29 C
Phnom Penh

រាជរដ្ឋាភិបាល​កំណត់​ថ្ងៃទី​៣ ខែ​មិថុនា គឺ​ថ្ងៃ​ចន្ទ ១២​រោច ខែ​ពិសាខ ជា​ថ្ងៃ​កាន់​ទុក្ខ​សម្តេច​សង្ឃរាជ ទេព វង្ស

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​សម្រេច​យក​ថ្ងៃទី​៣ ខែ​មិថុនា ជា​ថ្ងៃ​ថ្វាយ​ព្រះ​ភ្លើង និង​ជា​ថ្ងៃ​កាន់​ទុក្ខ​ផ្លូវការ​ជា​លើក​ទី​២ ចំពោះ​ព្រះ​បរមសព សម្តេច​ព្រះ​អគ្គ​មហាសង្ឃរាជ ទេព វង្ស ដោយ​តម្រូវ​ឲ្យ​គ្រប់​ក្រសួង​ស្ថាប័ន គ្រឹះស្ថាន​សាធារណៈ​របស់​រដ្ឋ និង​ឯកជន មន្ត្រី​រាជការ និង​ពលរដ្ឋ​ទូទាំង​ប្រទេស ត្រូវ​បង្ហូត​ចុះ​ទង់ជាតិ ទង់​សាសនា និង​ទង់​ព្រះមហាក្សត្រ​មួយ​ភាគ​បី​លើ​ដងទង់។

យោង​តាម​សារាចរ​ណែនាំ​ដែល​ចុះហត្ថលេខា​ដោយ​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត កាលពី​ថ្ងៃទី​២១ ខែ​ឧសភា ដែល​សារព័ត៌មាន The Cambodia Daily ទើប​ទទួល​បាន ឲ្យ​ដឹង​ថា ថ្ងៃទី​៣ ខែ​មិថុនា ជា​ថ្ងៃ​កាន់​ទុក្ខ​ព្រះ​បរមសព​សម្តេច​ព្រះ​អគ្គ​មហាសង្ឃរាជ ទេព វង្ស ជា​លើក​ទី​២។

ប្រភព​ដដែល​បាន​អះអាង​ថា ព្រះរាជ​ពិធី​ដង្ហែ និង​ថ្វាយ​ព្រះ​ភ្លើង​ព្រះ​បរមសព រួម​ទាំង​ថ្ងៃ​កាន់​ទុក្ខ​ផ្លូវការ​ជា​លើក​ទី​២ នឹង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៅ​ថ្ងៃទី​៣ ខែ​មិថុនា ខាងមុខ ដោយ​គ្រប់​ក្រសួង ស្ថាប័ន គ្រឹះស្ថាន​សាធារណៈ​របស់​រដ្ឋ និង​ឯកជន មន្ត្រី​រាជការ និង​ពលរដ្ឋ​ទូទាំង​ប្រទេស ត្រូវ​បង្ហូត​ទង់ជាតិ ទង់​សាសនា និង​ទង់​ព្រះមហាក្សត្រ ចុះ​ក្រោម​មួយ​ភាគ​បី។

សារាចរ​ណែនាំ​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ទៀត​ថា ការ​សម្ដែង និង​ការ​ចាក់​ផ្សាយ​ទស្សនីយភាព​ផ្សេងៗ​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​សប្បាយ​គគ្រឹកគគ្រេង​នា​ថ្ងៃទី​៣ ខែ​មិថុនា ត្រូវ​តម្រូវ​ឱ្យ​ផ្អាក​នៅ​គ្រប់​ស្ថានីយ​វិទ្យុ និង​ទូរទស្សន៍​ទាំងអស់។ ក្បួន​ដង្ហែ​ព្រះ​បរមសព សម្ដេច​ព្រះ​អគ្គ​មហាសង្ឃរាជ នៅ​ថ្ងៃ​ថ្វាយ​ព្រះ​ភ្លើង នឹង​ធ្វើ​ដំណើរ​ចេញពី​វត្ត​ឧណ្ណាលោម ដើម្បី​ឆ្ពោះ​ទៅ​វាល​ព្រះមេរុ ឬ​ហៅ​សាមញ្ញ​ថា វាល​មេន នៅ​ខាងមុខ​វត្ត​បទុមវតី។

ក្បួន​បង្ហែ​ចាប់ផ្ដើម​ដង្ហែ​ចេញពី​វត្ត​ឧណ្ណាលោម តាម​បណ្ដោយ​ផ្លូវ​តីរវិថី​ព្រះស៊ីសុវត្ថិ ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​រមណីយដ្ឋាន​វត្តភ្នំ ដែល​ត្រូវ​បត់​ឆ្វេង​តាម​វិថី​បក្សី​ចាំ​ក្រុង (ផ្លូវ​លេខ​៩៤) បង្សុកូល​លើក​ទី​១ នៅ​មុខ​វត្តភ្នំ រួច​ហើយ​ក្បួន​ឆ្ពោះ​ដំណើរ​បន្ត​ទៅ​តាម​បណ្ដោយ​មហាវិថី​ព្រះ​នរោត្តម (ផ្លូវ​លេខ​៤១) ដើម្បី​បង្សុកូល​លើក​ទី​២ នៅ​មុខ​ធនាគារ​ស្ថាបនា ទិស​បស្ចិម​វត្ត​សារាវ័នតេជោ។ បន្ទាប់​មក ធ្វើ​ដំណើរ​បន្ត​ទៅ​វិមាន​ឯករាជ្យ ដើម្បី​បង្សុកូល​លើក​ទី​៣ នៅ​ទិស​បស្ចិម​នៃ​វិមាន​ឯករាជ្យ។ ក្បួន​បន្ត​ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​ទី​សួន​មុខ​វត្ត​បទុមវតី ដើម្បី​រៀបចំ​កម្មវិធី​ថ្វាយ​ព្រះ​ភ្លើង​ព្រះ​បរមសព តាម​បណ្ដោយ​មហាវិថី​ព្រះសីហនុ (ផ្លូវ​លេខ​២៧៤) រួច​បត់​ឆ្វេង​តាម​បណ្ដោយ​មហាវិថី​សម្ដេច​សុធារស (ផ្លូវ​លេខ​៣) ឆ្ពោះ​ទៅ​ទីតាំង​ប្រារព្ធ​ពិធី។

សម្តេច​ព្រះ​អគ្គ​មហាសង្ឃរាជ ទេព វង្ស សម្តេច​ព្រះ​មហាសង្ឃរាជ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ទ្រង់​បាន​យាង​ចូល​ទិវង្គត​នៅ​វត្ត​ឧណ្ណាលោម កាលពី​ថ្ងៃទី​២៦ ខែ​កុម្ភៈ ក្នុង​ព្រះជន្ម ៩៣​ព្រះវស្សា​ដោយ​ព្រះ​ជរាពាធ ហើយ​រដ្ឋាភិបាល​បាន​ប្រកាស​យក​ថ្ងៃ​កាន់​ទុក្ខ​នៅ​ថ្ងៃទី​២៧ ខែ​កុម្ភៈ។

តាម​ការ​ស្រាវជ្រាវ​អំពី​សាវតារ​សង្ខេប​របស់​ព្រះអង្គ​ពី​ប្រភព​ផ្សេងៗ សម្ដេច​ព្រះ​អគ្គ​មហាសង្ឃរាជាធិបតី ទេព វង្ស កើត​ឆ្នាំ​១៩៣២ នៅ​ខេត្ត​សៀមរាប ចូល​រៀន​នៅ​សាលា​វត្ត​បូណ៌ ក្នុង​ជន្មាយុ ១១​ឆ្នាំ។ អាយុ ១៦​ឆ្នាំ បួស​នេន ហើយ​ព្រះជន្ម ២១​វស្សា បួស​ភិក្ខុ។ ព្រះអង្គ​សឹក​ក្នុង​របប​ខ្មែរក្រហម ហើយ​សាង​ផ្នួស​វិញ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៩ បន្ទាប់ពី​កងទ័ព​យៀកណាម ផ្ដួល​រំលំ​របប​ខ្មែរក្រហម។ ព្រះអង្គ​ជាប់​ឆ្នោត​ជា​តំណាង​ប្រជាជន​បដិវត្តន៍​ប្រចាំ​ខេត្ត​សៀមរាប ហើយ​ក្លាយ​ជា​អនុប្រធាន​សភា​ប្រជាជន​បដិវត្តន៍​នា​ឆ្នាំ​១៩៨១។ សមណសក្តិ​ជា​សង្ឃរាជ ពុំ​មាន​ប្រើ​ទេ​ក្នុង​សម័យ​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា។ គេ​សម្គាល់​សមណសក្តិ​ត្រឹមតែ​ប្រធាន​គណៈសង្ឃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ប្រភព Wikipedia សរសេរ​ថា ឧបជ្ឈា​បំបួស​ព្រះអង្គ ទេព វង្ស គឺ​លោកគ្រូ​ចៅអធិការ​ចាស់​វស្សា កែត វ៉ាយ ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មក​ក៏​លាចាក​សិក្ខាបទ ទុក​តំណែង​ចៅអធិការ​វត្ត​ទៅ​ព្រះអង្គ ទេព វង្ស។ តាម​ប្រភព​ពី​សាក្សី​ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម​មួយ​ចំនួន គេ​ថា​ព្រះសង្ឃ​យៀកណាម ដែល​ធ្លាប់​ជា​សិស្ស​សម្ដេច​ព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ហើយ​រត់​គេច​ពី​ការ​មន្ទិល​សង្ស័យ​ថា​មាន​ទាក់ទង​ជាមួយ​ចលនា​យៀកមិញ ទាមទារ​ឯករាជ្យ​ពី​បារាំង ហើយ​ចង់​ក្លាយ​ជា​សង្ឃនាយក​លើ​ខ្មែរក្រោម មក​ធ្វើ​ជា​ឧបជ្ឈា​បំបួស​ព្រះអង្គ ទេព វង្ស នា​ឆ្នាំ​១៩៧៩។

ក្នុង​រយៈពេល​មាន​ព្រះជន្ម​ជា​អ្នក​បួស​ជិត ៥០​ឆ្នាំ ទ្រទ្រង់​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​តាំងពី​ក្នុង​របប​គ្រប់គ្រង​បែប​កុម្មុយនីស្ត មក​ដល់​រាជាណាចក្រ​ជា​របប​រាជាធិបតេយ្យ​អាស្រ័យ​ធម្មនុញ្ញ ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​ទទួល​ការ​រិះគន់​ពី​ពុទ្ធសាសនិក​ខ្មែរ​ច្រើន​ណាស់​ដែរ។ ខ្មែរ​ខ្លះ​ហៅ​ព្រះអង្គ​ជា​សម្តេច​សង្ឃ ៧​មករា ខ្លះ​ទៀត​ហៅ​ព្រះអង្គ សង្ឃ​អាយ៉ង ពីព្រោះ​មាន​រូបភាព​ដែល​ព្រះអង្គ​សម្ដែង​ការ​គោរព​កោតក្រែង​សំពះ​ជនជាតិ​យៀកណាម ទាំង​ប្រុស​ទាំង​ស្រី ហាក់បីដូចជា​អ្នក​មាន​គុណូបការៈ​លើ​ព្រះអង្គ​ឥត​មាន​អ្វី​ប្រៀប។

ក្នុង​កិច្ចសម្ភាសន៍​មួយ​ជាមួយ​កាសែត​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្តិ៍ នា​ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៦ សម្ដេចព្រះ​អគ្គ​មហា​សង្ឃ​រាជាធិបតី ទេព វង្ស មាន​បន្ទូល​ថា៖ ព្រះអង្គ​ជា​អ្នក​បួស​ក្នុង​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ប្រកប​ដោយ​ក្តី​សុខ​ស្ងប់​រំងាប់​ក្នុង​កាយ ហើយ​ចង់​ឲ្យ​អ្នកដទៃ​បាន​ប្រកប​នឹង​ក្តី​សុខ​ស្ងប់​រំងាប់​ដូច​ព្រះអង្គ​ដែរ។

ទោះជា​យ៉ាងណា​ក៏ដោយ ចំពោះ​អំពើ និង​ទង្វើ​រំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស​ជា​ពុទ្ធសាសនិក​ខ្មែរ​ពី​សំណាក់​រាជរដ្ឋាភិបាល​ដែល​ដំឡើង​សមណសក្តិ​ព្រះអង្គ​នោះ សម្តេច ទេព វង្ស មិន​ដែល​សម្ដែង​ធម្មទេសនា​រំឭក​ដាស់តឿន​អ្នក​ដឹកនាំ​នយោបាយ​ខ្មែរ​ឲ្យ​ប្រកាន់​ព្រះ​ពុទ្ធោវាទ​តាម​ព្រហ្ម​វិហារធម៌ ឬ​តាម​នាយកធម៌​ឡើយ ពោល​គឺ​ព្រះអង្គ​ធ្វើ​មិន​ឃើញ ធ្វើ​មិន​ដឹង​មិន​ឮ ហាក់បីដូចជា​ការពារ​បិទ​បាំង​កោត​ស្ញប់ស្ញែង​អំពើ​ទុច្ចរិត​ទៅវិញ។ ព្រះអង្គ​បាន​ទទួល​ព្រះ​ធម្ម​នាម​ជា ឧបេក្ខា​សម្ពោជ្ឈង្គិកោ មាន​ព្រះ​បរម​ងារ​ក្នុង​សមណស័ក្តិ​ជា សម្តេច​ព្រះ​អគ្គ​មហាសង្ឃរាជាធិបតី ជា​សម្តេច​ព្រះ​មហាសុមេធាធិបតី​ដូច​សម្តេច​សង្ឃរាជ​ជំនាន់​មុន ដូចជា​សម្តេច​សង្ឃរាជ ប្រាក់ ហ៊ិន ជួន ណាត ហួត តាត ដែរ ដែល​សុទ្ធតែ​ជា​អ្នកប្រាជ្ញ​ខ្មែរ​ខាង​ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ។ ចំពោះ​ព្រះនាម ឧបេក្ខា​សម្ពោជ្ឈង្គិកោ មាន​អ្នក​ចេះ​ធម៌អាថ៌​ខ្លះ​មិន​អាច​ទទួល​យក​បាន ពីព្រោះ​ឧបេក្ខា​ក្នុង​ព្រហ្ម​វិហារធម៌​ទាំង​បួន មាន​ន័យ​ថា៖ ផ្សាយ​សេចក្តី​ស្មោះ​ស្មើ​ទៅ​រក​សព្វ​សត្វ (ឥត​លម្អៀង) ពោល​គឺ​ខុស​ថា​ខុស ត្រូវ​ថា​ត្រូវ (មិន​ខាន់​ខាង​ណា) ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​យុត្តិធម៌​ក្នុង​សង្គម​ជាតិ។

ក្នុង​កិច្ចសម្ភាសន៍​មួយ​ជាមួយ​កាសែត​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្តិ៍ ផ្សាយ​ក្នុង​សប្តាហ៍​ពី​ថ្ងៃទី​១៥-ទី​១៨ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០០៦ ព្រះអង្គ​ឆ្លើយ​នឹង​សំណួរ​ថា តើ​នាទី​នៃ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ក្នុង​សង្គម​មាន​អ្វី​ខ្លះ? ថា​ព្រះអង្គ​ហាមប្រាម​អ្នក​នយោបាយ​មិន​ឲ្យ​ធ្វើ​ជា​មនុស្ស​អាក្រក់។

សំណួរ៖ តើ​ព្រះអង្គ​ឈ្វេងយល់​ដូចម្តេច​ចំពោះ​គណបក្ស​នយោបាយ​សព្វថ្ងៃ​នេះ?

“ព្រះអង្គ​ឆ្លើយ​ថា ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា គាំទ្រ​ឲ្យ​មាន​បក្ស​ច្រើន តែ​មិន​ឲ្យ​មាន​របប​ច្រើន ដូច្នេះ​ព្រះអង្គ​ស្នើ​ឲ្យ​បក្ស​តូចៗ​ក្មេងខ្ចី ឬ​បក្ស​ជា​ភ្ញៀវ កុំ​ប្រឆាំង​ហួស​ព្រំដែន​នឹង​ម្ចាស់ផ្ទះ និង​លទ្ធផល ៧​មករា (១៩៧៩)។ ព្រះអង្គ​បន្ត​ថា សាសនា​ត្រូវ​ត្រួតពិនិត្យ កំណត់ និង​ពិចារណា​ធ្វើ​សហប្រតិបត្តិការ​នឹង​រាជរដ្ឋាភិបាល ដើម្បី​កាត់បន្ថយ​អំណាច​ពលរដ្ឋ​ដែល​ឈាន​ទៅ​រក​ការ​ធ្វើ​កូដកម្ម បាតុកម្ម ភេរវកម្ម និង​រដ្ឋប្រហារ។ ព្រះអង្គ​បន្ថែម​ទៀត​ថា មាន​តែ​បក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ប៉ុណ្ណោះ ដែល​បាន​នាំ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​មក​វិញ និង​ការពារ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា។”

មកពី​ហេតុ​នេះ​ហើយ បាន​ជា​មាន​ពុទ្ធសាសនិក​ខ្មែរ​ជាច្រើន​ចោទ​ព្រះអង្គ​ថា​ជា «សង្ឃ​៧​មករា» ព្រះអង្គ​បាត់បង់​ធម៌​ឧបេក្ខា ពីព្រោះ​ព្រះអង្គ​លម្អៀង​ទៅ​ខាង​បក្ស​កាន់​អំណាច ដែល​ប្រគេន​ឋានៈ និង​គោរមងារ​ដល់​ព្រះអង្គ។ ជាមួយ​គ្នា​នោះ ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​ចាប់​ផ្សឹក​ព្រះសង្ឃ​ឯ​ទៀត ដែល​ជួយ​យកអាសា​សង្ឃ​រង​ទុក្ខបុកម្នេញ​ភៀស​កាយ​ពី​ដែនដី​កម្ពុជា​ក្រោម និង​សង្ឃ​សកម្ម​ជួយ​កិច្ចការ​សង្គម​ជាតិ​ឲ្យ​គេ​យក​ទៅ​ដាក់​គុក៕

© 2024, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស