27 C
Phnom Penh

អ្នក​ឃ្លាំមើល៖ ការ​បាញ់​សម្លាប់​អតីត​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ជប៉ុន​និង​បណ្ឌិត កែម ឡី ដូច​គ្នា​ប៉ុន្តែ​ការ​ចាប់​ឃាតក​ខុស​គ្នា

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

ប្រធាន​វេទិកា​ពលរដ្ឋ​អះអាង​ថា ការ​បាញ់​សម្លាប់​អតីត​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ជប៉ុន លោក សិនហ្សូ អាបេ និង​បណ្ឌិត កែម ឡី ធ្វើឡើង​នៅ​កណ្ដាល​ពន្លឺ​ថ្ងៃ​ដូច​គ្នា ប៉ុន្តែ​ការ​ស្វែងរក​ភស្តុតាង​ចាប់​ឃាតក​ពិត គឺ​ធ្វើឡើង​ខុស​គ្នា​ទាំងស្រុង ខណៈ​ក្រុម​សិទ្ធិមនុស្ស​អន្តរជាតិ​អះអាង​ថា រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​គ្មាន​ឆន្ទៈ​ស៊ើប​អង្កេត​លាតត្រដាង​រក​ជន​នៅ​ពីក្រោយ​អំពើ​ឃាតកម្ម​នេះ។

ប្រធាន​វេទិកា​ពលរដ្ឋ លោក គឹម សុខ បាន​លើកឡើង​ក្នុង​ឱកាស​ប្រារព្ធ​ខួប ៦​ឆ្នាំ​នៃ​មរណភាព​បណ្ឌិត កែម ឡី កាលពី​ថ្ងៃទី​១០ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០២២ នេះ​ថា ឃាតកម្ម​លើ​លោក សិនហ្សូ អាបេ ត្រូវ​ថត​បាន​សកម្មភាព​ពី​គ្រប់​ជ្រុង ទោះ​កាមេរ៉ា​សុវត្ថិភាព​ទាំងនោះ​នៅ​ឆ្ងាយ​ពី​កន្លែង​បាញ់​ប្រហារ​ក៏ដោយ ក៏​អាជ្ញាធរ​ជប៉ុន​នៅតែ​អាច​ចាប់​ឃាតក​ពិត​បាន​នៅ​នឹង​កន្លែង ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រជាជន​ជប៉ុន មាន​ជំនឿ​លើ​រដ្ឋាភិបាល និង​អាជ្ញាធរ​របស់​ពួកគេ​យ៉ាង​ខ្លាំង។

លោក គឹម សុខ លើកឡើង​ថា ចំណែក​ឃាតកម្ម​លើ​បណ្ឌិត កែម ឡី នៅ​កម្ពុជា​ដែល​បាន​ប្រព្រឹត្ត​នៅ​ក្នុង​ហាង​ស្ដារ​ម៉ាត​ក្នុង​បរិវេណ​ស្ថានីយ​ចាក់​សាំង​កាល់តិច​ក្បែរ​ស្តុប​បូកគោ ដែល​បាន​បំពាក់​កាមេរ៉ា​សុវត្ថិភាព​ខ្វាត់ខ្វែង​នៅ​ក្នុង​ហាង ប៉ុន្តែ​អាជ្ញាធរ និង​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​នៅតែ​មិន​អាច​បង្ហាញ​ភស្តុតាង​ជា​វីដេអូ​អំពី​សកម្មភាព​នៃ​ការ​បាញ់​ប្រហារ​នេះ​រហូត​មក​ទល់​នឹង​ពេលនេះ។

នាយករង​ប្រចាំ​តំបន់​អាស៊ី​នៃ​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​សិទ្ធិមនុស្ស​អន្តរជាតិ (Human Rights Watch) លោក ហ្វីល រ៉ូប៊ើតសុន (Phil Robertson) បាន​និយាយ​នៅ​ក្នុង​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​របស់​អង្គការ​នេះ​កាលពី​ថ្ងៃទី​១០ ខែ​កក្កដា ថា អង្គការ​ឃ្លាំមើល​សិទ្ធិមនុស្ស​អន្តរជាតិ​នឹង​បន្ត​ទាមទារ​ឱ្យ​មាន​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​ដោយ​ឯករាជ្យ និង​មិន​លម្អៀង​លើ​ករណី​ឃាតកម្ម​បណ្ឌិត កែម ឡី ដើម្បី​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ឱ្យ​មាន​ការ​ទទួល​ខុសត្រូវ​ចំពោះ​អ្នក​ពាក់ព័ន្ធ​ទាំងអស់​ក្នុង​សំណុំរឿង​នេះ។

លោក​អះអាង​ថា ការ​កាត់ក្តី​របស់​តុលាការ​កម្ពុជា​គ្រាន់តែ​ជា​ការ​បិទ​បាំង​ការពិត​ដែល​រៀបចំ​ឡើង​ក្នុង​គោលបំណង​ដាក់​គុក​តែ​ជន​ដែល​គេ​បាន​រៀបចំ​ទុក​ប៉ុណ្ណោះ មិនមែន​ជា​ចំណាត់ការ​ម៉ឺងម៉ាត់​ណា​មួយ​ដើម្បី​ធានា​យុត្តិធម៌​ពិត​ជូន​បណ្ឌិត កែម ឡី នោះ​ឡើយ។

លោក ហ្វីល រ៉ូប៊ើតសុន បញ្ជាក់​ថា តុលាការ​កម្ពុជា​មិន​មាន​ឯករាជ្យ​នោះ​ទេ ហើយ​ការ​កាត់ក្តី​នេះ​គឺជា​កំហុស​ដ៏​អាក្រក់​បំផុត​ចំពោះ​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​នៅ​កម្ពុជា ដែល​តុលាការ​ខកខាន​ក្នុង​ការ​នាំ​យក​ភស្តុតាង​ស្វែងរក​មេខ្លោង​ដែល​ផ្ដល់​កាំភ្លើង ឬ​សូម្បីតែ​ការ​ពន្យល់​ដែល​អាច​ជឿជាក់។ លើស​ពី​នេះ សវនាការ​លើ​សំណុំរឿង​បណ្ឌិត កែម ឡី នេះ​ហាក់​ត្រូវ​បាន​ធ្វើឡើង​យ៉ាង​ប្រញាប់ប្រញាល់​ដើម្បី​កុំ​ឱ្យ​មាន​ពេលវេលា​ស៊ើប​អង្កេត​ឱ្យ​បាន​ស៊ីជម្រៅ​ផង​ដែរ។

កាលពី​ថ្ងៃទី​១០ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១៦ បណ្ឌិត កែម ឡី ត្រូវ​បាន​សម្លាប់​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​ច្បាប់​ក្រោម​គ្រាប់​កាំភ្លើង​ឃាតក​ដែល​គេ​មិន​ស្គាល់​មុខ នៅ​កណ្តាល​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ក្នុង​ហាង​ស្តារ​ម៉ាត​ស្ថិត​ក្នុង​បរិវេណ​ស្ថានីយ​ចាក់​សាំង​កាល់តិច​ក្បែរ​ស្តុប​បូកគោ បន្ទាប់ពី​លោក​បាន​វិភាគ​ទៅលើ​របាយការណ៍​របស់​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​ពិភពលោក (Global Witness) ដែល​លាតត្រដាង​ស៊ីជម្រៅ​អំពី​អាណាចក្រ​មុខ​ជំនួញ​ត្រកូល ហ៊ុន បាន ២​ថ្ងៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

រហូត​មក​ទល់​នឹង​ពេលនេះ វីដេអូ​ក្នុង​កាមេរ៉ា​សុវត្ថិភាព​នៅ​កន្លែង​ឃាតកម្ម​នោះ​មិន​ត្រូវ​បាន​អាជ្ញាធរ​បញ្ចេញ ដើម្បី​បង្ហាញ​អំពី​សមាសភាព​ឃាតក​ពិត​ជូន​សាធារណជន​ដើម្បី​ឲ្យ​អស់​ការ​សង្ស័យ​នោះ​ឡើយ ខណៈ​អ្នក​នៅ​ពីក្រោយ​ខ្នង​នៃ​អំពើ​ឃាតកម្ម​នេះ​ក៏​មិន​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្ហាញ​នោះ​ដែរ។

ខួប ៦​ឆ្នាំ​នៃ​មរណភាព​បណ្ឌិត កែម ឡី នៅ​ថ្ងៃទី​១០ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០២២ នេះ ត្រូវ​បាន​សង្គម​ស៊ីវិល គណបក្ស​នយោបាយ សកម្មជន​សង្គម នាំគ្នា​កោរ​សក់​ក្នុង​ពិធី​នេះ​ដើម្បី​រំឭក​គុណ​នូវ​វីរភាព​របស់​លោក។ ជាង​នេះ​ទៀត ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដែល​រស់នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស ដូចជា កូរ៉េ និង​អូស្ត្រាលី ជាដើម ក៏​បាន​នាំគ្នា​ធ្វើ​ពិធី​បុណ្យ​ដើម្បី​រំឭក​ខួប​នៃ​មរណភាព​របស់​លោក​ផង​ដែរ ក្នុង​នោះ​អ្នក​ដែល​ស្រឡាញ់​គាំទ្រ​បណ្ឌិត កែម ឡី បាន​នាំគ្នា​បញ្ចេញ​ទស្សនៈ​រៀងៗ​ខ្លួន​ព្រោងព្រាត​លើ​បណ្ដាញ​សង្គម​ហ្វេសប៊ុក ដើម្បី​ជំរុញ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ស្វែងរក​ឃាតក​ពិត​មក​ផ្ដន្ទាទោស​បន្ត​ទៀត។

ប្រធាន​គណៈកម្មាធិការ​នាយក​នៃ​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​មូលដ្ឋាន បណ្ឌិត យ៉ង សាំងកុមារ បាន​សរសេរ​លើ​គណនី​ហ្វេសប៊ុក​របស់​លោក​កាលពី​ថ្ងៃទី​១០ កក្កដា ថា អតីត​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ជប៉ុន លោក សិនហ្សូ អាបេ និង​បណ្ឌិត កែម ឡី ត្រូវ​គេ​បាញ់​សម្លាប់​ចំនួន ២​គ្រាប់​ដូច​គ្នា ប៉ុន្តែ ២​គ្រាប់​នេះ​បាន​ប៉ះ​ដល់​ផលប្រយោជន៍​ប្រទេស​ជាតិ និង​មនុស្ស​រាប់​លាន​នាក់​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ។

បណ្ឌិត យ៉ង សាំងកុមារ លើកឡើង​ថា មរណភាព​របស់​បណ្ឌិត កែម ឡី គឺជា​ពន្លឺ​ក្នុង​ការ​តំណាង​ឲ្យ​សេរីភាព​បញ្ចេញមតិ​ក្នុង​ការ​លាតត្រដាង​ការពិត​ដើម្បី​យុត្តិធម៌​សង្គម។ ចំណែក​អតីត​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ជប៉ុន លោក សិនហ្សូ អាបេ គឺជា​អ្នក​នយោបាយ​ដែល​មាន​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំង​ក្នុង​ការ​កែទម្រង់​សេដ្ឋកិច្ច និង​សង្គម​ជប៉ុន ទៅ​រក​ភាព​ល្អ​ប្រសើរ និង​ជា​បុគ្គល​ដែល​មាន​សមត្ថភាព​អាច​រក្សា​បាន​តុល្យភាព​ល្អ​រវាង​ទំនាក់ទំនង​មហាអំណាច ដើម្បី​សន្តិសុខ​ពិភពលោក​ផង​ដែរ។

ចំណែក​មន្ត្រី​ជាន់ខ្ពស់​សមាគម​ការពារ​សិទ្ធិមនុស្ស​អាដហុក លោក ស៊ឹង សែនករុណា បាន​ត្អូញត្អែរ​ដែរ​ថា នៅ​ពេល​ដែល​លោក​បាន​ឃើញ​សភាព​បណ្ឌិត កែម ឡី ដេក​ដួល​ក្នុង​ថ្លុក​ឈាម​កាលពី​ថ្ងៃទី​១០ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១៦ បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​លោក​ក្តុកក្តួល​ហួស​ប្រមាណ ដែល​លោក​នឹកស្មាន​មិន​ដល់​ថា ជនពាល​បេះដូង​ខ្មៅ​អាច​លើក​ដៃ​សម្លាប់​បណ្ឌិត កែម ឡី ដែល​ខំ​តស៊ូ​ដើម្បី​លើក​ស្ទួយ​សង្គម​ជាតិ​បាន​ដោយ​បែប​នេះ។

លោក​បញ្ជាក់​ថា រូបភាព​នៃ​មរណភាព​បណ្ឌិត កែម ឡី មិន​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​រូបលោក និង​យុវជន​ខ្មែរ​ជំនាន់​ក្រោយ​ភ័យខ្លាច និង​បញ្ឈប់​សកម្មភាព​ការងារ​ជួយ​សង្គម​ជាតិ​នោះ​ទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ រឹតតែ​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ការ​ឈឺចាប់ និង​ឈឺឆ្អាល​ចំពោះ​កិច្ចការ​ជួយ​សង្គម​ជាតិ​ឲ្យ​កាន់តែ​សកម្ម​ខ្លាំង​ឡើង​ទៅ​វិញ ហើយ​គំរូ​វីរភាព​របស់​លោក​បាន​ដិត​ជាប់​ក្នុង​បេះដូង ព្រមទាំង​ស្មារតី​កូន​ខ្មែរ​ដែល​ជា​យុវជន​ជំនាន់​ក្រោយ​គ្រប់​រូប​ជានិច្ច។

ក្រោម​ការ​ដឹកនាំ​ជាង ៤០​ឆ្នាំ​របស់​លោក ហ៊ុន សែន សង្គម​ខ្មែរ​ត្រូវ​គេ​មើល​ឃើញ​ថា​បាន​រីក​ធំធាត់​នូវ​អំពើ​ឃាតកម្ម​ធំៗ​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​ច្បាប់​រាប់​មិន​អស់ ខណៈ​ជនរងគ្រោះ​មិន​ទទួល​បាន​យុត្តិធម៌​នៅឡើយ។ ឃាតកម្ម​ច្រើន​តែ​កើតមាន​លើ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ល្បីៗ ដែល​បាន​រួម​ចំណែក​ធ្វើ​វិភាគទាន​ជួយ​សង្គម​ជាតិ ជាពិសេស​អ្នក​ដែល​រិះគន់​ការ​ដឹកនាំ​មិន​ត្រឹមត្រូវ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន សែន តែម្តង៕

© 2022, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស