ក្រមាខ្មែរក្រណាត់ត្បាញសម្រាប់ប្រជារាស្ត្រខ្មែរជនបទ ក្លាយជាបេតិកភណ្ឌអន្តរជាតិក្នុងយូណេស្កូ

អង្គការយូណេស្កូ (UNESCO) សម្រេចចុះបញ្ជីក្រមាខ្មែរជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌កាត់ថ្លៃមិនបាននៃមនុស្សជាតិ កាលពីថ្ងៃពុធ ក្នុងទីក្រុងអាសង់ស្យុង នៃប្រទេសប៉ារ៉ាហ្គាយ អាមេរិកខាងត្បូង។

ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានចេញសេចក្តីជូនដំណឹងកាលពីយប់ថ្ងៃទី៤ ធ្នូ នេះថា ក្រមា ឬកន្សែងប្រពៃណីខ្មែរដែលជាអត្តសញ្ញាណជាតិ និងជាវត្ថុដ៏មានសារសំខាន់មិនអាចខ្វះបានក្នុងជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃសម្រាប់ប្រជាជនខ្មែរ ជាពិសេសប្រជារាស្ត្រនៅជនបទ ជាកសិករ ឬកម្មករ ត្រូវបានអង្គការយូណេស្កូ ចុះបញ្ជីជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌កាត់ថ្លៃមិនបាននៃមនុស្សជាតិ កាលថ្ងៃទី៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ ក្នុងសម័យប្រជុំលើកទី១៩ នៃគណៈកម្មាធិការអន្តររដ្ឋាភិបាលនៃអនុសញ្ញាឆ្នាំ២០០៣ របស់អង្គការយូណេស្កូ ស្ដីពី «ការការពារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបី ឬកាត់ថ្លៃមិនបាន» ហៅថា Intangible Cultural Heritage។

ក្រសួងវប្បធម៌ លើកឡើងថា ក្រមាខ្មែរគឺជាមរតកវប្បធម៌កាត់ថ្លៃមិនបានទី៧ ហើយដែលប្រទេសកម្ពុជាបានដាក់បញ្ចូលដោយជោគជ័យទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីនៃមនុស្សជាតិក្នុងអង្គការយូណេស្កូ ដែលទាំងអស់នេះគឺជាសមិទ្ធផលដ៏ត្រចះត្រចង់មួយសម្រាប់រាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងការអភិរក្ស ថែរក្សា ការពារមរតកវប្បធម៌ជាតិលើឆាកអន្តរជាតិ។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានចេញលិខិតទាំងយប់ថ្ងៃទី៤ ធ្នូ ទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរថា ការចុះបញ្ជីក្រមាខ្មែរបានសម្រេចក្នុងបញ្ជីសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌កាត់ថ្លៃមិនបាននៃមនុស្សជាតិនេះ គឺជាមោទនភាពថ្មីមួយទៀតនៃរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាអាណត្តិទី៧ នេះ ដែលអាចសម្រេចបាននូវសមិទ្ធផលសម្រាប់ជាតិ និងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ។

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បញ្ជាក់ថា ការចុះបញ្ជីនេះបានផ្តល់នូវតម្លៃដូចគ្នាចំពោះកម្ពុជា និងសហគមន៍អន្តរជាតិនូវកាតព្វកិច្ចនៃកិច្ចសហការរួមគ្នាក្នុងការថែរក្សា ការពារ និងលើកតម្កើងគុណតម្លៃក្រមាទុកជាកេរមរតកសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយតរៀងទៅ។

ចាប់តាំងពីចូលជាសមាជិករបស់អង្គការយូណេស្កូមក ប្រទេសកម្ពុជាបានចុះបញ្ជីសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌរូបីបានចំនួន ៤ ហើយ ខណៈសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌកាត់ថ្លៃមិនបានក៏បានចុះបញ្ជីចំនួន៦ ហើយដែរ។ ដោយឡែកការចុះបញ្ជីស្មារតីចងចាំនៃពិភពលោកក៏មានចំនួន៣ ដែរ ដើម្បីថែរក្សានូវទម្រង់ដើមនៃវប្បធម៌ និងការចងចាំនូវប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប្រទេសកម្ពុជា។

ក្រមាគ្រប់ពណ៌ តាមអត្ថន័យដើមក្នុងវចនានុក្រមសម្តេចសង្ឃរាជ ជួន ណាត ជា “សំពត់ត្បាញដោយអំបោះ មានក្រឡាខ្វែងសម្រាប់ផ្លាស់ងូតទឹក”។ ក្នុងជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃនៃប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរតាមជនបទ ក្រមាត្បាញដៃមានប្រយោជន៍ដល់ការប្រើទទូរក្បាលពេលថ្ងៃក្តៅ ប្រើជាឈ្នួតជួតក្បាលឆ្វាយរង្វេលដើម្បីទូលក្អម ឬឆ្នាំង បង់ក ជូតញើស ប្រើចងថ្នក់បេះផ្លែឈើ និងចងជាអង្រឹងយោលកូនង៉ែតនៅតាមផ្ទះខ្ទម ជាដើម។

សេចក្តីពិពណ៌នាអំពីក្រមា តាមអត្ថន័យដាក់បញ្ចូលក្នុងគណៈកម្មាធិការថែរក្សាមរតកវប្បធម៌អរូបី ឬកាត់ថ្លៃមិនបាននៃអង្គការយូណេស្កូ (UNESCO’s Committee for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage) គេថាជាសំពត់ត្បាញដោយដៃរាងបួនជ្រុងទ្រវែង មានក្រឡាសម្រាប់បង់ក ចងចង្កេះ ដណ្តប់ខ្លួន ជួតក្បាល ផ្លាស់ងូតទឹក ធ្វើជាអង្រឹងកូនក្មេង ជាតម្រងថ្នាំខ្មែរព្យាបាល រៀបចំចំណីអាហារ និងតុបតែងក្នុងពិធីផ្សេងៗតាមជំនឿ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រជារាស្ត្រខ្មែរពីសម័យដើមមិនដែលយកក្រមាត្បាញអំបោះទៅបង់កក្នុងពេលស្លៀកពាក់បែបបស្ចិមប្រទេស ដូចជាស្លៀកពាក់ខោអាវគ្រ័ហ្សេ (suit-tie) ចងក្រវាត់កសោះឡើយ។ ចំណែកឯកម្មាភិបាលខ្មែរក្រហមតូចធំ ក៏គេប្រើក្រមាបង់ក ឬពាក់លើស្មាក៏សម្រាប់ប្រើតាមបែបប្រពៃណីបុរាណខ្មែរដែរ៕

ក្រមាខ្មែរក្រណាត់ត្បាញសម្រាប់ប្រជារាស្ត្រខ្មែរជនបទ ក្លាយជាបេតិកភណ្ឌអន្តរជាតិក្នុងយូណេស្កូ

បទវិភាគ

បទវិភាគ៖ ហេតុអ្វីបានជារុស្ស៊ី ខ្លាចមីស៊ីល Tomahawk អាមេរិក? ធ្វើដូចម្ដេចអ៊ុយក្រែន បានអាវុធនេះពីលោក ត្រាំ?

បទវិភាគ៖ ពីឧក្រិដ្ឋជនសង្គ្រាមក្លាយជាភ្ញៀវរបស់អាមេរិក លោក ត្រាំ ទាញលោក ពូទីន ចេញពីភាពឯកា

បទវិភាគព័ត៌មាន៖ មិនអាចប្ដូរមេដឹកនាំផ្ដាច់ការនៅបេឡារូស លើកលែងតែដូចប្រទេសបង់ក្លាដេស

បទវិភាគ៖ របបផ្ដាច់ការនៅប្រទេសស៊ីរី ដល់ពេលត្រូវបាត់បង់ហើយ

បទវិភាគ៖ ប្រទេសមួយក្រោមឥទ្ធិពលចិនខ្លាំង ហើយពីរទៀតក្រោមឥទ្ធិពលវៀតណាមផងចិនផង

បទវិភាគ៖ ផ្លែការ៉ុតនិងដំបងដាក់នៅចំពោះមុខកម្ពុជាក្នុងភូមិសាស្ត្រនយោបាយរវាងអាមេរិកនិងចិន

បទវិភាគ៖ តើប៉ាឡេស្ទីន អាចក្លាយជាសមាជិកពេញសិទ្ធិនៃអង្គការសហប្រជាជាតិបានដែរឬទេ?

បទវិភាគ៖ អាហ្វ្រិកខាងត្បូងអូសអ៊ីស្រាអែលឡើង ICC តែផ្ដល់ឱកាសឱ្យរុស្ស៊ីបន្តវិនាសកម្មនៅអ៊ុយក្រែន

អត្ថបទទាក់ទង

ក្រសួងវប្បធម៌ ចាត់ទុកការចម្លងប្លង់ប្រាសាទអង្គរវត្តខ្មែរពីសំណាក់ប្រទេសជិតខាងថាជាអំពើគ្មានសីលធម៌

រាជរដ្ឋាភិបាលបដិសេធសេចក្តីរាយការណ៍អំពីការបណ្ដេញពលរដ្ឋពីតំបន់អង្គរថាជារឿងមិនពិត

អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាប្រកាសត្រៀមសហការជាមួយអង្គការយូណេស្កូ បើសិនចង់មកពិនិត្យតំបន់អង្គរ

តំណាងពលករខ្មែរនៅកូរ៉េស្នើលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត លុបឈ្មោះនិងរូបប្រាសាទអង្គរវត្តពីក្រុមហ៊ុនស្រាបៀរ

ខួប ៥ឆ្នាំនៃការដាក់បញ្ចូលល្ខោនខោលក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីនៃមនុស្សជាតិរបស់អង្គការយូណេស្កូ

អត្ថបទអានច្រើន

និស្សិតភូមា យករូបមេដឹកនាំកម្ពុជាលោក ហ៊ុន សែន ទៅជាន់ឈ្លីនិងដុតចោលតាមទីសាធារណៈ

លោក ហ៊ុន សែន គំរាមមិនឱ្យលោក ស ខេង ឈរជាបេក្ខភាពនាយករដ្ឋមន្ត្រីបន្ទាប់ពីលោកជាដាច់ខាត

អតិថិជនទិញអចលនទ្រព្យពីអ្នកឧកញ៉ា ឡេង ណាវ៉ាត្រា ទាមទារផ្ទះតាមកិច្ចសន្យា

អតិថិជនទិញផ្ទះល្វែងពីបុរីពិភពថ្មីកំបូលខកចិត្តនឹងគុណភាពសំណង់ផ្ទះល្វែង និងសេវាមួយចំនួនរបស់ក្រុមហ៊ុននេះ

លោក ជា សុផារ៉ា រងការចោទប្រកាន់ថាប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយក្នុងជួរបក្សកាន់អំណាចរបស់ខ្លួន

លោក សម រង្ស៊ី ប្រកាសរកការរួបរួមជាមួយបក្សកាន់អំណាចរបស់លោក ហ៊ុន សែន ដើម្បីជាតិខ្មែររុងរឿង

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស

លោក ចេន ហ្ស៊ី បាត់មុខពីកម្ពុជា ស្របពេលអាមេរិកលាតត្រដាងអំពើឆបោកនិងលាងលុយកខ្វក់ក្នុងប្រព័ន្ធគ្រីបតូ

តើព្រះសង្ឃ និងមេដឹកនាំខ្មែរ បានធ្វើអ្វីខ្លះដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ព្រះពុទ្ធសាសនា និងសង្គមជាតិរបស់ខ្លួន?

តើកាកបាទក្រហមកម្ពុជាទទួលអំណោយសប្បុរសដោយកុសលកម្ម ឬអកុសលកម្មបថ?

លោក ហេង សិទ្ធី អំពាវនាវឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរចូលរួមរំដោះប្រទេសចេញពីអំណាចប្រមូលផ្ដុំគ្រួសារតែមួយ

មេធាវី៖ ការចាប់ខ្លួនលោក ហេង សិទ្ធី ដោយសារដឹងអំពីផែនការបង្កើតបក្សនយោបាយប្រឆាំងត្រកូលហ៊ុន