រឿងដំឡើងពន្ធ មិនដំឡើងពន្ធ ពន្យារពេលដំឡើងពន្ធទំនិញនាំចូល-នាំចេញ ហៅថា អាហរ័ណ-នីហរ័ណដោយរដ្ឋការប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ (Donald Trump) ធ្វើឲ្យអ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ច អ្នកគ្រប់គ្រងក្រុមហ៊ុនផលិតកម្ម ម្ចាស់ហាងទំនិញលក់ដុំ-លក់រាយ កសិករទីផ្សារសន្និធិ ឬផ្សារហ៊ុន និងផ្សារឥណទេយ្យប័ណ្ណស្ទើរតែទូទាំងសកលលោក ជ្រួលច្របល់ វិលមុខ ហើយអធិប្បាយខុសៗគ្នា។ រឿងពន្ធលើប្រទេសកម្ពុជា ក៏វិលមុខដែរ។
អ្នកឃ្លាំមើលសង្គមលើកឡើងថា រាជរដ្ឋាភិបាលគួរតែដឹងអំពីបំណងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលមិនមែនត្រឹមតែភាពស្មើគ្នានៃជញ្ជីងពាណិជ្ជកម្មជុំវិញការកំណត់ពន្ធរបស់ខ្លួនលើប្រទេសកម្ពុជានោះទេ ដែលទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បង្ហាញជំហរអព្យាក្រឹត្យរបស់ខ្លួនដូចមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត ប្រាប់សារព័ត៌មាន The Cambodia Daily នៅថ្ងៃទី១០ មេសា នេះថា ការកំណត់ពន្ធរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកលើប្រទេសកម្ពុជា មិនមែនគ្រាន់តែរឿងពាណិជ្ជកម្មតែមួយមុខទេ ដូច្នេះប្រទេសកម្ពុជាត្រូវដឹងដែរថា តើអ្វីដែលមហាអំណាចសហរដ្ឋអាមេរិកចង់បានលើសពីនេះ។
លោកបន្តថា បើតាមការកំណត់ពន្ធរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកលើប្រទេសចិន ១២៥% នៅពេលនេះ បង្ហាញថា ក្រុងវ៉ាស៊ីនតុន កំពុងប្រកាសសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មជាមួយប្រទេសចិន រួចទៅហើយ ដូច្នេះសហរដ្ឋអាមេរិកក៏ទំនងជាមិនចង់ឱ្យប្រទេសតូចមួយកេងផលប្រយោជន៍ពីសហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីបម្រើផលប្រយោជន៍ឱ្យចិន ដែរ។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង ដូចជា ការបដិសេធមិនបញ្ចុះពន្ធឱ្យប្រទេសវៀតណាម ជាដើម។
លោក ម៉ែន ណាត លើកឡើងថា ក្នុងការចរចានេះ ពិតតែមានការលើកឡើងពីផលប្រយោជន៍ពាណិជ្ជកម្ម តែមិនអាចកាត់ផ្ដាច់ចេញពីផលប្រយោជន៍ភូមិសាស្ត្រនយោបាយបានដែរ ដូច្នេះប្រទេសកម្ពុជាគួរតែបង្ហាញជំហរអព្យាក្រឹត្យរបស់ខ្លួនដូចមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ចៀសវាងបង្ហាញជំហរលម្អៀងទៅរកចិន ផ្គើននឹងសហរដ្ឋអាមេរិកដូចដែលខ្លួនធ្លាប់ធ្វើកន្លងមកនោះ។
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជារូបនេះបញ្ជាក់ថា ការរក្សាទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសជាមិត្ត ជាពិសេសមហាអំណាចដោយអព្យាក្រឹត្យដូចការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួនក្នុងច្បាប់កំពូលនៃប្រទេសជាតិ គឺជាមធ្យោបាយយូរអង្វែងដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
លោកបន្ថែមថា ការធ្វើបែបនេះ គឺជាការបង្ហាញថាប្រទេសកម្ពុជាមិនឆ្លៀតកេងចំណេញផលប្រយោជន៍ពីប្រទេសមួយទៅជួយប្រទេសមួយទៀតផង ហើយក៏បង្ហាញថាប្រទេសកម្ពុជាមិនកេងចំណេញពីផលប្រយោជន៍ភូមិសាស្ត្រនយោបាយពីប្រទេសមួយទៅឱ្យប្រទេសមួយទៀតដែរ។
លោក ម៉ែន ណាត ផ្តាំឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជារៀនគិតឡើងវិញពីជំហរនយោបាយរេតាមខ្យល់ដែលខ្លួនធ្លាប់អនុវត្តកន្លងមក ដែលប្រាសចាកពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ខ្លួន ព្រោះផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចពាណិជ្ជកម្មនៃប្រទេសកម្ពុជា ដូចជា ការអនុគ្រោះពន្ធ GSP ពីសហរដ្ឋអាមេរិក និង EBA ពីសហភាពអឺរ៉ុប សុទ្ធតែត្រូវបានរាជរដ្ឋាភិបាលប្រទេសកម្ពុជាបំផ្លាញចោលទាំងអស់។
កាលពីថ្ងៃទី០៩ ខែមេសា ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ អះអាងថា សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងមិនអនុវត្តអត្រាពន្ធថ្មីសម្រាប់ប្រទេសទាំងជិត ២០០ នោះទេ (១៨៥) លើកលែងតែចិន សម្រាប់រយៈពេល ៩០ថ្ងៃ ដោយគិតពីថ្ងៃទី១០ ខែមេសា តទៅ។
លោក ដូណាល់ ត្រាំ បញ្ជាក់ថា សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងកាត់បន្ថយអត្រាពន្ធ ១០% ក្នុងអំឡុងពេល ៩០ថ្ងៃនេះ ហើយថានឹងចាប់អនុវត្តភ្លាមៗផងដែរ។ ការផ្លាស់ប្ដូរជំហរភ្លាមៗរវាងពេលយប់ និងពេលថ្ងៃរសៀលនោះ សូម្បីតែតំណាងពាណិជ្ជកម្មអាមេរិកាំង លោក Jamieson Greer ក៏មិនបានដឹងផង ខណៈលោកកំពុងឆ្លើយសំណួរសមាជិកសភាអំពីបញ្ហាដំឡើងពន្ធទំនិញនោះ។
លោក មឿន តុលា នាយកប្រតិបត្តិមជ្ឈមណ្ឌលសម្ព័ន្ធភាពការងារ និងសិទ្ធិមនុស្ស (សង់ត្រាល់) លើកឡើងដែរថា ប្រទេសកម្ពុជាមិនទាន់អស់ផ្លូវដើរនៅឡើយទេ ទោះជាជាប់ពន្ធអាមេរិកាំងខ្ពស់កប់ពពករហូតដល់ ៤៩% ក្នុងពេលនេះក៏ដោយ ព្រោះប្រទេសកម្ពុជានៅមានប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធពីសហភាពអឺរ៉ុប (EBA = Everything But Arms) ចំនួន ៨០% ទៀត។
នាយកប្រតិបត្តិអង្គការសង់ត្រាល់រូបនេះលើកឡើងថា កម្ពុជាគួរពិចារណាអនុសាសន៍របស់សហភាពអឺរ៉ុបកន្លងមក ក្នុងករណីអាមេរិកមិនបញ្ចុះពន្ធនាំចេញរបស់កម្ពុជាទេ កម្ពុជានៅតែអាចមានទីផ្សារអឺរ៉ុប និងបណ្តាប្រទេសមួយចំនួនទៀត ដូចជា កាណាដា និងចក្រភពអង់គ្លេស ជាដើម ប៉ុន្តែកម្ពុជាត្រូវគោរពតាមគោលការណ៍ស្ដារប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្សឡើងវិញដាច់ខាត។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការបកស្រាយពីអ្នកវិភាគខ្លះ គឺមកពីមើលឃើញមួយជ្រុងនៃបញ្ហា។
លោកប្រធានាធិបតី ត្រាំ បានប្រកាសអំពីគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់បក្សលោកដោយនិយាយថា ធ្វើឲ្យសហរដ្ឋអាមេរិកអស្ចារ្យជាថ្មី (Make America Great Again (MAGA))។ លោកចង់ធ្វើយ៉ាងណាឲ្យក្រុមហ៊ុនអាមេរិកាំងផង ក្រុមហ៊ុនបរទេសផង បើករោងចក្រ ឧស្សាហកម្ម ផលិតកម្ម រោងកម្មន្តសាលនៅលើទឹកដីសហរដ្ឋអាមេរិកឲ្យបានច្រើន ដើម្បីផ្តល់ការងារដល់ពលរដ្ឋអាមេរិកាំងតាមរយៈការដំឡើងពន្ធនាំចូល។
អ្វីដែលលោកគិតមិនដល់នោះ គឺរោងចក្រជាច្រើនប្រភេទ ទាំងម្ចាស់អាមេរិកាំង ទាំងម្ចាស់បរទេស មិនអាចបើករោងចក្រលើទឹកដីសហរដ្ឋអាមេរិកទាំងស្រុងបានឡើយ ពីព្រោះតម្លៃពលកម្មការងារខ្ពស់ ហើយប្រឈមនឹងច្បាប់ទម្លាប់ច្រើនបែបផង។
អ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ច ប្រាប់ទូរទស្សន៍អាមេរិកាំង CNBC កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែមេសា កន្លងទៅនេះថា៖ ក្រុមហ៊ុនអាមេរិកាំងមួយចំនួនធំដែលធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយប្រទេសកម្ពុជា នឹងមិនវិលមកសហរដ្ឋអាមេរិកបានឡើយ ជាពិសេសខាងវិស័យកាត់ដេរតែម្តង។ CNBC ផ្សាយថា ក្រុមហ៊ុននាំផលិតផលពីរោងចក្រនៅស្រុកខ្មែរមានឈ្មោះ៖
- Under Armour,
- Rawlings Sporting Goods,
- Lululemon,
- Black & Decker,
- Hugo Boss,
- Hearth & Home,
- Eddie Bauer,
- Dollar General,
- Diageo,
- Asics,
- Adidas and Bass Pro Shops។
នេះបើយោងតាម ImportGenius។
ក្រៅពីផលិតផលវាយនភណ្ឌ ក៏មានផលិតផលទោចក្រយាន (កង់) ផលិតផលកសិកម្ម គ្រឿងសង្ហារិម កៅស៊ូកង់ ផ្ទាំងប្រើថាមពលព្រះអាទិត្យ និងថតទូចង្ក្រានបាយ (bicycles, agriculture products, furniture, solar panels, tires and kitchen cabinets)។
យ៉ាងណាមិញ នៅទីបញ្ចប់ សង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មសងសឹករវាងមហាអំណាចសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន បានបន្ថែមបន្ទុកចំណាយលើពលរដ្ឋអាមេរិកាំងយ៉ាងខ្លាំងដែរ។ ប្រទេសចិន ប្រកាសថា បើសហរដ្ឋអាមេរិកដំឡើងពន្ធផលិតផលចិនម្ល៉ឹងៗ គេក៏មិនលក់ទំនិញបញ្ចុះថ្លៃ (discounts) ដល់អ្នកបញ្ជាទិញដុំទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិកដែរ។
សេដ្ឋវិទូប៉ាន់ប្រមាណថា ពលរដ្ឋអាមេរិកាំងម្នាក់អាចចំណាយបន្ថែមលើទំនិញអាហរ័ណមានអត្រាពន្ធខ្ពស់ដល់ទៅ ៣៨០០ដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ៕
© 2025, ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved.

