30 C
Phnom Penh

អត្ថបទ​វិភាគ៖ ដំណោះស្រាយ​នយោបាយ​តឹងតែង

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

ខ្មែរ​ចេះ​រួបរួម ចេះ​សាមគ្គី​ក្នុង​គ្រា​មួយ​ដែល​ប្រទេស​ជាតិ​មាតុភូមិ​មាន​ទុក្ខ​ភ័យ​ដោយ​សត្រូវ​បរទេស​ឈ្លានពាន​កាន់កាប់។ បណ្ឌិត ហ្គាហ្វា ពាងម៉េត កាល​លោក​នៅ​មាន​ជីវិត លោក​បាន​សរសេរ​អត្ថបទ​រំឭក​អំពី​គំនិត​ដែល​លោក​និង​សហការី​ផ្គុំ​គ្នា​គិត​រក​ដំណោះស្រាយ​តាម​ទ្រឹស្ដី​ព្រះពុទ្ធ​ក្នុង​កាលៈទេសៈ​លំបាក។

យោង​លើ​ក្របខ័ណ្ឌ “ពណ៌នា-វិភាគ-ព្យាករណ៍” ខ្ញុំ​បាន​អនុវត្ត​រូបមន្ត​ដែល​ព្រះពុទ្ធ​បាន​ប្រៀន​ប្រដៅ​មនុស្ស​ជាតិ​រាប់​ពាន់​ឆ្នាំ​មក​ហើយ​ថា “គិត + កម្ម = ផល” នា​ឆ្នាំ​១៩៨១-១៩៨២ នៅ​ក្នុង​ការ​ស្វែងរក​ដំណោះស្រាយ​ដ៏​សែន​លំបាក​មួយ​ដែល​ប្រឈម​នឹង​រណសិរ្ស​ជាតិ​រំដោះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ (រជរបខ)។

នៅ​ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៧៨ កងទ័ព​វៀតណាម​កុម្មុយនីស្ត​បាន​ឈ្លានពាន​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​វាយប្រហារ​ទៅ​លើ​កងទ័ព​ខ្មែរក្រហម ប៉ុល ពត។ នៅ​ថ្ងៃទី​៧ ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៧៩ កងទ័ព​វៀតណាម​ឈ្លានពាន​បាន​ចូល​កាន់កាប់​រដ្ឋធានី​ភ្នំពេញ​ទាំងស្រុង។ នៅ​ឯ​ជាយដែន​ខ្មែរ-ថៃ លោក​ឧត្តមសេនីយ៍ ដៀន ដែល អតីត​មេបញ្ជាការ​កងទ័ព​ថ្មើរជើង​នៃ​រដ្ឋាភិបាល​សាធារណរដ្ឋ​ខ្មែរ បាន​ប្រមូលផ្ដុំ​កងកម្លាំង​តស៊ូ​ខ្មែរ​មិន​មែន​កុម្មុយនីស្ត​ចំនួន ១៣​ក្រុម​ដែល​មាន​វត្តមាន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដើម្បី​ប្រឆាំង​នឹង​វៀតណាម​កុម្មុយនីស្ត​កាន់កាប់​ទឹកដី​ខ្មែរ។

នៅ​ថ្ងៃទី​៥ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​១៩៧៩ “កងទ័ព​ជាតិ​រំដោះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ” ឬ កជរបខ ត្រូវ​បាន​ប្រកាស​ឡើង។ កងកម្លាំង​អ្នក​តស៊ូ​ខ្មែរ​បាន​ជ្រើសរើស​លោក ដៀន ដែល ជា​នាយសេនាធិការ កជរបខ។ ខ្ញុំ​បាន​ចេញពី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​តាមរយៈ​ទីក្រុង​ប៉ារីស ទៅ​ដល់​ទីក្រុង​បាងកក នៅ​ថ្ងៃទី​១៦ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​១៩៨០។ ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ក្រោយ​មក​ទៀត លោក​នាយសេនាធិការ ដៀន ដែល និង​លោក ហ៊ីង គុនថុន សមាជិក​គណៈកម្មការ​ប្រតិបត្តិ​ដែល​មាន​ភារកិច្ច​ដឹកនាំ​ចលនា​តស៊ូ បាន​នាំ​ខ្ញុំ​ទៅ​កាន់​សេនាធិការដ្ឋាន កជរបខ នៅ​បន្ទាយ​អំពិល​ស្ថិត​ក្នុង​ទឹកដី​ខ្មែរ។

គោលបំណង​ធំៗ ៣ របស់ កជរបខ មាន៖

  • ទី​១ ប្រឆាំង​នឹង​ការ​កាន់កាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដោយ​កងទ័ព​វៀតណាម​កុម្មុយនីស្ត។
  • ទី​២ ប្រឆាំង​នឹង​ការ​វិលត្រឡប់​មក​កាន់​អំណាច​វិញ​នៃ​ក្រុម​ខ្មែរក្រហម ប៉ុល ពត។
  • ទី​៣ កសាង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ឡើងវិញ។

បញ្ហា​ធំ​បំផុត​ក្នុង “រណសិរ្ស​ជាតិ​រដោះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ” រជរបខ ដែល​បាន​ប្រកាស​នៅ​ក្រោយ​កំណើត កជរបខ នៅ​ថ្ងៃទី​៩ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​១៩៧៩ ដោយ​មាន​លោក សឺន សាន ជា​ប្រធាន គឺ​ការ​ខ្វះ​អាវុធ និង​សម្ភារៈ​សឹក​ដើម្បី​ធ្វើ​សកម្មភាព​តស៊ូ។

នៅ​ខែ​មីនា ឆ្នាំ​១៩៨១ រណសិរ្ស​បង្រួបបង្រួម​ជាតិ​ដើម្បី​កម្ពុជា​ឯករាជ្យ អព្យាក្រឹត សន្តិភាព និង​សហប្រតិបត្តិការ ឬ​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច បង្កើត​ឡើង​ដោយ​សម្តេច នរោត្តម សីហនុ ក៏​មាន​បញ្ហា​ធំ​ខ្វះ​អាវុធ និង​សម្ភារៈ​ដូច រជរបខ/កជរបខ ដែរ។

ខណៈ​ប្រទេស​លោក​សេរី​នានា​មាន​ការ​អល់អែក​ក្នុង​ការ​ផ្តល់​អាវុធ និង​សម្ភារៈ​សឹក​ដល់​ចលនា​តស៊ូ​មិនមែន​កុម្មុយនីស្ត​ទាំង​ពីរ​នោះ (ពោល​គឺ រជរបខ និង ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច) ប្រទេស​ចិន​កុម្មុយនីស្ត​ដែល​ធ្លាប់​ជា​បង្អែក​របស់​ពួក​ខ្មែរក្រហម ប៉ុល ពត បាន​ប្រកាស​ថា​ចិន​ត្រៀម​ខ្លួន​ផ្តល់​យុទ្ធោបករណ៍​ដល់​ចលនា​តស៊ូ​ខ្មែរ​ទាំង​បី ប្រសិនបើ​ចលនា​តស៊ូ​មិនមែន​កុម្មុយនីស្ត រជរបខ និង ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ហើយ​និង​ភាគី​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ ឬ​ខ្មែរក្រហម រួបរួម​គ្នា​ជា​ធ្លុង​មួយ​នៅ​ក្នុង​ការ​តស៊ូ​ប្រឆាំង​នឹង​កងទ័ព​វៀតណាម ដែល​កំពុង​ត្រួតត្រា​ប្រទេស​កម្ពុជា។

ជំហរ​របស់​ចិន​បង្កើត​ជា​បញ្ហា​ដ៏​ធំ​មួយ ដោយ​ហេតុ​ថា វា​ផ្ទុយ​នឹង​គោលការណ៍​របស់ រជរបខ/កជរបខ ដែល​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​វិល​ត្រឡប់​របស់​ពួក​ខ្មែរក្រហម​មក​កាន់​អំណាច​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ។ តែ​បើ​គ្មាន​ជំនួយ​អាវុធ និង​សម្ភារៈ​សឹក រជរបខ/កជរបខ ក៏ដូចជា ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ដែរ គឺ​មិន​អាច​ធ្វើ​សកម្មភាព​តស៊ូ​នៅ​លើ​សមរភូមិ​ជា​ដុំកំភួន​បាន​ឡើយ។

មាន​រដ្ឋាភិបាល​មិនមែន​កុម្មុយនីស្ត​ខ្លះ​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ទោះបី​នយោបាយ​ពួកគេ​មិន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ផ្តល់​ជំនួយ​ដោយ​ផ្ទាល់​ដល់​ចលនា​តស៊ូ​ក្តី ពួកគេ​អាច​ផ្តល់​ជំនួយ​ដល់​រដ្ឋាភិបាល។ ដូច្នេះ ដើម្បី​ឲ្យ​ពួកគេ​អាច​ជួយ​ចលនា​ខ្មែរ​តស៊ូ​មិនមែន​កុម្មុយនីស្ត​បាន ចលនា​ខ្មែរ​មិនមែន​កុម្មុយនីស្ត​ត្រូវ​មាន​លទ្ធភាព​បន្ត​កាន់កាប់​កៅអី​របស់ “កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ” ដែល​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ទទួលស្គាល់។ ស្រប​នឹង​ពេល​នោះ​ដែរ ព្យុះ​នយោបាយ​ប្លែកៗ​បាន​បក់​បោក​តាមរយៈ​សកម្មភាព​បិទ​បើក​ព្រំប្រទល់​ខ្មែរ-ថៃ។ វា​ហាក់ដូចជា​សម្ពាធ​អាថ៌កំបាំង​មួយ​គ្រប​សង្កត់​ទៅ​លើ រជរបខ/កជរបខ ឲ្យ​សម្របសម្រួល​ជាមួយ​គោលជំហរ​របស់​ប្រទេស​ចិន។ ដូច្នេះ របាំ “រាំវង់​នយោបាយ” មួយ​បាន​បើក​វង់​រាំ​ដោយ​មាន​អ្នក​រាំ​គៀង​គ្នា​វិលវល់​ចុះ​ឡើង​នៅ​ជុំវិញ​វេទិកា ឬ​ទីធ្លា​រាំ។

នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨១ លោក សឺន សាន ប្រធាន រជរបខ បាន​ថ្លែង​ប្រាប់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ថា រណសិរ្ស​ជាតិ បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​មក​ដល់ “ផ្លូវ​បំបែក” មួយ ហើយ​ត្រូវ​ជ្រើសរើស​យក​ផ្លូវ​មួយ​ដើម្បី​បន្ត​ដំណើរ។ លោក​សុំ​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ផ្តល់​ទំនុកចិត្ត​ដល់​លោក ឲ្យ​ទុកចិត្ត​លោក​ដើម្បី​សម្រេច​ចិត្ត​ថា តើ​ត្រូវ​ជ្រើសរើស​ផ្លូវ​មួយ​ណា។ ខណៈ​ពលរដ្ឋ​យល់ព្រម​ផ្តល់​អំណាច​ជូន​លោក​ក្នុង​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​នានា សមាជិក​សំខាន់ៗ​នៃ​គណៈកម្មការ​ប្រតិបត្តិ​ដែល​ជា​អង្គភាព​មាន​សមត្ថកិច្ច​ដឹកនាំ​រណសិរ្ស​ជាតិ និង​មេបញ្ជាការ​យោធា​តូច​ធំ​មួយ​ចំនួន បាន​បង្ហាញ​នូវ​ការ​ព្រួយបារម្ភ​មួយ​ចំនួន។ ពួកគេ​ខ្លាច​ខ្មែរក្រហម​វិល​មក​កាន់​អំណាច​វិញ​តាមរយៈ​ជំនួយ​ប្រទេស​ចិន​ដល់​ចលនា​តស៊ូ​ត្រីភាគី។

នៅ​ក្នុង​គ្រា​នោះ ខ្ញុំ​បាន​សង្កេត​ឃើញ​ថា នាវា​បាន​ចេញពី​កំពង់ផែ​ទៅ​ហើយ។ នៅ​ថ្ងៃទី​៤ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​១៩៨១ នៅ​ប្រទេស​សិង្ហបុរី សម្តេច នរោត្តម សីហនុ ខាង​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច លោក សឺន សាន ខាង រជរបខ លោក ខៀវ សំផន តំណាង​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ បាន​ចុះហត្ថលេខា​លើ “សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​រួម” មួយ​សម្ដែង “បំណង​ប្រាថ្នា” desire បង្កើត “រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ” និង​រៀបចំ​គណៈកម្មការ​ចំពោះ​កិច្ច​មួយ​ដើម្បី​សិក្សា​គោលការណ៍ និង​ទម្រង់​ទ្រង់ទ្រាយ​នៃ​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ​នោះ។

លោក សឺន សាន បាន​ប្រកាស​នៅ​ក្នុង​សន្និសីទ​កាសែត​ថា លោក​បាន​ជ្រើសរើស​លោក នាង ជិន ហន អគ្គលេខាធិការ រជរបខ លោក ហ៊ីង គុនថុន សមាជិក​ស្ថាបនិក​នៃ​គណៈកម្មការ​ប្រតិបត្តិ និង​រូប​ខ្ញុំ​សមាជិក​ថ្មី​នៃ​គណៈកម្មការ​ប្រតិបត្តិ ជា​តំណាង​រណសិរ្ស​ជាតិ​នៅ​ក្នុង​គណៈកម្មការ​ចំពោះ​កិច្ច។

កិច្ចការ​ពួក​យើង​នៅ​ក្នុង​គណៈកម្មការ​ចំពោះ​កិច្ច ជា​កិច្ចការ​មាន​ដំណើរ​យឺត និង​ប្រកប​ទៅ​ដោយ​ភាព​លំបាក​នៅ​ក្នុង​មនសិការ​របស់​យើង​ម្នាក់ៗ​ដែល​មិនមែន​ជា​ជន​កុម្មុយនីស្ត។

នៅ​ថ្ងៃទី​២២ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​១៩៨២ នៅ​ទីក្រុង​កូឡាឡាំពួរ ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី មេដឹកនាំ​ទាំង ៣​រូប​បាន​ចុះហត្ថលេខា​លើ “ឯកសារ​ប្រកាស​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ” ដែល​មាន​សម្តេច នរោត្តម សីហនុ ជា​ប្រធាន​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ លោក សឺន សាន ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី និង​លោក ខៀវ សំផន ជា​អនុប្រធាន​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ការបរទេស។

ខ្ញុំ​សូម​បើក​វង់ក្រចក​ជម្រាប​ថា នៅ​សណ្ឋាគារ ហ៊ីលតុន មាន​ព្រឹត្តិការណ៍​សំខាន់​មួយ​កើតឡើង​ដែល​អាច​កំណត់​ជោគវាសនា​នៃ​ចលនា​តស៊ូ​ខ្មែរ​មិនមែន​កុម្មុយនីស្ត៖ នៅ​ក្នុង​កិច្ចសន្ទនា​មួយ​រវាង​លោក សឺន សាន និង​សម្តេច នរោត្តម សីហនុ នៅ​ឈុត​សណ្ឋាគារ​របស់​សម្តេច សម្តេច​មាន​បន្ទូល​ប្រាប់​លោក សឺន សាន ថា ព្រះអង្គ​សព្វព្រះទ័យ​ជា​អនេក​នឹង​ក្រដាស​សម្ភារៈ​ការិយាល័យ រជរបខ (stationery paper) ព្រមទាំង​អក្សរ​ដាក់​ឈ្មោះ​ទាំង​ភាសា​ខ្មែរ និង​បរទេស​ថា “រណសិរ្ស​ជាតិ​រំដោះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ” និង “កងទ័ព​ជាតិ​រំដោះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ” ហើយ​និង​ទង់ជាតិ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា។ ព្រះអង្គ​មាន​បន្ទូល​ថា ព្រះអង្គ​ឥត​ទត​ឃើញ​មាន​បញ្ហា​អ្វី​ទេ ប្រសិនបើ​កងទ័ព​ខ្មែរ​មិនមែន​កុម្មុយនីស្ត​ទាំង​ពីរ​ចូល​គ្នា​ជា​កងទ័ព​តែ​មួយ។

សម្តេច​លោក​មាន​បន្ទូល​ថា កងទ័ព​រួម​នេះ​អាច​ដាក់​នៅ​ក្រោម​ឈ្មោះ “កងទ័ព​ជាតិ​រំដោះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ”។ លោក​បាន​លើក​ទឹកចិត្ត​លោក សឺន សាន ឲ្យ​គ្រប់គ្រង​ដឹកនាំ​រណសិរ្ស និង​កងទ័ព​ទាំង​ពីរ​ទៅ។

ទាំងអស់​នេះ គឺ​ខ្ញុំ​បាន​ឮ​ផ្ទាល់​ត្រចៀក ព្រោះ​ខ្ញុំ​ក៏​មាន​វត្តមាន​នៅ​ជាមួយ​ជំនួយការ ៣​នាក់​របស់​សម្តេច​ដែល​កំពុង​ឈរ​ស្តាប់​កិច្ចសន្ទនា​នោះ។ គេ​បាន​សម្រួល​ឲ្យ​ខ្ញុំ​បាន​ស្តាប់​ឮ​ជាមួយ​គេ។ ក្នុង​កិច្ចសន្ទនា​នោះ លោក សឺន សាន មិន​បាន​ឆ្លើយតប​អ្វី​ឡើយ។

ខណៈ​ឥស្សរជន​សំខាន់ៗ​នៅ​ក្នុង​ជួរ រជរបខ/កជរបខ មើល​ឃើញ​ថា រណសិរ្ស​ជាតិ​រំដោះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ មិន​អាច​គេច​ផុត​ពី​ការ​ចូលរួម​ក្នុង​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​ជាមួយ​ខ្មែរក្រហម​បាន​ឡើយ​នោះ ហើយ​ទោះបី​មាន​ព្យុះ​នយោបាយ​បក់​បោក​គំរាមកំហែង​ដល់​វត្តមាន​រណសិរ្ស​ជាតិ ខ្ញុំ​និង​ឥស្សរជន កជរបខ និង​ក្របខ័ណ្ឌ​ផ្នែក​ស៊ីវិល និង​យោធា​មួយ​ចំនួន​បាន​ផ្គុំ​គំនិត​គ្នា​បង្កើត​ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ​មួយ​ដែល​មាន​ទិសដៅ​ពីរ៖

  • ទិសដៅ​ទី​មួយ គឺ​គាំទ្រ​រណសិរ្ស​ឲ្យ​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ ទុក រជរបខ/កជរបខ ជា​ដៃគូ​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ។
  • ទិសដៅ​ទី​ពីរ គឺ​ជាជាង​ដាក់​ខ្លួន​ទាំងស្រុង​ទៅ​ក្នុង​កន្ត្រក​ចិន​កុម្មុយនីស្ត យើង​ធ្វើ​សកម្មភាព​ទាក់ទង​រដ្ឋាភិបាល​ប្រទេស​អាស៊ាន​ដែល​មាន​មនោសញ្ចេតនា​មក​លើ​អ្នក​តស៊ូ​មិនមែន​កុម្មុយនីស្ត ដើម្បី​ស្វែងរក​ជំនួយ​នានា។

យើង​បាន​តម្រង់ កជរបខ ឲ្យ​ពង្រឹង​ការ​សម្របសម្រួល និង​សហប្រតិបត្តិការ​ជាមួយ​កងទ័ព​ជាតិ​និយម សីហនុ កទជនស ANS (Armée Nationale Sihanoukienne) ដែល​ជា​កម្លាំង​យោធា​របស់​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ហើយ​និង​ជំរុញ​គំនិត​មួយ​ហៅ​ថា ចលនា​តស៊ូ​ខ្មែរ​មិនមែន​កុម្មុយនីស្ត (Non-Communist Resistance (NCR))។ នៅ​ក្នុង​គំនិត​នេះ ចលនា​អ្នក​តស៊ូ​ទាំង​ពីរ​សម្របសម្រួល និង​សហការ​ទាំង​នៅ​លើ​ឆាក​នយោបាយ និង​ទាំង​នៅ​លើ​សមរភូមិ។

គំនិត​នេះ​ទទួល​បាន​ការ​គាំទ្រ​ពី​សំណាក់​រដ្ឋាភិបាល​ជា​មិត្ត​ជាច្រើន។ គួរ​កត់សំគាល់​ដែរ​ថា មាន​ឥស្សរជន​ជាន់ខ្ពស់​អាស៊ាន បាន​មក​ធ្វើ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​លើ​ទឹកដី​រំដោះ រជរបខ/កជរបខ។ ចលនា​ទាំង​ពីរ​ក៏​បាន​ទទួល​គ្រឿង​អាវុធ និង​សម្ភារៈ​សឹក​មួយ​ចំនួន​ពី​រដ្ឋាភិបាល​ជា​មិត្ត​ដែរ។

នៅ​ក្នុង​អង្គប្រជុំ​គណៈកម្មការ​ប្រតិបត្តិ​នៅ​បន្ទាយ​អំពិល​នា​ថ្ងៃទី​១៩ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​១៩៨៣ នៅ​ពេល​លោក​ប្រធាន សឺន សាន ជាប់​ភារកិច្ច​នៅ​ឯ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ សមាជិក​នៃ​គណៈកម្មការ​បាន​ធ្វើ​កិច្ច​ពិភាក្សា​មួយ ហើយ​យល់​ឃើញ​ថា សកម្មភាព​បិទ​បើក​ព្រំប្រទល់​ចេញ​ចូល​អំពិល ណងចាន់ ឫទ្ធីសែន គឺជា​សម្ពាធ​មួយ​ពី​សំណាក់​ប្រទេស​ពាក់ព័ន្ធ ដើម្បី​ជំរុញ រជរបខ/កជរបខ និង​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច/ កទជនស សហការ​គ្នា​ឲ្យ​បាន​ឆាប់​រហ័ស។ គណៈកម្មការ​បាន​សម្រេច​ចិត្ត​ថា កជរបខ ផ្ដួចផ្ដើម​សកម្មភាព​សម្របសម្រួល និង​ធ្វើ​សហប្រតិបត្តិការ​ជាមួយ កទជនស។

នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨៤ កជរបខ និង កទជនស បង្កើត​គណៈកម្មការ​យោធា​អចិន្ត្រៃយ៍​មួយ​ដើម្បី​សម្របសម្រួល​កិច្ចការ និង​សកម្មភាព​យោធា​រវាង​កងកម្លាំង​តស៊ូ​ដែល​មិនមែន​កុម្មុយនីស្ត​ទាំង​ពីរ។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨៥ លោក​ឧត្តមសេនីយ៍ ទាប បែន នៃ កទជនស បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​យន្តហោះ​ទៅ​ទីក្រុង​ប៉េកាំង នាំ​យក​ឯកសារ​ស្តីអំពី​ការ​បង្កើត​បញ្ជាការ​រួម កជរ បខ-កទជនស ទៅ​ថ្វាយ​សម្តេច សីហនុ ដើម្បី​សុំ​ការ​យល់ព្រម​ពី​ព្រះអង្គ។ សម្តេច​លោក​សព្វព្រះទ័យ​ឡាយ​ព្រះហស្តលេខា​យល់ព្រម។

នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨៦ បញ្ជាការ​យោធា​រួម​ក៏​ចាប់​កំណើត​ឡើង ដោយ​មាន​លោក​ឧត្តមសេនីយ៍ សក់ ស៊ុតសាខន នៃ កជរបខ ជា​អគ្គមេបញ្ជាការ លោក​ឧត្តមសេនីយ៍ ទាប បែន នៃ កទជនស ជា​អគ្គមេបញ្ជាការ​រង លោក​វរសេនីយ៍ឯក ទន់ ចាយ នៃ កទជនស ជា​នាយសេនាធិការ និង​រូប​ខ្ញុំ​ខាង កជរបខ ជា​នាយសេនាធិការរង។

បញ្ជាការ​យោធា​រួម កជរបខ-កទជនស បាន​ទទួល​ការ​គាំទ្រ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​ជា​មិត្ត​នៅ​ក្នុង​សមាគម​អាស៊ាន ក៏ដូចជា​ប្រទេស​លោក​សេរី​ដទៃ​ទៀត​ដែរ។ ពួកគេ​បាន​ធ្វើ​សហការ​យ៉ាង​ជិតស្និទ្ធ​ជាមួយ​យើង។

ការ​រួម​សាមគ្គីភាព​នេះ បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​កម្លាំង​មិន​អាច​បំបែក​បាន ជា​សម្ពាធ​ដ៏​ធំ​មួយ​ដែល​ជំរុញ​ឲ្យ​កងទ័ព​វៀតណាម ដក​ចេញ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ដំណោះស្រាយ​ការទូត​ដើម្បី​បញ្ចប់​ជម្លោះ និង​ស្វែងរក​សន្តិភាព​ឲ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ក៏​ចាប់ផ្តើម​ឡើង។ នៅ​ខែ​តុលា ឆ្នាំ​១៩៩១ កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស ក៏​ត្រូវ​បាន​ចុះហត្ថលេខា​ដោយ​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​ដែល​មាន​ប្រទេស​ចំនួន ១៩ ជា​សាក្សី៕

អំពី​អ្នកនិពន្ធ៖

បណ្ឌិត ហ្គាហ្វា ពាងម៉េត អតីត​យុទ្ធជន “កងទ័ព​ជាតិ​រំដោះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ” ពី​ឆ្នាំ​១៩៨០ ដល់​ឆ្នាំ​១៩៨៩ បាន​បង្រៀន​វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ​ចំនួន ១៣​ឆ្នាំ​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​អាមេរិកាំង នៅ​កោះ Guam ពី​ឆ្នាំ​១៩៩១ ដល់​ឆ្នាំ​២០០៤ ដែល​ជា​ឆ្នាំ​លោក​បាន​ចូល​និវត្តន៍។

លោក​និង​គ្រួសារ​រស់នៅ​ក្នុង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ហើយ​លោក​បាន​ទទួល​មរណភាព​នា​ចុង​ឆ្នាំ​២០២២។ លោក​អ្នក​អាន និង​ស្តាប់​អាច​ចូល​មើល​គេហទំព័រ “គំនិត​ខ្មែរ” របស់​លោក​តាម​អាសយដ្ឋាន www.kumnitkhmer.com

© 2024, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស