30 C
Phnom Penh

បទវិភាគ៖ តើ​អ្វី​ទៅ​ជា​សន្តិភាព និង​ឥទ្ធិពល​បរទេស?

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

ក្នុង​រជ្ជកាល​នៃ​រាជាណាចក្រ​ទី​១ ប្រទេស​កម្ពុជា ខ្មែរ​នាំគ្នា​ប្រសិទ្ធិនាម​តាម​មេដឹកនាំ​សម័យ​សង្គម​រាស្ត្រ​និយម​ថា កោះ​សន្តិភាព។ ពី​ចន្លោះ​ទសវត្ស​១៩៥០ ដល់​១៩៦០ គណៈប្រតិភូ​នៃ​រាជរដ្ឋាភិបាល​ដឹកនាំ​ដោយ​លោក ទេព ផន អម​ដំណើរ​ដោយ​លោក សម សារី បាន​ទៅ​ចរចា​នៅ​ក្រុង​ហ្សឺណែវ ប្រទេស​ស្វីស ជាមួយ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​យៀកណាម​ខាងជើង ផាំ វ៉ាន់ដុង ឲ្យ​ទ័ព​ព្រៃ​យៀកមិញ​ចេញពី​ទឹកដី​ខ្មែរ​ឲ្យ​អស់។

ក្រោយ​មក សម្តេច​ព្រះ​ប្រមុខ​រដ្ឋ នរោត្តម សីហនុ អនុគ្រោះ​ឲ្យ​ទ័ព​ព្រៃ​យៀកណាម​ខាងជើង និង​យៀកកុង​តាំង​មូលដ្ឋាន​ទ័ព​ក្នុង​ទឹកដី​ខ្មែរ​ដែល​រាជរដ្ឋាភិបាល​ប្រកាស​ក្ដែងៗ​ថា ប្រកាន់​អព្យាក្រឹតភាព​មិន​ចូល​បក្ស​សម្ព័ន្ធ។ សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ទម្លាក់​គ្រាប់បែក​លើ​ទីតាំង​ទ័ព​ព្រៃ​បរទេស​ក្នុង​ទឹកដី​ខ្មែរ។ តើ​កង់ ឬ​កងចក្រ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នឹង​វិល​ចុះ​វិល​ឡើង​ជាន់​ដាន​ចាស់​ឬ​ទេ​សម្រាប់​អនាគត​ជាតិ​សាសន៍​ខ្មែរ?

លោក ហាស់ សាន សូម​ជូន​សេចក្តី​រាយការណ៍​ថ្មី​មួយ​អំពី​សន្តិភាព​បច្ចុប្បន្ន និង​អនាគត​នៅ​រាម។

ថ្មីៗ​កន្លងទៅ​នេះ ប្រមុខ​រាជរដ្ឋាភិបាល​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា លោក ហ៊ុន សែន ផ្ដួចផ្ដើម​គំនិត​ស្នើ​ឲ្យ​សមាជិក​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី​សិក្សា​អំពី​ការ​កែ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​បច្ចុប្បន្ន។ ក្រុម​អ្នក​តាមដាន​ស្ថានការណ៍​នយោបាយ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដែល​កំពុង​ឃ្លាំមើល ចង់​ដឹង​ថា តើ​នឹង​មាន​ការ​កែប្រែ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ត្រង់​ចំណុច​ណា ជំពូក​ទី​ប៉ុន្មាន មាត្រា​ទី​ប៉ុន្មាន ហើយ​កែ​ដើម្បី​គោលបំណង​អ្វី​នោះ។ ឥឡូវ​នេះ ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដឹង​ថា​កែប្រែ ៨​មាត្រា។

ពលរដ្ឋ​ដឹង​រឿង​មួយ​ទៀត​ច្បាស់​បំផុត​នោះ គឺ​រាល់​ការ​កែប្រែ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ទោះ​ជា​បន្ថែម ឬ​លុប​ចេញ​ឃ្លា ប្រយោគ ពាក្យ​ពេចន៍ ខ្លឹមសារ​បែប​ណា​ក៏ដោយ មិន​ធ្វើឡើង​សម្រាប់​ប្រយោជន៍​រួម សម្រាប់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទាំងអស់​គ្នា​ទេ ពោល​គឺ​សម្រាប់​តែ​ប្រយោជន៍​បុគ្គល​ម្នាក់ ក្រុម បក្សពួក​មួយ ឬ​រដ្ឋ​បរទេស​មួយ​តែប៉ុណ្ណោះ។

គេ​គួរ​នាំគ្នា​តាមដាន​រឿង​ខ្លះ​ដែល​អាច​ជា​ដើមហេតុ​នៃ​ការ​ប៉ុនប៉ង​កែ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដោយ​ពិនិត្យ​មើល​ព្រឹត្តិការណ៍​ធំៗ​តាម​លំដាប់​លំដោយ​ឆ្ងាយ​ពី​ទីធ្លា​បរិវេណ​ភូមិគ្រឹះ ឆ្ងាយ​ពី​ចង្ក្រាន​បាយ​យើង​ម្នាក់ៗ​បន្តិច។ គិត​ដូច្នេះ ធ្វើ​ដូច្នេះ ទើប​យើង​អាច​ការពារ​ខ្លួន​ទាន់​ពេលវេលា បើ​មាន​អ្នក​ណា​នាំ​ភ្លើង​ចន្លុះ​ចូល​ក្នុង​ផ្ទះ​ស្បូវ។ បក្ស​កាន់​អំណាច​នឹង​កាន់​អំណាច​របៀប​ណា​ត​ទៅ​មុខ​រហូត អាស្រ័យ​ដោយ​បក្ស​អត់​អំណាច​ចូល​លេង​ល្បែង​នយោបាយ​ជាមួយ។

បស្ចិម​ប្រទេស លោក​សេរី មិន​ចាប់អារម្មណ៍​លើ​រឿង​ស្នង​ត្រកូល​នៃ​គ្រួសារ​កូនចៅ​លោក ហ៊ុន សែន នោះ​ទេ ព្រោះ​ថា​រឿង​នេះ​ជា​រឿង​ខ្មែរ និង​ខ្មែរ។ បើ​ខ្មែរ​រស់​ជាមួយ​នឹង​ត្រកូល ហ៊ុន មាន​ក្តី​សុខ​នឹង​ត្រកូល ហ៊ុន ក៏​ខ្មែរ​តែ​មួយ​គត់​ជា​អ្នក​សម្រេច​ចិត្ត សម្រេច​វាសនា​ខ្លួន​ដោយ​ខ្លួនឯង។

រឿង​ហេតុ​មួយ​ដែល​អាច​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​ការ​កែ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ គឺ​ការ​ផ្តល់​សិទ្ធិ​ស្រប​ច្បាប់​ពេញលេញ​ដោយ​មិន​ប្រកាន់​និន្នាការ​នយោបាយ​ដល់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​កាន់​សញ្ជាតិ​បរទេស បោះឆ្នោត​ក្នុង​សម័យ​បោះឆ្នោត​ទូទៅ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា។

តើ​លោក ហ៊ុន សែន ទុកចិត្ត​ផ្តល់​សិទ្ធិ​ខ្មែរ​នៅ​បរទេស​តែ​ក្រុម​និយម​បក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ឬ​ខ្មែរ​ទូទៅ​នៅ​បរទេស?

រឿង​ធំ​ទាក់ទង​នឹង​គោលនយោបាយ​ការបរទេស​នោះ គឺ​រដ្ឋាភិបាល​ប្រទេស​ប្រជាធិបតេយ្យ​មិន​ជឿ​មិន​ទុកចិត្ត​ចេតនា​មេដឹកនាំ​ខ្មែរ​ចំពោះ​ការ​អះអាង​ថា ខ្លួន​មិន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​មាន​មូលដ្ឋាន​យោធា​បរទេស​លើ​ទឹកដី​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ដោយ​ហេតុ​ថា​ផ្ទុយ​ពី​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នៃ​រាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​នោះ​ឡើយ។

គេ​មាន​ឯកសារ​ភស្តុតាង​ច្រើន​ណាស់​តាមរយៈ​ការ​សិក្សា​តាមដាន​វិភាគ​គោល​នយោបាយ​ក្រៅ​ប្រទេស​នៃ​មេដឹកនាំ​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត និង​រដ្ឋាភិបាល​ចិន ដែល​បង្ហាញ​ថា​ការ​ពង្រីក​ឥទ្ធិពល​យោធា​ចិន​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា មិនមែន​ជា​រឿង​ដាច់ដោយឡែក​តែ​ឯកឯង​នោះ​ទេ។

ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៤ ក្រុម​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​អាមេរិកាំង បាន​កំណត់​គោល​នយោបាយ​ក្រៅ​ប្រទេស​នៃ​ក្រុង​ប៉េកាំង ថា​ជា​គោល​នយោបាយ​ខ្សែ​គជ់ (string of pearls) ដោយ​បណ្ដាក់ទុន ឬ​វិនិយោគទុន​ធ្វើ​អាជីវកម្ម​ទាញ​ផល​ដើម្បី​បិទ​បាំង​សកម្មភាព​ពង្រីក​អំណាច​យោធា​ពីក្រោយ​វាំងនន។

ក្រុមហ៊ុន​ចិន​ធំៗ​ភាគច្រើន​រកស៊ី​ក្រៅ​ប្រទេស​ជា​សហគ្រាស​រដ្ឋ ធ្វើការ​ជាមួយ​កងទ័ព​រំដោះ​ប្រជាជន​ចិន (People’s Liberation Army)។ ចិន​ធ្វើ​ដូច្នេះ​ចាប់ពី​ទ្វីប​អាហ្វ្រិក​ក្នុង​ប្រទេស​ចំនួន​១៦ មាន​ប្រទេស​បី ស៊ូដង់ ជីប៊ូទី អេត្យូពី ស្ថិត​ជាប់​សមុទ្រ​ក្រហម ដល់​តំបន់​អាស៊ី​កណ្តាល ប្រទេស​គើគីស្ថាន តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​មាន​ប្រទេស​លាវ កម្ពុជា ក្នុង​ឈូង​សមុទ្រ​ថៃឡង់ដ៍។

ចិន​ប្រើប្រាស់​ផែ​សមុទ្រ​នៅ​ប្រទេស​ស៊ូដង់ (Port of Sudan) ជួល​កំពង់ផែ Doraleh នៅ​ជីប៊ូទី ដែល​ប្រមាណ ១​គីឡូម៉ែត្រ​ខាងលិច​ផែ​សង់​មូលដ្ឋាន​នាវាចរណ៍ ឃ្លាំង​ស្តុក និង​ផ្គត់ផ្គង់​សម្ភារ អាច​ដាក់​ទាហាន ១​ម៉ឺន​នាក់។ ក្នុង​សមុទ្រ​ឥណ្ឌា ចិន​ប្រើ​កំពង់ផែ​ប្រទេស​ស្រីលង្កា ប៉ាគីស្ថាន កោះ​ម៉ាល់ឌីវ កំពុង​ស្ថាបនា​កំពង់ផែ​សមុទ្រ​នៅ​ប្រទេស​ភូមា ក្យោកភ្យូ (Kyaukphyu) នៅ​ក្នុង​សមុទ្រ​ឥណ្ឌា ដោយ​ប្រើ​ថវិកា ១០​ពាន់​លាន​ដុល្លារ។

អ្នកជំនាញ​ខាង​កិច្ចការ​នយោបាយ​ចិន មាន​លោក Dan Blumenthal នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក បាន​សរសេរ​អំពី​រឿង​អាណានិគម​និយម​ថ្មី (neo-colonialism) ថា៖ «ទិសដៅ​យូរ​អង្វែង​នៃ​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត​ចិន គឺ​ដើម្បី​បង្ខំ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ជា​ប្រទេស​ដ៏​មាន​អំណាច​ចេញ​ឲ្យ​បាត់​ពី​មុខ​ពី​មាត់ ហើយ​បង្កើត​សណ្ដាប់ធ្នាប់​ពិភពលោក​ថ្មី​មួយ​មាន​អំណោយ​ផល​ទៅ​រក​ម៉ាក​នយោបាយ​បែប​ផ្ដាច់ការ​របស់​ចិន ឬ​ក៏​តាម​សេដ្ឋកិច្ច​ទីផ្សារ​បែប​សង្គម​និយម។ (“The Chinese Communist Party’s long-term strategic objective is to displace the United States as the world’s most powerful country and create a new world order favorable to China’s authoritarian brand of politics, or its “socialist market economy.”)»

វិទ្យាស្ថាន​អឺរ៉ុប​កណ្តាល​ផ្នែក​កិច្ចការ​អាស៊ី (Central European Institute for Asian Studies = CEIAS) កាលពី​ពាក់កណ្តាល​ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០២២ ផ្សាយ​អត្ថបទ​សរសេរ​បន្ថែម​ដោយ​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ ៣​នាក់ អំពី​សកម្មភាព​ក្រុមហ៊ុន និង​យោធា​ចិន​នៅ​តំបន់​មាត់​សមុទ្រ​ភាគ​និរតី​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា គឺ​លោក Alfred Gerstl, Takashi Hosoda និង​អ្នកស្រី Erin Marie Parsons។ នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​កោះកុង ក្រុមហ៊ុន​ចិន Tianjin Union Development Group អភិវឌ្ឍ​ទីក្រុង​ចិន តារា​សាគរ អាកាសយានដ្ឋាន​អន្តរជាតិ មាន​ផ្លូវ​យន្តហោះ​ចុះ​ឡើង​ប្រវែង ៣៩០០​ម៉ែត្រ ឬ​ជិត ៤​គីឡូម៉ែត្រ សម្រាប់​យន្តហោះ​អ្នក​ដំណើរ​ធុន​ធំ Boeing 777 ឬ Airbus 340 សង់​រមណីយដ្ឋាន សណ្ឋាគារ​សម្រាក​កាយ វាល​វាយ​កូនគោល កាស៊ីណូ រង្គសាល។ល។

រូបភាព​នៃ​ព្រលាន​យន្តហោះ​របស់​ក្រុមហ៊ុន​ចិន Union Development Group (UDG) ក្នុង​ខេត្ត កោះកុង។ (រូបថត​វីអូអេ)

ប្រមាណ ៣០​គីឡូម៉ែត្រ​ចុះ​មក​ខាងត្បូង គឺ​មូលដ្ឋាន​កង​នាវាចរណ៍​ខេមរភូមិន្ទ ឬ​ហៅថា​បន្ទាយ​ទ័ព​ជើងទឹក​រាម។ ទីនេះ ក្រុមហ៊ុន​រដ្ឋ បៃដោ (BeiDou) ធ្វើការ​ឲ្យ​រដ្ឋបាល​កម្មវិធី​អវកាស​ចិន កំពុង​ស្ថាបនា​ស្ថានីយ​ផ្កាយរណប​ជាមួយ​បុគ្គលិក​យោធា​ចិន ដែល​មាន​សិទ្ធិ​ប្រើប្រាស់​មូលដ្ឋាន​រាម​ប៉ែក​ខាងជើង​រយៈពេល ៣០​ឆ្នាំ។

ស្ថានីយ​នេះ​នឹង​ជំនួស​ប្រព័ន្ធ​តាមដាន​ចំណុច​ទីតាំង Global Positioning System (GPS) ពី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក សម្រាប់​បម្រើ​ការ​ទាក់ទង​បញ្ជូន​សញ្ញា​តាម​សមុទ្រ Sea Line of Com-munications (SLOC) នា​អនាគត។ នៅ​មូលដ្ឋាន​រាម ចិន​ជួយ​សង់​ស្ថានីយ​បញ្ជាការដ្ឋាន​គយគន់​ចរាចរណ៍​នាវាចរណ៍ ផែ ស្ពាន​សសរ​បោះ​អែប​កប៉ាល់ piers ប្រវែង​ពី​១៨០ ម៉ែត្រ​ទៅ ២៥០​ម៉ែត្រ ឃ្លាំង ចំណត​ផែស្ងួត​សម្រាប់​ជួសជុល​នាវា dry dock ប្រវែង ១៥០​ម៉ែត្រ ជម្រាល​អូស​នាវា​ចុះ​ឡើង slipway។

ផែ​រាម នឹង​ត្រូវ​កាយ​ជម្រៅ​ទឹក ៧​ម៉ែត្រ​សម្រាប់​នាវា​ទ្រើស​ចេញ​ចូល។ នាវា​ចម្បាំង​នៃ​កង​នាវាចរណ៍​រំដោះ​ចិន ប្រភេទ 054A frigates ដែល​បាត​នាវា​លិច​ក្នុង​ទឹក​ជម្រៅ ៥​ម៉ែត្រ ឬ​ប្រភេទ 056A corvettes ដែល​បាត​នាវា​លិច​ក្នុង​ទឹក​ជម្រៅ ៤​ម៉ែត្រ។

ជម្រៅ​ទឹក ៧​ម៉ែត្រ​មិន​គ្រប់គ្រាន់​សម្រាប់​នាវា​ផ្ទុក​យន្តហោះ​ចេញ​ចូល​ចត​ទេ ព្រោះ​បាត​នាវា​ត្រូវការ​ជម្រៅ​យ៉ាងតិច ១០​ម៉ែត្រ ហើយ​នាវា​កម្ទេច​ប្រភេទ 055 destroyers ត្រូវការ​ជម្រៅ ៦​ម៉ែត្រ ៦​តឹក។

ដូច្នេះ កង​នាវាចរណ៍​ចិន អាច​ប្រើ​នាវា​ប្រភេទ ២២ ហ៊ូបៃ (Houbei) ឬ​ប្រភេទ 056A corvettes ផ្ទុក​មីស៊ីល​បាញ់​កប៉ាល់ (Ship-Ship Missile) ប្រភេទ YJ-83 SSM ដែល​បាញ់​ក្នុង​លំហ​សមុទ្រ​បាន​ចម្ងាយ ១៨០​គីឡូម៉ែត្រ។ មិន​ឆ្ងាយ​ប៉ុន្មាន​ពី​មូលដ្ឋាន​រាម ចិន​កំពុង​សង់​កំពង់ផែ​ទឹក​ជ្រៅ​ក្នុង​ខេត្ត​កំពត ជម្រៅ ១៥​ម៉ែត្រ ដែល​អាច​សម្រួល​ដល់​នាវា​ផ្ទុក​យន្តហោះ​ចេញ​ចូល។ ទល់​មុខ​ផែ​កំពត គឺ​កោះត្រល់ ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​កង​នាវាចរណ៍​យៀកណាម បោះ​ទីតាំង​លើ​កោះ​ខ្មែរ​នោះ។

លោក Takashi Hosoda សរសេរ​ថា៖ ចិន​ពង្រីក​ឥទ្ធិពល​ពង្រឹង​តាម​ក្បាច់​ប្រើ​លុយ (rule of money) ជាជាង​ក្បាច់​ប្រើ​ច្បាប់ (rule of law) ឬ​ក្បាច់​ប្រើ​អាវុធ (rule of gun)។ អ្នកស្រី Erin Marie Parsons បាន​ហៅ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ចិន​នេះ​ថា នយោបាយ​ការទូត​អន្ទាក់​បំណុល។ លោក Alfred Gerstl ពិនិត្យ​មើល​មួយ​ជ្រុង​ទៀត ថា​តើ​ប្រទេស​យៀកណាម គិត​បែប​ណា បើ​ចិន​មាន​ទីតាំង​យោធា​ក្នុង​ឈូង​សមុទ្រ​ថៃឡង់ដ៍។ ហាណូយ អាច​នឹង​ជួល​ផែ​ទឹក​ជ្រៅ​ក្នុង​ឆកសមុទ្រ​កាំរ៉ាញ់ (Cam Ranh Bay) ក្នុង​ខេត្ត​ខាញ់ហ័ (Khanh Hoa) ឲ្យ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។

អ្នក​ស្រាវជ្រាវ អ្នកនិពន្ធ​បស្ចិម​ប្រទេស វិភាគ​ឃើញ​ថា រាជរដ្ឋាភិបាល​ដឹកនាំ​ដោយ​លោក ហ៊ុន សែន ព្យាយាម​បង្ហាញ​ជំហរ​ថ្លឹងថ្លែង​មិន​ចង់​ឲ្យ​សមាជិក​សហគមន៍​អាស៊ាន​ឯ​ទៀត ថា​ខ្លួន​បម្រើ​គោលដៅ​ចិន។ ជាមួយ​គ្នា​នេះ លោក ហ៊ុន សែន ព្យាយាម​ដើរ​តាម​យៀកណាម ដោយ​មិន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​យោធា​បរទេស​បោះ​ទីតាំង​លើ​ទឹកដី​របស់​ខ្លួន ដោយ​លើក​មាត្រា​៥៣ នៃ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​មក​សំអាង។

ប៉ុន្តែ​គេ​អាច​នឹង​មិន​ឃើញ​កងទ័ព​ចិន ដើរ​ព្រោងព្រាត​ពាសពេញ​ស្រុក​ខ្មែរ​នោះ​ទេ គឺ​គេ​អាច​នឹង​ឃើញ​នាវា​ចិន​ធុន​តូច​ចេញ​ចូល ដោយ​សំអាង​យក​មាត្រា​ដដែល​ដែល​ចែង​ថា៖ ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា រក្សា​សិទ្ធិ​ទទួល​យក​ជំនួយ​បរទេស​ជា​សម្ភារៈ​យោធា អាវុធ គ្រាប់រំសេវ ការ​ហ្វឹកហ្វឺន​កងកម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ និង​ជំនួយ​ផ្សេងៗ​ទៀត ដើម្បី​ការពារ​ខ្លួន និង​ធានា​សណ្ដាប់ធ្នាប់ និង​សន្តិសុខ​សាធារណៈ​នៅ​ផ្ទៃក្នុង​ប្រទេស។

រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​កម្ពុជា លោក ទៀ បាញ់ និង​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ​ចិន លោក វ៉េ ហ៊្វុងហឺ ក្នុង​ពិធី​ចុះ​កិច្ចព្រមព្រៀង​នៅ​ក្រុង​ប៉េកាំង កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​២០ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១៩។

ការ​កែ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​លើក​ក្រោយ​នេះ អាច​នឹង​ឆ្លុះបញ្ចាំង​អំពី​ការ​សម្រួល​ដល់​ការ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​មាន​ការ​បោះ​ទីតាំង​យោធា​បរទេស​លើ​ទឹកដី​ខ្មែរ​ដោយ​មិន​លាក់បាំង​តទៅទៀត​ឡើយ។

បើ​មាន​អ្នក​រិះគន់​ចំពោះ​វត្តមាន​អង្គភាព​កងទ័ព​ប្រជាជន​យៀកណាម លើ​ទឹកដី​ខ្មែរ លោក ហ៊ុន សែន អុក​ថែម​មួយ​ក្តារ​ទៀត គឺ​យក​អង្គភាព​កងទ័ព​រំដោះ​ចិន មក​បោះ​ទីតាំង​លើ​ទឹកដី​ខ្មែរ។

បើ​កងទ័ព​នៃ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ប៉ះទង្គិច​គ្នា​ដោយ​ប្រដាប់​អាវុធ​ដោយ​ប្រការ​ណា​មួយ​ក្នុង​រឿង​មហិច្ឆតា​អនុត្តរភាព​និយម វាត​ទឹកដី វាត​ឥទ្ធិពល​យោធា នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច វត្ថុធាតុដើម ធនធាន​ធម្មជាតិ​ក្នុង​ទឹកដី​ខ្មែរ តើ​លោក ហ៊ុន សែន នឹង​ឆ្លើយតប​របៀប​ដូចម្តេច និង​បន្ទោស​ទម្លាក់​កំហុស​លើ​អ្នក​ណា?

ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​មាន​ការ​ទទួល​ខុសត្រូវ​ដែរ​ឬ​ទេ? តើ​ខ្មែរ​រៀន​បាន​អ្វី​ខ្លះ​ពី​ព្រឹត្តិការណ៍​នៅ​ប្រទេស​ស្រីលង្កា ដែល​កាន់​ព្រះពុទ្ធសាសនា​បែប​ថេរវាទ​ដូច​គ្នា​នោះ?

អ្នកប្រាជ្ញ​វិទ្យាសាស្ត្រ Albert Einstein ពី​សតវត្ស​ទី​១៩ ដល់​ទី​២០ រំឭក​ថា៖ ការ​ជឿ​ដើរ​តាម​បណ្ដុំ​អំណាច​ទាំង​បិទ​ភ្នែក​ងងឹត​ងងល់ (ឬ​មិន​ចេះ​ឆ្ងល់ មិន​ចេះ​សួរ​នាំ) គឺជា​សត្រូវ​ដ៏​ធំ​មហិមា​នៃ​សច្ចៈ (ឬ​ការពិត)។ “Blind faith/obedience in authority is the greatest enemy of truth”៕

© 2022, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស