គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ចាត់ទុកការវាយប្រហារមិនរើសគោលដៅពីសំណាក់យោធាថៃ មកលើប្រទេសកម្ពុជា ថាជាឧក្រិដ្ឋកម្មនៃការឈ្លានពាន ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ និងជាអំពើរំលោភសិទ្ធិមនុស្សយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ។
គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (គ.ស.ម.ក.) បានចេញលិខិតថ្កោលទោសចំពោះការវាយប្រហារយ៉ាងព្រៃផ្សៃរបស់ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់សព្វាវុធធុនធ្ងន់ រួមមានយន្តហោះចម្បាំង F-16 និង T-50TH នាវាចម្បាំង ផ្សែងពុល និងគ្រាប់បែកចង្កោម មកលើទីតាំងជនស៊ីវិលក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ ខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តព្រះវិហារ និងខេត្តកោះកុង រហូតមកនោះ។
ប្រភពដដែល លើកឡើងថា ការប្រើកម្លាំងយោធាវាយប្រហារលើទឹកដីរដ្ឋអធិបតេយ្យមួយផ្សេងទៀត គឺជាឧក្រិដ្ឋកម្មនៃការឈ្លានពាន (Crime of Aggression) រីឯការវាយប្រហារយ៉ាងទូលំទូលាយ និងជាប្រព័ន្ធលើជនស៊ីវិល និងទ្រព្យសម្បត្តិស៊ីវិល ព្រមទាំងការបំផ្លាញបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ គឺជាឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម (War Crimes) និងជាឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិផងដែរ (Crimes Against Humanity)។
លើសពីនេះ ទង្វើដ៏ឃោរឃៅ និងអមនុស្សធម៌នេះ មិនត្រឹមតែជាការរំលោភអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពដែនដីរបស់កម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាការរំលោភយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរទៅលើសិទ្ធិមនុស្សជាមូលដ្ឋានរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា ជាពិសេសសិទ្ធិរស់រានមានជីវិត និងសុវត្ថិភាពផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ជនស៊ីវិលថែមទៀត។
គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ព្រមានថា ខ្លួននឹងដាក់ញត្តិបន្ទាន់ថែមទៀតលើករណីអំពើព្រៃផ្សៃរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ និងយោធាថៃ ប្តឹងទៅឧត្ដមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស នៅទីក្រុងហ្សឺណែវ និងភាគីពាក់ព័ន្ធដទៃទៀត ដើម្បីទាមទារឱ្យថៃ ទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់រាល់អំពើអមនុស្សធម៌ដែលពួកគេបានប្រព្រឹត្តនេះ។
ការអះអាងនេះ ធ្វើឡើងស្របពេលដែលយោធាថៃ បានបង្កើនការវាយប្រហារលើកម្ពុជាកាន់តែខ្លាំងនៅថ្ងៃពុធនេះ ខណៈជនស៊ីវិលដែលត្រូវបានសម្លាប់ រងបួស និងភៀសសឹកពីការវាយប្រហាររបស់កងទ័ពថៃ នេះ ក៏មានចំនួនកាន់តែកើនឡើងដែរ។
កាលពីថ្ងៃទី២២ ធ្នូ កាសែតថៃ ខៅស៊ុត បានស្រង់សម្ដីកងទ័ពភូមិភាគទី២ ថៃ ថា ប្រទេសថៃ មិនមែនជាអ្នកចាប់ផ្ដើមទេ ខណៈសង្គ្រាមទាំងពីរលើកមកនេះ កម្ពុជាបានបាញ់ និងចូលលុកលុយដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់ថៃ មុន ដែលបណ្ដាលឲ្យមានអ្នកស្លាប់ និងការខូចខាតនូវទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពលរដ្ឋថៃ ជាច្រើន។
ប្រភពដដែល បញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្ន កម្ពុជានៅតែប្រើអាវុធធុនធ្ងន់វាយប្រហារលើប្រទេសថៃ ដូច្នេះ ថៃត្រូវតែប្រើសិទ្ធិការពារខ្លួន ដោយផ្អែកលើមាត្រា១៥១ នៃសន្ធិសញ្ញាសហប្រជាជាតិ ក្រោមគោលការណ៍ «ចាំបាច់» និង «សមស្រប»។
ទោះយ៉ាងណា ក្រសួងមហាផ្ទៃកម្ពុជា បានចេញសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាននៅថ្ងៃទី២៤ ធ្នូ នេះថា គិតចាប់ពីម៉ោង ៧ព្រឹករហូតដល់ម៉ោង ១រសៀល ថ្ងៃទី២៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ នេះ អំពើឈ្លានពានរបស់រដ្ឋាភិបាល និងយោធាថៃ ជាពិសេសការផ្លោង និងទម្លាក់គ្រាប់គ្រប់ប្រភេទ គ្រប់ទម្រង់ ចូលតំបន់ស៊ីវិល បានបណ្តាលឱ្យមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
ប្រភពដដែល អះអាងថា គិតសរុបពីថ្ងៃទី៧ ខែធ្នូ ដល់ពេលនេះ មានពលរដ្ឋស្លាប់ចំនួន ២១នាក់ និងរបួសចំនួន ៨៦នាក់ហើយ ខណៈពលរដ្ឋជនភៀសសឹកក៏បានកើនឡើងជាង ៦សែននាក់ដែរ (៦០៩៨៨៩នាក់)។ ចំណែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធក៏ត្រូវបំផ្លិចបំផ្លាញយ៉ាងច្រើនដែរ រួមមាន ផ្ទះពលរដ្ឋចំនួន ១២៣ខ្នង អគារឯកជន ៦ទីតាំង សណ្ឋាគារ ៥ទីតាំង ស្ថានីយប្រេង ១ទីតាំង រថយន្ត ២៧គ្រឿង ម៉ូតូ ១គ្រឿង លានទិញដំឡូង ១កន្លែង ឃ្លាំងទំនិញ ១កន្លែង និងបង្គោលអង់តែនទូរសព្ទ ២កន្លែងផងដែរ។
ជាងនេះទៀត ក៏មានការខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈដែរ រួមមាន សាលារៀន ៦កន្លែង មណ្ឌលសុខភាព ២កន្លែង អគារ ១២កន្លែង វត្ត ៥កន្លែង សាលាឆទាន ១កន្លែង រថយន្ត ១គ្រឿង ប្រាសាទបុរាណមួយចំនួន ស្ពាន ៥កន្លែង ផ្សារ ១កន្លែង និងផ្លូវ ២កន្លែងថែមទៀត។
ក្រសួងមហាផ្ទៃកម្ពុជា បញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជារក្សាជំហរបន្តអំពាវនាវឱ្យមិត្តបរទេស ជាពិសេសអាម៉េរិក ចិន ម៉ាឡេស៊ី និងមិត្តអាស៊ាន បន្តសកម្មភាពជ្រោមជ្រែងពន្លត់ភ្លើងសង្គ្រាមនេះឱ្យបានជាស្ថាពរ ដើម្បីនាំមកនូវសន្តិភាពជាអចិន្ត្រៃយ៍ ដែលជាបំណងប្រាថ្នារបស់កម្ពុជាតាំងពីដើមរៀងមក។
ដំណាលពេលខាងភាគីខ្មែររៀបរាប់អំពីការខូចខាត ទាំងជីវិតមនុស្ស ទាំងទ្រព្យសម្បត្តិ ថ្កោលទោសថៃ ថារំលោភឈ្លានពានប្រាប់ពិភពលោក ភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិផ្នែកគ្រឿងញៀន និងឧក្រិដ្ឋកម្ម (UNODC) បានធ្វើសហប្រតិបត្តិការរៀបចំសន្និសីទអន្តរជាតិជាមួយប្រទេសថៃឡង់ដ៍ រយៈពេល ៤ថ្ងៃ ពីថ្ងៃទី១៤-១៨ នៅទីក្រុងបាងកក ជាមួយដៃគូពិភពលោកបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មបោកប្រាស់តាមអ៊ីនធឺណិត (online scams) ការរត់ពន្ធមនុស្ស និងការលាងប្រាក់កខ្វក់។ តំណាងប្រទេសប្រមាណជិត ៦០ អ្នកចូលរួមប្រមាណ ៣០០នាក់ ពីគ្រប់ទ្វីប បានចូលរួមស្វែងរកវិធីបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែននេះ។
ពីសហគមន៍អាស៊ាន ក្រៅពីប្រទេសថៃ មានឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី លាវ ភូមា យៀកណាម រួមទាំងមហាអំណាចក្នុងក្រុមប្រឹក្សាអង្គការសហប្រជាជាតិ ៣ប្រទេស សហរដ្ឋអាមេរិក ចិន អង់គ្លេស សហភាពអឺរ៉ុប ប្រទេសពីអាស៊ី ទ្វីបអាហ្វ្រិក និងអាមេរិកឡាទីន។ រាជាណាចក្រកម្ពុជា គ្មានវត្តមាន។
រដ្ឋាភិបាលប្រទេសទាំងអស់នោះ បានធ្វើសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមដើម្បីធ្វើសហប្រតិបត្តិការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាដៃគូបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកឆ្លងដែន ដែលកាសែតបរទេសធំៗមានកាសែតអាមេរិកាំង The Wall Street Journal ទូរទស្សន៍នៅអាស៊ី Asia News ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters ជាដើម ផ្សាយថា ប្រទេសថៃឡង់ដ៍ បានបញ្ចេញសកម្មភាពយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់បំផ្លាញទីតាំងឆបោកក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ សហគមន៍អន្តរជាតិមិនបាននិយាយអំពីរឿងថា កងទ័ពថៃ ឈ្លានពានប្រទេសកម្ពុជា ទេ គេនិយាយតែអំពីសកម្មភាពកម្ទេចទីតាំងបោកប្រាស់តាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត។
ជុំវិញបញ្ហានេះ អង្គការសង្គមស៊ីវិលជិត ២០០ស្ថាប័ន (១៨២ស្ថាប័ន) បានចេញលិខិតរួមគ្នាមួយនៅថ្ងៃទី២៤ ធ្នូ នេះ ដោយថ្កោលទោសដាច់អហង្ការថា ការឈ្លានពានរបស់ប្រទេសថៃ លើប្រទេសកម្ពុជា គឺជាការរំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ ច្បាប់សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ និងច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ ព្រមទាំងបានបង្ហាញនូវការគំរាមកំហែងដោយផ្ទាល់ដល់ពលរដ្ឋស៊ីវិល សន្តិភាពក្នុងតំបន់ និងនីតិសកលផងដែរ។
មានពលរដ្ឋខ្មែរសរសេរចោទសួរក្នុងបណ្ដាញសង្គមជារឿយៗថា ចុះហេតុអ្វីសហគមន៍អន្តរជាតិនៅស្ងៀម មិនចេញវាចាថ្កោលទោសប្រទេសថៃឡង់ដ៍ សោះអ៊ីចឹង?៕
© 2025, ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved.