28 C
Phnom Penh

ហ្វីលីពីន​បន្ត​បង្ខំ​ចិន​ឱ្យ​ចូល​ខ្លួន​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​ដែន​សមុទ្រ​ដោយ​ការ​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​ជាមួយ​អាមេរិក​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

កងទ័ព​នាវា​ជើងទឹក​សហរដ្ឋ​អាមេរិក និង​ហ្វីលីពីន ចាប់ផ្ដើម​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​រួម​គ្នា​ដោយ​មាន​ការ​ចូលរួម​ពី​ក្រុម​នាវា​ផ្ទុក​យន្តហោះ USS Carl Vinson។

សមយុទ្ធ​នេះ ធ្វើឡើង​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង ក្នុង​រយៈពេល​ពីរ​ថ្ងៃ ចាប់ផ្ដើម​ពី​ថ្ងៃទី​៤ ដល់​ថ្ងៃទី​៥ ខែ​មករា នេះ។ សមយុទ្ធ​នេះ​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​ប្រចាំ​ឆ្នាំ ប៉ុន្តែ​ជា​លើកដំបូង​ដែល​មាន​ក្រុម​នាវា​ផ្ទុក​យន្តហោះ USS Carl Vinson អម​ដោយ​នាវាចម្បាំង​ជាច្រើន​មក​ចូលរួម ក្នុង​គោលដៅ​ពង្រឹង​សមត្ថភាព​កងទ័ព​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ជា​សម្ព័ន្ធមិត្ត​យោធា​ជាមួយ​គ្នា។ នេះ​បើ​តាម​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​របស់​កងទ័ព​ជើងទឹក​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។

តាម​សារព័ត៌មាន Philstar Global សមយុទ្ធ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក-ហ្វីលីពីន ធ្វើឡើង​ក្រោយពី​ចិន​នៅតែ​បន្ត​ចោទ​ហ្វីលីពីន បំពាន​ដែនទឹក​របស់​ចិន នៅ​តំបន់​ប្រជុំ​កោះ​ស្ព្រាលី នៃ​លំហ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង។ ជាមួយ​គ្នា​នេះ ក្រុង​ប៉េកាំង គំរាម​ហ្វីលីពីន ឱ្យ​ទទួលស្គាល់​ដែនទឹក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​របស់​ចិន។

យ៉ាងណា ការ​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​របស់​កង​នាវា​ផ្ទុក​យន្តហោះ​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក USS Carl Vinson និង​ហ្វីលីពីន ពិត​ណាស់​ជា​ការ​គំរាម​ចិន ដ៏​ធ្ងន់​បំផុត ហើយ​ជា​ការ​បង្ខំ​ឱ្យ​ចិន ចូល​ខ្លួន​ដោះស្រាយ​ជាមួយ​ហ្វីលីពីន នៅ​តុលាការ​មជ្ឈត្តការ​អន្តរជាតិ​ជា​ថ្មី​ទៀត។

ទីក្រុង​ប៉េកាំង បាន​ហៅ​សមយុទ្ធ​អាមេរិក-ហ្វីលីពីន គឺជា​សកម្មភាព​បង្ក​ហេតុ ដែល​ប៉ះពាល់​ដល់​បូរណភាព​ដែនដី​ចិន។

អ្នក​នាំពាក្យ​ក្រសួង​ការបរទេស​ចិន ថ្លែង​ថា ទង្វើ​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក និង​ហ្វីលីពីន ធ្វើឡើង​ក្នុង​បំណង​បង្ហាញ​កម្លាំង​ដើម្បី​គ្រប់គ្រង​ស្ថានការណ៍ និង​បំពាន​ដែន​អធិបតេយ្យ​ចិន។

កាលពី​ថ្ងៃ​ពុធ ទី​៣ មករា ចិន​ក៏​បាន​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​នៅ​ក្នុង​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​ផង​ដែរ។ កង​នាវា​ចិន បាន​ប្រកាស​ថា កងទ័ព​ជើងទឹក និង​កងទ័ព​អាកាស​ចេញ​ល្បាត​តាម​ទម្លាប់​របស់​ខ្លួន។

តែ​ក្រុង​ប៉េកាំង មិន​បាន​បញ្ជាក់​ថា អំពី​ទីតាំង និង​ចំនួន​កង​នាវា និង​យន្តហោះ​ដែល​ចូលរួម​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​នេះ​ទេ។

ការ​ឡើង​កម្ដៅ​យោធា​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង ចាប់​តាំង​ពី​ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០២៣ ដែល​នាវា​ចិន​បាន​បាញ់​ទឹក​ដាក់​នាវា​ហ្វីលីពីន ដែល​ចេញ​ធ្វើ​បេសកកម្ម​ផ្គត់ផ្គង់​ស្បៀង​ឱ្យ​ក្រុម​ប្រចាំការ​នៅ​ប្រជុំ​កោះ​ថ្ម​ប៉ប្រះ​ទឹក Second Thomas ក្នុង​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង ដែល​ចិន​អះអាង​ថា​ជា​ដែនទឹក​របស់​ចិន។ នៅ​ពេល​នោះ នាវា​ចិន និង​នាវា​ហ្វីលីពីន បាន​បុក​ទង្គិច​គ្នា។

ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​រដ្ឋ​ចិន បាន​បន្ត​ចោទ​ហ្វីលីពីន ថា​បាន​បំពាន​ចូល​ទឹកដី​របស់​ចិន ក្នុង​តំបន់​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង ម្ដង​ហើយ​ម្ដង​ទៀត ព្រមទាំង​បំប៉ោង​បំផ្លើស​ព័ត៌មាន​មិន​ពិត និង​បាន​សមគំនិត​ជាមួយ​កម្លាំង​ខាងក្រៅ ដើម្បី​បង្ក​ចលាចល​លើ​ផ្ទៃសមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង។

សារព័ត៌មាន​រដ្ឋ​ចិន People Daily បាន​លើកឡើង​ថា ហ្វីលីពីន​ដែល​អាង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​នៅ​ពី​ក្រោយ បាន​បន្ត​ប្រទូសរ៉ាយ​នឹង​ចិន ដោយ​ការ​ធ្វើ​សកម្មភាព​ដ៏​គ្រោះថ្នាក់ និង​កំពុង​បំផ្លាញ​ដល់​សន្តិភាព និង​ស្ថិរភាព​ក្នុង​តំបន់។

តែ​អ្នក​សង្កេតការណ៍​ថា ហ្វីលីពីន ពិត​ជា​អាង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​មែន ទើប​ហ៊ាន​បញ្ជូន​នាវា​ល្បាត​ទៅ​ប្រឈមមុខ​នឹង​នាវា​ល្បាត​ចិន​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង ដូចជា​នៅ​ពេលនេះ​ជាដើម ដែល​អាមេរិក​សម្រេច​បញ្ជូន​ក្រុម​នាវា​ផ្ទុក​យន្តហោះ​ដ៏​ធំ USS Carl Vinson ទៅ​កាន់​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង។

អ្នក​សង្កេតការណ៍​យល់​ថា​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​យោធា​ចុងក្រោយ​ដែល​ក្រុង​ម៉ានីល លេង​ហ្គេម​ជាមួយ​ចិន ដើម្បី​អូស​ចិន ទៅ​កាន់​តុលាការ​អន្តរជាតិ​ជា​ថ្មី​ទៀត​ករណី​ជម្លោះ​ដែន​សមុទ្រ ព្រោះ​កាលពី​ឆ្នាំ​២០១៦ តុលាការ​មជ្ឈត្តការ​អន្តរជាតិ​ជា​ស្ថាប័ន​យុត្តិធម៌​មួយ​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ បាន​កាត់​សេចក្ដី​ឱ្យ​ក្រុង​ម៉ានីល មាន​សិទ្ធិ​ចូល​កាន់​កាប់​នៅ​ប្រជុំ​កោះ​មួយ​ចំនួន​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង ក្នុង​តំបន់​នៃ​ប្រជុំ​កោះ​ស្ព្រាលី។

សេចក្ដី​សម្រេច​របស់​តុលាការ​អន្តរជាតិ​មួយ​នេះ បាន​សំអាង​លើ​ភស្តុតាង ប្រវត្តិសាស្ត្រ និង​តាម​និយាម​នៃ​ច្បាប់​សមុទ្រ​ឆ្នាំ​១៩៨២ ដែល​ថា ករណី​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​ដូចនេះ ត្រូវ​យោង​លើ​រយៈ​ចម្ងាយ​នៃ​ដែនទឹក​របស់​ប្រទេស​មួយ​ទៅ​នឹង​តំបន់​ជម្លោះ។

ដោយ​សំអាង​លើ​ភស្តុតាង ប្រវត្តិសាស្ត្រ និង​តាម​និយាម​នៃ​ច្បាប់​សមុទ្រ​អន្តរជាតិ​ឆ្នាំ​១៩៨២ តុលាការ​នេះ​បាន​សម្រេច​ថា ប្រទេស​ហ្វីលីពីន មាន​ប្រៀប​ខ្លាំង​ជាង​ចិន ដោយសារ​រយៈ​ចម្ងាយ​ពី​ដែនទឹក​ហ្វីលីពីន​កំពុង​គ្រប់គ្រង មាន​ជិត​ជាង​ចិន ហើយ​មាន​ភស្តុតាង ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ទៀត​ផង។

ទោះជា​បែប​នេះ​ក្ដី ក្រុង​ប៉េកាំង បាន​ប្រកាស​ទាត់​ចោល​សាលដីកា​របស់​តុលាការ​មជ្ឈត្តការ​អន្តរជាតិ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​មួយ​នេះ ដោយ​ចាត់ទុក​ថា​សេចក្ដី​សម្រេច​របស់​តុលាការ​នេះ​ពុំ​មាន​យុត្តិធម៌​សម្រាប់​ចិន ដែល​ចិន​ក៏​មាន​ភស្តុតាង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ផង​ដែរ ហើយ​ថា​ចិន​ជា​ប្រទេស​ធំ​ដែល​មាន​ដែន​អធិបតេយ្យ​លើស​ហ្វីលីពីន​ច្រើន​ដង​ទៀត។

ម្យ៉ាង​ទៀត ក្រុង​ប៉េកាំង ចាត់ទុក​ថា​តុលាការ​នេះ​ពុំ​មាន​ដែន​យុត្តាធិការ​ក្នុង​ការ​កាត់​សេចក្ដី​សំណុំរឿង​ជម្លោះ​ដែនទឹក​សមុទ្រ​នោះ​ទេ។

តែ​ពេល​នោះ ចិន​ដែល​ដឹង​ថា​ខ្លួន​អាច​ចាញ់​ក្ដី ក៏​សម្រេច​មិន​បញ្ជូន​អ្នក​ច្បាប់​ទៅ​តតាំង​ក្ដី​ជាមួយ​នឹង​ហ្វីលីពីន​នោះ​ទេ។ ករណី​នេះ តុលាការ​មជ្ឈត្តការ​អន្តរជាតិ​សម្រេច​សេចក្ដី​ដោយ​ចេញ​សាលដីកា​កាត់​ក្ដី​ដោយ​គ្មាន​អ្នក​ច្បាប់​ចិន​ចូល​ខ្លួន​មក​តតាំង​ក្ដី ក៏​បាន​ផ្ដល់​សិទ្ធិ​ឱ្យ​ហ្វីលីពីន ចូល​ទៅ​កាន់​កាប់​តំបន់​ដែល​ក្រុង​ម៉ានីល បាន​ប្ដឹង​សុំ​សិទ្ធិ​គ្រប់គ្រង​នៅ​តំបន់​ជម្លោះ​នោះ ដែល​ក្រុង​ម៉ានីល ហៅថា​ប្រជុំ​កោះ​ស្កាបូរ៉ូ ក្នុង​តំបន់​ប្រជុំ​កោះ​ស្ព្រាលី នៃ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង។

តែ​នៅ​ពេល​នោះ ចិន​ក៏​បាន​បញ្ជាក់​ជា​ថ្មី​ពី​ការ​ត្រៀម​ខ្លួន​បន្ត​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ដោយ​សន្តិវិធី​ជាមួយ​ប្រទេស​ពាក់ព័ន្ធ និង​ដោយ​មិន​ចាំបាច់​មាន​អ្នក​កាត់​សេចក្ដី។ ចិន​មិន​ឈឺក្បាល​នឹង​ការ​សម្រេច​របស់​តុលាការ​នេះ​ទេ។

សម្រាប់​ហ្វីលីពីន សង្ឃឹម​ថា សេចក្តី​សម្រេច​នេះ​នឹង​បង្កើន​គំនាប​ផ្លូវ​ទូត​លើ​ចិន ឱ្យ​បញ្ឈប់​នយោបាយ​វាតទី​របស់​ខ្លួន។ មួយ​វិញ​ទៀត ហ្វីលីពីន​ក៏​អាច​យក​សេចក្តី​សម្រេច​នេះ​ធ្វើ​ជា​ទុន​មួយ​ដើម្បី​មាន​ប្រៀប​ក្នុង​ការ​ចរចា​ជាមួយ​ចិន។ តែ​ចង់​មិន​ចង់ ក៏​ចិន​ត្រូវតែ​ទទួលយក​ហ្គេម​របស់​ហ្វីលីពីន ដែល​កំពុង​លេង​ជាមួយ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​តាមរយៈ​ការ​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​នៅ​ពេលនេះ៕

© 2024, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស