 គ្មានសិទ្ធិរស់នៅ សិទ្ធិប្រកបមុខរបរចិញ្ចឹមជីវិត សិទ្ធិទទួលបានការព្យាបាលសុខភាព សិទ្ធិចុះឈ្មោះកូនចៅ រៀនសូត្រ សិទ្ធិទទួលបានប្រយោជន៍សាធារណៈដូចជាតិសាសន៍ដទៃ ពោលគឺជាអំពើប្រកាន់ជាតិសាសន៍លើជាតិសាសន៍ខ្មែរ។){kind=link}
មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណឹងទេ ការធ្វើច្បាប់ដកហូតសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើត ពោលគឺជនកើតលើទឹកដីខ្មែរ ជាការបំពានច្បាប់អន្តរជាតិ តាមការពន្យល់ពីអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ Amnesty International ពីព្រោះវាបង្កឲ្យមានមនុស្សលោកគ្មានអត្តសញ្ញាណភាពជាជាតិសាសន៍ណាមួយពិតប្រាកដ គ្មានទឹកដីរស់នៅ (stateless) គ្មានសិទ្ធិរស់នៅ សិទ្ធិប្រកបមុខរបរចិញ្ចឹមជីវិត សិទ្ធិទទួលបានការព្យាបាលសុខភាព សិទ្ធិចុះឈ្មោះកូនចៅ រៀនសូត្រ សិទ្ធិទទួលបានប្រយោជន៍សាធារណៈដូចជាតិសាសន៍ដទៃ ពោលគឺជាអំពើប្រកាន់ជាតិសាសន៍លើជាតិសាសន៍ខ្មែរ។
គេរកឃើញថា អំពើ និងទង្វើរាជរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំដោយសមាជិកគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលយករាជាធិបតេយ្យជាខែល បំពានមាត្រា១៥ នៃសេចក្តីប្រកាសសកលស្តីអំពីសិទ្ធិមនុស្ស អនុសញ្ញាឆ្នាំ១៩៦១ ស្តីអំពីការកាត់បន្ថយភាពគ្មានទឹកដីរស់នៅជាមនុស្សជាតិ (1961 Convention on the Reduction of Statelessness) កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិស្តីអំពីសិទ្ធិស៊ីវិល និងនយោបាយ ហៅកាត់ថា ICCPR ដែលចូលជាធរមានបញ្ញត្តិនៅថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៦ ហើយនិងអនុសញ្ញាស្តីអំពីការហាមប្រាមការប្រកាន់រើសអើងពូជសាសន៍គ្រប់ទ្រង់ទ្រាយ ដែលចូលជាធរមានបញ្ញត្តិនៅថ្ងៃទី៤ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៦៩។
តាមការតាមដានស្ថានការណ៍នយោបាយស្រុកខ្មែរពីសំណាក់មជ្ឈដ្ឋានបញ្ញវន្តខ្មែរមួយចំនួន អ្នកខ្លះសួរថា ហេតុអ្វីលោក ហ៊ុន សែន ប្រញាប់ប្រញាល់កែរដ្ឋធម្មនុញ្ញធ្វើច្បាប់ដកហូតសញ្ជាតិខ្មែរពីកំណើតលើពលរដ្ឋខ្មែរកើតលើទឹកដីខ្មែរពីដូនតា ជាមាតុភូមិរបស់ខ្លួន មានទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណី វប្បធម៌ និយាយ និងសរសេរអក្សរភាសាខ្មែរពីកំណើត។
ព្រឹត្តិការណ៍នេះ កើតឡើងតែប៉ុន្មានសប្តាហ៍ប៉ុណ្ណោះក្រោយពីមេដឹកនាំបក្សជំទាស់នៅក្រៅប្រទេស លោក សម រង្ស៊ី អំពាវនាវឲ្យពលរដ្ឋខ្មែរទូទៅដោះអាវបក្ស ពាក់អាវជាតិ ទៅសាមគ្គីជាមួយលោក ហ៊ុន សែន រឿងជម្លោះព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃឡង់ដ៍ តែលោក ហ៊ុន សែន អត់អើពើនឹងលោក។
បន្ទាប់មក លោកថាលោកនឹងទៅបង្កើតរណសិរ្សជាតិតស៊ូមួយពីខាងប្រទេសថៃឡង់ដ៍ ហើយថែមទាំងបន្ទាប់មកថ្លែងថា លោក ហ៊ុន សែន ខឹងនឹងថៃ ព្រោះអាជ្ញាធរថៃ ធ្វើប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបសកម្មភាពឧក្រិដ្ឋកម្មតាមតំបន់ព្រំដែន ដែលផ្តាច់បណ្ដាញរកផលប្រយោជន៍ឲ្យលោក ហ៊ុន សែន ទៅវិញ មិនមែនជារឿងវិវាទព្រំដែន ថៃឈ្លានពានអ្វីនោះទេ។
យ៉ាងណាមិញ សម្រាប់ពលរដ្ឋជាជាតិសាសន៍ខ្មែរពីកំណើត មើលឃើញលោក ហ៊ុន សែន និងបក្ខពួកកាន់តែក្បត់ផលប្រយោជន៍ខ្មែរខ្លាំងឡើង ដែលអាចឈានដល់ការបំបាត់ពូជពង្សខ្មែរម្ចាស់ទឹកដី តែបញ្ចូលបរទេសមករស់លើទឹកដីខ្មែរ ទាញផលពីធនធានធម្មជាតិខ្មែរ មានជនជាតិយៀកណាម ចិន ជាដើម។ ជនបរទេសមានប្រាក់កាសថាមករកស៊ីស្រុកខ្មែរ បែរជាទិញសញ្ជាតិខ្មែរទៅប្រព្រឹត្តសកម្មភាពឧក្រិដ្ឋ។ រីឯពលរដ្ឋខ្មែរដែលមើលឃើញស្រុកទេស សង្គមជាតិខ្លួនសម្បូរឧក្រិដ្ឋកម្ម ស្អុយឈ្មោះលើឆាកអន្តរជាតិ និយាយរិះគន់ត្រូវបាត់សញ្ជាតិពីកំណើតរបស់ខ្លួន ក្លាយជាជនអនាថាគ្មានអត្តសញ្ញាណភាពក្រោមអំណាចរដ្ឋាភិបាលសម្ដីខ្មែរសែបរទេស៕
© 2025, ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved.