29 C
Phnom Penh

អតីត​ប្រធានាធិបតី​ហ្វីលីពីន​មិន​ចេះ​ពុករលួយ​និង​ជា​មេដឹកនាំ​សច្ចធម៌​ស្លាប់​ក្នុង​វ័យ​៦១​ឆ្នាំ

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

អតីត​ប្រធានាធិបតី​ហ្វីលីពីន លោក Benigno Aquino ទី​៣ បាន​ស្លាប់​នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ ទី​២៤ ខែ​មិថុនា ក្នុង​អាយុ ៦១​ឆ្នាំ បន្ទាប់ពី​លោក​ត្រូវ​បាន​សង្គ្រោះ​បន្ទាន់​នៅ​ក្នុង​មន្ទីរពេទ្យ​មួយ​នៃ​រដ្ឋធានី​ម៉ានីល។

តាម​ការ​ចេញផ្សាយ​ដោយ​ទីភ្នាក់ងារ​ព័ត៌មាន Reuters នៅ​មុន​សេចក្តី​ប្រកាស​អំពី​ការ​ស្លាប់​របស់​លោក Benigno Aquino III សេចក្តី​រាយការណ៍​មួយ​ផ្សេង​ទៀត​បាន​អះអាង​ថា លោក​ត្រូវ​បាន​ជួយ​សង្គ្រោះ​នៅ​ក្នុង​មន្ទីរពេទ្យ​កាពីតូល (Capitol Medical Centre) នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង Quezon នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​នេះ ប៉ុន្តែ​ព័ត៌មាន​ពាក់ព័ន្ធ​ផ្សេងៗ​ទៀត​មិន​ត្រូវ​បាន​ទម្លាយ​ឲ្យ​ដឹង​នោះ​ឡើយ ដែល​ទីបំផុត​ដំណឹង​មរណភាព​របស់​លោក អាគីណូ ក៏​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​ពាសពេញ​បណ្ដាញ​សង្គម។

ដោយឡែក​ប្អូនស្រី​របស់​លោក Benigno Aquino III គឺ​អ្នកស្រី Kris Aquino ក៏​បាន​បង្ហាញ​មុខ​នៅ​មន្ទីរពេទ្យ​ទីក្រុង​ម៉ានីល ផង​ដែរ ប៉ុន្តែ​អ្នកស្រី​មិន​បាន​ថ្លែង​អ្វី​នោះ​ឡើយ។

ជុំវិញ​មរណភាព​របស់​លោក Benigno Aquino III ចៅក្រម​តុលាការ​កំពូល​ហ្វីលីពីន Marvic Leonen ដែល​ត្រូវ​បាន​លោក Aquino តែងតាំង​ឲ្យ​កាន់​តំណែង​នេះ​កាលពី​ឆ្នាំ​២០២១ ក៏​បាន​សម្ដែង​នូវ​មរណទុក្ខ​យ៉ាង​ជ្រាលជ្រៅ​ផង​ដែរ។

ចំពោះ​ការ​ស្លាប់​របស់​លោក​ក្នុង​វ័យ ៦១​ឆ្នាំនេះ គឺ​មិនទាន់​មាន​ប្រភព​ណាមួយ​បញ្ជាក់​ថា លោក​បាន​ជួប​បញ្ហា ឬ​មាន​ជំងឺ​អ្វី​ឲ្យ​ប្រាកដ​ឡើយ។

អតីត​ប្រធានាធិបតី​ហ្វីលីពីន លោក Benigno Aquino III ដែល​ជា​កូនប្រុស​របស់​អ្នក​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ដែល​បាន​ជួយ​ផ្តួល​រំលំ​មេដឹកនាំ​ផ្ដាច់ការ Ferdinand Marcos និង​ជា​មេដឹកនាំ​ប្ដឹង​ចិន ទៅ​តុលាការ​អន្តរជាតិ​ករណី​រំលោភ​ដែនសមុទ្រ​ហ្វីលីពីន។

អតីត​សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា​ម្នាក់​បាន​និយាយ​ថា លោក​មាន​ការ​ខូចចិត្ត​ដោយសារ​មរណភាព​របស់​បងប្អូន​ជីដូនមួយ​របស់​គាត់។ លោក​បាន​និយាយ​ថា លោក អាគីណូ បាន​លះបង់​ទាំងអស់​សម្រាប់​ជនជាតិ​ហ្វីលីពីន។ គាត់​ស្លាប់​ទៅ​នេះ​មិន​បាន​ទុក​រឿង​អាស្រូវ​ជាប់​ទៅ​ជាមួយ​ទេ គឺ​មាន​តែ​កិត្តិយស​ល្អ​តែប៉ុណ្ណោះ។

លោក អាគីណូ ដែល​បាន​បម្រើ​ការ​ជា​ប្រធានាធិបតី​ពី​ឆ្នាំ​២០១០ ដល់​ឆ្នាំ​២០១៦ គឺជា​អ្នក​ទទួល​មរតក​នយោបាយ​របស់​គ្រួសារ​មួយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់ទុក​ថា​ជា​ការ​ប្រឆាំង​នឹង​របប​ផ្ដាច់ការ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ហ្វីលីពីន។ ឪពុក​របស់​លោក អាគីណូ ដែល​ជា​អតីត​សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា គឺ​លោក Benigno Aquino Jr។

លោក​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឃាត​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨៣ នៅ​ពេល​គាត់​ស្ថិតនៅ​ក្រោម​ការ​ឃាត់​ខ្លួន​ដោយ​ពួក​យោធា​នៅ​ឯ​អាកាសយានដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​ទីក្រុង​ម៉ានីល។ ក្នុង​ពេល​ភ្លាម​នោះ ម្ដាយ​របស់​គាត់​ឈ្មោះ ខូរ៉ាហ្សុន អាគីណូ បាន​ដឹកនាំ​ការបះបោរ​ដ៏​ធំ​ដែល​គេ​ហៅថា​អំណាច​ប្រជាជន​នា​ឆ្នាំ​១៩៨៦ គឺជា​ឆ្នាំ​បាន​បណ្តេញ​ជន​ផ្ដាច់ការ ម៉ាកូស ពី​អំណាច។ ការបះបោរ​ដែល​គាំទ្រ​ដោយ​កងទ័ព បាន​ក្លាយ​ជា​អ្នកគាំទ្រ​នៃ​ការបះបោរ​ដ៏​ពេញ​និយម​ប្រឆាំង​នឹង​របប​ផ្ដាច់ការ​មួយ​នេះ។

ទោះបីជា​ត្រកូល​នៃ​ត្រកូល​នយោបាយ​ដែល​កាន់កាប់​ដី​មាន​ទ្រព្យ​ស្តុកស្តម្ភ​នៅ​ភាគ​ខាងជើង​ប្រទេស​ហ្វីលីពីន​ក៏ដោយ គឺ​លោក អាគីណូ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅថា ណូយណូយ គឺជា​មេដឹកនាំ​ស្អាតស្អំ។

ប្រជាជន​ហ្វីលីពីន រួម​នឹង​អ្នក​នយោបាយ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​មេដឹកនាំ​រូប​នេះ​មិន​ចេះ​ពុករលួយ ជា​អ្នកប្រយុទ្ធ​នឹង​ភាព​ក្រីក្រ។

បន្ទាប់ពី​ប្រទេស​ចិន បាន​ចាប់​យក​ដែនទឹក​របស់​ហ្វីលីពីន គឺ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១២ លោក អាគីណូ បាន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក​ដាក់​ពាក្យ​បណ្តឹង​ទៅ​តុលាការ​អាជ្ញាកណ្ដាល​អន្តរជាតិ ដោយ​បាន​បើក​ក្ដី​រឿង​នេះ​ប្រឆាំង​ចិន។

លោក អាគីណូ បាន​ថ្លែង​នៅ​ក្នុង​សុន្ទរកថា​ក្នុង​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០១១ ថា ហ្វីលីពីន​មិន​ចង់​បង្កើន​ភាព​តានតឹង​ជាមួយ​ប្រទេស​ណា​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ត្រូវតែ​ប្រាប់​ពិភពលោក​ឱ្យ​ដឹង​ថា គឺ​ត្រៀម​ខ្លួន​ដើម្បី​ការពារ​អ្វី​ដែល​ជា​របស់​ហ្វីលីពីន។

ទីបំផុត ហ្វីលីពីន​ឈ្នះ​ក្ដី​រឿង​នេះ​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៦ ខណៈ​ចិន មិន​បាន​ឡើង​តតាំង​ក្ដី។ ប្រទេស​ចិន បាន​បដិសេធ​មិន​ចូលរួម​ក្នុង​ការ​កាត់ក្ដី​ដោយ​អាជ្ញាកណ្ដាល​អន្តរជាតិ​មួយ​នេះ ហើយ​បាន​ច្រានចោល​ការ​កាត់​សេចក្តី​របស់​សាលា​ក្តី​នេះ។ សាលក្រម​របស់​តុលាការ​អន្តរជាតិ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​នេះ បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ទីក្រុង​ប៉េកាំង អស់​មាន​សុពលភាព ដែល​បាន​បញ្ជាក់​ច្បាស់​ថា សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​ស្ទើរតែ​ទាំងស្រុង​ស្ថិត​ក្នុង​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​សមុទ្រ​ឆ្នាំ​១៩៨២ មិនមែន​សុទ្ធតែ​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​ចិន​ឡើយ។

ការ​តវ៉ា​ផ្នែក​ច្បាប់​របស់ អាគីណូ និង​សេចក្តី​សម្រេច​របស់​សាលា​ក្ដី​អន្តរជាតិ បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ទំនាក់ទំនង​រវាង​ទីក្រុង​ប៉េកាំង និង​ម៉ានីល ធ្លាក់​ចុះ​ដល់​កម្រិត​ទាប​ក្នុង​ពេល​នោះ។

នេះ​ជា​រឿង​ក្ដី​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែល​ហ្វីលីពីន​ក្រោម​ការ​ដឹកនាំ​របស់​លោក អាគីណូ បាន​ចាត់ការ​ប្រឆាំង​ប្រទេស​ចិន ដ៏​ធំ​មួយ​នៅ​អាស៊ី។

លោក បេនីកណូ អាគីណូ (Benigno Aquino) ជា​ប្រធានាធិបតី​ទី​១៥ របស់​ហ្វីលីពីន​ក្នុង​អាណត្តិ​ឆ្នាំ​២០១០ ដល់​ឆ្នាំ​២០១៦ មុន​លោក Rodrigo Duterte ស្នង​តំណែង​បន្ត។ លោក អាគីណូ ធ្លាប់​ជា​សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា​ពី​ឆ្នាំ​២០០៧ ដល់​ឆ្នាំ​២០១០ ជា​កូនប្រុស​របស់​អតីត​ប្រធានាធិបតី អ្នកស្រី Corazon Aquino និង​សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា​ល្បី​ឈ្មោះ​ខាង​លើក​កម្ពស់​ប្រជាធិបតេយ្យ បេនីកណូ នីណយ អាគីណូ។

កើត​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៦០ ជា​កូន​ទី​៣ ក្នុង​ចំណោម​បងប្អូន ៥​នាក់ លោក អាគីណូ មិន​ដែល​រៀបការ និង​គ្មាន​កូន​ទេ។ និស្សិត​បញ្ចប់​ការសិក្សា​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​រូប​នេះ​បាន​ធ្វើ​អាជីវកម្ម​មុន​ពេល​ចូល​ប្រឡូក​ក្នុង​វិស័យ​នយោបាយ។

ម្ដាយ​របស់​គាត់​ជា​ស្ត្រី​ដំបូង​គេ​កាន់​តំណែង​ប្រធានាធិបតី​នៅ​រវាង​ឆ្នាំ​១៩៨៦-១៩៩២ ជា​ឆ្នាំ​ចាប់ផ្ដើម​កសាង​ប្រជាធិបតេយ្យ​ឡើងវិញ​ក្រោយ​ពី​បញ្ចប់​របប​ផ្ដាច់ការ​របស់​លោក ម៉ាកូស។
ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ប្រទេស​ហ្វីលីពីន ក្នុង​ភាព​វឹកវរ​នយោបាយ គឺ​លោក អាគីណូ បាន​រង​របួស​ដោយ​ការ​បាញ់​កាំភ្លើង​ក្នុង​ការប៉ុនប៉ង​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​មិន​បាន​សម្រេច​របស់​ពួក​ឧទ្ទាម ដែល​បាន​ប៉ុនប៉ង​ឡោមព័ទ្ធ​នៅ​វិមាន​ប្រធានាធិបតី។ លោក អាគីណូ បាន​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ឡាន​ជាមួយ​ម្ដាយ​នៅ​តាម​ផ្លូវ​ត្រឡប់​ទៅ​វិមាន​នៅ​ទីក្រុង​ម៉ានីល នៅ​ពេល​បាន​រង​ការ​បាញ់រះ​យ៉ាង​ខ្លាំង។ អ្នក​អម​ដំណើរ​របស់​លោក​ចំនួន ៣​នាក់​ត្រូវ​បាន​សម្លាប់ ហើយ​លោក អាគីណូ បាន​រង​របួស​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដោយ​គ្រាប់​មួយ​គ្រាប់​ដែល​បន្សល់​ទុក​ពេញ​មួយ​ជីវិត​របស់​គាត់។

លោក អាគីណូ បាន​ឈ្នះ​អាសនៈ​នៅ​ក្នុង​សភា​តំណាងរាស្ត្រ​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៨ ជា​កន្លែង​ដែល​លោក​បាន​បម្រើ​ការ​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​២០០៧ បន្ទាប់មក​លោក​បាន​ឈរ​ឈ្មោះ​ជា​បេក្ខជន​ព្រឹទ្ធសភា។

លោក អាគីណូ បាន​ប្រកាស​យុទ្ធនាការ​សម្រាប់​តំណែង​ប្រធានាធិបតី​ចាប់តាំង​ពី​ឆ្នាំ​២០០៩ ដោយ​និយាយ​ថា លោក​កំពុង​ឆ្លើយតប​ការ​អំពាវនាវ​របស់​ប្រជាជន​ឱ្យ​បន្ត​កេរ្តិ៍​ដំណែល​ម្តាយ​របស់​លោក។

ទីបំផុត លោក​បាន​ជាប់​តំណែង​ប្រធានាធិបតី​នៅ​ក្នុង​ការបោះឆ្នោត​នៅ​ឆ្នាំ​២០១០។

អាគីណូ នៅតែ​ទទួល​បាន​ការ​គាំទ្រ​ខ្ពស់​នៅ​ឆ្នាំ​ទី​៦ របស់​លោក ដែល​ជា​ឆ្នាំ​បិទ​បញ្ចប់​អាណត្តិ​ប្រធានាធិបតី ស្រប​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ គឺ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៦។ ប៉ុន្តែ​ពេល​នោះ ក៏​មាន​ការ​កើន​ឡើង​នៃ​ប្រជាប្រិយភាព​របស់​លោក Rodrigo Duterte ក្នុង​ការ​សន្យា​បង្ក្រាប​គ្រឿងញៀន​ខុសច្បាប់​ក្នុង​ប្រទេស​ហ្វីលីពីន។

លោក Rodrigo Duterte ក៏​បាន​ឈ្នះ​ឆ្នោត​ក្នុង​ការ​ប្រកួត​តំណែង​ប្រធានាធិបតី​ជំនាន់​ក្រោយ​បន្ត​ពី​អាណត្តិ​របស់​លោក អាគីណូ មកដល់​សព្វថ្ងៃ​នេះ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ហ្វីលីពីន បាន​កំណត់​អាណត្តិ​ប្រធានាធិបតី​តែ​មួយ​អាណត្តិ​ប៉ុណ្ណោះ គឺ​មាន​រយៈពេល ៦​ឆ្នាំ៕

© 2022, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស