27 C
Phnom Penh

បទវិភាគ៖ តើ​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អាច​នឹង​ក្លាយ​ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ប្រសើរ​ជាង​ឪពុក​លោក​ដែរ​ឬ​ទេ?

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​អំណាច​របស់​លោក ហ៊ុន សែន ជិត ៤​ទសវត្ស​មកនេះ កម្ពុជា​បាន​ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​ជាតិ​មួយ​ក្រ​ជាងគេ​បំផុត​ក្នុង​ពិភពលោក។ ក្នុង​ខណៈ​ដែល​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ភាគច្រើន​រស់​ក្នុង​ភាព​ក្រីក្រ​តោកយ៉ាក ជំពាក់​បំណុល​វ័ណ្ឌក និង​បែកបាក់​គ្រួសារ​ដើម្បី​ធ្វើ​ចំណាកស្រុក​រក​ការងារ​ធ្វើ គ្រួសារ​លោក ហ៊ុន សែន និង​បក្សពួក​រស់នៅ​លើ​គំនរ​មាស​ប្រាក់​រាប់​ពាន់​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក ដែល​បាន​មកពី​អំពើ​ពុករលួយ និង​បំផ្លាញ​ជាតិ។

ដូច្នេះ តើ​ការ​បន្ត​វេន​នៃ​ត្រកូល ហ៊ុន ក្នុង​ការ​គ្រប់គ្រង​អំណាច​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជា​រឿង​ល្អ ឬ​អាក្រក់?

មេដឹកនាំ​ក្នុង​សង្គម​នីមួយៗ គឺជា​តួអង្គ​ដ៏​សំខាន់ និង​ស្លាប់​រស់​របស់​ជាតិ បើ​ទោះបីជា​សង្គម​នោះ​មាន​ការ​រៀបចំ​ប្រព័ន្ធ​គ្រប់គ្រង​ការពារ​អំណាច​ប្រមូលផ្ដុំ​យ៉ាង​ណា​ក្តី។ ទាំង​ក្នុង​សង្គម​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​កុម្មុយនីស្ត គេ​រមែង​ឃើញ​របប​ដឹកនាំ​ទាំងនោះ​មាន​យន្តការ និង​នីតិវិធី​ជ្រើសរើស​មេដឹកនាំ​បន្ត​វេន​របស់​ពួកគេ។

ក្នុង​សង្គម​ប្រជាធិបតេយ្យ មេដឹកនាំ​ត្រូវ​បាន​គេ​ជ្រើសរើស​តាម​ការ​បោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី ត្រឹមត្រូវ និង​យុត្តិធម៌។ ការ​បោះឆ្នោត គឺជា​វិធី​មួយ​ដែល​ផ្តល់​អំណាច​ដល់​ពលរដ្ឋ​ក្នុង​ការ​ជ្រើសរើស​មេដឹកនាំ​របស់​ខ្លួន​ដោយ​ផ្ទាល់។ របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដែល​កំណត់​យក​ការ​បោះឆ្នោត​ដោយ​ពលរដ្ឋ ជា​នីតិវិធី​នៃ​ការ​តែងតាំង​មេដឹកនាំ​ជាតិ ហើយ​ក៏​ជា​ការ​បញ្ជាក់​ថា សង្គម ឬ​ប្រទេស​នោះ​ជា​របស់​ពលរដ្ឋ ផ្ទុយពី​ពួក​កុម្មុយនីស្ត​ដែល​តែង​ចាត់ទុក​សង្គម ឬ​ប្រទេស​នោះ​ជា​របស់​បក្ស។

ដូច្នេះ​ការ​ជ្រើសរើស​មេដឹកនាំ​ជាតិ​ក្នុង​របប​កុម្មុយនីស្ត គឺជា​សិទ្ធិ​របស់​គណៈកម្មាធិការ​មជ្ឈិម​បក្ស ឬ​ជា​យន្តការ​កំពូល​ណា​មួយ​របស់​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត​នោះ។ ហេតុ​ដូច្នេះ​ហើយ មេដឹកនាំ​ក្នុង​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​ពិតប្រាកដ តែង​ខិតខំ​បម្រើ​ពលរដ្ឋ​ដែល​ជា​ម្ចាស់​ឆ្នោត ដើម្បី​ទទួល​បាន​ការ​គាំទ្រ​ពី​ពលរដ្ឋ​ដែល​ជា​អ្នក​បោះឆ្នោត​ជ្រើសតាំង​ខ្លួន​នោះ។

រីឯ​មេដឹកនាំ​ក្នុង​របប​កុម្មុយនីស្ត តែង​ខិតខំ​បម្រើ​បក្ស​ដើម្បី​ទទួល​បាន​ការ​គាំទ្រ​ពី​បក្ស ដែល​ជា​អ្នក​តែងតាំង​ខ្លួន។ ដូច្នេះ គេ​អាច​សន្និដ្ឋាន​បាន​ថា មេដឹកនាំ​ក្នុង​សង្គម​ប្រជាធិបតេយ្យ​ធ្វើ​អ្វីៗ​ដើម្បី​ពលរដ្ឋ ឬ​ចាត់ទុក​ពលរដ្ឋ​ជា​អាទិភាព​ទី​មួយ​ដែល​ខ្លួន​ត្រូវ​បម្រើ។ ផ្ទុយពី​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដែល​មេដឹកនាំ​កុម្មុយនីស្ត​តែង​ធ្វើ​អ្វីៗ​ដើម្បី​បក្ស ឬ​ចាត់ទុក​បក្ស​ជា​អាទិភាព​ទី​មួយ​ដែល​ខ្លួន​ត្រូវ​បម្រើ។

ប៉ុន្តែ​បើ​គេ​អង្កេត​អំពី​របប​ផ្ដាច់ការ​កុម្មុយនីស្ត គេ​អាច​ពិចារណា​លើ​របប​គ្រប់គ្រង​ពីរ​ប្រភេទ គឺ​របប​គ្រប់គ្រង​របស់​គណបក្ស និង​របស់​គ្រួសារ។ ប្រភេទ​ទី​១ ជា​របប​គ្រប់គ្រង​ដោយ​យន្តការ​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត ច្បាស់លាស់ និង​រឹងមាំ ដូចជា​របប​គ្រប់គ្រង​របស់​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត​វៀតណាម និង​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត​ចិន ជាដើម។ ប្រភេទ​ទី​២ ជា​របប​គ្រប់គ្រង​ដោយ​សមាជិក​គ្រួសារ​ទាំង​ក្នុង​បក្ស និង​ក្នុង​ក្របខ័ណ្ឌ​រដ្ឋ ដូចជា​របប​គ្រប់គ្រង​បច្ចុប្បន្ន​ក្នុង​ប្រទេស​កូរ៉េ​ខាងជើង និង​របប​គ្រប់គ្រង​របស់​លោក ហ៊ុន សែន ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ជាដើម។

លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន (រូប​ស្ដាំ) និង​កូនប្រុស​ច្បង​របស់​លោក គឺ​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត។

ដោយ​ផ្អែកលើ​ទិដ្ឋភាព​ជាក់ស្តែង​នៃ​របប​ផ្ដាច់ការ​នៅ​កូរ៉េ​ខាងជើង និង​របប​ផ្ដាច់ការ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា គេ​សង្កេត​ឃើញ​នូវ​របៀប​ប្រើ​អំណាច និង​ការ​តាក់តែង​ច្បាប់ គឺ​ដើម្បី​តែ​ផល​ប្រយោជន៍​គ្រួសារ និង​បក្សពួក​របស់​ខ្លួន​តែប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែ​មេដឹកនាំ​នៃ​របប​ផ្ដាច់ការ​គ្រួសារ​និយម​បែប​នេះ គឺ​តែងតែ​ប្រើ​ឈ្មោះ​ប្រទេស​ជាតិ និង​គណបក្ស​របស់​ខ្លួន​ជា​ខែល​បំភាន់​ភ្នែក​ពលរដ្ឋ​ក្នុង​សង្គម​តែប៉ុណ្ណោះ។

ក្នុង​ប្រទេស​កូរ៉េ​ខាងជើង លោក គីម ជុនអ៊ុន គឺជា​អ្នក​បន្ត​តំណែង​ជំនាន់​ទី​៣ នៃ​គ្រួសារ​ត្រកូល គីម ដែល​បន្ត​ការ​គ្រប់គ្រង​អំណាច​ផ្ដាច់ការ​នៅ​ប្រទេស​ដ៏​ក្រីក្រ​មួយ​នេះ​ពី​ឪពុក និង​ជីតា​របស់​លោក។ នៅ​ទី​សាធារណៈ មេដឹកនាំ​ផ្ដាច់ការ​រូប​នេះ​តែង​ប្រកាស​ថា​អ្វី​ដែល​ខ្លួន​ធ្វើ គឺ​ដើម្បី​បក្ស​ពលករ​កូរ៉េ​ដ៏​មហិមា​របស់​គាត់ និង​ដើម្បី​ពលរដ្ឋ​កូរ៉េ​ខាងជើង។ ប៉ុន្តែ​ជាក់ស្តែង នរណា​ក៏​ដឹង​ដែរ​ថា ការ​គ្រប់គ្រង​អំណាច​ក្នុង​ប្រទេស​កូរ៉េ​ខាងជើង គឺជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​គ្រួសារ​ត្រកូល គីម តែប៉ុណ្ណោះ។ គ្រួសារ​មួយ​នេះ​ផ្ទេរ​ការ​គ្រប់គ្រង​ពី​ជំនាន់​មួយ​ទៅ​ជំនាន់​មួយ ដោយ​ចាត់ទុក​តួនាទី​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​ជា​មរតក​នៃ​គ្រួសារ​របស់​គាត់។ មេដឹកនាំ​ផ្ដាច់ការ​កូរ៉េ​ខាងជើង​បាន​តែងតាំង​សមាជិក​គ្រួសារ​របស់​ខ្លួន​ឲ្យ​កាន់​តួនាទី​សំខាន់ៗ​ក្នុង​ជួរ​រដ្ឋាភិបាល ដើម្បី​ការពារ​អំណាច​របស់​ខ្លួន និង​ផល​ប្រយោជន៍​គ្រួសារ។

ចំណែក​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ប្រកាន់​របប​កុម្មុយនីស្ត ឬ​ផ្ដាច់ការ​ដូច​កូរ៉េ​ខាងជើង ពលរដ្ឋ​ទាំងអស់​គឺជា​សមាជិក​របស់​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត ឬ​បក្ស​គ្រប់គ្រង​អំណាច។ ប៉ុន្តែ​បើ​គេ​ពិនិត្យ​មើល​ស្ថានភាព​ជីវិត​របស់​ពលរដ្ឋ​កូរ៉េ​ខាងជើង​វិញ ពួកគេ​រស់នៅ​ក្នុង​ស្ថានភាព​ក្រីក្រ​តោកយ៉ាក អត់​បាយ ក្រហាយ​ទឹក គ្មាន​សេរីភាព និង​រស់នៅ​ក្នុង​ស្ថានភាព​ភ័យខ្លាច​ជា​ប្រចាំ ព្រោះ​អ្នក​មាន​អំណាច​អាច​ចោទ ចាប់ និង​សម្លាប់​តាមតែ​ទំនើងចិត្ត។

ដូច្នេះ អំពើ​ដែល​របប​ផ្ដាច់ការ​កូរ៉េ​ខាងជើង​ធ្វើ​បាប​ពលរដ្ឋ​នោះ ក៏​មាន​ន័យ​ថា​ជា​អំពើ​ធ្វើ​បាប​លើ​សមាជិក​បក្ស​របស់​ខ្លួន​ដែរ។ ដូច្នេះ​វា​ជា​ការ​ឆ្លុះបញ្ចាំង​ថា របប​ផ្ដាច់ការ​ដូច​កូរ៉េ​ខាងជើង គឺ​មិនមែន​ធ្វើ​អ្វីៗ​ដើម្បី​បក្ស និង​ពលរដ្ឋ​របស់​ខ្លួន​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ដើម្បី​តែ​ក្រុម​គ្រួសារ​របស់​ខ្លួន​តែប៉ុណ្ណោះ។

ស្រដៀង​គ្នា​នឹង​របប​ផ្ដាច់ការ​កូរ៉េ​ខាងជើង របប​ផ្ដាច់ការ​របស់​លោក ហ៊ុន សែន ក៏​បាន​តែងតាំង​សមាជិក​គ្រួសារ សាច់ញាតិ កូន និង​ចៅ​របស់​ខ្លួន​ឱ្យ​កាន់​តួនាទី​សំខាន់ៗ ទាំង​ក្នុង​ក្របខ័ណ្ឌ​រដ្ឋ និង​បក្ស​ផង​ដែរ។ ជា​រួម គ្រួសារ​ត្រកូល ហ៊ុន គ្រប់គ្រង​អំណាច​ពេញដៃ​ទាំង​ក្នុង​ក្របខ័ណ្ឌ​រដ្ឋ និង​បក្ស ហើយ​ចង់​ធ្វើ​អ្វីៗ​បាន​ស្រេច​តែ​នឹង​ទំនើងចិត្ត ដោយ​រួម​ទាំង​ការ​យក​ទ្រព្យសម្បត្តិ​របស់​រដ្ឋ និង​ឯកជន​ធ្វើជា​កម្មសិទ្ធិ​គ្រួសារ​របស់​ខ្លួន​ផង។

របប​ផ្ដាច់ការ​គ្រួសារ​ត្រកូល គីម នៅ​កូរ៉េ​ខាងជើង ហាក់​ស្រដៀង​គ្នា​ទៅ​នឹង​គ្រួសារ​ត្រកូល ហ៊ុន នៅ​កម្ពុជា​ដែរ។ ពួកគេ​បាន​តែងតាំង​សមាជិក​គ្រួសារ​របស់​ខ្លួន​ឱ្យ​កាន់​តួនាទី​សំខាន់ៗ​ទាំង​ក្នុង​ក្របខ័ណ្ឌ​បក្ស និង​រដ្ឋ និង​បន្ត​តំណែង​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​ពី​ឪពុក​ទៅ​កូន​ជាបន្តបន្ទាប់។ ចំណែក​បុរស​ខ្លាំង​កម្ពុជា លោក ហ៊ុន សែន ក៏​បាន​តែងតាំង​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែល​ជា​កូនច្បង​របស់​លោក ដើម្បី​ស្នង​តំណែង​ពី​លោក និង​បាន​ប្រកាស​ថា លោក​នឹង​ក្លាយ​ជា​ឪពុក និង​ជីតា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ទៀត​ផង។

មេដឹកនាំ​ផ្ដាច់ការ​នៃ​ប្រទេស​កូរ៉េខាងជើង លោក គីម ជុងអ៊ុន (រូប​កាន់​កាំភ្លើង)

ដូច្នេះ មាន​ន័យ​ថា លោក ហ៊ុន សែន បាន​កំណត់​ថា​តំណែង​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​នៅ​កម្ពុជា គឺជា​ទ្រព្យ និង​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​គ្រួសារ​របស់​លោក ដែល​ត្រូវ​ផ្ទេរ​ពី​មួយ​ជំនាន់​ទៅ​មួយ​ជំនាន់។ ដូច្នេះ​មាន​ន័យ​ថា អ្វី​ដែល​លោក ហ៊ុន សែន បាន​ធ្វើ​កន្លងមក មិនមែន​ដើម្បី​ជាតិ និង​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​នោះ​ឡើយ តែ​គឺ​ដើម្បី​គ្រួសារ​ពូជពង្ស​វង្ស​ត្រកូល​របស់​គាត់​តែប៉ុណ្ណោះ។

ដោយ​ហេតុ​ដូច្នេះ​ហើយ ទើប​គេ​ឃើញ​លោក ហ៊ុន សែន មិន​ខ្វល់​ឡើយ​ចំពោះ​បញ្ហា​ជាច្រើន​របស់​ជាតិ និង​ពលរដ្ឋ ដូចជា​ភាព​ក្រីក្រ​របស់​ពលរដ្ឋ បញ្ហា​អត់​ទីផ្សារ​សម្រាប់​ផលិតផល​កសិកម្ម​ខ្មែរ សេវាកម្ម​ពេទ្យ ឬ​សុខភាព​គ្មាន​គុណភាព និង​បញ្ហា​ជាច្រើន​ទៀត។

ថ្វីបើ​ការ​គ្រប់គ្រង​អំណាច​របស់​លោក ហ៊ុន សែន បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រទេស​ជាតិ​ចុះ​ខ្សោយ និង​ក្រីក្រ​ខ្លាំង​បែប​នេះ​ក្តី តែ​គាត់​នៅតែ​អួត​ថា គាត់​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ​ក្នុង​ការ​ដឹកនាំ​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ដូច្នេះ តើ​កូន​របស់​គាត់ គឺ​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែល​លោក ហ៊ុន សែន បាន​រៀបចំ​ឲ្យ​បន្ត​តំណែង​ពី​គាត់​នោះ នឹង​អាច​ដឹកនាំ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ល្អ​ជាង​ឪពុក​របស់​ខ្លួន​ដែរ​ឬ​ទេ? ដើម្បី​ឆ្លើយ​នឹង​សំណួរ​នេះ គេ​អាច​ពិនិត្យ​មើល​កត្តា​ពាក់ព័ន្ធ​ខ្លះៗ​ដែល​អាច​ជា​អំណះអំណាង​សម្រាប់​ធ្វើការ​សន្និដ្ឋាន។

ជា​បទពិសោធន៍​ក្នុង​បណ្តា​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន កូន​ដែល​ទទួល​តំណែង​ពី​ឪពុក តែងតែ​ធ្វើ​តាម​គន្លង​ឪពុក ឬ​ខ្លាំង​ជាង​ឪពុក​ទៅ​ទៀត។ ដូច្នេះ​បើ​ឪពុក​ដឹកនាំ​អាក្រក់ ឬ​រីកចម្រើន កូន​ដែល​បន្ត​តំណែង​ក៏​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រទេស​នោះ​កាន់តែ​អាក្រក់ ឬ​រីកចម្រើន​ដូច្នោះ​ដែរ។

ជាក់ស្តែង មេដឹកនាំ​កូរ៉េ​ខាងជើង​បច្ចុប្បន្ន​បាន​បន្ត​អំពើ​ផ្ដាច់ការ​តាម​ឪពុក និង​បង្កើន​អំពើ​ឃោរឃៅ​កាន់តែ​ខ្លាំង។ ស្រដៀង​គ្នា​នេះ​ដែរ លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​នៃ​ប្រទេស​សិង្ហបុរី​បច្ចុប្បន្ន​ដែល​បាន​ស្នង​តំណែង​ពី​ឪពុក​របស់​គាត់ គឺ​លោក លី ហ្គាន់យូ ក៏​បាន​បន្ត​ដឹកនាំ​ប្រទេស​នេះ​តាម​គន្លង​ឪពុក ដោយ​ធ្វើ​ឲ្យ​សិង្ហបុរី​កាន់តែ​រីកចម្រើន។

ដូច្នេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែល​អាច​នឹង​ស្នង​តំណែង​ពី​ឪពុក​របស់​លោក ក៏​ប្រហែល​ជា​អាច​បន្ត​អំពើ​ផ្ដាច់ការ និង​ឃោរឃៅ​ដូច​ឪពុក​របស់​លោក​ដែរ។ ដូច​សុភាសិត​ខ្មែរ​ពោល​ថា ស្លឹក​ឈើ​ជ្រុះ​មិន​ឆ្ងាយ​ពី​គល់។

កត្តា​មួយ​ទៀត គឺជា​ការ​ទាក់ទិន​ដោយ​ផ្ទាល់​នឹង​ប្រព័ន្ធ​តែងតាំង​មេដឹកនាំ។ មេដឹកនាំ​ក្នុង​សង្គម​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដែល​ជ្រើសតាំង​ដោយ​ពលរដ្ឋ គឺ​បម្រើ​ពលរដ្ឋ រីឯ​មេដឹកនាំ​កុម្មុយនីស្ត​ដែល​ជ្រើសតាំង​ដោយ​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត គឺ​បម្រើ​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត។ ដូច​គ្នា​នេះ​ដែរ បើ​មេដឹកនាំ​ដែល​ជ្រើសតាំង​ដោយ​ឪពុក ឬ​គ្រួសារ គឺ​មេដឹកនាំ​នោះ​នឹង​បម្រើ​ឪពុក ឬ​គ្រួសារ​នោះ​ហើយ។

រីឯ​រចនាសម្ព័ន្ធ​ដែល​កំពុង​គ្រប់គ្រង​អំណាច ក៏​ជា​កត្តា​សំខាន់​ដែរ។ កូន​ដែល​ឪពុក​លើក​បន្តុប​ឱ្យ​បន្ត​តំណែង គឺ​ប្រៀប​ដូចជា​ឪពុក​ដាក់​ឱ្យ​បើក​ឡាន​ជំនួស។ ដូច្នេះ កូន​ដែល​ឡើង​ស្នង​តំណែង​នោះ គឺ​ត្រូវតែ​បន្ត​បើក​ឡាន​ដដែល ឬ​បន្ត​គ្រប់គ្រង​អំណាច​ដឹកនាំ​រចនាសម្ព័ន្ធ​ចាស់​របស់​ឪពុក​នោះ ទោះបី​ក្នុង​រយៈពេល​ខ្លី ឬ​វែង​ក្តី។

គេ​អាច​សន្និដ្ឋាន​ថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រហែល​ជា​មិន​អាច​ក្លាយ​ជា​មេដឹកនាំ​ប្រសើរ​ជាង​ឪពុក​របស់​លោក​នោះ​ទេ ឬ​អាច​ជា​ជន​ផ្ដាច់ការ​ឃោរឃៅ​ខ្លាំង​ជាង​ឪពុក​ទៅ​ទៀត។

ប្រសិន​ដូច្នេះ​មែន តើ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​អាច​នឹង​ត្រូវ​បន្ត​រស់​ក្នុង​ទុក្ខវេទនា​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​នៃ​គ្រួសារ​ត្រកូល ហ៊ុន មួយ​ជំនាន់​ទៀត ឬ​យ៉ាង​ណា?

© 2022, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស