29 C
Phnom Penh

ការប្រារព្ធ​​​ទិវា​​​សិទ្ធិ​​​មនុស្ស​​​ប្រកបដោយ​​​សន្តិវិធី និង​​​គ្មាន​​​ហិង្សា

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

កាលពីម្សិលមិញអង្គការ​សិទ្ធិមនុស្ស​បាន​ស្នើ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​បង្កើន​ល្បឿន​កែទម្រង់​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ បញ្ចប់​ការ​​​​ទន្ទ្រាន​​​​យក​ដី ធានា​ឲ្យ​​​មាន​​​សិទ្ធិ​​​​ការ​​​ងារ​​​​ជាមូល​ដ្ឋាន និង​ដោះ​​​ស្រាយ​កង្វល់​​ជាច្រើនទៀត ​នៅ​ពេល​ពិភពលោក​​ប្រារព្ធ​​​​ខួប​​​លើក​​​​ទី​៦៥​​ចាប់​តាំង​ពី​មាន​ការ​បង្កើត​សេចក្ដី​ប្រកាស​ជាសាកល​ស្ដីពី​សិទ្ធិមនុស្ស​​​នេះ​​​​មក​។

ព្រះសង្ឃ​ជួប​ជុំគ្នានៅ​ខាង​ក្រៅ​វិមានរដ្ឋសភា​កាលពីម្សិលមិញ ដើម្បី​​ប្រារព្ធ​ទិវា​សិទ្ធិមនុស្ស​អន្តរជាតិ​ ថ្វីបើ​មានការហាម​ឃាត់​មិន​ឲ្យ​ហែក្បួនពីសណាក់អជ្ញាធរក៏ដោយ។ ស៊ីវ ចាន់ណា​
ព្រះសង្ឃ​ធ្វើការជួប​ជុំគ្នានៅ​ខាង​ក្រៅ​វិមានរដ្ឋសភា​កាលពីម្សិលមិញ ដើម្បី​​ប្រារព្ធ​ទិវា​សិទ្ធិមនុស្ស​អន្តរជាតិ​ ថ្វីបើ​មានការហាម​ឃាត់​មិន​ឲ្យ​ហែក្បួនពីសំណាក់អជ្ញាធរក៏ដោយ។ ស៊ីវ ចាន់ណា​

ប៉ុន្តែ​​ការ​ប្រារព្ធ​ទិវា​សិទ្ធិមនុស្ស​អន្តរជាតិ​ដោយ​សន្តិវិធី​បាន​បញ្ចប់​ដោយ​​​​ភាព​​​​ជូរចត់​​​​កាល​​​ពី​​​យប់​មិញ​​ នៅ​ពេល​ដែល​មាន​ការ​បិទ​ផ្លូវ​ចន្លោះ​​​ពី​​មហាវិថី​​ព្រះមុនីវង្ស ​និង​វត្ត​ភ្នំ​ ហើយ​​​​កង​រាជ​អាវុធ​ហត្ថ​ និង​នគរ​បាល​ប្រឆាំង​កុបកម្ម​រាប់​រយ​នាក់​បាន​បំបែក​ក្រុម​​​​អ្នក​​​​ដេក​​​តវ៉ា​​​​មួយ​ក្រុម​តូច​នៅ​​ក្រៅ​ស្ថាន​​​ទូត​អាមេរិក​​ ហើយ​ការ​បង្ក្រាប​នេះ​បណ្ដាល​ឲ្យ​យុវជន​មួយ​ក្រុម​ទៀត​គប់​ដុំថ្ម និង​ដប​សាំង​។

កាលពី​ពេល​ព្រឹក​ម្សិលមិញ​ ក្រុម​អ្នក​តវ៉ា​មួយ​ក្រុម​តូច​បាន​ប្រមូល​ផ្ដុំ​គ្នា​ដោត​ទង់​គណ​​​បក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​នៅ​ខាង​ក្រៅ​ស្ថាន​​​ទូត​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក ​នៅជិត​វត្ថភ្នំ ដែល​​​នៅ​​​ទី​​​នោះក៏​​​មាន​ការ​​​ជួប​​​ជុំគ្នា​​​​​​ធំ​​​មួយ​​​​​​ដើម្បី​​​​ប្រារព្ធ​ទិវា​សិទ្ធិ​​​មនុស្ស​ដែរ​។ តំណាង​អ្នក​តវ៉ា​ម្នាក់​ដែល​បាន​ជួ​ប​ជុំ​គ្នា​នៅជិត​​ស្ថាន​ទូត​អាមេរិក​​បាន​និយាយ​ថា ​ពួក​គេ​នឹង​​​មិន​ចាក​​ចេញទេ​ រហូត​ដល់​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ហ៊ុន សែន ចុះ​ចេញ​ពីតំណែង​។

លោកស្រី​ មូរ សុខហួរ តំណាង​រាស្ត្រ​គណ​​​បក្ស​សង្គ្រោះជាតិ បាន​ទៅ​ទីនោះ និង​​​​​​បាន​​ប្រាប់​ឲ្យ​​​ពួក​​​គេ​​​​​​បំបែក​គ្នា​ ហើយ​​​បាន​​​មាន​ប្រសា​សន៍​​​​ថា ពួកគេ​មិនជាប់​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ការ​តវ៉ា​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​ទេ ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មក​លោកស្រី​បាន​ចាក​ចេញវិញ​នៅ​ពេល​ដែល​ក្រុមអ្នក​តវ៉ាទាំង​នោះ​មិន​​​ធ្វើ​​​តាម​​​សំណើ​​​របស់​លោកស្រី​។

អ្នក​តវ៉ា​ម្នាក់​បាន​និយាយ​អំពី​លោកស្រី មូរ សុខហួរ ថា  គាត់​មកទីនេះ​​ដើម្បី​បំភិត​​​បំភ័យ​យើង​” ។ អ្នក​តវ៉ារូប​នេះ​បាន​បញ្ជាក់​ថា ក្រុម​ខ្លួន​នឹង​ស្ថិត​នៅ​ក្រៅ​ស្ថាន​ទូត​នេះ​មួយ​​​យប់​។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ពេល​យប់​​ចូល​​​មក​ដល់​​ ក្រុម​អ្នក​​​តវ៉ា​​​​ដែល​​​ស្បើយ​​​ទៅៗ​​​មក​​​នៅ​​​​ប្រហែល​​​១២​នាក់​​​​​​​អង្គុយ​កាន់​ទៀ​ន​លើ​កន្ទេល​នេះ​​ត្រូវ​​​បាន​កង​កម្លាំង​សន្តិសុខ​ខណ្ឌ​ដូន​ពេញ ​ប្រាប់​ឲ្យ​ចាក​ចេញ​​ ខណៈ​ដែល​នៅ​ជិត​វត្ត​ភ្នំ​មាន​នគរ​បាល​ប្រឆាំង​កុបកម្ម​ និង​កង​រាជ​អាវុធ​ហត្ថ​រាប់​រយនាក់​កំពុង​ឈរ​រង់​ចាំ​បទ​បញ្ជា។

បន្ទាប់​មក​ក្រុម​សន្តិសុខ​ទាំង​នោះ​បាន​រុញ​អ្ន​ក​តវ៉ា​មួយ​ក្រុម​តូ​ច​នេះ​ឡើង​លើ​​​រថយន្ត​។ អង្គការ​សិទ្ធិមនុស្ស​លីកាដូ​ បាននិយាយ​ថា អ្នក​តវ៉ា​ទាំង​នោះ​ត្រូវ​បាន​ដឹក​​យក​ទៅ​ដាក់​នៅ​​វត្ត​​​មួយ​ក្នុង​ខណ្ឌឫស្សីកែវ​ដោយ​សុវត្ថិភាព​។

លោក ខេង ទីតូ អ្នក​នាំពាក្យ​កងរាជ​អាវុធ​​​ហត្ថ​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា លោក ស ខេង រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួងមហាផ្ទៃ បាន​ប្រាប់​អាជ្ញាធរកាលពីម្សិល​មិញ​ឲ្យ​មាន​ការ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​នៅ​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​សន្តិសុខ​នៅ​ខាង​​​ក្រៅ​​ស្ថាន​ទូត​នេះ​។

នៅទូទាំង​រាជធានីភ្នំពេញ​កាលពីម្សិល​មិញ​មាន​ក្រុម​​​​តវ៉ា​​​ផ្សេង​ៗ​គ្នា​ ដូចជា​​​គណបក្ស​នយោ​បាយ និង​​​ព្រះសង្ឃ​ ដែល​​​បាន​​​ហែក្បួន ឬ​ជួប​ជុំគ្នា​​ដើម្បី​ប្រារព្ធ​​​ទិវា​សិទ្ធិមនុស្ស​ និង​បង្ហាញ​ពី​ការ​រំលោភ​បំពាន​​​សិទ្ធិ​របស​់​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​។

គណៈកម្មាធិការ​ប្រព្រឹត្តិកម្ម​​ ​​អង្គការ​សមា​គម​ការ​ពារ​សិទ្ធិមនុស្ស​​បាន​ចេញ​សេចក្ដី​ថ្លែង​ការណ៍​រួម​មួយ​​​ដែល​​​បាន​​​​លើក​ឡើង​ថា រដ្ឋា​ភិបាល​​ “ មាន​កាតព្វកិច្ច​​លើក​ស្ទួយ​ គោរព​ និង​​អនុវត្ត​សិទ្ធិមនុស្ស​ ដែល​មាន​ការ​ទទួល​ស្គាល់​ជា​អន្តរ​​ជាតិ​ ហើយ​បាន​អំពាវ​នាវ​ឲ្យ​បញ្ចប់​ការ​បណ្ដេញ​​​ប្រជា​ជន​ទាំង​បង្ខំ​ចេញពី​ដី និង​ស្នើ​ឲ្យ​បើក​កន្លែង​សាធារណៈ​ជា​ច្រើន​ទៀត​សម្រាប់​​​ប្រជា​​​ជន​​​​​​​ជួប​​​ជុំ​​​គ្នា​​​។

ការិយាល័យ​​ឧត្តម​ស្នង​ការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​ទទួល​បន្ទុក​សិទ្ធិមនុស្ស​បាន​ស្នើ​ឲ្យ​មាន​​យន្ត​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ ការ​គោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស​​​​​ឲ្យ​មាន​តម្លាភាព និង​ការ​ចូល​រួម​ទូលំទូលាយ​ក្នុង​ការធ្វើ​សេចក្តី​សម្រេច​ ដើម្បី​​​​​​​បង្កើន​​​​ឪកាស​​​​កែ​ទម្រង់​​ឲ្យ​​​បាន​ជោគជ័យ។

ព្រឹត្តិការណ៍​​កាល​ពី​ម្សិល​មិញ​​​នេះ​​​​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ដោយ​មាន​​​ការ​​​ចូល​​​រួម​​​ពី​​​​ព្រះ​សង្ឃ​និង​​ជន​សីុវិល​រាប់​រយ​​​អង្គ​​​និង​​​​នាក់​ ដែល​ភាគ​ច្រើន​បាន​ដើរ​​មក​ពី​តាម​ខេត្ត​​​​នានា​​​អស់​រយៈ​ពេល​១០​ថ្ងៃ​ ហើយ​​​បាន​​​ប្រឆាំង​នឹង​បទ​ប​ញ្ជា​របស់​សាលា​រាជ​ធានី​ដោយ​ការ​ហែ​ក្បួន​ទៅ​កាន់​រដ្ឋ​សភាដើម្បី​ដាក់​ញត្តិ​ទាម​ទារ​​ឲ្យ​បញ្ចប់​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​។​

កង​រាជ​អាវុធហត្ថ​និង​នគរ​បាល​ប្រដាប់​អាវុធ​​បាន​ឈរ​នៅ​ក្បែរ​នោះ ប៉ុន្តែ​ក្រុម​អ្នក​តវ៉ា​​​បាន​បែក​គ្នា​វិញនៅ​ពេល​ថ្ងៃ​ត្រង់​ដោយ​មិន​​​​បាន​​​​ដាក់​ញត្តិ​ឡើយ​ ព្រោះ​គ្មាន​​​​អ្នក​​​ធ្វើ​ការ​​​​នៅ​រដ្ឋ​​​សភា​​​​​​ដើម្បី​ទទួ​ល​ញត្តិ​នោះ​​ឡើយ​​ កាល​​​ពី​​​ម្សិល​​​មិញ ព្រោះជា​​​​ថ្ងៃ​ឈប់​សម្រាក​។

ព្រះតេជគុណ ប៊ុន ប៊ុនទិញ ប្រធាន​បណ្ដាញ​​​ព្រះសង្ឃ​ឯក​រាជ្យ​ដើម្បី​យុ​ត្តិធម៌សង្គម និង​ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ​ធម្មយាត្រា​របស់​ព្រះសង្ឃ​ បាន​មាន​​​សង្ឃដីកា​ថា ថ្វីបើ​មិន​បាន​​ប្រគល់​ញត្តិ​ដោយ​ផ្ទាល់​ជូន​រដ្ឋសភា​ក៏​ដោយ​​ ក៏​ព្រះ​អង្គ​ជឿ​ជាក់​ថា លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ ហ៊ុន សែន និង​គណ​បក្ស​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា​នឹង​​ឮ​ពីសារ​របស់​ក្រុម​អ្នក​តវ៉ាដែរ​។

ព្រះ​អង្គ​បាន​មាន​សង្ឃដីកា​ថា “ពួកគេ​នឹង​​​ឮ ពីព្រោះ​ឥឡូវ​នេះ​​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ខ្លាំង​ណាស់​។ អាត្មា​ជឿ​ថា ប្រសិន​បើ​យើង​និយាយ​​​អាក្រក់​​ជាមួយ​លោក​ ហ៊ុន សែន គាត់​មាន​ប្រតិ​កម្ម​​​​ភ្លាម​។ អាត្មា​ជឿថា គាត់​ស្ដាប់​គ្រប់​ពេល​ទាំង​អស់​”។

លោក មឿន តុលា ប្រធាន​កម្មវិធី​សិទ្ធិ​ការ​​​ងារ​​នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​អប់​រំ​ច្បាប់​សម្រាប់​សហគមន៍​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ពាក្យ​បណ្ដឹង​ដែល​​​​អ្នក​ធ្វើ​ធម្មយាត្រា​ប្រមូល​បាន​នឹង​ត្រូវ​ប្រគល់​ទៅ​ឲ្យ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា និង​គណ​បក្ស​សង្គ្រោះជាតិនៅពេល​ខាង​មុខ​នេះ​។

កាលពី​​ព្រឹក​ម្សិលមិញ​នេះ លោក សម រង្ស៊ី ប្រធាន​​​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ បាន​ដើរ​ពី​ទីស្នាក់​​ការ​គណបក្ស​របស់​លោក​​ក្នុង​សង្កាត់​ចាក់​អង្រែ​លើ​នៅ​ម៉ោង​៨​ព្រឹក​។ លោក​ សម រង្ស៊ី ដែល​អម​ដោយ​តំណាង​រាស្ត្រ​ជាប់​ឆ្នោត​របស់​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ និង​អ្នក​គាំទ្រ​បាន​ដឹកនាំ​អ្នក​គាំទ្រ​រាប់​រយ​នាក់​ដើរ​​​មក​កាន់​ទីលាន​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​​តាម​មហាវិថី​ព្រះមុនីវង្ស​។ លោក​បានមាន​ប្រសាសន៍​នៅពេល​ចាក​ចេញពី​ទីស្នាក់​ការ​គណបក្ស​របស់​លោក​ថា “យើង​ដើរ​ដើម្បី​ទាម​ទារ​ឲ្យ​មាន​ការ​គោរព​សិទ្ធិមនុស្ស​នៅ​កម្ពុជា​។ យើង​ដើរ​ដោយ​សន្តិ​​វិធី និង​គ្មាន​អំពើ​ហិង្សា”។

ការ​ហែក្បួន​របស់​លោក សម រង្ស៊ី ក៏បាន​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​រលូន​ផងដែរ​ ថ្វីបើ​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ​បាន​ហាម​កាលពីថ្ងៃ​អាទិត្យ​មិន​ឲ្យ​មាន​ការ​ហែក្បួន​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​ក៏ដោយ​។ ការ​ហែក្បួន​របស់​លោក សម រង្ស៊ី បាន​ជួប​គ្នានៅត្រង់​​​​ចំណុច​ប្រសព្វ​នៃ​មហា​​​ព្រះ​​​មុនីវង្ស និង​មហាវិថី​សហព័ន្ធ​រុស្ស៊ី ​ជាមួយ​នឹង​ការ​ហែក្បួន​មួយ​ទៀត​ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​លោក កឹម សុខា អនុប្រធាន​គណបក្ស​ដែល​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​នៅ​ក្នុងខណ្ឌ​ទួល​គោក។

ពេល​ថ្លែង​ទៅកាន់​អ្នក​គាំទ្រ​ប្រហែល​៥.០០០​​នាក់​នៅ​ក្នុង​ទីលាន​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​ លោក​ សម រង្ស៊ី បាន​អះអាង​ថា គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ គឺ​ជា​អ្នក​ឈ្នះពិត​ប្រាកដ​នៅ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​ជាតិ​កាលពីខែកក្កដា។ លោក​ក៏​បាន​ប្រាប់​ក្រុមអ្នក​តវ៉ា​ផង​ដែរ​ថា សិទ្ធិ​បោះ​ឆ្នោត​របស់​ពួកគេ​ត្រូវ​បាន​បំពាន​ដោយការ​លួច​បន្លំ​សន្លឹក​ឆ្នោត​។

ពេល​ថ្លែង​ម្ដង​ទៀត​ទៅកាន់​មនុស្ស​រាប់​ពាន់​នាក់​ដែល​បានជួប​ជុំគ្នា​នៅជិត​វត្ត​ភ្នំ លោក សម រង្ស៊ី បាន​ទទួល​ការ​អប​អរ​សាទរ​ពី​​មនុស្ស​​​ជា​ច្រើន​នៅពេល​ដែល​លោក​​ទាម​ទារ​ឲ្យ​មាន​​​ការ​​​តម្លើង​​​ប្រាក់​ខែ​របស់​កម្មករ​។ លោក​បាន​​​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “នៅថ្ងៃ​នេះ​មាន​​ព្រឹត្តិការណ៍​បីផ្សេង​គ្នា ប៉ុន្តែ​ព្រឹត្តិការណ៍​ទាំង​អស់​មាន​គោល​ដៅ​​​​​ដូចគ្នា​​​​​ គឺ​សិទ្ធិមនុស្ស​” ។​លោក​បាន​បន្ថែម​ថា “យើង​ត្រូវ​គោរព​សិទ្ធិ​​សហជីព​ និង​សិទ្ធិ​​​​របស់​​​កម្មករ​​​​រោង​ចក្រ​”។

នៅ​ឯ​ពហុកីឡាដ្ឋាន​ជាតិ​អូឡាំពិក​ឯណោះ​​វិញ​ លោក ប៉ា សុជាតិវង្ស អភិបាល​រាជធានី​ភ្នំពេញ​​បាន​ប្រាប់​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​ និង​តំណាង​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​ប្រហែល​៦០០​នាក់​ថា គោល​បំណង​របស់​លោក គឺ​ចង់​​​​​ឲ្យ​​​មាន​​​ការ​​​ពង្រឹង​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​សាលារាជធានី​ និង​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ ហើយ​លោក​បាន​និយាយ​ការ​ពារ​សេចក្ដី​សម្រេច​របស់​លោក​ក្នុង​ការ​មិន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ព្រះ​សង្ឃ​ និង​គណបក្ស​​​​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ហែក្បួន​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​។

លោក ប៉ា សុជាតិវង្ស បាន​មាន​ប្រសាសន៍​​ថា “ក្នុង​រយៈពេល​ពីរបីថ្ងៃ​មក​នេះ​ យើង​បាន​​​ទទួល​ការរិះគន់​ពី​មតិសាធារណៈ​។ ការ​ហែ​ក្បួន​​​​ធ្វើ​ឡើង​​ដើម្បី​ទាមទារ​សិទ្ធិ​ជាមូល​ដ្ឋាន​។ ប៉ុន្តែ​​អ្នក​ហែ​​ក្បួន​​បាន​បំពាន​សិទ្ធិ​​អ្នក​ដទៃ​”។ លោក​បន្ថែម​ថា ការ​កក​ស្ទះ​ចរាចរណ៍​ដែល​បង្ក​ឡើង​​ដោយ​អ្នក​ហែក្បួនគឺ​ជា​ការ​បំពាន​សិទ្ធិ​បែប​នេះ​៕ គឹមហឿន

(រាយការណ៍​បន្ថែម ដោយ ផន បុប្ផា ម៉ិច ដារ៉ា Lauren Crothers ឃី សុវុឌ្ឍី  Matt Blomberg និង គុច ណារ៉េន)

© 2022, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស