ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន AP បញ្ចេញសម្រង់អត្ថបទមួយដែលបានរំឭកអំពីការផ្ទុះបាតុកម្មតវ៉ាពីសំណាក់ប្រជាជនដូចៗគ្នាកើតឡើងលើប្រទេសចំនួន៣ នៅអាស៊ីខាងត្បូង ដែលឈានទៅរកការផ្តួលរំលំមេដឹកនាំប្រទេសទាំងបីនោះពីអំណាច។
ប្រទេសទាំងបីដែលរងនូវការបក់បោកដោយរលកបាតុកម្មកំហឹងពីប្រជាជននេះ គឺប្រទេសស្រីលង្កា បង់ក្លាដេស និងប្រទេសនេប៉ាល់។ គេនៅចាំបានថា កាលឆ្នាំ២០២២ ប្រទេសស្រីលង្កា ត្រូវបានរលកកំហឹងសាធារណៈបោកបក់ដ៏ខ្លាំង ដែលនាំឱ្យប្រធានាធិបតីត្រូវចុះចេញពីអំណាច។ ពីរឆ្នាំក្រោយមក បាតុកម្មដូចគ្នានេះបានផ្ទុះឡើងនៅប្រទេសបង់ក្លាដេស ដែលក្រុមបាតុករបានផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួន។ ចំណែកក្នុងពេលថ្មីៗនេះ កំហឹងមហាជនក៏បានឆក់ឱកាសកាន់តែខ្លាំងនៅប្រទេសនេប៉ាល់ ដោយបានបង្ខំឱ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីត្រូវលាលែងតំណែងត្រឹមតែមួយថ្ងៃនៃការផ្ទុះបាតុកម្មពីក្រុមយុវជនវ័យក្មេង Gen Z។
ចលនាតវ៉ាទាំងនេះ ជាញឹកញាប់ចាប់ផ្តើមពីការតវ៉ាដែលមានមូលហេតុជាក់លាក់មួយ ប៉ុន្តែចុងក្រោយ វិវត្តទៅជាការប្រឆាំងទម្លាក់មេដឹកនាំពីអំណាច។
គេអាចនិយាយថាមានលក្ខណៈរួមដូចគ្នា គឺការមិនពេញចិត្តរបស់ប្រជាជន ការអាក់អន់ចិត្តរបស់ប្រជាជនចំពោះមេដឹកនាំទាំងនោះជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ចំពោះការដឹកនាំបណ្ដោយឱ្យនយោបាយពុករលួយកើតជាប្រព័ន្ធ ហើយបង្កើនវិសមភាពសង្គម និងធ្វើឱ្យការទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីធនធានរបស់ប្រទេសមានភាពមិនស្មើគ្នាកាន់តែខ្លាំង រហូតដល់បែងចែកវណ្ណៈពណ៌សម្បុរសង្គមទៀតផង។
ជារឿយៗ យុវជនជាអ្នកដឹកនាំចលនាតវ៉ា ប៉ុន្តែបាតុកម្មទាំងនេះបានបង្កើតអំពើហិង្សាដ៏ខ្លាំង ហើយនៅពេលខ្លះក៏បាតុករឆក់វាយផ្ដួលមេដឹកនាំដែលមិនដើរតាមគន្លងប្រជាធិបតេយ្យ ដោយបណ្ដាលឱ្យមានការជិះជាន់គាបសង្កត់អ្នកទន់ខ្សោយ ហើយកែច្បាប់ទម្លាប់ស្រេចចិត្តខ្លួនទៅតាមកាលៈទេសៈដែលខ្លួនត្រូវពង្រឹងអំណាច។
សាស្ត្រាចារ្យ Paul Staniland អ្នកឯកទេសអំពីនយោបាយអាស៊ីខាងត្បូងនៅសាកលវិទ្យាល័យ ឈីកាហ្គោ បាននិយាយថា ដោយសារតែការយល់ឃើញរបស់ប្រជាជនថា «ឥស្សរជនកាន់អំណាចខ្វះប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបោសសម្អាតអំពើពុករលួយ និងអំពើអយុត្តិធម៌សង្គម គឺជាការបំផ្លាញអនាគតយុវជន»។
ជាក់ស្ដែង កំហឹងមហាជននៃប្រជាជននេប៉ាល់ នៅពេលថ្មីៗនេះ វាបានបង្ហាញច្បាស់ណាស់ថា ប្រជាជននេប៉ាល់ លែងត្រូវការប្រព័ន្ធដឹកនាំពុករលួយទៀតហើយ។
ការតវ៉ាដែលដឹកនាំដោយយុវជននៅប្រទេសនេប៉ាល់ ចាប់ផ្តើមកាលពីថ្ងៃចន្ទ ទី៨ ខែកញ្ញា ដោយសារពួកគេមិនពេញចិត្តនឹងការដឹកនាំរបស់មេដឹកនាំរបស់ខ្លួនជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ។ នៅពេលមេដឹកនាំចេញបទបញ្ជាបិទការប្រើប្រាស់វេទិកាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមសំខាន់ៗ វាជាការបិទសិទ្ធិសេរីភាពយ៉ាងខ្លាំង ហើយគួបផ្សំនឹងការមើលឃើញការដឹកនាំកាន់តែអាក្រក់ទៅៗថែមទៀតនោះ ប្រជាជនដែលមានការខឹងសម្បាទៅលើភាពហ៊ឺហារបស់កូនមន្ត្រីគ្រាក់ៗសំញែងគ្រឿងលម្អជីវិតជារៀងរាល់ថ្ងៃ ជាមួយអត្រាអត់ការងារធ្វើកាន់តែកើនឡើង និងអំពើពុករលួយរីកសុះសាយពេញសង្គម គឺជាការរុញកំហឹងដែលមានស្រាប់ បានទាញឱ្យពួកគេប្រកូកប្រកាសប្រមូលផ្ដុំកម្លាំងយ៉ាងលឿនដូចទឹកបាក់ទំនប់ វាយលុកដុតអគារសភា លំនៅឋានប្រធានាធិបតី និងលំនៅឋានមន្ត្រីនយោបាយជាច្រើន រហូតចាប់អូសទាញមន្ត្រីសម្លាប់ទៀតផង។
ក្រោមសម្ពាធដ៏ខ្លាំងពីមហាជន ជាពិសេសក្រុមយុទ្ធជន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនេប៉ាល់ លោក KP Sharma Oli បានប្រកាសលុបចោលបទបញ្ជារបស់លោកដែលបិទប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម និងប្រកាសលាលែងពីតំណែង។
តែបច្ចុប្បន្ន វានៅមិនច្បាស់ថា រដ្ឋាភិបាលថ្មីនឹងមានទម្រង់ដូចម្តេច ហើយតើវានឹងបន្តកែច្នៃជាមួយវណ្ណៈនយោបាយចាស់ ឬអត់។
នេះជាកត្តានាំឱ្យមានការបារម្ភថា ការចរចានយោបាយដែលតែងតែបន្តជាមួយក្រុមឥស្សរជនដដែលៗ នឹងក្លាយជារឿងច្រំដែល ខណៈប្រទេសនេប៉ាល់ មានប្រវត្តិនយោបាយមិនស្ថិតស្ថេរជាញឹកញាប់ ដែលគេមើលឃើញក្នុងរយៈពេល ១០ឆ្នាំចុងក្រោយ អ្នកនយោបាយវ័យចំណាស់តែបីនាក់ប៉ុណ្ណោះ គឺលោក KP Sharma Oli, លោក Sher Bahadur Deuba និងលោក Pushpa Kamal Dahal បានដឹកនាំប្រទេសនេប៉ាល់ ដូចចែកវេនគ្នាដឹកនាំ ពោលគឺបានចែកគ្នាកាន់អំណាចរដ្ឋាភិបាលដល់ ១២ដងក្នុងរយៈពេល ១០ឆ្នាំ។
Govinda Raj Pokharel អ្នកនយោបាយជាន់ខ្ពស់ និងសមាជិកសភាបក្សប្រឆាំង ទទួលស្គាល់ថា ការតវ៉ាដ៏ធំបំផុតនេះ គឺកើតចេញពីកំហឹងបៀមទុកយូរហើយ បន្ទាប់ពីជាងពីរទសវត្សរ៍នៃការដឹកនាំបរាជ័យរបស់ក្រុមបក្សនយោបាយដែលផ្ដួលរំលំរបបរាជានិយមនេប៉ាល់ នៅឆ្នាំ២០០៨។
ប្រទេសនេះបានបោះបង់របបរាជានិយមនៅឆ្នាំ២០០៨ បន្ទាប់ពីការបះបោរដ៏ហិង្សាដែលបានបង្ខំអតីតព្រះមហាក្សត្រភៀសព្រះកាយចេញពីបរមរាជវាំងទៅនៅជនបទ។
សាស្ត្រាចារ្យ Paul Staniland បានពន្យល់ថា អំពើហិង្សាដែលកើតមាន អាចធ្វើឱ្យការកំណត់អ្នកទទួលខុសត្រូវកាន់តែពិបាក និងកាន់តែព្រឺព្រួចចំពោះអនាគតនយោបាយប្រទេសជាតិសម្រាប់យុវជន។
លោក Paul Staniland បានបន្ថែមថា សំណួរធំបំផុតឥឡូវនេះសម្រាប់ប្រទេសនេប៉ាល់ គឺថាតើអាចស្ដារសណ្ដាប់ធ្នាប់ឡើងវិញ និងបង្កើតរបៀបនយោបាយថ្មីដែលមានស្ថិរភាពបានឬអត់។
ដូចដែលបានឃើញនៅប្រទេសស្រីលង្កា និងបង់ក្លាដេស ប្រជាជាតិនេប៉ាល់ កំពុងស្វែងរកចម្លើយអំពីអនាគតនយោបាយ និងសង្គមរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែពួកគេមិនអាចយកបទពិសោធរបស់ស្រីលង្កា និងបង់ក្លាដេស ជាគំរូដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយបានទេ។ មានន័យថា កង្វះការឯកភាពគ្នាលើការទាមទារកំណែទម្រង់ជាមូលដ្ឋាន ដូចជាការបោះឆ្នោតមិនសេរី មិនត្រឹមត្រូវ មិនតម្លាភាព យន្តការប្រឆាំងអំពើពុករលួយ និងផែនទីបង្ហាញផ្លូវមិនច្បាស់លាស់សម្រាប់អនាគត វាអាចនឹងប៉ះពាល់ដល់វឌ្ឍនភាពប្រជាធិបតេយ្យក្នុងប្រទេសទាំងនោះ ហើយបានធ្វើឲ្យបញ្ហាដែលពួកគេប្រឈមមុខកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។
នៅប្រទេសបង់ក្លាដេស ការតវ៉ាដែលដឹកនាំដោយនិស្សិត បានចាប់ផ្តើមដោយកំហឹងប្រឆាំងនឹងច្បាប់ដែលកំណត់ចំនួនការងារស៊ីវិលដោយផ្អែកលើគុណសម្បត្តិកូនមន្ត្រី។ នៅបង់ក្លាដេស ការតវ៉ាដឹកនាំដោយនិស្សិតក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំមុន បានរីករាលដាលទៅទូទាំងប្រទេស ហើយបានបណ្តេញនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោកស្រី Sheikh Hasina ចេញពីតំណែង។ ការតវ៉ាហិង្សានេះ បណ្តាលឲ្យមនុស្សរាប់រយនាក់ស្លាប់ ភាគច្រើនគឺសិស្សនិស្សិត។ បន្ទាប់មក អ្នកស្រី Hasina បានភៀសខ្លួនទៅឥណ្ឌា ហើយរដ្ឋបាលបណ្ដោះអាសន្នត្រូវបានបង្កើតឡើង។
រដ្ឋាភិបាលថ្មីបង់ក្លាដេស សន្យាថានឹងស្ដារសណ្ដាប់ធ្នាប់ និងរៀបចំបោះឆ្នោតថ្មី ប៉ុន្តែបង់ក្លាដេស នៅតែប្រឈមមុខនឹងអស្ថិរភាព។ គណបក្សនយោបាយកំពុងឈ្លោះគ្នារឿងកាលបរិច្ឆេទបោះឆ្នោត ហិង្សារបស់ហ្វូងមនុស្ស ការវាយប្រហារទៅលើគណបក្សកំពុងកើនឡើង។
នៅស្រីលង្កា វិញ នាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក Ranil Wickremesinghe បានចូលកាន់តំណែងបន្ទាប់ពីបាតុកម្មបង្ខំឱ្យត្រកូល Rajapaksa ដែលជាត្រកូលនយោបាយដ៏មានឥទ្ធិពលនៅស្រីលង្កា ឱ្យចុះចេញក្នុងឆ្នាំ២០២២។ បន្ទាប់មក ប្រទេសនេះបានផ្លាស់ប្ដូរអំណាចតាមប្រជាធិបតេយ្យ ដោយជ្រើសរើសបានលោក Anura Kumara Dissanayake ជាប្រធានាធិបតីដែលនិយមកែទម្រង់ តែជាមេដឹកនាំប្រកាន់ខ្សែទឹកផងដែរ។
ប្រធានាធិបតីស្រីលង្កា រូបនេះបានសន្យាថានឹងលើកកម្ពស់ជីវភាពរស់នៅ បោសសម្អាតរឿងអាស្រូវពុករលួយនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល ដោយធ្វើឱ្យអ្នកនយោបាយពុករលួយត្រូវទទួលខុសត្រូវចុះចេញពីតំណែង ដោយមិនត្រូវរង់ចាំបាតុករសំពងនោះទេ។
ទោះបីជាយ៉ាងណា ប្រជាជននៅស្រីលង្កា ហាក់ដូចជានៅតែប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច ព្រួយបារម្ភសិទ្ធិមនុស្ស និងបំណុលបរទេស។
អ្នកជំនាញនយោបាយ Veeragathy Thanabalasingham បានលើកឡើងថា មិនមានសញ្ញានៃការផ្លាស់ប្ដូរដែលអាចស្ដារឱ្យប្រទេសមានឧត្តមភាពបានភ្លាមទេនៅស្រីលង្កា ព្រោះអស្ថិរភាពកាន់តែរីករាលដាលខ្លាំងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីខាងត្បូងមួយនេះ។
នេះបង្ហាញថា ទោះបាតុកម្មអាចបណ្តេញមេដឹកនាំពុករលួយចេញពីអំណាចបាន ក៏វាមិនធានាថាបញ្ហាផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមនឹងត្រូវដោះស្រាយដោយរលូនបានភ្លាមនោះទេ។
តាមអ្នកជំនាញរូបនេះ អ្វីដែលសំខាន់ គឺត្រូវធ្វើកំណែទម្រង់ការដឹកនាំ ដោយត្រូវតែគិតខ្លាំងមែនទែនចំពោះអនាគតយុវជនរបស់ខ្លួន ធ្វើយ៉ាងណាឱ្យពួកគេមានការងារធ្វើច្បាស់លាស់ កុំធ្វើឱ្យពួកគេក្លាយជាយុវជនចាំតែដើរកំដរកូនអ្នកមានអំណាច គឺខូចអនាគតរបស់ខ្លួន។
អ្នកវិភាគ Paul Staniland សង្កត់ថា ទោះបីបាតុកម្មភាគច្រើនមិនបានផ្តល់លទ្ធផលដ៏ល្អក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាបង្កើតបានជា «មូលដ្ឋាន» ឬសម្ពាធទៅលើរដ្ឋាភិបាលដែលមិនចាត់ទុកផលប្រយោជន៍ជាធំ។
ចំពោះករណីប្រទេសនេប៉ាល់ និមិត្តរូបនៃរបៀបនយោបាយថ្មីនៃអស្ថិរភាពនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីខាងត្បូង ដែលទាញមេដឹកនាំកំពុងផ្ដាច់ការ ឱ្យបារម្ភពីគ្រោះថ្នាក់បាត់បង់អំណាច និងអាចរលាយអនាគតដល់កូនជំនាន់ក្រោយរបស់ពួកគេទៀត។
តែយ៉ាងណា ការបះបោរដ៏ពេញនិយមនាពេលថ្មីៗនៅអាស៊ីខាងត្បូង ក៏បានអង្រួនប្រទេសផ្សេងទៀតក្នុងតំបន់ ឱ្យគិតឡើងវិញអំពីការជ្រុលជ្រួសនៃការប្រើប្រាស់អំណាចហួសព្រំដែន៕
© 2025, ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved.