34 C
Phnom Penh

ការ​​​ជំនុំ​​​ជម្រះ​​​ទោស​​​កំហុស​​​​​​

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

លោក ធារី គ្រូវ៉ែលលីយ៉េ អ្នក​​​និពន្ធ​​​សៀវ​​​ភៅ​​​ដែល​​​មាន​​​ចំណង​​​ជើង​​​ថា មេ​​​ឆ្លើយ​​​សារភាពផ្លល់​​​នូវ​​​​​​ភាព​​​ស៊ី​​​ជម្រៅ​​​ទៅ​​​ក្នុង​​​ការ​​​ទាម​​​ទារ​​​ដើម្បី​​​យុត្តិធម៌​​​របស់​​​​​​សាលា​​​ក្តី​​​ខ្មែរ​​​ក្រហម​​​

“ការ​​​ពិត​​​គឺ​​​ជា​​​រឿង​​​ពិបាកបញ្ចេញ​​​​​​ឲ្យ​​​​​​​​គេ​​​ដឹង​​​ឮ មិន​​​បាច់​​​និយាយ​​​ដល់​​​ការ​​​ទទួល​​​ខុស​​​ត្រូវ​​​ទេ។​​​ ទោះ​​​បី​​​ជា​​​យើង​​​មាន​​​ហេតុផល​​​ល្អ​​​ក្នុង​​​ការជំទាស់​​​នឹង​​​ការ​​​ខក​​​ខាន​​​របស់​​​អ្នក​​​ធ្វើ​​​ទារុណ​​​កម្ម​​​មិន​​​និយាយ​​​ការ​​​ពិតក៏​​​ដោយ ក៏​​​​​​ការ​​​ប៉ុនប៉ង​​​​​​​​​​​​លុបចោល​​​និងធ្វើ​​​ឲ្យ​​​លំបាក​​​យល់​​​នូវ​​​អ្វី​​​ដែល​​​គ្មាន​​​រស​​​ជាតិ​​​ នៅ​​​តែ​​​បៀត​​​បៀន​​​ពួក​​​យើង​​​ទាំង​​​អស់​​​គ្នា។ តើនរណា​​​ក្នុង​​​ចំណោម​​​ពួក​​​យើង​​​​​​មិន​​​ត្រូវ​​​បាន​​​ចាញ់​​​ល្បិចបំភាន់​​​​​​​​​​​​​​​ដោយ​​​សារ​​​​​​លំនឹក ឬ ការ​​​យល់​​​ឃើញ​​​ផ្ទាល់​​​របស់​​​គាត់? ក្នុង​​​តុលាការ​​​ សូម្បី​​​តែ​​​ជនរង​​​គ្រោះ​​​ក៏​​​មិន​​​និយាយ​​​ថា ‘គ្មាន​​​អ្វី​​​ក្រៅ​​​ពី​​​ការ​​​ពិត’។ គ្មាន​​​នរណា​​​ម្នាក់​​​និយាយ​​​ថា ‘គ្មាន​​​អ្វី​​​ក្រៅ​​​ពី​​​ការ​​​ពិតដែរ’”​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​។

កាំង ហ្កេចអ៊ាវ ហៅ​​​ឌុច អង្គុយ​​​​​​អំឡុង​​​ពេល​​​​​​សវនាការ​​​ជា​​​សាធារណៈ​​​លើក​​​ទី​​​មួយ​​​ទាក់​​​ទង​​​នឹង​​​រឿង​​​ក្តី​​​របស់​​​គាត់​​​​​​នៅ​​​ឯ​​​សាលាក្តី​​​ខ្មែរ​​​ក្រហម ​​​កាល​​​ពី​​​ថ្ងៃ​​​ទី​​​២០ ខែ​​​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​​​២០០៧។​​​ រូបថត: John Vink
កាំង ហ្កេចអ៊ាវ ហៅ​​​ឌុច អង្គុយ​​​​​​អំឡុង​​​ពេល​​​​​​សវនាការ​​​ជា​​​សាធារណៈ​​​លើក​​​ទី​​​មួយ​​​ទាក់​​​ទង​​​នឹង​​​រឿង​​​ក្តី​​​របស់​​​គាត់​​​​​​នៅ​​​ឯ​​​សាលាក្តី​​​ខ្មែរ​​​ក្រហម ​​​កាល​​​ពី​​​ថ្ងៃ​​​ទី​​​២០ ខែ​​​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​​​២០០៧។​​​ រូបថត: John Vink

លោក ធារី គ្រូវ៉ែលលីយ៉េ​​​ និយាយ​​​នៅ​​​ក្នុង​​​សៀវ​​​ភៅ​​​របស់​​​លោក​​​ដែល​​​មាន​​​ចំណង​​​​​​ជើង​​​ថា “មេ​​​ឆ្លើយ​​​​​​សារ​​​ភាព: ការ​​​ក្លាយ​​​ជា​​​អ្នកធ្វើ​​​ទារុណកម្ម​​​ខ្មែរ​​​ក្រហម” ជា​​​ការ​​​រៀប​​​​​​រាប់​​​អំពី​​​​​​កាំង​​​ ហ្កេច​​​អ៊ាវ ហៅ​​​ឌុច​​​ និងប្រវត្តិរឿងគួរ​​​ឲ្យ​​​ទាក់​​​ទាញ​​​​​​នៃ​​​សវនាការ​​​នា​​​ឆ្នាំ​​​២០០៩​​​របស់​​​ឌុច។​​​​​​​​​​​​​​​​​​

ជា​​​​​​ប្រធាន​​​​​​​​​មន្ទីរ​​​​​​សន្តិសុខ​​​ទួល​​​ស្លែង ឬ​​​ស-២១ ដែល​​​ជាពន្ធនាគារ​​​ខ្មែរ​​​ក្រហម​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ទី​​​ក្រុង​​​ភ្នំពេញ ឌុច​​​បាន​​​មើល​​​ការ​​​ខុស​​​ត្រូវ​​​ចំពោះ​​​ការ​​​ធ្វើ​​​ទារុណកម្ម​​​​​​និង​​​ការ​​​សម្លាប់​​​មនុស្ស​​​ជាង​​​១២.០០០​​​នាក់​​​​​​នៅ​​​រវាង​​​ឆ្នាំ​​​១៩៧៥​​​និង​​​ឆ្នាំ១៩៧៩។​​​​​​​​​

ប្រធាន​​​​​​​​​មន្ទីរ​​​​​​សន្តិសុខ​​​ទួល​​​ស្លែងរូប​​​នេះ គឺ​​​ជា​​​សមាជិក​​​តែ​​​ម្នាក់​​​គត់​​​នៃ​​​របប​​​កុម្មុយនិស្ត​​​ប៉ុល ពត​​​ ដែល​​​បាន​​​ឈាន​​​ដល់​​​ការ​​​ស្លាប់​​​មនុស្ស​​​ជិត​​​​​​២​​​លាន​​​នាក់​​​ ហើយ​​​បាន​​​​​​សារ​​​ភាព​​​​​​ទោស​​​កំហុស​​​របស់​​​គាត់​​​ និង​​​បាន​​​សម្តែង​​​ការ​​​សោក​​​ស្តាយ​​​​​​ចំពោះ​​​ឧក្រិដ្ឋ​​​កម្ម​​​របស់​​​​​​​​​គាត់​​​​​​ក្នុងអំឡុង​​​​​​ពេល​​​សវ​​​នាការ។​​​

សំណុំ​​​រឿង​​​នេះ​​​បាន​​​ក្លាយ​​​ជា​​​ករណី​​​តែ​​​មួយ​​​គត់​​​ក្នុង​​​ចំណោម​​​សាលាក្តី​​​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​​​​​​សង្គ្រាម​​​អន្តរ​​​ជាតិ​​​ ដែល​​​​​​ឌុច​​​ត្រូវ​​​ជំនុំ​​​ជម្រះ​​​ ទោះ​​​បី​​​ជា​​​គាត់​​​បាន​​​សារភាព​​​ទោស​​​កំហុស​​​ក៏​​​ដោយ។ នៅ​​​ក្នុង​​​ប្រទេស​​​ភាគ​​​ច្រើន​​​ ដែល​​​មាន​​​សវនាការ​​​បែប​​​ហ្នឹង​​​​​​បាន​​​ធ្វើ​​​ឡើង ពោល​​​គឺ​​​ប្រទេស​​​រវ៉ាន់ដា ប្រទេស​​​សៀរ៉ាឡេអូន បូស្នី គឺ​​​ប្រព័ន្ធ​​​ច្បាប់ មាន​​​ន័យ​​​ថា​​​ការ​​​ទទួល​​​ទោស​​​កំហុស​​​ធ្វើ​​​ឲ្យ​​​ឃាតករ​​​សម្លាប់រង្គាល​​​ អ្នក​​​ធ្វើ​​​ទារុណកម្ម​​​ និង​​​ជន​​​ផ្តាច់​​​ការ​​​រួច​​​ផុត​​​ពី​​​ការ​​​ឡើង​​​សវនាការ។​​​​​​​​​

ធារី គ្រូ​វ៉ែល​លីយ៉េ​
ធារី គ្រូ​វ៉ែល​លីយ៉េ​

លោក គ្រូវ៉ែលលីយ៉េ បាន​​​និយាយ​​​ក្នុង​​​កិច្ច​​​សម្ភាស​​​មួយ​​​ថា “វា​​​គួរ​​​ឲ្យ​​​ចាប់​​​អារម្មណ៍ទាក់​​​ទង​​​នឹង​​​សេដ្ឋកិច្ច។ វាចំណាយ​​​អស់​​​តម្លៃ​​​តិច លោកអ្នក​​​មិន​​​មាន​​​​​​ការ​​​ចំណាយ​​​ពេញ​​​លើ​​​សវនាការ​​​ទេ។​​​ វា​​​ធ្វើ​​​ឲ្យ​​​ខូច​​​ដល់​​​ការនិទាន​​​​​​ប្រាប់អំពី​​​​​​រឿង​​​ប្រវត្តិ​​​សាស្ត្រ និង​​​ការ​​​​​​យល់​​​ដឹង​​​អំពី​​​​​​ឧក្រិដ្ឋ​​​កម្ម​​​​​​ ពី​​​ព្រោះ​​​លោក​​​អ្នក​​​បាត់​​​បង់​​​​​​សំឡេង​​​ជន​​​ល្មើស​​​ទាំង​​​ស្រុង”។​​​​​​​​​​​​​​​

ប៉ុន្តែ ឌុច​​​បាន​​​ប្រឈម​​​នឹង​​​អ្នក​​​ដែល​​​ទទួល​​​រង​​​គ្រោះ​​​​​​ដោយ​​​សារ​​​តែ​​​សកម្ម​​​ភាព​​​របស់​​​គាត់​​​ រួម​​​មាន​​​​​​អ្នក​​​រស​​​់​​​រាន​​​មាន​​​ជី​​​វិត​​​ពី​​​​​​មន្ទីរ​​​ស-២១ និង​​​សមាជិក​​​ក្រុម​​​គ្រួសារ​​​របស់​​​​​​ជន​​​រង​​​គ្រោះ​​​ពី​​​មួយ​​​ថ្ងៃ​​​ទៅ​​​មួយថ្ងៃ​​​​​​ក្នុង​​​អំឡុង​​​ពេល​​​សវនាការ​​​របស់​​​គាត់។

“ឌុច​​​ឈរ​​​លើ​​​ក្រ​​​ចក​​​សេះ​​​​​​រៀង​​​រាល់​​​ថ្ងៃ​​​​​​អស់​​​រយៈ​​​ពេល​​​ពី​​​៦​​​ទៅ​​​៩​​​ខែ ហើយ​​​ខ្ញុំ​​​គិត​​​ថា​​​មិន​​​ដែល​​​មាន​​​ទេ​​​កាល​​​ពី​​​មុន​​​មក​​​នៅ​​​កម្រិត​​​អន្តរជាតិ​​​ គឺ​​​​​​លោក​​​អ្នក​​​បាន​​​ជួប​​​ជន​​​ល្មើស​​​នៃ​​​ឧក្រិដ្ឋ​​​កម្ម​​​​​​បែប​​​ហ្នឹង។ ហេតុ​​​ដូច្នេះ​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ន័យ​​​នេះ វាជា​​​ឱកាស​​​តែ​​​មួយ​​​គត់ ដើម្បី​​​ស្វែង​​​យល់​​​ឲ្យ​​​បាន​​​​​​ប្រសើរ​​​បន្តិច​​​​​​ថាតើ​​​ អ្នក​​​ដែល​​​មិន​​​មែន​​​ជា​​​ឧក្រិដ្ឋ​​​ជន​​​​​​​​​ មុន​​​នឹង​​​បាន​​​ក្លាយ​​​ជា​​​មហាឃាតករ​​​យ៉ាង​​​ដូច​​​ម្តេ៉ច”។​​​​​​​​​​​​​​​

លោក គ្រូវ៉ែលលីយ៉េ ជា​​​​​អ្នក​​​កាសែត​​​បារាំង​​​​​​ជើង​​​ចាស់​​​ដែល​​​បាន​​​ចំណាយ​​​ពេល​​​១៥​​​ឆ្នាំ​​​តាម​​​ដាន​​​និង​​​សរសេរ​​​​​​អំពី​​​តុលាការ​​​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​​​សង្គ្រាម​​​​​​អន្តរជាតិ​​​ បាន​​​ចូល​​​រួម​​​ស្តាប់​​​សវនាការ​​​ឌុច​​​រាល់​​​ថ្ងៃ​​​។​​​

ឌុច (ស្តាំ​​​) នៅ​​​ឯ​​​​​​សាលា​​​ក្តី​​​ខ្មែរ​​​​​​ក្រហម​​​​​​​​​កាល​​​ពី​​​ថ្ងៃ​​​ទី​​​១៧ ខែ​​​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​​​២០០៩។ រូបថត: John Vink
ឌុច (ស្តាំ​​​) នៅ​​​ឯ​​​​​​សាលា​​​ក្តី​​​ខ្មែរ​​​​​​ក្រហម​​​​​​​​​កាល​​​ពី​​​ថ្ងៃ​​​ទី​​​១៧ ខែ​​​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​​​២០០៩។ រូបថត: John Vink

សៀវ​​​ភៅ​​​ដែល​​​ចេញ​​​ផ្សាយ​​​​​​ជា​​​ភាសា​​​បារាំង​​​​​​ក្នុង​​​ឆ្នាំ​​​២០១១​​​និង​​​​​​ជា​​​ភាសា​​​អង់គ្លេស​​​​​​កាល​​​ពី​​​មុន​​​ គឺ​​​ជា​​​ការ​​​ស្រាវ​​​ជ្រាវប្រកប​​​ដោយ​​​ការ​​​ពិចារណា​​​ និងប្រសិទ្ធ​​​ភាពនៃ​​​របប​​​ខ្មែរ​​​ក្រហម​​​ ជនរងគ្រោះ និង​​​ជន​​​ម្នាក់​​​ក្នុង​​​​​​បណ្តា​​​ជន​​​ដែល​​​ទទួល​​​ខុស​​​ត្រូវ​​​​​​ចំពោះ​​​ការ​​​ធ្វើ​​​ឲ្យ​​​មនុស្ស​​​ស្លាប់​​​ដ៏​​​​​​ច្រើន។​​​​​​​​​​​​​​​

តាម​​​រយៈ​​​សៀវ​​​ភៅ​​​នេះ​​​មាន​​​​​​ដំណើរ​​​រឿង​​​ហូរ​​​ហែ​​​​​​ស្តី​​​ពី​​​​​​ការ​​​ពិត​​​ដែល​​​ផ្ទុយ​​​គ្នា។​​​​​​ ចំពោះ​​​មនុស្ស​​​ម្នាក់ៗ​​​​​​ដែល​​​ពាក់​​​ព័ន្ធ​​​​​​នឹង​​​សវនាការ​​​ ការ​​​ពិត គឺ​​​ខុស​​​គ្នា។

ជា​​​នាយក​​​មន្ទីរ​​​ស-២១ ឌុច ​​​​​​បាន​​​រក្សា​​​ទុក​​​នូវ​​​រាល់​​​កំណត់​​​ហេតុ​​​​​​ពិស្តារ​​​នៃ​​​រាល់​​​អ្នក​​​ទោស​​​​​​ដែល​​​បាន​​​ចូល​​​ទៅ​​​ក្នុង​​​មន្ទីរ​​​ ស្ទើរ​​​តែ​​​ពួកគេ​​​ទាំង​​​អស់​​​​​​បាន​​​ស្លាប់​​​នៅ​​​ទី​​​នោះ។​​​ គាត់​​​បាន​​​ប្រកាស​​​​​​​​​​​​វិប្បដិសារី​​​របស់​​​គាត់​​​ដែល​​​​​​បាន​​​កំណត់​​​និទាន​​​កថ​​​ានៃ​​​ការ​​​ពិត​​​របស់​​​គាត់​​​ ប៉ុន្តែ​​​តាមការ​​​​​ដឹង ជន​​​រងគ្រោះ​​​មិន​​​ចាប់​​​អារម្មណ៍​​​នឹង​​​ការ​​​សារ​​​ភាព​​​របស់​​​គាត់ទេ។​​​

លោក គ្រូវ៉ែលលីយ៉េ​​​ បាន​​​ពន្យល់​​​ថា “រឿង​​​នេះ គឺ​​​ថា វិប្ប​​​ដិសារី​​​របស់​​​គាត់ ជួន​​​កាល​​​ពិបាក​​​នឹង​​​ទទួល​​​យក ដោយ​​​សារ​​​តែ​​​អាកប្បកិរិយា​​​ផ្ទាល់​​​របស់​​​គាត់​​​ ដោយ​​​សារ​​​ហេតុថា​​​មាន​​​បញ្ហា​​​ជា​​​ច្រើន​​​​​​ដែល​​​​​​គាត់​​​មិន​​​ចង់​​​សារភាព​​​ ហើយ​​​ដោយ​​​សារ​​​តែ​​​ប្រព័ន្ធ​​​ការ​​​ពារ​​​​​​ចិត្ត​​​សាស្ត្រ​​​គួរ​​​ឲ្យ​​​ជឿ​​​ទុក​​​ចិត្ត​​​ដែល​​​គាត់​​​បាន​​​កសាង​​​​​​ឡើង​​​ គឺ​​​​​​ការ​​​ពារ​​​គាត់​​​ពី​​​ការ​​​មាន​​​វិបត្តិ”។

“ប្រសិន​​​បើ​​​គាត់​​​បានទទួល​​​ស្គាល់​​​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​​​របស់​​​គាត់​​​ទាំង​​​ស្រុង​​​ ប្រហែល​​​ជា​​​ពិបាក​​​​​​​​​នឹង​​​​​​រស់​​​នៅ​​​ជាមួយបានទេ។ ដូច្នេះ​​​ឌុច ​​​បាន​​​បង្កើត​​​យន្តការ​​​ការពារ​​​មួយ​​​ចំនួន​​​ដែល​​​ជា​​​ញឹក​​​ញាប់ទំនង​​​ជា​​​ការ​​​រៀប​​​ចំ​​​កលល្បិច ដោយ​​​សារ​​​តែ​​​កង្វះ​​​ខាតការ​​​មិន​​​ចង់​​​ដឹង​​​ចង់ឮ ឬថែមទាំង​​​​​​ការ​​​ចំអក​​​បញ្ឈឺ​​​ចិត្ត។ ហើយ​​​សញ្ញាទាំង​​​អស់​​​នេះ​​​ស្ថិត​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ទស្សន​​​របស់​​​យើងដែល​​​មិន​​​​​​ស៊ី​​​គ្នា​​​នឹង​​​វិប្បដិសារីមែនទែន​​​ ប៉ុន្តែ​​​ខ្ញុំ​​​គិត​​​ថា​​​វា​​​ពិត​​​មែន។​​​ ខ្ញុំ​​​គិត​​​ថា វាមាន​​​ភាព​​​ស្មុគ្រ​​​ស្មាញ​​​​​​ជាង​​​នោះ​​​ទៅ​​​ទៀត ហើយ​​​ខ្ញុំ​​​គិត​​​ថា លោក​​​អ្នក​​​​​​អាច​​​មាន​​​វិប្បដិសារី​​​​​​មែនទែន​​​ផង​​​ និង​​​មិន​​​មាន​​​វិប្បដិសារី​​​​​​ទាំង​​​ស្រុង​​​ផង”។​​​​​​​​​​​​​​​​​​

ការពិតដែល​​​ប្រឈម​​​មុខ​​​​​​បំផុត​​​នៅ​​​ក្នុង​​​សៀវ​​​ភៅ​​​ គឺ​​​សេចក្តី​​​សន្និដ្ឋានដ៏​​​អា​​​ក្រក់​​​របស់​​​​​លោក គ្រូវ៉ែលលីយ៉េ ដែល​​​ថា យើង​​​រាល់​​​គ្នា​​​មាន​​​សមត្ថភាព ដោយ​​​មាន​​​ឱកាសហុចឲ្យ ដើម្បី​​​ក្លាយ​​​ជា​​​មហា​​​ឃាតករ​​​​​​ដូច​​​ជា​​​ឌុច​​​ដែរ ដែល​​​ជា​​​គ្រូ​​​បង្រៀនពី​​​​​​មុន​​​​​​និង​​​ក្រោយ​​​ពី​​​ការ​​​ចូល​​​រួម​​​ជា​​​មួយ​​​ខ្មែរ​​​ក្រហម។​​​​​​​​​​​​

លោក គ្រូវ៉ែលលីយ៉េ​​​ បាន​​​និយាយ​​​ថា “ឌុច​​​ គឺ​​​ជា​​​ឧក្រិដ្ឋ​​​ជន​​​រយៈ​​​ពេល​​​៨​​​ឆ្នាំ​​​។ គាត់​​​មិន​​​មែន​​​ជា​​​ឧក្រិដ្ឋ​​​ជនទេ​​​កាល​​​ពី​​​មុន ​​​និងគាត់​​​មិន​​​មែន​​​ជា​​​ឧក្រិដ្ឋ​​​ជនទេ​​​ក្រោ​​​យពី​​​ពេល​​​នោះ​​​ដែរ ហើយ​​​គាត់​​​ក៏​​​នឹងមិន​​​​​​ក្លាយ​​​ជា​​​ឧក្រិដ្ឋ​​​ជនទៀត​​​ទេ។​​​ វេជ្ជ​​​បណ្ឌិត​​​ណា​​​ដែល​​​បាន​​​ពិនិត្យ​​​សុខ​​​ភាព​​​ឲ្យ​​​គាត់​​​ នឹង​​​មិន​​​ចាត់​​​ទុក​​​គាត់​​​ជាមនុស្ស​​​វិកល​​​ចរិត​​​ ឬ​​​​​​ជា​​​មនុស្ស​​​មាន​​​វិបល្លាស​​​ចិត្ត​​​ឯកោ ឬ​​​ក៏​​​មាន​​​ជំងឺ​​​វិកល​​​ចរិត​​​ផ្សេង​​​ទៀត​​​ទេ។ មហា​​​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​​​ធ្វើ​​​ការ​​​​​​ដោយ​​​មាន​​​ការ​​​ចូល​​​រួម​​​​​​ច្រើន​​​ ហើយ​​​វ​​​ា​​​មាន​​​ន័យ​​​ថាពួក​​​យើង​​​ភាគ​​​ច្រើន​​​​​​នឹង​​​ចូល​​​រួម​​​ ទោះជាសកម្ម​​​​​​​​​ច្រើន ឬ​​​តិច​​​ក៏​​​ដោយ ក៏​​​យើង​​​នឹង​​​ចូល​​​រួម​​​​​​ដែរ”។​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​

សាធារណជន​​​​​​រង់​​​ចាំ​​​ដើរ​​​កាត់​​​តាម​​​​​​កន្លែង​​​ឆែក​​​ឆេរ​​​ មុន​​​នឹងការ​​​ប្រកាស​​​​​​សាល​​​ក្រម​​​​​​​​​ទាក់​​​ទង​​​នឹង​​​បណ្តឹង​​​សាទុក្ខ​​​​​​​​​របស់ អៀង សារី ប្រ​​​ឆាំង​​​នឹង​​​​​​​​​បទ​​​បញ្ជា​​​​​​ឃុំ​​​ឃាំង​​​​​​បណ្តោះ​​​អាសន្ន​​​​​​នៅ​​​ឯ​​​តុលាការ​​​ខ្មែរ​​​ក្រហម​​​ កាល​​​ពី​​​ថ្ងៃ​​​ទី​​​១៧ ខែ​​​តុលា ឆ្នាំ​​​២០០៨។  រូបថត: John Vink
សាធារណជន​​​​​​រង់​​​ចាំ​​​ដើរ​​​កាត់​​​តាម​​​​​​កន្លែង​​​ឆែក​​​ឆេរ​​​ មុន​​​នឹងការ​​​ប្រកាស​​​​​​សាល​​​ក្រម​​​​​​​​​ទាក់​​​ទង​​​នឹង​​​បណ្តឹង​​​សាទុក្ខ​​​​​​​​​របស់ អៀង សារី ប្រ​​​ឆាំង​​​នឹង​​​​​​​​​បទ​​​បញ្ជា​​​​​​ឃុំ​​​ឃាំង​​​​​​បណ្តោះ​​​អាសន្ន​​​​​​នៅ​​​ឯ​​​តុលាការ​​​ខ្មែរ​​​ក្រហម​​​ កាល​​​ពី​​​ថ្ងៃ​​​ទី​​​១៧ ខែ​​​តុលា ឆ្នាំ​​​២០០៨។  រូបថត: John Vink

នោះ​​​គឺ​​​ជា​​​សេចក្តី​​​សន្និដ្ឋាន​​​សំខាន់​​​មួយ​​​​​​ដែល​​​ធ្វើ​​​ឲ្យ​​​យើង​​​និយាយ​​​ថា បាទ​​​មែន​​​ហើយ​​​  ឧក្រិដ្ឋ​​​ជន​​​នៅ​​​ក្នុង​​​​​​ឧក្រិដ្ឋ​​​កម្ម​​​នយោ​​​បាយ​​​បែបហ្នឹង​​​ គឺ​​​មិន​​​មែនសត្វ​​​ចម្លែក​​​ទេ ពួក​​​គេ​​​ពិត​​​ជា​​​មនុស្ស​​​លោក​​​….ប្រ​​​សិន​​​បើ​​​ពួក​​​គេ​​​ជា​​​សត្វ​​​ចម្លែក​​​ វា​​​​​​នឹង​​​ជា​​​ការ​​​ងាយ​​​ស្រួល​​​ ពី​​​ព្រោះ​​​​​​យើង​​​តែង​​​តែ​​​អាច​​​និយាយ​​​ថា’ពួក​​​គេ​​​មិន​​​មែន​​​ជា​​​ពួក​​​យើង​​​ទេ។ ​​​ពួក​​​យើង​​​គឺ​​​ខុស​​​គ្នា’ យើង​​​មិន​​​អាច​​​និយាយ​​​ដូច្នេះ​​​បាន​​​ទេ។​​​ យើង​​​មិន​​​អាច​​​ទេ។​​​ ហើយ​​​នោះ​​​​​​ជា​​​អ្វី​​​ដែល​​​គួរ​​​ឲ្យ​​​រន្ធត់”។

លោក គ្រូវ៉ែលលីយ៉េ​​​ បាន​​​និយាយ​​​ថា​​​ លោក​​​​​​បាន​​​ដឹង​​​ថា ការ​​​ទៅ​​​ចូល​​​រួម​​​សវនាការ​​​នឹង​​​ជា​​​រឿង​​​ចុង​​​ក្រោយ​​​​​​ដែល​​​លោក​​​ត្រូវ​​​យក​​​ព័ត៌មាន​​​។​​​ សៀវ​​​ភៅ​​​លើក​​​ដំបូង​​​របស់​​​លោក​​​គឺ​​​មាន​​​ចំ​​​ណង​​​ជើង​​​ថា​​​ “តុលាការ​​​នៃវិប្បដិសារី:​​​ នៅ​​​ខាង​​​ក្នុង​​​សាលាក្តី​​​ឧក្រិដ្ឋ​​​កម្ម​​​អន្តរជាតិ​​​សម្រាប់​​​ប្រទេស​​​រវ៉ាន់ដា” ដែល​​​លោក​​​បាន​​​យកព័ត៌មាន​​​​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ពាក់​​​កណ្តាល​​​ទសវត្សរ៍​​​ឆ្នាំ​​​១៩៩០។​​​ វា​​​ជា​​​តុលាការ​​​ទី​​​មួយ​​​​​​ក្នុង​​​បណ្តា​​​តុលាការ​​​ជា​​​ច្រើន​​​ដែល​​​លោក​​​កាន់​​​តែ​​​យល់​​​ដឹងយ៉ាង​​​ជក់​​​ចិត្ត។​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​

លោក គ្រូវ៉ែលលីយ៉េ​​​​​​ បាន​​​និយាយ​​​ទាក់​​​ទង​​​នឹង​​​ការ​​​សម្រេច​​​ចិត្ត​​​ចាប់​​​យក​​​ផ្លូវ​​​ថ្មី​​​​​​ថា “​​​ខ្លឹម​​​សារ​​​នៃ​​​អ្វី​​​ដែល​​​លោក​​​អ្នក​​​កំពុង​​​ដោះ​​​ស្រាយ​​​គឺ​​​​​​​​​មាន​​​ទម្ងន់​​​​​​ជា​​​ច្រើន​​​ឆ្នាំ​​​មក​​​ហើយ​​​ លោកអ្នក​​​មិន​​​បាន​​​ដឹង​​​រឿង​​​នោះ​​​ទេ ប៉ុន្តែ​​​ចំណុច​​​ខ្លះ លោក​​​អ្នក​​​ដឹង។​​​ វា​​​រឹត​​​​​​តែ​​​កើន​​​ឡើង ហើយ​​​ស្ទើរ​​​តែ​​​​​​​​​ក្លាយ​​​ជា​​​​​​បញ្ហា​​​សុខ​​​ភាព​​​ផ្លូវ​​​ចិត្តដែល​​​ត្រូវ​​​​​​ងាក​​​ចេញ។ ហើយ​​​បន្ទាប់​​​មក​​​ មាន​​​ហេតុ​​​ផល​​​ផ្សេង​​​ទៀត​​​។ លោក​​​អ្នក​​​ក៏​​​អាច​​​ដឹង​​​ថា​​​តើ​​​សាលា​​​ក្តី​​​ទាំង​​​នេះ​​​មាន​​​ដំណើរ​​​ការ​​​យ៉ាង​​​ម៉េច ឬ​​​វា​​​មិន​​​មាន​​​ដំណើរ​​​ការ​​​យ៉ាង​​​ម៉េច ហើយ​​​នៅ​​​ចំណុច​​​ខ្លះ លោក​​​អ្នក​​​ក៏​​​អាច​​​ស្រងាក​​​ចិត្ត​​​​​​ដោយ​​​ដំណើរ​​​ការ​​​យុត្តិធម៌ទាំង​​​នេះ​​​ជា​​​ច្រើន​​​ ហើយ​​​បន្ទាប់​​​មកក៏​​​​​​ដល់​​​ពេល​​​ចាក​​​ចេញ​​​តែ​​​ម្តង។​​​​​​​​​

នេះជា​​​ដំណើរ​​​រឿង​​​មួយ​​​ផ្សេង​​​ទៀត​​​​​​ដែល​​​មាន​​​ក្នុង​​​សៀវ​​​ភៅ​​​ គឺ​​​​​​ការ​​​កម្រិត​​​​​​នូវ​​​អ្វី​​​ដែល​​​តុលាការ​​​បែប​​​នេះ​​​​​​អាច​​​​​​សម្រច​​​បាន​​​​​​ជា​​​ទី​​​​​​បំផុត​​​។

ទោះ​​​បី​​​ជា​​​លោក គ្រូវ៉ែលលីយ៉េ​​​ បានចាត់​​​ទុក​​​សវនាការ​​​ឌុច​​​ថា​​​ “​​​ប្រហែល​​​ជា​​​សវនាការ​​​​​​ល្អ​​​បំផុត​​​​​​ដែល​​​ខ្ញុំ​​​មិន​​​ធ្លាប់​​​ជួប”​​​ក៏​​​ដោយ​​​ ក៏​​​​​​លោកនិយាយ​​​ត្រង់ៗ​​​​​​ក្នុង​​​ការ​​​វាយ​​​តម្លៃ​​​របស់​​​លោក​​​​​​ចំពោះ​​​​​​សាលាក្តី​​​ឧក្រិដ្ឋ​​​កម្ម​​​សង្គ្រាម ដោយ​​​ផ្តល់​​​នូវ​​​ទឡ្ហីករណ៍​​​ថា​​​ពួក​​​គេ​​​ជារឿយៗ​​​បាត់​​​បង់​​​ការ​​​ផ្តោត​​​អារម្មណ៍​​​​​​និង​​​សេចក្តី​​​ក្លាហាន។

អ្នក​​​និពន្ធ​​​រូប​​​នេះ​​​បាន​​​និយាយ​​​អំពី​​​អង្គ​​​ជំនុំ​​​ជម្រះ​​​វិសាមញ្ញ​​​ក្នុង​​​តុលាការ​​​កម្ពុជា​​​ថា “​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ប្រទេស​​​កម្ពុជា​​​ ន័យនៃ​​​ភាព​​​ប្រ​​​ញាប់​​​ប្រ​​​ញាល់​​​ គឺ​​​ដូច​​​ជា​​​កន្លែង​​​ដទៃ​​​ទៀត​​​ដែរ ត្រូវ​​​ធ្វើ​​​ឲ្យ​​​បាត់​​​បង់​​​ភាគ​​​ច្រើន​​​ដោយ​​​មន្ត្រី​​​តុលាការទាំង​​​ឡាយ​​​ ហើយ​​​ដូច្នេះ​​​ដំណើរ​​​ការ​​​នានា​​​បន្តិច​​​ម្តងៗ​​​​​​ក្លាយ​​​ជា​​​ដំណើរ​​​ការ​​​ការិយាធិប​​​តេយ្យ​​​ជា​​​ជាង​​​អ្វី​​​ ដែល​​​លោក​​​អ្នក​​​គិត​​​ថា​​​គោល​​​បំណង​​​ចម្បង​​​ គឺ​​​ត្រូវ​​​​​​ដោះ​​​ស្រាយ​​​ប្រវត្តិ​​​សាស្ត្រ​​​ការ​​​ប៉ះ​​​ទង្គិច​​​​​​ផ្លូវ​​​ចិត្ត​​​ធ្ងន់នោះ​​​ទេ “។​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​

រហូត​​​មក​​​ដល់​​​សព្វ​​​ថ្ងៃ​​​នេះ អវតក ដែល​​​ត្រូវ​​​បាន​​​បង្កើត​​​ឡើង​​​ក្នុង​​​ឆ្នាំ​​​២០០៦ បាន​​​ចំណាយប្រាក់​​​​​​ប្រ​​​ហែល​​​២០០​​​លាន​​​ដុល្លារ​​​អា​​​មេរិក​​​ ភាគ​​​ច្រើន​​​ផ្តល់​​​មូល​​​និធិ​​​ដោយ​​​ម្ចាស់​​​ជំនួយ​​​អន្តរ​​​ជាតិ។​​​ មាន​​​មនុស្ស​​​ត្រឹម​​​តែ​​​៣​​​នាក់​​​ប៉ុណ្ណោះ​​​ត្រូវ​​​បាន​​​កាត់​​​ឲ្យ​​​ជាប់​​​ទោស​​​ គឺ​​​ឌុច​​​ក្នុង​​​សំណុំ​​​រឿង​​​០០១ និង​​​បងធំទី​​​ពីរ នួន ជា និង​​​ប្រ​​​មុខ​​​រដ្ឋ​​​ ខៀវ សំផន ក្នុង​​​សំណុំ​​​រឿង​​​​​​០០២/០០១។​​​ រដ្ឋ​​​មន្ត្រី​​​ការ​​​បរទេស​​​ខ្មែរ​​​ក្រហម គឺ​​​អៀង សារី​​​ បាន​​​ស្លាប់​​​ក្នុង​​​ពេល​​​សវនាការ​​​របស់​​គាត់​​​ ចំណែក​​​ឯ​​​ប្រ​​​ពន្ធ​​​របស់​​​គាត់ គឺ​​​អៀង ធារិទ្ធ​​​ ត្រូវ​​​បាន​​​ប្រ​​​កាស​​​ថា​​​មាន​​​ជំងឺ​​​វង្វេង​​​វង្វាន់​​​មិន​​​អាច​​​ចូល​​​រួម​​​តតាំង​​​ក្នុង​​​សវនាការ​​​បាន។​​​​​​​​​

ផ្នែក​​​ទី​​​២នៃ​​​សំណុំ​​​រឿង​​​០០២​​​​​​ចេះ​​​តែ​​​អូស​​​បន្លាយ ពោល​​​គឺ​​​គេ​​​រំពឹង​​​ថា​​​នឹង​​​បញ្ចប់​​​នៅ​​​ឆ្នាំ​​​២០១៧ ដោយ​​​មាន​​​ចុង​​​ចោទ​​​ពីរ​​​នាក់​​​ដែល​​​មាន​​​វ័យ​​​ជាង​​​៨០​​​ឆ្នាំ ហើយ​​​បាន​​​ដក​​​ខ្លួន​​​ចេញ​​​​​​​​​ពី​​​ដំណើរ​​​ការនេះ។ អ្នក​​​ទាំង​​​ពីរ​​​កំពុង​​​ទទួល​​​ការ​​​ជាប់​​​ពន្ធ​​​នាគារ​​​អស់​​​មួយ​​​ជីវិត ហើយ​​​រក្សា​​​សិទ្ធិ​​​របស់​​​ខ្លួន​​​ក្នុង​​​ការ​​​នៅ​​​ស្ងៀម​​​មិន​​​និយាយ​​​ស្តី​​​​​​នៅ​​​ក្នុង​​​បន្ទប់​​​តុលាការ។

​​​​​​​​​លោក គ្រូវ៉ែលលីយ៉េ​​​ បាន​​​និយាយ​​​ថា “ជា​​​យថា​​​ហេតុ ប្រព័ន្ធ​​​ទាំង​​​មូល​​​រឹត​​​តែ​​​ជាប់​​​​​​គាំង​​​ក្នុង​​​ន័យ​​​នោះ ពី​​​ព្រោះវា​​​មាន​​​តិច​​​តួច​​​ ដើម្បី​​​ទទួល​​​បាន​​​ពី​​​សវនាការ​​​ទី​​​ពីរ​​​ ទោះ​​​បី​​​ជា​​​វា​​​​កំពុង​​​​​​ដោះ​​​ស្រាយឧក្រិដ្ឋកម្ម​​​សំខាន់​​​បំផុត​​​នៃ​​​របប​​​នោះ​​​ក៏ដោយ​​​ ដែល​​​ជា​​​ចំណុច​​​នៃ​​​ប្រតិមតិ​​​របស់​​​តុលាការ​​​កម្ពុជា​​​ ដែល​​​ថានឹង​​​បញ្ចប់​​​ការ​​​ដោះស្រាយ​​​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​​​សំខាន់​​​បំផុត​​​នៃ​​​របប​​​នោះ​​​ គឺត្រង់​​​ចំណុច​​​ដែល​​​មនុស្ស​​​ពីរបីនាក់​​​ចាប់​​​អារម្មណ៍​​​ ពីព្រោះ​​​វា​​​កំពុង​​​តែ​​​ប្រព្រឹត​​​្ត​​​ទៅ​​​អស់​​​រយៈពេល​​​យ៉ាង​​​យូរ​​​ ហើយ​​​ក្រុម​​​ការ​​​ពារ​​​ក្តី​​​ចុង​​​ចោទ​​​ទាំងពីរ​​​ប្រហែល​​​ជា​​​មិន​​​បាន​​​ត្រៀម​​​ខ្លួន​​​ជាស្រេច​​​សម្រាប់​​​បញ្ហា​​​អ្វីមួយ​​​ដែល​​​មាន​​​ន័យ​​​ស្មើ​​​នឹង​​​ការ​​​ស្វែង​​​រក​​​ការពិត​​​”។

អ្នក​​​យក​​​ព័ត៌មាន​​​​​​ថតរូប​​​ក្នុង​​​អំឡុង​​​ពេល​​​សវនាការ​​​ជា​​​សា​​​ធារណៈ​​​លើក​​​ទី​​​មួយ​​​​​​ទាក់​​​ទង​​​នឹង​​​រឿង​​​ក្តី​​​របស់ ឌុច នៅ​​​ឯ​​​​​​សាលាក្តី​​​ខ្មែរ​​​ក្រហម​​​ កាល​​​ពី​​​ថ្ងៃ​​​ទី​​​២០ ខែ​​​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​​​២០០៧។​​​ រូបថតJohn Vink
អ្នក​​​យក​​​ព័ត៌មាន​​​​​​ថតរូប​​​ក្នុង​​​អំឡុង​​​ពេល​​​សវនាការ​​​ជា​​​សា​​​ធារណៈ​​​លើក​​​ទី​​​មួយ​​​​​​ទាក់​​​ទង​​​នឹង​​​រឿង​​​ក្តី​​​របស់ ឌុច នៅ​​​ឯ​​​​​​សាលាក្តី​​​ខ្មែរ​​​ក្រហម​​​ កាល​​​ពី​​​ថ្ងៃ​​​ទី​​​២០ ខែ​​​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​​​២០០៧។​​​ រូបថតJohn Vink

ទន្ទឹម​​​នឹង​​​នេះ​​​ សំណុំ​​​រឿង​​​០០៣និង​​​សំណុំរឿង​​​០០៤​​​ ដែល​​​ជំទាស់​​​ដោយ​​​រដ្ឋាភិបាល​​​បាន​​​ជាប់​​​គាំង​​​ជាច្រើន​​​ឆ្នាំ​​​ រហូត​​​ដល់​​​មាន​​​ចៅក្រម​​​សហស៊ើប​​​អង្កេត​​​អន្តរជាតិ​​​ក្នុង​​​រឿង​​​ក្តី​​​ទាំងនេះ​​​គឺ​​​លោក ម៉ាក ហាម៉ុន បាន​​​ចោទ​​​ប្រកាន់​​​ជន​​​សង្ស័យ​​​ទាំង​​​បី​​​នាក់​​​កាល​​​ពី​​​ដើម​​​ឆ្នាំ​​​នេះ​​​។ ប៉ុន្តែ សំណួរ​​​នៅ​​​តែ​​​កើត​​​ឡើង​​​ ថាតើ​​​មេបញ្ជាការ​​​កង​​​ទ័ព​​​ជើង​​​ទឹក​​​ខ្មែរ​​​​​​​​​​​​ក្រហមគឺ​​​ មាស មុត មេស្រុក​​​ អុឹម ចែម និង​​​កម្មាភិបាល​​​ភូមិភាគ​​​កណ្តាល​​​គឺ​​​ តា អាន នឹង​​​ប្រឈម​​​មុខ​​​នឹង​​​តុលាការ​​​ ឬយ៉ាង​​​ណាទេ។

​​​​​​​​​​​​​​​​​លោក គ្រូវ៉ែលលីយ៉េ បាន​​​និយាយថា សហគមន៍​​​អន្តរជាតិ​​​ដឹង​​​ច្បាស់​​​ថា តុលាការ​​​កូន​​​កាត់​​​អង្គការសហប្រជាជាតិ​​​-កម្ពុជា នឹង​​​មាន​​​ដំណើរ​​​ការ​​​ទៅ​​​បាន​​​ត្រឹម​​​ណា​​​ លុះត្រាតែ​​​រដ្ឋាភិបាលចង់​​​ឲ្យ​​​តុលាការ​​​នោះ​​​ដំណើរ​​​ការ​​​បាន​​​ត្រឹម​​​នោះ​​​។

​​​​​​​​លោក គ្រូវ៉ែលលីយ៉េ​​​ បាន​​​បន្ត​​​ថា “គ្រោះថ្នាក់​​​ជាមួយ​​​នឹង​​​បញ្ហា​​​ទាំង​​​អស់​​​​​​នេះ​​​ដែល​​​ក៏ជា​​​រឿង​​​រ៉ាវ​​​ ដែល​​​បាន​​​កើត​​​ឡើង​​​នៅឯ​​​តុលាការ​​​ផ្សេង​​​ទៀត​​​ គឺ​​​ត្រង់​​​ថា វា​​​បញ្ចប់​​​ទៅ​​​ដោយ​​​​​​ការ​​​មើលឃើញ​​​​​​ថា​​​ មាន​​​ការ​​​ឃើញ​​​តែ​​​អា​​​ក្រក់​​​​​​ច្រើន​​​ពីសំណាក់​​​មនុស្ស​​​ភាគ​​​ច្រើន​​​ ដោយសារ​​​តែ​​​វា​​​ហាក់​​​ដូច​​​ជា​​​ការ​​​លាក់​​​ពុត​​​។ ការ​​​លាក់​​​ពុត​​​របស់​​​មនុស្ស​​​រាល់​​​គ្នា​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ដំណើរ​​​ការ​​​នេះ​​​ ទាំង​​​រដ្ឋាភិបាល​​​កម្ពុជា​​​ ទាំងអ្នក​​​ដើរ​​​តួ​​​អន្តរជាតិ​​​ គឺ​​​ជាផ្នែក​​​នៃ​​​អ្វីដែល​​​ធ្វើ​​​ឲ្យ​​​ប៉ះពាល់​​​យ៉ាង​​​ធំដុំ​​​ដល់​​​ភាព​​​គួរ​​​ឲ្យ​​​ជឿ​​​ទុក​​​ចិត្ត​​​របស់​​​តុលាការ​​​នេះ​​​ ក្នុង​​​បណ្តា​​​ប្រជា​​​ពលរដ្ឋ​​​ ឬ​​​ប្រព័ន្ធ​​​ផ្សព្វ​​​ផ្សាយ​​​ព័ត៌មាន​​​ ចំពោះ​​​បញ្ហា​​​នេះ​​​ និង​​​សម្រាប់​​​ហេតុផល​​​ល្អ​​​”។

ដូច្នេះ​​​ បន្ទាប់ពី​​​រយៈ​​​ពេល​​​ប៉ុន្មាន​​​ឆ្នាំ​​​ទាំង​​​នេះ​​​ តើ​​​តុលាការ​​​ដើរ​​​តួនាទី​​​អ្វី​​​ខ្លះ​​​? តើតុលាការ​​​សម្រេច​​​បាន​​​​​​យុត្តិធម៌​​​​​​មួយកម្រិត​​​ណា​​​ឬទេ​​​?​​​ តើ​​​ការនោះ​​​​​​មាន​​​លទ្ធភាព​​​រក​​​យុត្តិ​​​ធម៌​​​ថែមទៀតឬទេ​​​​​​ ​​​បន្ទាប់​​​ពី​​​ការស្លាប់​​​មនុស្ស​​​ប្រហែល​​​២លាននាក់​​​?

​​​​​​​​លោក គ្រូវ៉ែលលីយ៉េ​​​ បាន​​​ផ្តល់​​​ទឡ្ហីករណ៍ថា ទោះបី​​​ជា​​​ការ​​​កាត់​​​ទោស​​​មនុស្ស​​​មួយ​​​ចំនួន​​​តូច​​​ដែល​​​ទទួល​​​ខុស​​​ត្រូវ​​​ គឺជា​​​លក្ខណៈ​​​និមិត្ត​​​រូប​​​​​​ក៏ដោយ ក៏​​​សកម្មភាព​​​និមិត្ត​​​រូប​​​ទាំង​​​នោះ​​​គឺ​​​មាន​​​សារៈសំខាន់ ហើយ​​​តុលាការ​​​បាន​​​ដើរ​​​តួនាទី​​​ប្រយោល ​​​តែ​​​សំខាន់​​​ក្នុងការ​​​បើក​​​ឲ្យ​​​មាន​​​ការ​​​ពិភាក្សា​​​អំពី​​​អំឡុង​​​ពេល​​​កាន់​​​កាប់​​​របស់​​​ខ្មែរ​​​ក្រហម​​​។

​​​​​​​​លោក គ្រូវ៉ែលលីយ៉េ​​​ បាននិយាយថា “ថាតើ​​​តុលាការ​​​ប្រើ​​​រយៈពេល​​​វែង​​​បែប​​​ហ្នឹង​​​ ថាតើ​​​​​​តុលាការ​​​ចំណាយ​​​ច្រើន​​​អ៊ីចឹង គឺជា​​​សំណួរ​​​ខុស​​​គ្នា​​​ ដែល​​​ខ្ញុំគិត​​​ថា នៅ​​​មាន​​​សុពលភាព​​​នៅ​​​ឡើយ​​​ ហើយ​​​គួរតែ​​​សួរ។ ប៉ុន្តែ នៅ​​​ទីបញ្ចប់​​​ប្រហែល​​​បញ្ហា​​​ទាំង​​​អស់​​​នេះ​​​នឹង​​​ត្រូវ​​​គេ​​​បំភ្លេច​​​ចោល​​​ ហើយ​​​អ្វី​​​ដែល​​​នឹង​​​នៅ​​​តែមាន នឹង​​​ជាការ​​​កាត់​​​ឲ្យ​​​ជាប់​​​ទោស​​​ចំពោះ​​​ជន​​​ទាំង​​​បីនាក់​​​នេះ​​​ ការ​​​ផ្តន្ទាទោស​​​ជាផ្លូវ​​​ការ​​​នៃ​​​របប​​​ខ្មែរ​​​ក្រហម​​​ និង​​​ការ​​​បើក​​​ឲ្យ​​​មាន​​​ការ​​​ពិភាក្សា​​​​​​ថ្នាក់​​​ជាតិ​​​​​​អំពី​​​រយៈពេល​​​របប​​ ប៉ុល ពត”៕រើន​​​

​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​

 

 

 

 

​​​

 

© 2024, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស