TAG

បទវិភាគ

បទវិភាគ៖ តើអ្វីទៅដែលហៅថាជនអត្តាធិបតី?

ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី - October 1, 2022

ជនអត្តាធិបតី (autocrats) គ្រប់ទិសទីមិនគោរពរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់អន្តរជាតិទេ ហើយភាគច្រើនជាជនមុខក្រាស់ មិនចេះខ្មាសអៀនដែរ ទោះជាមតិជាតិ និងអន្តរជាតិរិះគន់ ដៀលត្មះយ៉ាងណាក៏ដោយ។ ជាមួយគ្នានេះ គេងាកទៅគំរាម បំភ័យ បង្ក្រាបពលរដ្ឋរបស់ខ្លួន បំផ្លាញធនធានជាតិ កើបគរភោគទ្រព្យដើម្បីពង្រឹងពង្រីកកម្លាំងជន្ទល់គាំទ្រអំណាចរបស់ខ្លួន។ សប្តាហ៍នេះ បណ្ឌិត ហ្គាហ្វារ ពាងម៉េត អតីតសាស្ត្រាចារ្យខាងវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយនៅសាកលវិទ្យាល័យ ហ្គាម (Guam) សហរដ្ឋអាមេរិក ពន្យល់អំពីជនអត្តាធិបតីដែលមានអ្នកខ្លះមិនចង់ឲ្យយើងគិត ឲ្យយើងនិយាយរិះគន់កែលំអ ហើយលោក...

បទវិភាគ

បទវិភាគ៖ តើពលរដ្ឋត្រូវចូលរួមតស៊ូបែបណា ដើម្បីទទួលបាននីតិរដ្ឋពិតប្រាកដ?

ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី - September 28, 2022

បណ្ឌិត ហ្គាហ្វា ពាងម៉េត ជាអតីតវីរជនមួយរូបបានលះបង់គ្រួសារទៅចូលរួមចំណែកតស៊ូរំដោះជាតិមាតុភូមិនាទសវត្ស១៩៨០ ក្នុងចលនាតស៊ូមិនមែនកុម្មុយនីស្ត ក្នុងពេលក្រោយកងទ័ពកុម្មុយនីស្តយៀកណាម វាយលុកលុយទន្ទ្រានឈ្លានពាន ត្រួតត្រាកាន់កាប់ប្រទេសជាតិនាដើមឆ្នាំ១៩៧៩។ មុនចាកចេញទៅបង្រៀននិស្សិតនៅសាកលវិទ្យាល័យអាមេរិកាំង ឯកោះហ្គាម (Guam) ខាងផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ លោកក៏ធ្លាប់បានរួមចំណែកផ្តល់គំនិតដល់មេដឹកនាំចលនាតស៊ូដែលត្រៀមចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពក្រុងប៉ារីស ឆ្នាំ១៩៩១ ផងដែរ។ ស្ថិតក្នុងវ័យចូលនិវត្តន៍ លោកបានសរសេរអត្ថបទជាច្រើនចុះផ្សាយលើគេហទំព័ររបស់លោកផ្ទាល់ ដោយចែករំលែកគំនិត បទពិសោធន៍ ចំណេះដឹងរបស់លោកជាវិភាគទានដល់ការគិតគូរដឹកនាំកែប្រែសង្គមជាតិ ដើម្បីនាំមកនូវអធិបតេយ្យជាតិ ឯករាជភាព បូរណភាពមាតុភូមិ វឌ្ឍនភាព និងសុភមង្គលពិតប្រាកដដល់ខ្មែរគ្រប់រូបស្មើៗគ្នា។ លោកបានផ្តើមសរសេរអត្ថបទអប់រំឡើងវិញនៅខែសីហា កន្លងទៅនេះ...

បទវិភាគ

បទវិភាគ៖ ចិនបរាជ័យប្រាំលើកមកហើយដែលពុំមានលទ្ធភាពវាយកាន់កាប់កោះតៃវ៉ាន់

ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី - August 27, 2022

ចិន និងតៃវ៉ាន់ គឺជាសាច់ឈាមតែមួយនឹងគ្នា។ ដែនដីពីរនេះនៅចន្លោះពីគ្នាដោយច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ ដែលមានចម្ងាយពីគ្នាប្រមាណ ១៦០គីឡូម៉ែត្រ។ នៅអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលពីឆ្នាំ១៩៤៦ ដល់ឆ្នាំ១៩៤៩ បងប្អូនទាំងពីរនេះបានបាញ់សម្លាប់គ្នាដើម្បីផ្លាស់ប្ដូររបបនៃការដឹកនាំ។ កាលពីដើមឡើយ ក្រុងប៉េកាំង គ្រប់គ្រងដោយរបបសាធារណរដ្ឋចិន ដែលប្រកាន់គោលការណ៍ដឹកនាំនៃប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យ។ ប្រធានាធិបតីសាធារណរដ្ឋចិន ក្នុងទសវត្សនោះ គឺលោក ចាង កៃ ចៀក (Chiang Kai-shek)។ ទីក្រុងប៉េកាំង គឺជារដ្ឋធានីរបស់សាធារណរដ្ឋមួយនេះ។ សង្គ្រាមស៊ីវិលរយៈពេល ៤ឆ្នាំ ជ័យជម្នះបានទៅលើទ័ពព្រៃនៃចលនារំដោះជាតិនៃពួកកុម្មុយនីស្តដឹកនាំដោយជនបដិវត្តន៍ដ៏ផ្ដាច់ការ...

បទវិភាគ

បទវិភាគ៖ ប្រទេសបីឈានទៅរកការបោះឆ្នោត និងភ្លើងសង្គ្រាមកើតទន្ទឹមគ្នារហូតចុងឆ្នាំ២០២៣

ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី - August 23, 2022

នៅឆ្នាំ២០២៣ ប្រទេសចំនួនបីនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍នឹងធ្វើការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសមេដឹកនាំ និងតំណាងរាស្ត្រ គឺមានរាជាណាចក្រកម្ពុជា រាជាណាចក្រថៃ និងប្រទេសភូមា។ ក្នុងចំណោមប្រទេសទាំងបីនេះ គឺមានតែប្រទេសថៃ ទេ ដែលមានកម្លាំងនយោបាយប្រឆាំងនៅក្នុងរដ្ឋសភា។ រដ្ឋាភិបាលរបស់រាជាណាចក្រនេះមិនអាចជិះសេះលែងដៃបានឡើយ។ សមាជិកសភារបស់ប្រទេសនេះ តំណាងឱ្យសំឡេងរបស់ប្រជាជនដែលត្រូវការសិទ្ធិសេរីភាព ហើយជាកម្លាំងដ៏មានឥទ្ធិពលជួយការពារយុត្តិធម៌របស់ប្រជាជននៅក្នុងរដ្ឋសភា។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ជាកម្លាំងនយោបាយជួយការពារអត្ថប្រយោជន៍ជាតិទៀតផង។ ប្រជាជន និងក្រុមអ្នកនយោបាយបក្សប្រឆាំងខណៈនេះកំពុងគាបសង្កត់តាមផ្លូវច្បាប់ឱ្យធ្វើសេចក្ដីសម្រេចដ៏គន្លឹះមួយអំពីអនាគត ថាតើលោក ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា ដែលបានតោងអំណាចដោយសំឡេងរបស់ព្រឹទ្ធសភាលើកបន្តុបបានឡើងកាន់តំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីចេញពីការបោះឆ្នោតកាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៩ អាចចុះចេញពីតំណែងនេះឬទេ នៅពេលបុរសនេះបានកាន់អំណាចឈានចូលដល់រយៈពេល ៨ឆ្នាំ...

បទវិភាគ

បទវិភាគ៖ ចិនថាតៃវ៉ាន់ជាដែនដីរបស់ខ្លួន-ហេតុអ្វីចិនមិនប្ដឹងឧទ្ធរណ៍ទៅ UN បង្ខំតៃវ៉ាន់មកនៅក្រោមអំណាចរបស់ខ្លួន?

ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី - August 9, 2022

រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិន លោក Wang Yi ក៏ដូចជាប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជិនពីង និងបក្សកុម្មុយនីស្តចិនទាំងមូល តែងតែថ្លែងនៅគ្រប់វេទិកាអន្តរជាតិថា ដែនកោះតៃវ៉ាន់ គឺជាខេត្តមួយរបស់ចិន។ មេដឹកនាំចិនអះអាងនេះបើយោងតាមសេចក្ដីសម្រេចនៃដំណោះស្រាយលេខ២៧៥៨ របស់មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលបានអនុម័តកាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧១។ នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នោះហើយដែលចិនក្រុងប៉េកាំងសព្វថ្ងៃនេះដណ្ដើមបានអាសនៈពីសាធារណរដ្ឋចិន គឺកោះតៃវ៉ាន់។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតរបស់មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ គឺមានសំឡេងគាំទ្រដកហូតអាសនៈរបស់រដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋចិនពីតៃវ៉ាន់ ដោយសំឡេង ៧៦គាំទ្រ ៣៥សំឡេងជំទាស់ និង ១៧សំឡេងអនុប្បវាទ។ ដោយផ្អែកតាមមាត្រា១៨...

បទវិភាគ

បទវិភាគ៖ តើអ្វីទៅជាសន្តិភាព និងឥទ្ធិពលបរទេស?

ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី - July 24, 2022

ក្នុងរជ្ជកាលនៃរាជាណាចក្រទី១ ប្រទេសកម្ពុជា ខ្មែរនាំគ្នាប្រសិទ្ធិនាមតាមមេដឹកនាំសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយមថា កោះសន្តិភាព។ ពីចន្លោះទសវត្ស១៩៥០ ដល់១៩៦០ គណៈប្រតិភូនៃរាជរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំដោយលោក ទេព ផន អមដំណើរដោយលោក សម សារី បានទៅចរចានៅក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីស ជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីយៀកណាមខាងជើង ផាំ វ៉ាន់ដុង ឲ្យទ័ពព្រៃយៀកមិញចេញពីទឹកដីខ្មែរឲ្យអស់។ ក្រោយមក សម្តេចព្រះប្រមុខរដ្ឋ នរោត្តម សីហនុ អនុគ្រោះឲ្យទ័ពព្រៃយៀកណាមខាងជើង និងយៀកកុងតាំងមូលដ្ឋានទ័ពក្នុងទឹកដីខ្មែរដែលរាជរដ្ឋាភិបាលប្រកាសក្ដែងៗថា ប្រកាន់អព្យាក្រឹតភាពមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ។...

បទវិភាគ

បទវិភាគ៖ តើការប្រកាសជោគជ័យនៅបរទេសរបស់បក្សប្រជាជនជាជោគជ័យអ្វីឲ្យប្រាកដ?

ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី - July 15, 2022

បណ្ដាញសាខាបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ចំណាយថវិកា និងពេលវេលាយ៉ាងតិច ៨ឆ្នាំ ដើម្បីចង់ដឹងថា តើខ្មែរឯបរទេសប៉ុន្មាននាក់គាំទ្រអតីតបក្សកុម្មុយនីស្តបង្កើតដោយបក្សកុម្មុយនីស្តឥណ្ឌូចិន ឬបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម។ តទៅនេះ លោក ហាស់ សាន សូមរំឭកអំពីអ្វីដែលសារព័ត៌មាន The Cambodia Daily ផ្សាយកាលពីឆ្នាំ២០២១ ដែលនិយាយអំពីសិទ្ធិពលរដ្ឋខ្មែរឯបរទេសប្រគល់ឲ្យដោយបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ រយៈពេលប្រមាណ ៨ឆ្នាំពីឆ្នាំ២០១៤ ដល់ឆ្នាំ២០២២ បក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានដាក់ទិស ឬប្រគល់ភារកិច្ច និងការទទួលខុសត្រូវឲ្យសមាជិកបក្ស ជាកូន-ចៅមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់បក្សបង្កើតបណ្ដាញ សាខាបក្សឯនាយសមុទ្រ...

បទវិភាគ

បទវិភាគ៖ ការលើកឡើងខុសៗគ្នាអំពីសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែនរវាងក្រុមយុត្តិធម៌និយមនិងសន្តិភាពនិយម

ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី - July 8, 2022

ខណៈនេះ សង្គ្រាមដែលរុស្ស៊ីលើកទ័ពឈ្លានពានអ៊ុយក្រែនមានរយៈពេលជាង ១៣០ថ្ងៃហើយ។ សង្គ្រាមដ៏អាក្រក់ និងឃោរឃៅមួយនេះបណ្ដាលឱ្យបាត់បង់អាយុជីវិតប្រជាជនអ៊ុយក្រែន ចំនួន ៤៨៨៩នាក់ និងរបួសចំនួន ៦២៦៣នាក់។ សង្គ្រាមនេះ បានបណ្ដាលឱ្យមានជនភៀសខ្លួនកើនឡើងជិត ១០លាននាក់ និងប្រជាជនបាត់បង់ទីជម្រកព្រោះតែរងការកម្ទេចដោយគ្រាប់កាំភ្លើងមានជាង ១០លាននាក់។ នេះបើតាមរបាយការណ៍របស់ស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកជនភៀសខ្លួន។ សង្គ្រាមនេះ គេហៅថាជាសង្គ្រាមដ៏អាក្រក់ និងឃោរឃៅ គឺដោយសារតែលំនៅឋានរបស់ប្រជាជន សាលារៀនរបស់សិស្ស និងទីផ្សារ មន្ទីរពេទ្យ ក៏ត្រូវបានរងការបំផ្លាញដោយគ្រាប់មីស៊ីលរបស់រុស្ស៊ីដែរ។ តាមសេចក្ដីរាយការណ៍របស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយប្រទេសអ៊ុយក្រែន អគាររបស់ប្រជាជនមួយចំនួនដែលត្រូវគ្រាប់កាំភ្លើងរបស់រុស្ស៊ី បានដួលរាបដល់ដី។ អ្វីដែលគួរឱ្យរន្ធត់...

បទវិភាគ

បទវិភាគ៖ តើលោក ហ៊ុន ម៉ានី និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មានការប្រជែងតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីដែរឬទេ?

ខេមបូឌា ដេលី - July 8, 2022

អំណាចគឺជាគ្រឿងញៀនរបស់អ្នកនយោបាយ ព្រោះមានអំណាច ធ្វើឲ្យបុគ្គលមានសិទ្ធិសម្រេចចិត្តគ្រប់បែបយ៉ាង។ អ្នកកាន់អំណាចមិនចង់ឲ្យអំណាចរបូតពីដៃ ឯអ្នកមិនទាន់កាន់អំណាច តែងតែចង់ដណ្តើមអំណាច។ បញ្ហានេះបានកើតមានស្ទើរគ្រប់សង្គមក្នុងពិភពលោក ជាពិសេសចំពោះប្រទេសដែលមានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងជាតិមិនតាមគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ។ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ក៏ដូចជាប្រទេសដទៃទៀតដែរ ដែលគេតែងឃើញអ្នកនយោបាយខ្លះ ឬរាជាខ្លះបានកាប់សម្លាប់បងប្អូន ឬឪពុកបង្កើតរបស់ខ្លួនដើម្បីតែអំណាច។ ដូច្នេះ តើកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នអាចមានបញ្ហាទំនាស់នយោបាយរវាងបងប្អូនបង្កើតក្នុងត្រកូល ហ៊ុន ដែរឬទេ? លោក តាំង សារ៉ាដា សូមជូនបទវិភាគអំពីរឿងនេះ។ ក្នុងចំណោមកូនៗរបស់លោក ហ៊ុន សែន គេធ្លាប់ឮតែពីលោក ហ៊ុន ម៉ានី...

បទវិភាគ

បទវិភាគ៖ តើបេឡារុសអាចទាញសង្គ្រាមរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែនកាន់តែរីករាលដាលដល់ភាគខាងជើងនិងខាងលិចឬទេ?

ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី - July 6, 2022

សង្គ្រាមរុស្ស៊ី ឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន បានឈានចូលដល់ ១៣១ថ្ងៃហើយបើគិតត្រឹមថ្ងៃទី៤ ខែកក្កដា នេះ។ ដំបូងឡើយ របបលោក ពូទីន បានអួតថា យ៉ាងយូរ ៧២ម៉ោងប៉ុណ្ណោះនឹងអាចផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក វូឡូឌីមៀរ ហ្សេឡេនស្គី បានហើយ។ ជាមួយនឹងការលើកទ័ពដល់ជាង ២០ម៉ឺននាក់អន្តរាគមន៍ដោយទ័ពអាកាស និងទ័ពមីស៊ីល ឃើញថារថក្រោះរថពាសដែករាប់រយគ្រឿងបើកយ៉ាងសង្ហាចូលទៅវាយលុកបាញ់ផ្លោងទៅលើទឹកដីអ៊ុយក្រែន។ នៅខណៈគ្រាប់មីស៊ីលធ្លាក់យ៉ាងច្រើននៅលើតំបន់រដ្ឋធានីគៀវ ដោយបាញ់កម្ទេចទីតាំងសំខាន់ៗរបស់រដ្ឋាភិបាលអ៊ុយក្រែន តាមរយៈការបាញ់ប្រហារដោយកងយន្តហោះចម្បាំងទៀតផង គឺកងទ័ពថ្មើរជើង ឬទ័ពរថក្រោះរបស់រុស្ស៊ី បានបើកលើដងផ្លូវរាប់រយគ្រឿងសំដៅវាយកាន់កាប់រដ្ឋធានីមួយនេះដើម្បីផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាលលោក ហ្សេឡេនស្គី។ តែមិនដូចការរំពឹងនោះទេ...

1...345...10 Page 4 of 10

បទវិភាគ

Latest news

អាជ្ញាធរកម្ពុជារកឃើញសាច់បង្កកនាំចូលពីថៃជាង ២២០ តោន ខណៈរដ្ឋាភិបាលបង្កើនការបង្ក្រាបការរត់ពន្ធទំនិញ

កម្ពុជាបណ្ដេញជនជាតិចិន ១៥៦ នាក់ពាក់ព័ន្ធឆបោកអនឡាញ ខណៈ Amnesty ចោទសួរប្រសិទ្ធភាពយុទ្ធនាការបង្ក្រាប

នាយករដ្ឋមន្រ្តីខ្មែរនិងនាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ គ្រាន់តែជួបចាប់ដៃក្នុងកិច្ចប្រជុំអាស៊ាននៅក្រុងហាណូយ

អ្នកវិភាគនិយាយថា ការទទួលស្គាល់កំហុសនៃមេដឹកនាំ ជាការទទួលខុសត្រូវ

ក្រុមភ្នាក់ងារ ធនាគារពិភពលោក រាយការណ៍ថា ចំណូលធ្លាក់ចុះ GDP ទាបដោយប្រការមួយចំនួន