្ឍមួយ​​​ដ៏​​​ធំធេង​​​សម្រាប់​​​ទី​​​ក្រុង​​​ ពី​​​ព្រោះ​​​វា​​​នឹង​​​ផ្តល់​​​ឱកាស​​​​​​ឲ្យ​​​​​​ប្រជា​​ពលរដ្ឋ​​​ដែល​​​គ្មាន​​​ឱកាស​​​កាល​​​ពី​​​មុន​​​មកនោះ"។ លោក អាហ្សែលរ៉ដ ក៏​​​បាន​​​​​​ចង​​​ក្រង​​​ជា​​​ឯកសារ​​​​​​នូវ​​​ការ​​​អភិវឌ្ឍនៅ​​​ក្នុង​​​ទីតាំង​​​ដែល​​​មាន​​​ការ​​​បណ្តេញ​​​ចេញ​​​ វប្បធម៌យុវវ័យ​​ខ្មែរ និង​​​ការ​​​កើន​​​ឡើង​​​នៃ​​​ប្រជាជន​​​វណ្ណៈ​​​កណ្តាល។ រូប​​​ថត​​​ប្រហែល​​​១៥០​​​​​​សន្លឹក​​​​​​នៃ​​​រូប​​​ថត​​​រាប់​​​ពាន់​​​សន្លឹក​​​ ដែល​​​អ្នក​​​ថត​​​រូប​​​នេះ​​​បាន​​​ថត​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ប្រទេស​​​ខ្មែរ​​​ នឹង​​​​​​ចង​​​ក្រង​​​​​​ទៅ​​​ក្នុង​​​សៀវ​​​ភៅ​​​របស់​​​គាត់​​​ និង​​​សៀវ​​​ភៅ​​​អេឡិកត្រូនិក​​​ ដែល​​​មាន​​​ចំណង​​​ជើង​​​ថា "ប្រទេស​​​កម្ពុជាដែល​​​កំពុង​​​តែមាន​​​ការ​​​វិវត្តន៍" ដែល​​​នឹង​​​ចេញ​​​ផ្សាយ​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ចុង​​​ខែ​​​មេសា​​​ខាង​​​មុខ​​​នេះ៕រើន  

ប្រវត្តិ​អតីតកាល​របស់​ចៅក្រម​ផ្តល់​នូវ​សេចក្តី​សង្ឃឹម​តិចតួច​ដល់​កំណែ​ទម្រង់​ពិត​ប្រាកដ

ក្នុង​ការ​បណ្តេញ​ចេញ​ពី​មុខ​តំណែង​ដ៏​លេច​ធ្លោ​បំផុត​ចាប់តាំងពី​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បាន​សន្យា​កម្ចាត់​អំពើ​ពុក​រលួយ​ក្នុង​ជួរ​រដ្ឋាភិបាល បន្ទាប់ពី​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​បាត់​បង់​សំឡេង​ឆ្នោត​ដ៏​ច្រើន​របស់​ខ្លួន ក្នុង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ខែ​កក្កដា​ឆ្នាំ​២០១៣​មក​នោះ​ ប្រធាន​តុលាការ​ក្រុង​ភ្នំពេញ​ត្រូវ​បាន​ដក​ចេញ​ពី​តំណែង​នៅ​សប្តាហ៍​នេះ ចំពេល​មាន​ការ​អះអាង​ថា ប្រាក់​រាប់​លាន​ដុល្លារ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការ​ប្រែក្រឡាស់​សាលក្រម​សុំ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ។ សេចក្តី​សម្រេច​កាលពី​ថ្ងៃ​អង្គារ ដែល​បាន​បញ្ចេញ​ឲ្យ​ដឹង​តែ​ប៉ុន្មាន​ម៉ោង​ប៉ុណ្ណោះ​បន្ទាប់ពី​លោក ហ៊ុន សែន បាន​អះអាង​ជា​សាធារណៈ​ថា ប្រាក់​៥​លាន​ដុល្លារ​ប្រហែល​បាន​ជួយ​ធានា​ឲ្យ​មាន​ការដោះលែង​ភ្លាមៗ​ឪពុក​ម្តាយ​របស់​ឧត្តមសេនីយ៍​រត់​គេច​ខ្លួន ថោង សារ៉ាត់ ដែល​ប្រឈម​នឹង​បទ​ចោទ​ឃាតកម្ម​នោះ បាន​ទទួល​ការ​សាទរ​ថា​ជា​ជោគជ័យ​ដ៏​កម្រ​មួយ​ក្នុង​យុទ្ធនាការ​ប្រឆាំង​អំពើ​ពុករលួយ​របស់​រដ្ឋាភិបាល។ ដោយ​អតីត​អនុប្រធាន​តុលាការ​ក្រុង​លោក តាំង ស៊ុនឡាយ បាន​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​តុលាការ​​ថ្មី ហើយ​លោក អាំង មាលតី...

ដំណើរដ៏​​​វែង​​​ឆ្ងាយ​​​

ការ​​​វិវត្ត​​​នៃ​​​ប្រាសាទ​​​ព្រះ​​​វិហារ​​​ពី​​​សមរភូមិ​​​មុខ​​​ទៅ​​​ជា​​​ទី​​តាំង​​​បេតិកភណ្ឌ​​​ ៤​​​ឆ្នាំ​​​មុន​​​នៅខែ​​​នេះ ​​​ប្រាសាទ​​​បុរាណ​​​ខ្មែរដែល​​​មាន​​​ចំណាស់​​​​​​ជាងមួយសហស្ស​​​វត្សរ៍​ហើយ​​​នៅ​​​ដាច់​​​ស្រយាល​​មួយនេះ​​​បាន​​​ក្លាយ​​​ជា​​​ព័ត៌មាន​ទំព័រ​​​មុខ​​​នៃកាសែត​​​នៅក្នុង​​​តំបន់​​​ ក្នុង​​​ពេល​​​ដែល​​​ទាហាន​ថៃ​បាន​​​បើក​​​ការ​​​វាយ​​​ប្រហារ​​​ប្រដាប់​​​អាវុធ​​​មក​​​លើ​កងទ័ព​​​ខ្មែរ​​​នៅ​​​ឯ​​​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​​​។ នៅ​​​ចុង​​​ខែ​​​កុម្ភៈ​​​ឆ្នាំ​​​២០១១​​​ ជីវិត​​​មនុស្ស​​​បាន​​​បាត់​​​បង់​​​នៅ​​​សង​​​ខាង​​​ព្រំ​​​ដែន​នៃ​​​ប្រទេស​​​ទាំង​​​ពីរ ហើយ​​​ផ្នែក​​​មួយនៃ​​​​​​ប្រាសាទ​​​នឹង​​​រលំដួល​​​។ រយៈពេល​​​ពីរ​​​ឆ្នាំ​​​ក្រោយ​​​មក​​​ ការ​​​ដណ្តើម​​​កាន់​​​កាប់​​​ប្រាសាទ​​​ព្រះ​​​វិហារ​​​បាន​​​នាំ​​​ឲ្យ​​​មាន​​​ការ​​​ដាក់​​​ពាក្យ​​​បណ្តឹង​​​​​​ទៅ​​​តុលាការ​​​យុត្តិធម៌​​​អន្តរ​ជាតិ​​​ ដែល​​​កាល​​​ពី​​​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​​​២០១៣ បាន​​​តម្កល់​​​សាលក្រម​​​នា​​​ឆ្នាំ​​​១៩៦២ ដែល​​​​​​បាន​​​ប្រកាស​​​ថា​​​ ប្រាសាទ​​​ព្រះ​​​វិហារ​​​បាន​​​ស្ថិត​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ទឹក​​​ដី​​​កម្ពុជា។ ចាប់​​​តាំងពី​​​ពេល​​​នោះ​​​មក ភាពតានតឹង​​​ជំុវិញ​​​ប្រាសាទ​​​ដែល​​​បាន​​​ចុះ​​​ក្នុង​​​បញ្ជី​​​បេតិកភណ្ឌ​​​ពិភព​​​លោក​​​នេះ បាន​​​ធូរស្រាល​​​​​​​​​ ដោយ​​​ហេតុ​​​ថា​​​ប្រទេស​​​ថៃ​​​បាន​​​ក្លាយ​​​ជា​​​​​​ប្រទេស​​​មួយក្នុង​​​ចំណោម​​​ប្រទេស​​​ទាំង​៨​​​ដែល​​​ចូលរួម​​​ក្នុង​​​គណៈកម្មាធិការ​​​សម្រប​សម្រួល​​​អន្តរជាតិ​​​នៃ​​​ប្រាសាទ​​​ព្រះ​​​វិហារ​​​ដែល​​​ត្រូវ​​​បាន​​​បង្កើត​​​ឡើង​​​កាលពី​​​ខែ​​​ធ្នូឆ្នាំ​​​ទៅ​​​មិញ។ អ្នកស្រី​​​ចៅ ស៊ុនកិរិយា ដែល​​​ជា​ភ្នាក់ងារ​​​ទំនាក់ទំនង​​​របស់​​​រដ្ឋាភិបាល​​​កម្ពុជា​​​ ជាមួយ គណៈ​កម្មាធិការ​​​សម្រប​សម្រួល​​​អន្តរជាតិ​​​នៃ​​​ប្រាសាទ​​​ព្រះ​​​វិហារ បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា​​​ "នេះ​គឺ អស្ចារ្យ​​​ណាស់​​​សម្រាប់​​​ព្រះ​​​វិហារ។​​​ យើង​​​កំពុង​​​តែ​​​មាន​​​ដំណើរការ​​​មិន​​​ឲ្យ​​​បញ្ហា​​​នេះ​ពាក​​់​​​ព័ន្ធ​​​នឹង​រឿង​​​​​​នយោបាយ​​​ ហើយ​​​ប្រាសាទ​​​នេះ​​​ពិត​​​ជា​​​ក្លាយ​​​ជា​​​ទីតាំង​​​បេតិកភណ្ឌ​​​មួយ"។ គណៈកម្មាធិការ​​​ព្រះវិហារ​​​​​​យក​​​គំរូ​​​តាម​​​គណៈកម្មាធិការ​​​សម្របសម្រួល​​​អន្តរជាតិ​នៃ​​​អង្គរ ដែល​​​ត្រូវ​​​បាន​​​បង្កើត​​​ឡើង​​​នា​​​ឆ្នាំ​​​១៩៩៣​​​ ពោល​​​គឺ​​​ភ្លាមៗ​​​បន្ទាប់​​​ពីឧទ្យានបុរាណ​​​អង្គរ​​​​​​នេះ​ទទួល​​​បាន​​​ការចុះ​​​បញ្ជី​​​នៅ​​​ក្នុង​​​បញ្ជី​​​បេតិកភណ្ឌ​​​ពិភព​​​លោក។​​​ នៅ​​​ពេល​​​នោះ ប្រទេស​​​កម្ពុជា​​​មិន​​​ទាន់រើ​​​ខ្លួន​​​រួច​​​ពី​​​សង្គ្រាម​​​និងជម្លោះ​​​ទាំង​​​ឡាយ​​​​​​អស់​​​រយៈ​​​ពេល​​​រាប់​ទស​​​វត្សរ៍​​​នៅ​​​ឡើយ​​​ទេ ហើយ​​​ក៏​​​មិន​​​មាន​​​ធនធាន​​​​​ដើម្បី​​​ជួសជុល​​​ ឬក៏​​​ថែរក្សា​​​ប្រាសាទសម័យ​​​អង្គរ​​​បាន​​​ដែរ។ ហេតុ​​​ដូច្នះ​​​ហើយ​​​ ទើប​​​គណៈកម្មាធិការ​​​សម្រប​សម្រួល​​​អន្តរជាតិត្រូវ​​​បាន​​​បង្កើត​​​ឡើង​​​​​​ដោយមាន​​​ប្រទេស​​​ជប៉ុន​​​ និង​​​បារាំង​​​ធ្វើ​​​ជា​​​សហ​​​ប្រធាន​​​ដើម្បី​​​សម្រប​សម្រួល​​​​​​​​​ការងារ​​​របស់​​​ក្រុម​​​ការងារ​​​កម្ពុជា​​​និង​​​អន្តរជាតិ​​​នៅក្នុង​​​ឧទ្យាន​​​អង្គរ​​​ដោយ​​​មាន​​​ជំនួយ​​​បច្ចេកទេស​​​ពី​​​អង្គ​​​ការ​យូណេស្កូ។ បច្ចុប្បន្ន​​​នេះ សេដ្ឋកិច្ច​​​របស់​​​កម្ពុជា​​​មាន​​​ការ​​​រីក​​​ចម្រើនប្រសើរ​​​ជាង​​​មុន​​​ ប៉ុន្តែ​​​ប្រទេស​​​នេះ​​​នៅ​​​តែ​​​ខ្វះ​​​ខាត​​​ធនធាន​​​ក្នុង​​​ការ​​​ជួសជុល​​​ប្រាសាទ​​​ព្រះ​​​វិហារ​​​នេះ ដែល​​​បាន​​​ដាក់​​​បញ្ចូល​​​ក្នុង​​​​​​បញ្ជី​​​​​​​​​បេតិកភណ្ឌ​​​ពិភពលោកនៅ​​​ក្នុង​​​ឆ្នាំ២០០៨​​​​​​​​ ហើយ​​​និង​ធ្វើ​​​ឲ្យ​​​ប្រាសាទ​​​មួយ​​​នេះ​​​ក្លាយ​​​ជា​​​ទីតាំង​​​បេតិកភណ្ឌ​​​ពិភព​​​លោក​​​ដើម្បី​​​ត្រៀម​​​ខ្លួន​​​ទទួល​​​ភ្ញៀវ​​​ទេសចរដ៏ច្រើនសន្ធឹក​​​សន្ធាប់។ នេះ​​​ជា​​​ហេតុ​​​ផល​​​ដែល​​​ប្រទេស​​​កម្ពុជា​​​បាន​​​ស្នើ​​​សំុ​​​អង្គការ​​​យូណេស្កូ​​​ឲ្យ​​​បង្កើត​​​គណៈ​កម្មាធិការ​​​សម្រប​សម្រួល​​​អន្តរជាតិ​​​មួយផ្សេង​​​ទៀត។ ទោះបីជា​​​ទំហំ​​​នៃ​​​ទីតាំង​​​នេះ នៅ​​​ដាច់​​​ឆ្ងាយ​​​ពី​​​ឧទ្យាន​​​អង្គរ​​​ ពោលគឺ​​​ជា​​​ប្រាសាទ​​​មួយ​​​ស្ថិត​​​នៅ​​​លើ​​​ទីតាំង​​​មួយ​​​ដែល​​​មាន​​​ទំហំ​​​២៨​​​គីឡូម៉ែត្រ​​​ក្រឡា​​​នៅក្នុង​​​ខេត្ត​​​ព្រះ​​​វិហារ​​​ បើ​​​ប្រៀប​​​ធៀប​​​នឹង​​​ប្រាសាទ​​​រាប់​​​រយនៅ​​​ក្នុង​​​ឧទ្យាន​​​មួយ​​​ដែល​​​លាត​​​សន្ធឹង​​​លើ​​​ផ្ទៃ​​​ដី​​​៤០១​​​គី​​​ឡូម៉ែត្រ​​​ក្រឡា​​​ក៏ដោយ​​​ ក៏​​​ការ​​​ជួសជុល​​​ប្រាសាទ​​​នេះ​​​ឡើង​​​វិញ​​​ជួប​​​ប្រទះ​​​នឹង​​​ការ​​​​​​ប្រឈម​​​មុខ​​​ទាំង​​​ឡាយ​​​ផង​​​ដែរ គឺ​​​ដោយ​​​សារតែ​​​​​​ប្រាសាទ​​​មួយនេះ​​​លាតសន្ធឹង​​​​​ប្រវែង​​​៨០០ម៉ែត្រ​លើ​​​ខ្នង​​​ភ្នំ​​​កម្ពស់​​​៦២៥​​​ម៉ែត្រ​នៅ​​​តាម​​​ជួរ​​​ភ្នំ​​​ដងរែក។​​​ មាន​​​ស្លាក​​​​​​ស្នាម​​​គ្រាប់​​​កាំភ្លើង​​​នៅ​​​ក្នុង​​​រចនាបថ​​​មួយ​​​ចំនួន​​​ដោយសារ​​​តែ​​​មាន​​​ការ​​​​​​ប៉ះ​​​ទង្គិច​ប្រដាប់​​​អាវុធ​​​រវាង​​​ទាហាន​​​កម្ពុជា​​​និង​​​ទាហាន​​​ថៃក​្នុង​​​​​​រយៈ​ពេល​​​ប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លង​​​មក​​​នេះ ឬក៏​​​ពី​​​ពេល​​​ដែល​​​ទ័ព​​​ខ្មែរ​​​ក្រហម​​​បាន​​​កាន់កាប់​​​តំបន់​​​នោះ ដែល​​​ពួកគេបាន​​​ចាក​​​ចេញពី​​​ប្រាសាទ​​​នេះ​​​ក្នុង​​​ឆ្នាំ​​​១៩៩៨។ ប្រទេស​ចំនួន​ប្រាំបី​បាន​យល់​ព្រម​ចូលរួម​ចំណែក​ជួសជុល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ឡើង​វិញ គឺ​ប្រទេស​ប៊ែលហ្ស៊ិក បារាំង ជប៉ុន កូរ៉េ​ខាងត្បូង ថៃ និង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ដោយ​មាន​ប្រទេស​ឥណ្ឌា និង​ប្រទេស​ចិន ធ្វើ​ជា​គណៈ​កម្មាធិការ​សម្រប​សម្រួល​អន្តរជាតិ​សម្រាប់​ការ​អភិរក្ស។ អ្នក​ជំនាញ​អន្តរជាតិ​ជាច្រើន​ក្រុម​កំពុង​ពិនិត្យ​ទី​តាំង និង​រាយការណ៍​លទ្ធផល​រក​ឃើញ​របស់​ខ្លួន​ទៅ​គណៈ​កម្មាធិការ​សម្រប​សម្រួល​អន្តរជាតិ​សម្រាប់​ការ​អភិរក្ស រីឯ​ផែនការ​ជួសជុល​ឡើងវិញ​គ្រោង​ធ្វើ​សម្រាប់​រយៈ​ពេល​១០​ឆ្នាំ​បន្ទាប់ ដោយ​ចំណាយ​ប្រាក់​ប្រមាណ​១៣​ទៅ​១៤​លាន​ដុល្លារ។ បុរាណ​វត្ថុ​វិទូ លោក អាហ្សឺឌីន បេសាអ៊ូស (Azedine Beschaouch ជា​លេខាធិការ​វិទ្យា​សាស្ត្រ​នៅ​គណៈ​កម្មាធិការ​សម្រប​សម្រួល​អន្តរជាតិ​សម្រាប់​ការ​អភិរក្ស...

អ្នក​ថតរូប​ដំបូង​គេ

សៀវភៅ​ថ្មី​បង្ហាញ​រូបថត​ដំបូងៗ​នៃ​ប្រាសាទ​អង្គរ នៅ​ពេល​ដែល​ការ​និពន្ធ​របស់​លោក ហិនរី មូហត់ ស្តីពី​អង្គរ​ បាន​ចេញ​ផ្សាយ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៨៦៣​និង​ឆ្នាំ​១៨៦៤ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ទ្វីប​អឺរ៉ុប​មាន​​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជា​រហូត​នោះ អ្នក​ថតរូប​ជនជាតិ​ស្កុត​ឈ្មោះ ចន ថមសុន​ កើត​មាន​គំនិត​ថតរូប​ប្រាសាទ​ដែល​គូស​ព្រាង​ដោយ​អ្នក​ធម្មជាតិ​និយម​និង​ជា​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ជនជាតិ​បារាំង។ ការ​និយាយ​ស្រួល​ជាង​ការ​ធ្វើ​កាលពី​១៥០​ឆ្នាំ​មុន គឺ​មិន​មែន​​មាន​ន័យ​ថា​ត្រឹមតែ​​ត្រូវ​រៀបចំ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ទីតាំង​ជ្រៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ស្បាត​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ តែ​ថែម​ទាំង​ត្រូវ​ដឹក​ជញ្ជូន​ឧបករណ៍​ថតរូប​សម័យ​នោះ ដែល​ត្រូវ​ការ​អ្នក​ដឹក​ជញ្ជូន​ដល់​ទៅ​១០​នាក់​ទៀត​ផង។ ការ​ធ្វើ​ដំណើរ កាលពី​ឆ្នាំ​១៨៦៦​នោះ លោក ថមសុន បាន​ចំណាយ​ពេល​បី​ខែ ដែល​នៅ​ពេល​នោះ​លោក​ស្ទើរតែ​ស្លាប់​ដោយសារ​ជំងឺ​គ្រុនចាញ់​ទៅហើយ។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ឆ្នាំ​បន្ទាប់​មក​មាន​ការ​បោះពុម្ព​ផ្សាយ​សៀវភៅ​របស់​លោក​មាន​ចំណង​ជើង​ថា "វត្ថុ​បុរាណ​កម្ពុជា" ដែល​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​រូបថត​ប្រាសាទ​អង្គរ​ចំនួន​១៦​សន្លឹក​ដំបូង​ដែល​មិន​ធ្លាប់​មាន​ពី​មុន​មក។ ទោះជា​យ៉ាង​នេះ​ក្តី ដោយសារ​ដំណើរការ​ត្រូវ​ចំណាយ​លុយ​កាក់​ច្រើន​និង​រយៈ​ពេល​យូរ​ទាក់​ទិន​នឹង​ការ​បោះ​ផ្សាយ​រូបថត​ក្នុង​សៀវភៅ​មួយ​ក្បាល​នៅ​ពេល​នោះ អត្ថបទ​ត្រូវ​បាន​បោះ​ពុម្ព​មុន ហើយ​រូបថត​ដាក់​ចូល​ម្តង​មួយៗ​លើ​ចន្លោះ​ទំព័រ​ទំនេរ​នោះ...

សម្រាប់​លោក ហ៊ុន សែន រយៈ​ពេល​កាន់​តំណែង​៣០​ឆ្នាំ​ដ៏ល្អក់​កករ​ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី

នៅ​ថ្ងៃ​នេះ​កាលពី​៣០​ឆ្នាំ​មុន លោក ហ៊ុន សែន ដែល​ពេល​នោះ​មាន​អាយុ​៣៣​ឆ្នាំ ទទួល​ការ​តែងតាំង​ឲ្យ​ធ្វើ​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ដោយ​សភា​នៃ​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា ហើយ​បាន​ក្លាយ​ជា​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​វ័យ​ក្មេង​បំផុត​លើ​ពិភព​លោក។ ចំពោះ​អតីត​មេបញ្ជាការ​កងវរសេនាធំ​ខ្មែរ​ក្រហម​រូប​នេះ ដែល​បាន​ភៀស​ខ្លួន​ទៅ​ប្រទេស​វៀតណាម​នៅ​ខែ​មិថុនា​ឆ្នាំ​១៩៧៧​ ចំពេល​មាន​ការ​កម្ចាត់​ក្រុម​មិន​ស្មោះ​ត្រង់​នឹង​ ប៉ុល ពត ពេល​នោះ​ហើយ​ដែល​ជា​ការ​ចាប់​ផ្តើម​នៃយុគ​សម័យ​មួយ​ ដែល​លោក​បាន​ឆ្លង​កាត់​ចលាចល​ស្ទើរ​ឥត​ឈប់ឈរ​ដើម្បី​លើក​ខ្លួន​ឯង​ធ្វើ​ជា​មេដឹកនាំ​គ្មាន​គូ​ប្រៀប​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ឥឡូវ​នេះ ជា​មេដឹកនាំ​កាន់​តំណែង​យូរ​ជាងគេ​ទី​៦​លើ​ពិភព​លោក គឺ​នៅ​បន្ទាប់ពី​លោក​ រ៉ូប៊ឺត មូហ្គាបេ​ នៃ​ប្រទេស​ហ្ស៊ីម​បាបវេ​បន្តិច លោក ហ៊ុន សែន បាន​បង្វែរ ឬ​ជម្នះ​រាល់​បញ្ហា​ប្រឈម​ធំៗ​ចំពោះ​ការ​ដឹកនាំ​របស់​លោក​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ជាង​៣០​ឆ្នាំ​កន្លង​មក​នេះ។ ការ​កើន​ឡើង​នៃ​ក្រុម​ចលនា​តស៊ូ​ដែល​គាំទ្រ​ដោយ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​និង​ប្រទេស​ចិន​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៨០ អន្តរកាល​ដែល​ចាត់ចែង​ដោយ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ឈាន​ទៅ​រក​លទ្ធិ​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​នៅ​ដើម​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៩០...

សេរហ្គេ ប៉ូឡុនស្គី ប្រារព្វ​ខួប​គម្រប់​៤២​ឆ្នាំ​លើ​កោះ​​ដាច់ស្រយាល​មួយ​ដែល​លោក​គ្រោង​ប្រែក្លាយ​ឲ្យ​ទៅជាឋានសួគ៌​ទេសចរណ៍

កោះ​ដំឡូង, ឈូង​សមុទ្រ​ថៃ-សំឡេង​ជជែក​សប្បាយ​រីករាយ​ខ្ញៀវខ្ញារ​ជា​ភាសា​រុស្ស៊ី​បាន​រសាត់​កាត់​ផ្ទៃ​សមុទ្រ​ខៀវ​ស្រងាត់ និង​ស្រូប​បាត់​ទៅ​ក្នុង​ព្រៃ​កោងកាង​ដែល​ដុះ​ហ៊ុម​ព័ទ្ធ​កោះ​ខ្មែរ​ដាច់​ស្រយាល​នេះ។ បន្ទាប់មក​ទូក​បាន​មុជងើប​បាស់បើក​កាត់​ផ្ទៃ​ទឹក​សំដៅ​ទៅ​ផែ​ថ្ម ហើយ​បុរស​ស្ត្រី​ជាច្រើន​នាក់​ដែល​កម្តៅ​ខ្លួន​ដោយ​ស្រា​វ៉ូដកា និង​កម្តៅ​ថ្ងៃ បានលោត​ចេញ​ពី​ទូក​ហើយ​​ដើរ​ទៅ​ផែ​មាត់​ឆ្នេរ។ បុរសៗ​មាន​រាង​មាំ​និង​​ដុះ​ពោះ​ស៊្អុយៗ​ដោយសារ​ស្រាបៀរ ប៉ុន្តែ​សុទ្ធសឹង​តែ​មាន​ដុះ​រោម​និង​សាក់​លើ​ខ្លួន។ ចំណែក​ស្រីៗ​វិញ​ពាក់​គ្រឿង​អលង្ការ ពាក់​វ៉ែនតា​ធំៗ និង​ស្លៀកពាក់​ខោអាវ​ងូតទឹក​រឹបរាង​យ៉ាងណែន​ក្តន់។ ពួកគេ​មក​ទីនេះ​ដើម្បី​ចូលរួម​អបអរ​​ក្នុង​ពិធី​គម្រប់​ខួប​៤២​ឆ្នាំ​របស់​លោក សេរហ្គេ ប៉ូឡុនស្គី (Sergei Polonsky)។ ជនជាតិ​រុស្ស៊ី អ៊ុយក្រែន ម៉ូដូវ៉ាន ឡាធ្វា និង តួកគី ដែល​សុទ្ធ​តែ​ជា​បុគ្គលិក មិត្ត​ភក្តិ និង សហការី​ជំនួញ...

សងសឹក

និពន្ធដោយ អាឡិន ឡៃថ៍មិន​ ប្រែជាខេមរភាសា​ដោយ លឹម​ ហ៊ាង ហេង រីណា​​ ​ចាប់​ផ្តើម​ទម្លាក់​សាច់​ជ្រូក​ពីរ​ខាំ​កន្លះ​ និង​អំពិល ​ប្រាំមួយ​ប្រាំ​ពីរគួ​ទៅ​ក្នុង​កន្ត្រក​​ម្ហូប​​​ចិត្ត​មួយ​គិត​ថា​ ប្រហែល​ជា​ត្រូវ​មាត់​ប្តី ​ដែល​តែង​តែ​ស្តីប​ន្ទោស ​ពេល​នាង​ចាយ​វាយ ​​ប្រាក់​កាស​ទិញ​ម្ហូប​ច្រើន​ពេក​។ ក្នុង​ពេល​ដដែល​នោះ​នាង ​គ្រលៀស​ភ្នែក​ឃើញ ​បុរស​​ម្នាក់​ជា​ឃាតករ​​​​សម្លាប់​ឳ​ពុក​នាង។ ​ដំបូង​នាង​ស្រពេច​ស្រពិល​ មិន​ដឹង​ថា​មែន​ ឬក៏​អត់​។ រី​ណា​ ​​ ខាន​ជួប​បុរស​ម្នាក់​នោះ ​ធុំជាង សាម​សិប​បី​ឆ្នាំ​មក​ហើយ​ គឺ​តាំង​តែ​ពី​នាង​ មាន​អាយុ​ ដប់​ពីរ​ឆ្នាំ​ មក​ម៉្លេះ។ ឥឡូវ​រូប​រាង​​ទ្រង់​ទ្រាយ​ ឃាត​ករ ​ម្នាក់​នោះ​ ផ្លាស់​ប្តូរ​ច្រើន​ណាស់ ​តាំង​ពី​ខ្នង​ ក៏​កោង​ សក់​ក៏​ស្កូវ​ព្រោង ​រាង​កាយ​ក៏ស្គម​ស្គាំង​ស្បែក ​ដណ្តប់​ឆ្អឹង​ ស្ទើរ​ខ្យល់​បក់​ដួល ​ទៅ​ណា​មក​ណា​ ទាល់​ តែ​ពឹង​ឈើ​ច្រត់​។ យ៉ាង​ណា​​មិញ ​រី​ណា​  ​ក៏​ចាំ​មិន​ភ្លេច​នូវ​ទម្រង់​បបូរ​មាត់​ពេប​ និងថ្ពាល់​ផត​ ព្រម​ទាំង​ប្រជ្រុយ​ដែល​ដៅ​​​​​លើ​ភ្នែក​ខាង​ឆ្វេង​របស់​តា​ចាស់​ម្នាក់​នេះ​។​​ នាង​ខិត​​កាន់​តែ​ជិត​ ដើម្បី​សង្កេត​តា​ចាស់​នោះ ​នៅ​ចម្ងាយ​​​បីតូប​ រីណា​ ក៏កាន់​តែ​ប្រាកដ​ក្នុង​ចិត្ត​ថា​ នាង​មិន​ច្រឡំ​ឡើយ​ គឺពិត​ជា​គាត់​មែន​។​ ​កន្លង​មក​រាប់​ឆ្នាំ​រាល់​ពេល​នាង​រំឭក​ពី​ឃា​តករ​នោះ​កាល​ណា​ នាង​តែង​ស្រ​មៃ​ថា​ តើ​នឹង​ត្រូវ​​​ធ្វើ​យ៉ាង​​ណា ដើម្បី​សង​សឹក​ ពេល​ជួប​បុរស​ម្នាក់​នេះ​ម្តង​ទៀត។ ​នាង​ធ្លាប់​តែ​បួង​សួង​សូម​​ឲ្យ​រឿង​អព​មង្គល​ ឬ​ទុក្ខ​មហន្ត​រាយ​បាន​ដល់​ឃាត​ករ​ម្នាក់​នោះ ​ហើយ​ធ្វើ​ឲ្យ ​គេ​បែក​បាក់​និ​រាស​គ្រួសារ​ ដូច​​ដែល​នាង​ត្រូវ ​ព្រាត់​ប្រាស​ពីឳ​ពុក​អ៊ី​ចឹង​ដែរ​ ឬ​បើ​មិន​ដូច្នោះ​ទេ​ នាង​បួង​សួង​សូមឲ្យ​ឃាតករ​នោះ​ គ្រាំ​គ្រា​ដោយ​សារ​ជំងឺ​មហារីក​ ទទួល​ការ​​​ឈឺ​ចុក​ចាប់​បន្តិច​ម្តងៗ ​ដេក​រង់​ចាំ​តែ​ថ្ងៃ​ស្លាប់​។ ល្ងាច​ដដែល​នោះ ​បន្ទាប់​ពី​ប្តី ​នាង​បរិភោគ​បាយ​ទឹក​រួច ​រីណា​ ក៏​តាំង​ផ្តើម ​ពោល​ទៅ​ប្តី ​“ឪ​វា​! ព្រឹក​មិញ​ នៅ​ឯ​ផ្សារ​ ខ្ញុំ​គិត​ថា​ ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​ ទូច​ ផេង​។” ក្លិន​សាច់​ជ្រូក ​សាយ​ភាយ​ពេញ​ផ្ទះ​ ព្រោះ​ភ្លៀង ​ផ្អាប់​ក្លិន​ទាំង​អស់​នោះ ​ទៅ​ណា​​មិន​ឆ្ងាយ​ នាំ​ឲ្យ​ធុំក្លិន​ផ្អុះ​ ត្បិត​អ្វីៗ​សើម​មិន​ងាយ​ស្ងួត​ឡើយ​ ក្នុង​វស្សាន​រដូវ​។ “​នរ​ណា​គេ​?​” ពេជ្រ ​សួរ ​ទាំង​ដែល​ខ្លួន​ឯង​​កំពុង​ជូត​មាត់​។ “​ទូច ​ផេង​ ហ្នឹង​?” “​មេ​ជំរំ​នៅ​ជំរំ​សុភមង្គល​ហ្នឹង​មែន​?​” ​ រីណា​​​ សម្លឹង​មើល​មុខ​ពេជ្រ​...

MEDIA FEEDS

Popular

video

លោកហ៊ុន សែន បង្អួតចៅស្រីរបស់ខ្លួន នៅលើឆាកអន្តរជាតិ

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែន បានចាប់ផ្តើមបង្ហាញវត្តមានចៅស្រីរបស់ខ្លួន ដែលកំពុងរៀននៅតំបន់អឺរ៉ុប ឱ្យមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់បរទេសបានស្គាល់ជាបណ្តើរៗ។ លើកឡើងនៅលើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់ខ្លួននៅថ្ងៃនេះ លោក ហ៊ុន សែន បញ្ជាក់ថាចៅស្រីលោកដែលជាកូនស្រីច្បងរបស់អ្នកស្រី ហ៊ុន ម៉ាណា កំពុងរៀន នៅសាកលវិទ្យាល័យមួយនៅអឺរ៉ុបបានខិតខំមកជួបលោកនៅប្រទេសប៊ុលហ្ការី។លោកអះអាងថា ចៅស្រីលោកកំពុងរៀនយកជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ ហើយលោក ដែលជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយមួយរូប បានខិតខំជួយចៅរបស់ខ្លួនដើម្បីសម្រេចគោលដៅដែលចៅចង់ទៅ។ថ្ងៃនេះលោកហ៊ុនសែន ក៏បាននាំចៅឱ្យបានស្គាល់ប្រធានាធិបតីនិងនាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេសប៊ុលហ្ការី...