ក្រុមប្រឹក្សា ២៣ តុលា ១៩៩១ លើកឡើងថា ផលវិបាកនៃការមិនអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ដែលត្រូវបានចុះហត្ថលេខាដោយតំណាងប្រទេសទាំង ១៨ និងអង្គការសហប្រជាជាតិ គឺជាដំណោះស្រាយរួមនៃជម្លោះភូមិសាស្ត្រនយោបាយដែលនឹងបន្តវែងអន្លាយទៅថ្ងៃអនាគត។
ក្រុមប្រឹក្សា ២៣ តុលា ១៩៩១ ចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍កាលពីថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ថា បើពិនិត្យខ្លឹមសារកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស គេនឹងឃើញថា អ្នកនិពន្ធឯកសារនេះគឺដើម្បីឱ្យកម្ពុជា និងតំបន់ជុំវិញមានសន្តិភាពឋិតថេរ ព្រោះឯកសារនេះបានបង្ហាញពីផែនការសន្តិភាព ឯករាជ្យ អធិបតេយ្យ បូរណភាព ដែលភាគីកម្ពុជា និងភាគីហត្ថលេខីទាំងអស់ ត្រូវគោរពតាម ដើម្បីធានាឱ្យមានសន្តិភាពនៅប្រទេសកម្ពុជា ក៏ដូចជាតំបន់ទាំងមូលផងដែរ។
ក្រុមប្រឹក្សា ២៣ តុលា អះអាងថា ការដែលកម្ពុជាមានកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ហើយ និងនៅតែមានវិបត្តិញាំញីរហូតមកនោះ គ្មានអ្វីក្រៅពីការលូកដៃពីបរទេសជិតខាងចូលក្នុងកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្លួនឡើយ។
ប្រភពដដែលអះអាងថា ការលូកដៃចូលកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់កម្ពុជាពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាលវៀតណាម បានបន្តតាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩ ទោះក្រោយមក កម្ពុជាមានកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ក៏ដោយ ក៏ពួកគេនៅតែរក្សាមូលដ្ឋានទ័ព និងកងទ័ពនៅលើទឹកដីខ្មែរដដែល គ្រាន់តែធ្វើឡើងក្នុងរូបភាពផ្សេងប៉ុណ្ណោះ។
ចំណែកមហាអំណាចកុម្មុយនីស្តចិន ដែលធ្លាប់មានសម្ព័ន្ធភាពជាមួយកម្ពុជា តាំងពីដើមមក ក៏បានប្រជែងយកឥទ្ធិពលផ្ដាច់មុខនៅប្រទេសកម្ពុជាដែរ ដោយពួកគេបានសម្រេចយកប្រទេសនេះធ្វើជាទីតាំង «ភូមិសាស្ត្រយុទ្ធសាស្ត្រ» ដើម្បីឈានទៅសម្រេចមហិច្ឆតាគ្រប់គ្រងតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកនៅថ្ងៃមុខ។
ជាក់ស្តែង នៅពេលប្រទេសកម្ពុជាមានទំនាស់ព្រំដែនជាមួយថៃ ចិនបានឆ្លៀតឱកាសបង្ហាញសម្ភារៈយោធាថ្មីៗ ដូចជា មីស៊ីលគ្រប់ធុន យន្តហោះប្រដេញ និងនាវាចម្បាំងតូចធំ ជាដើម ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យភាគីថៃ បង្ខំចិត្តរាថយមិនហ៊ានប្រកាសសង្គ្រាមជាមួយកម្ពុជានោះទេ។
ក្រុមប្រឹក្សា ២៣ តុលា ចោទជាសំណួរថា នៅពេលដែលត្រកូលហ៊ុន អំពាវនាវឱ្យមានការឯកភាពជាតិ ក្នុងន័យឱ្យបក្សប្រឆាំង ក៏ដូចជាពលរដ្ឋដែលមាននិន្នាការផ្ទុយ ទៅគាំទ្រ ឬក៏ចុះចូលជាមួយបក្សកាន់អំណាចក្នុងពេលនេះ តើវាជាការរួបរួមក្រោមស្មារតីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ឬក្រោមគំនិតនយោបាយរបស់ចៅហ្វាយបរទេសដែរឬទេ?
គិតមកទល់ពេលនេះ កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស មានរយៈពេល ៣៤ឆ្នាំហើយ ប៉ុន្តែខ្លឹមសារនៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលបក្សកាន់អំណាចបោះបង់ចោលទាំងស្រុង ទោះមានការអំពាវនាវពីពលរដ្ឋ និងអ្នកនយោបាយប្រឆាំង ឱ្យរដ្ឋាភិបាលអនុវត្តនូវខ្លឹមសារកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិមួយនេះក៏ដោយ។
ជុំវិញបញ្ហានេះ លោក ហ៊ុន សែន តែងអះអាងថា កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៩៣ អស់ហើយ ដូច្នេះកិច្ចព្រមព្រៀងនេះលែងមានសុពលភាពបន្តទៀតហើយ៕
© 2025, ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved.