នៅថ្ងៃទី១១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ នេះ សមាជិករដ្ឋសភានៃបក្សកាន់អំណាច ១២៥រូប បានលើកដៃព្រមៗគ្នាអនុម័តមាត្រា៣៣ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ កែប្រែទៅជាច្បាប់ដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើតវិញ ក្រោយពីទទួលបញ្ជាពីមេដឹកនាំបក្សកាន់អំណាច លោក ហ៊ុន សែន បានត្រឹមតែ ១៤ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។
មាត្រា៣៣ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជាច្បាប់ការពារសញ្ជាតិពីកំណើតរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរ ត្រូវសមាជិកសភាមកពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា សម្រេចកម្ទេចចោលជាឯកច្ឆន្ទនៅថ្ងៃទី១១ កក្កដា នេះ ដោយជំនួសមកវិញដោយច្បាប់ដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើតវិញ។
ជុំវិញការអនុម័តលើមាត្រាច្បាប់នេះ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក កើត រិទ្ធ បានលើកឡើងក្នុងសម័យប្រជុំសភានៅថ្ងៃទី១១ កក្កដា នេះថា ការដកសញ្ជាតិអាចធ្វើបានទាំងលើពលរដ្ឋរបស់ខ្លួនដែលទទួលបានសញ្ជាតិពីកំណើត ទាំងលើពលរដ្ឋដែលទទួលបានសញ្ជាតិតាមរយៈសញ្ជាតូបនីយកម្ម ឬតាមការទាមទារសញ្ជាតិ។
គួរបញ្ជាក់ថា លោក កើត រិទ្ធ រៀននៅសាលាច្បាប់នៅប្រទេសបារាំង។
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ រូបនេះលើកឡើងថា ការដកសញ្ជាតិពីពលរដ្ឋដែលទទួលបានសញ្ជាតិពីកំណើត ត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងបណ្តាប្រទេសមួយចំនួន ដូចជា សហរដ្ឋអាម៉េរិក បារាំង អ៊ីតាលី អង់គ្លេស អាល្លឺម៉ង់ អូទ្រីស អូស្ត្រាលី ហុឡង់ដ៍ កូរ៉េខាងត្បូង ម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូនេស៊ី ហ្វីលីពីន ឡាវ ភូមា និងវៀតណាម ជាដើម។
លោកបញ្ជាក់ថា ក្នុងចំណោមប្រទេសទាំងនេះ ប្រទេសខ្លះបានអនុញ្ញាតឱ្យមានការដកសញ្ជាតិពីពលរដ្ឋរបស់ខ្លួនឱ្យក្លាយជាជនគ្មានសញ្ជាតិផងដែរ។
ចំណុចនេះ លោក កើត រិទ្ធ បកស្រាយខុសចំពោះច្បាប់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ (Donald Trump) កំពុងតែចង់អនុវត្តតាមរយៈបទបញ្ជានីតិប្រតិបត្តិ Executive Order (EO) លើពលរដ្ឋមួយចំនួនដែលបានក្លែងបន្លំឯកសារ ឬព័ត៌មានលើពាក្យសុំចូលសញ្ជាតិ ដែលគេចាត់ទុកថាបានសញ្ជាតិអាមេរិកាំងដោយការភូតកុហក ហើយនិងក្រោយពីបានសញ្ជាតិអាមេរិកាំងហើយ បែរជាទៅបម្រើរបបផ្ដាច់ការប្រមូលផ្ដុំផ្ដាច់មុខ ឬកុម្មុយនីស្ត (totalitarianism) ដោយបំពានសម្បថដែលរដ្ឋការលោក ត្រាំ ចាត់ទុកជាការបំពានច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ កំណែច្បាប់ទី១៤ (fourteenth amendment) នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ មិនអនុញ្ញាតឲ្យដកហូតសញ្ជាតិអាមេរិកាំង ទាំងពីកំណើត ទាំងការចូលសញ្ជាតិឡើយ។ ថ្មីៗនេះ តុលាការសហព័ន្ធបានវិនិច្ឆ័យសេចក្តីរាំងរាមិនឲ្យអាជ្ញាធរអនុវត្តតាមបទបញ្ជាប្រធានាធិបតីនោះឡើយ។
ខ្លឹមសារដើមមាត្រា៣៣ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ចែងថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមិនអាចត្រូវបានដកសញ្ជាតិ និរទេស ឬចាប់បញ្ជូនខ្លួនទៅឱ្យប្រទេសក្រៅណាមួយឡើយ លើកលែងតែមានកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយគ្នាទៅវិញទៅមក។ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលកំពុងរស់នៅឯបរទេសត្រូវបានរដ្ឋគាំពារ ហើយការទទួលសញ្ជាតិខ្មែរ ត្រូវកំណត់ក្នុងច្បាប់។
ជុំវិញការធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់នេះ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត សរសេរលើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់ខ្លួននៅថ្ងៃទី១១ កក្កដា នេះថា ការធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់នេះ គឺនៅក្រោមលេសនយោបាយមិនស្អាតស្អំរបស់លោក ហ៊ុន សែន ដើម្បីចោទប្រកាន់អ្នកប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរខ្លះដែលគាត់ចោទថាជាក្រុមចូលដៃជាមួយចោរសៀម បំផ្លាញខ្មែរប៉ុណ្ណោះ។ ជាងនេះទៀត ក៏ធ្វើឡើងក្នុងបំណងបង្ក្រាបអ្នកធ្វើការលើវិស័យសិទ្ធិមនុស្ស ប្រជាធិបតេយ្យ អ្នកទាមទារយុត្តិធម៌សង្គម និងបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលដែលមិនរណបបក្សកាន់អំណាចផ្សេងទៀតដែរ។
លោក ម៉ែន ណាត ចាត់ទុកការកែប្រែច្បាប់ដើម្បីដកសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើតនេះ គឺជាចេតនាធ្វើបាបខ្មែរគ្នាឯងប៉ុណ្ណោះ ទោះក្រោមហេតុផលអ្វីក៏ដោយ។
លោកបញ្ជាក់ថា ការកែប្រែច្បាប់នេះនឹងនាំឱ្យបែកបាក់ស្មារតីជាតិខ្មែរកាន់តែខ្លាំង ដែលផ្ទុយពីបំណងដើមនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ដែលតម្រូវឱ្យគ្រប់ភាគីនៃអ្នកនយោបាយខ្មែរត្រូវតែសាមគ្គីគ្នា ឯកភាពជាតិ ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដីរបស់កម្ពុជា។
ចំណែកតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក អ៊ុំ សំអាន លើកឡើងថា បើទោសក្បត់ជាតិត្រូវដកសញ្ជាតិខ្មែរមែន គឺត្រូវដកសញ្ជាតិខ្មែរពីលោក ហ៊ុន សែន មុនគេ ព្រោះគាត់គឺជាជនក្បត់ដែលបានលួចកាត់ទឹកដីខ្មែរឱ្យវៀតណាម តាមរយៈសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែមឆ្នាំ២០០៥ កន្លងទៅ។
លោក អ៊ុំ សំអាន ចាត់ទុកការកែប្រែច្បាប់ដកសញ្ជាតិពលរដ្ឋខ្មែរពីកំណើតនេះ គឺជាអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ និងបង្ហាញឱ្យឃើញពីផែនការរំលាយពូជសាសន៍ខ្មែរដោយប្តូរមកវិញនូវពូជសាសន៍វៀតណាម ជំនួសអម្បូរខ្មែរនៅថ្ងៃមុខ៕
© 2025, ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved.