25.9 C
Phnom Penh

លោក អ៊ុំ សំអាន ថា​អ្នក​ដែល​ដណ្តើម​អំណាច​មិន​ប្រជាធិបតេយ្យ​គឺ​មាន​តែ​លោក ហ៊ុន សែន ម្នាក់​គត់

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

តំណាងរាស្ត្រ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ លើកឡើង​ថា អ្នក​ដែល​ប្រើ​មធ្យោបាយ​ដណ្តើម​អំណាច​មិន​ប្រជាធិបតេយ្យ គឺ​មាន​តែ​មេដឹកនាំ​បក្ស​កាន់​អំណាច​លោក ហ៊ុន សែន តែ​ម្នាក់​គត់​នៅ​កម្ពុជា តាមរយៈ​ការ​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៧ និង​ការ​ដណ្ដើម​អំណាច​មិន​ប្រជាធិបតេយ្យ​ម្តង​ទៀត​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៨ ដោយ​ការ​រំលាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៧។

មន្ត្រី​ជាន់ខ្ពស់​បក្ស​ប្រឆាំង​លោក អ៊ុំ សំអាន ឆ្លើយតប​ទៅ​កាន់​ការ​លើកឡើង​របស់​លោក ហ៊ុន សែន កាលពី​ថ្ងៃទី​២២ ខែ​ឧសភា នេះ​ថា លោក ហ៊ុន សែន គឺជា​បុគ្គល​តែ​ម្នាក់​គត់​ដែល​ដណ្តើម​អំណាច​ដោយ​ការ​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៧ និង​ការ​ដណ្តើម​អំណាច​មិន​ប្រជាធិបតេយ្យ​ម្តង​ទៀត​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៨ ដោយ​ការ​រំលាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៧។

លោក អ៊ុំ សំអាន បញ្ជាក់​ថា ការ​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​ឆ្នាំ​១៩៩៧ ព្រោះ​តែ​ដណ្តើម​អំណាច​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​ដោយ​ការ​បង្ហូរ​ឈាម​កងទ័ព​ដែល​ចុះចាញ់​រាប់​រយ​នាក់ និង​សម្លាប់​ពលរដ្ឋ​ស្លូតត្រង់​ជាច្រើន​ទៀត។

លោក​បន្ត​ថា ចំណែកឯ​ការ​រំលាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ក៏​ចាត់ទុក​ជា​ការ​ដណ្តើម​អំណាច​មិន​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដែរ ព្រោះ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា បាន​ចូលរួម​បោះឆ្នោត​តែ​ម្នាក់​ឯង ឈ្នះ​តែ​ម្នាក់​ឯង ដែល​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ថ្កោលទោស​គ្រប់​ទិសទី​រហូត​មក​ទល់​ពេលនេះ។

កាលពី​ថ្ងៃទី​២២ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០២៤ មេដឹកនាំ​បក្ស​កាន់​អំណាច​លោក ហ៊ុន សែន បាន​លើកឡើង​នៅ​ក្នុង​កម្មវិធី​បិទ​សន្និសីទ​ស្ដីពី​អនាគត​កម្ពុជា​គ្មាន​អំពើ​ប្រល័យ​ពូជសាសន៍​ថា លោក​នឹង​មិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​មាន​ការ​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​ផ្ដួល​រំលំ​ដើម្បី​ដណ្តើម​អំណាច​ដោយ​មធ្យោបាយ​មិន​ប្រជាធិបតេយ្យ​នោះ​ឡើយ។

លោក ហ៊ុន សែន បញ្ជាក់​ថា ការ​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​ផ្ដួល​រំលំ​ដើម្បី​ដណ្តើម​អំណាច​ដោយ​មធ្យោបាយ​មិន​ប្រជាធិបតេយ្យ គឺជា​ឫសគល់​នៃ​សង្គ្រាម ហើយ​ក៏​ជា​ឫសគល់​នៃ​អំពើ​ប្រល័យ​ពូជសាសន៍​ដែរ។

យ៉ាងណាក៏ដោយ គេ​ចាំ​មិន​ភ្លេច​ទេ​កាលពី​ថ្ងៃទី​៥-៦ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៩៧ កម្ពុជា​បាន​ផ្ទុះ​ឡើង​នូវ​ព្រឹត្តិការណ៍​បង្ហូរ​ឈាម​មួយ ដែល​ត្រូវ​គេ​ចាត់ទុក​ថា​ជា​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​សង្គ្រាម​ដែល​មិន​អាច​បំភ្លេច​បាន។

រដ្ឋប្រហារ​ដ៏​ឃោរឃៅ​នេះ ត្រូវ​គេ​ដឹង​ថា លោក ហ៊ុន សែន គឺជា​មេខ្លោង​ក្នុង​ការ​បញ្ជា​កម្លាំង​កងទ័ព​របស់​គាត់ ឱ្យ​ធ្វើ​ទារុណកម្ម និង​សម្លាប់​ឈ្លើយសឹក​ដែល​បាន​សារភាព​ចុះចាញ់​គ្មាន​អាវុធ​ក្នុង​ដៃ​យ៉ាង​ព្រៃផ្សៃ ហើយ​ទង្វើ​នេះ​បាន​រំលោភ​បំពាន​លើ​អនុសញ្ញា​ទីក្រុង​ហ្សឺណែវ ស្តីអំពី​ច្បាប់​សង្គ្រាម​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ។

ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍​ដ៏​ព្រៃផ្សៃ​នេះ គេ​បាន​រក​ឃើញ​សាកសព​កងទ័ព​រាជា​និយម​ដែល​ត្រូវ​គេ​សម្លាប់ និង​យក​ទៅ​កប់​ក្នុង​ដី​រាក់ៗ​ទាំង​ដៃ​សងខាង​ជាប់​ចំណង ខណៈ​ភ្នែក​ទាំង​គូ​ត្រូវ​គេ​ខ្វេះ និង​ដងខ្លួន​ពោរពេញ​ដោយ​ស្នាម​ជាំ​គ្រប់​កន្លែង ដែល​បង្ហាញ​ពី​ការ​ធ្វើ​ទារុណកម្ម​សួរ​ចម្លើយ មុន​នឹង​ត្រូវ​គេ​សម្លាប់។

យ៉ាងណាក៏ដោយ លោក ហ៊ុន សែន តែង​បដិសេធ​ថា នោះ​មិនមែន​ជា​ការ​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ទេ ប៉ុន្តែ​វា​ជា​ហេតុការណ៍​មួយ​ដើម្បី​ទប់ទល់​សភាពការណ៍​ពី​កម្លាំង​គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ដែល​បាន​ប៉ះទង្គិច​គ្នា​នៅ​ពេល​នោះ​ប៉ុណ្ណោះ។

ទោះជា​បែប​នេះ​ក្តី អតីត​តំណាង​ពិសេស​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ទទួល​បន្ទុក​ផ្នែក​សិទ្ធិមនុស្ស​ប្រចាំ​នៅ​កម្ពុជា លោក ថូម៉ាស ហាំម៉ាប៊ឺក និង​អតីត​នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​សិទ្ធិមនុស្ស​អន្តរជាតិ (Human Rights Watch) លោក ប្រ៊ែដ អាដាមស៍ បាន​បញ្ជាក់​យ៉ាង​ច្បាស់​នៅ​ក្នុង​របាយការណ៍​របស់​ពួកគេ​ទៅ​កាន់​មហាសន្និបាត​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ កាលពី​ខែ​តុលា ឆ្នាំ​១៩៩៧ ថា ព្រឹត្តិការណ៍​ថ្ងៃទី​៥-៦ ខែ​កក្កដា គឺជា “អំពើ​រដ្ឋប្រហារ” ដែល​ធ្វើឡើង​ដោយ​លោក ហ៊ុន សែន។

លោក ប្រ៊ែដ អាដាមស៍ បាន​អះអាង​ថា បើ​ផ្អែក​តាម​អង្គហេតុ​ដែល​ប្រមូល​បាន​ទាក់ទង​នឹង​ការ​សម្លាប់​ឈ្លើយសឹក​នៃ​មន្ត្រី​យោធា និង​ប៉ូលិស​របស់​គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច នៅ​ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍​បង្ហូរ​ឈាម​នោះ អាច​បញ្ជាក់​បាន​ថា លោក ហ៊ុន សែន គឺជា​អ្នក​ដែល​ត្រូវតែ​ទទួល​ខុសត្រូវ​ទាំងស្រុង​ចំពោះ​អំពើ​ឃាតកម្ម​ដ៏​ឃោរឃៅ​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​ច្បាប់​នេះ។

ក្រៅពី​ការ​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​ផ្តួល​រំលំ​ដោយ​ការ​បង្ហូរ​ឈាម​នឹង​កាំភ្លើង គេ​កត់​សម្គាល់​ឃើញ​ថា លោក ហ៊ុន សែន ក៏​បាន​ដណ្តើម​អំណាច​ធ្វើ​ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​មិន​ប្រជាធិបតេយ្យ​បន្ត​ទៀត​ដែរ នៅ​អំឡុង​ឆ្នាំ​២០១៧ ដោយ​ការ​ប្រើ​អំណាច​បញ្ជា​តុលាការ​ឱ្យ​រំលាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ និង​ចាប់​មេ​បក្ស​ប្រឆាំង​លោក កឹម សុខា ដាក់​គុក​ទាំង​អយុត្តិធម៌។

ទាក់ទិន​នឹង​បញ្ហា​នេះ អ្នកវិភាគ​ឯករាជ្យ​លោក គឹម សុខ លើកឡើង​ថា មេដឹកនាំ​ខ្មែរ​បាតដៃ​ប្រឡាក់​ឈាម លោក ហ៊ុន សែន បាន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​ក្នុង​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ធំៗ​ទាំងអស់​ដែល​កើត​មាន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដូចជា ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ប្រឆាំង​មនុស្ស​ជាតិ ឧក្រិដ្ឋកម្ម​សង្គ្រាម ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ឈ្លានពាន និង​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​បែប​ភេរវកម្ម​រដ្ឋ ឬ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​បែប​បណ្ដាញ ហើយ​ដែល​ភស្តុតាង​នៃ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ទាំងនោះ​គឺ​សុទ្ធតែ​មាន​ក្នុង​ដៃ​តុលាការ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​អន្តរជាតិ (ICC) ទាំងអស់។

លោក គឹម សុខ បញ្ជាក់​ថា លោក ហ៊ុន សែន គឺជា​មនុស្ស​តែ​ម្នាក់​គត់​ដែល​បាន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​សង្គ្រាម​អំឡុង​ពេល​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​ឆ្នាំ​១៩៩៧ ដោយសារតែ​កងកម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​ដែល​ស្ថិត​ក្រោម​ការ​បញ្ជា​របស់​គាត់ បាន​សម្លាប់​ឈ្លើយសឹក​ដែល​បាន​សារភាព​ចុះចាញ់​រាប់​រយ​នាក់ ហើយ​នេះ​ក៏​ជា​ប្រវត្តិ​ដ៏​ជូរចត់​នៃ​ការ​ដណ្តើម​អំណាច​មិន​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​កម្ពុជា​ដែល​មិន​អាច​បំភ្លេច​បាន​ដែរ៕

© 2024, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស