31.5 C
Phnom Penh

អាមេរិករង​​​ការ​​​រិះគន់​​​​​​ចំពោះ​​​ការ​​​ឧបត្ថម្ភគាំទ្រ​​​យោធា​​​កម្ពុជា​​​​​​

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

ខណៈ​​​ពេល​​​ដែល​​​កង​​​រាជអាវុធ​​​ហត្ថ​​​​​​បាន​​​ចាប់​​​ផ្ដើម​​​កម្មវិធី​​​ហ្វឹក​​​ហាត់​មួយ​​​ដែល​​​មាន​​​​​​​​រយៈ​​​ពេល​​​១០​​​ថ្ងៃ​​​ជាមួយ​​​យោធា​​​សហរដ្ឋ​​​អាមេរិក​​​នៅ​​​ក្នុង​​​រាជធានីភ្នំពេញ​​​កាលពី​​​ថ្ងៃ​​​អង្គារ​​​ មាន​​​ការ​​​​​​ចោទ​​​​​​ជា​​​សំណួរ​​​​​​ជា​​​ថ្មីម្ដង​​​ទៀត​​​​​​ជុំ​​​វិញ​​​​​​ការ​​​​​​ឧបត្ថម្ភ​​​គាំទ្រ​​​របស់​​​​​​រដ្ឋាភិបាល​​​ក្រុង​​​វ៉ាស៊ិនតោន​​​​​​ដល់​​​​​​កង​​​កម្លាំង​​​សន្ដិសុខ​​​​​​កម្ពុជា​​​ ដែល​​​ជាប់​​​ពាក់​​​ព័ន្ធ​​​​​​ក្នុង​​​​​​ករណី​​​រំលោភ​​​សិទ្ធិមនុស្សដ៏​​​ធ្ងន់​​​ធ្ងរ​​​។

កាល​​​ពីថ្ងៃ​​​ទី​​​៣ ខែ​​​មករា​​​ មន្ត្រី​​​កង​​​រាជ​​​អាវុធ​​​ហត្ថ​​​បាន​​​​​​ប្រើប្រាស់​​​កំាភ្លើង​វែង​​​អាកា​​​៤៧ បាញ់​​​​​​ទៅ​​​លើ​​​បាតុករ​​​​​​ បណ្ដាល​​​ឲ្យ​​​មនុស្ស​​​ប្រាំ​​​នាក់​​​​​​បាត់​​​បង់​​​ជីវិត​​​​​​ និង​​​យ៉ាង​​​ហោច​​​ណាស់​​​៤២​​​នាក់​​​​​​ទៀត​​​​​​រង​​​របួស​​​ បន្ទាប់ពី​​​​​​ពួក​​​គេ​​​​​​ត្រូវ​​​បាន​​​បញ្ជូន​​​​​​ឲ្យ​​​​​​បំបែក​​​បាតុកម្ម​​​របស់​​​​​​កម្មករ​​​កាត់​​​ដេរ​​​​​​ ដែល​​​ភាគ​​​ច្រើន​​​ធ្វើ​​​សកម្មភាព​​​គប់​​​ដុំ​​​ថ្មលើ​​​​​​សមត្ថ​​​កិច្ច​​​នៅ​​​លើ​​​កំណាត់​​​ផ្លូវ​​​​​​វ៉េង​​​ស្រេង​​​​​​ក្នុង​​​ខណ្ឌ​​​ពោធិ៍​​​សែន​​​ជ័យ​​​ រាជធានី​​​ភ្នំពេញ​​​។

នៅ​​​មួយ​​​ថ្ងៃ​​​មុន​​​នោះ​​​កងទ័ព​​​មក​​​ពី​​​អង្គភាព​​​ឆត្រ​​​យោង​​​​​​លេខ​​​​​​៩១១​​​ ប្រដាប់​​​ដោយ​​​បំពង់​​​​​​​​​ទីប​​​ ដំបង​​​ និង​​​ចំពាម​​​​​​កៅស៊ូ បាន​​​​​​ធ្វើ​​​ការ​​​វាយ​​​ប្រហារ​​​យ៉ាង​​​ចាស់​​​ដៃ​​​ទៅ​​​លើ​​​កម្មករ​​​កាត់​​​ដេរ​​​​​​ ដែល​​​ធ្វើ​​​កូដកម្ម​​​ ព្រះសង្ឃ​​​ សកម្មជន​​​សហ​​​ជីព​​​ និង​​​អ្នក​​​កាសែត​​​នៅ​​​ខាង​​​ក្រៅ​​​​​​រោងចក្រ​​​កាត់​​​ដេរ​​​​​​មួយ​​​កន្លែង​​​របស់​​​​​​កូរ៉េ​​​ខាង​​​ត្បូង​​​ ដែល​​​មាន​​​ទីតាំង​​​ស្ថិត​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ខណ្ឌ​​​ពោធិ៍​​​សែន​​​ជ័យ​​​ដែរ​​​។

តាម​​​ច្បាប់សិទ្ធិមនុស្ស​​​​​​គ្មាន​​​ជំនួយ​​​​​​យោធា​​​​​​របស់​​​សហរដ្ឋអាមេរិក​​​ណាមួយ​​​​​​អាច​​​​​​ផ្ដល់​​​​​​ដល់​​​អង្គភាព​​​​​​នៃ​​​កង​​​កម្លាំង​​​​​​សន្ដិសុខ​​​របស់​​​ប្រទេស​​​ណាបាន​​​ឡើយ​​​​​​ ប្រសិន​​​បើ​​​​​​មាន​​​ព័ត៌មាន​​​អាច​​​ជឿ​​​ជាក់​​​បាន​​​​​​ថា អង្គភាព​​​នេះ​​​បាន​​​រំលោភ​​​សិទ្ធិ​​​មនុស្ស​​​ជាក់​​​ស្ដែង​​​​​​មិន​​​អាច​​​ទទួល​​​យក​​​បាន​​​។

ចាប់​​​តាំង​​​ពី​​​​​​កង​​​រាជ​​​អាវុធ​​​ហត្ថ​​​និង​​​អង្គភាព​​​ទ័ព​​​ឆត្រ​​​​​​យោង​​​​​​លេខ​​​៩១១​​​​​​បាន​​​​​​ប្រើ​​​​​​អំពើ​​​ហិង្សា​​​លើ​​​បាតុករ​​​បណ្ដាល​​​​​​ឲ្យ​​​​​​មាន​​​មនុស្ស​​​ស្លាប់​​​​​​ និង​​​រង​​​របួស​​​​​​កាល​​​ពី​​​ថ្ងៃ​​​ទី​​​៣ និង​​​ទី​​​៤ ខែ​​​មករា​​​មក​​​ អង្គការ​​​សហប្រជាជាតិ​​​ គណបក្ស​​​សង្គ្រោះ​​​ជាតិ​​​​​​និង​​​អង្គការ​​​ក្រៅ​​​រដ្ឋាភិបាល​​​ជា​​​ច្រើន​​​ បាន​​​​​​ថ្កោល​​​ទោស​​​​​​ចំពោះ​​​ការ​​​​​​ប្រើប្រាស់​​​កម្លាំង​​​ហួស​​​ប្រមាណ​​​​​​របស់​​​រដ្ឋាភិបាល​​​ ដោយ​​​​​​អង្គការ​​​​​​លីកាដូ ដែល​​​ជា​​​អង្គការ​​​​​​សិទ្ធិ​​​មនុស្ស​​​​​​ក្នុង​​​ស្រុក​​​​​​បាន​​​​​​ចាត់​​​ទុក​​​ការ​​​សម្លាប់​​​មនុស្ស​​​​​​នៅ​​​លើ​​​​​​កំណាត់​​​​​​ផ្លូវ​​​វ៉េង​​​ស្រេង​​​ថា ជា​​​ “អំពើ​​​ហិង្សា​​​​​​អាក្រក់​​​បំផុត​​​មក​​​លើ​​​​​​ពល​​​រដ្ឋ​​​ខ្លួន​​​ក្នុង​​​រយៈ​​​ពេល​​​១៥​​​ឆ្នាំ​​​មក​​​នេះ​​​”។​​​

លោក​​​ ប៊្រែត អាដាំ ប្រធាន​​​អង្គការ​​​​​​ឃ្លាំ​​​មើល​​​សិទ្ធិមនុស្ស​​​​​​ប្រចាំ​​​តំបន់​​​អាស៊ី​​​បាន​​​​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “មិ​​​ន​​​ចាំ​​​បាច់​​​​​​សង្ស័យ​ទេ​​​ គឺ​​​ច្បាស់​​​ណាស់​​​​​ថា អង្គភាព​​​លេខ​​​៩១១​​​​​​និង​​​យោធា​​​​​​បាន​​​រំលោភ​​​​​​សិទ្ធិ​​​មនុស្ស​​​ធ្ងន់​​​ធ្ង​​​រ នៅ​​​ពេល​​​ពួក​​​គេ​​​បំបែក​​​ការ​​​តវ៉ា​​​របស់​​​កម្មករ​​​កាត់​​​ដេរ​​​។​​​ ពួក​​​គេ​​​​​​បាន​​​ប្រើ​​​ប្រាស់​​​​​​កម្លាំង​​​​​​មិន​​​ចាំបាច់​​​ មិន​​​រើស​​​មុខ​​​ និង​​​ខុស​​​ច្បាប់​​​”។​​​

ហេតុការណ៍​​​នៃ​​​ការ​​​ប៉ះទង្គិច​​​គ្នា​​​​​​លើ​​​​​​កំណាត់​​​ផ្លូវ​​​វ៉េងស្រេង​​​ បាន​​​ក្លាយ​​​ជា​​​ព័ត៌មាន​​​​​​ក្ដៅ​​​នៅ​​​​​​ទូទាំង​​​ពិភព​​​លោក​​​ ដោយមាន​​​​​​​​​រូបភាព​​​និង​​​វីដេអូ​​​ជា​​​ច្រើន​​​បង្ហាញ​​​​​​ពី​​​សកម្មភាព​​​កង​​​រាជ​​​អាវុធ​​​ហត្ថ​​​បាញ់​​​​​​កំាភ្លើង​​​វែង​​​​​​អាកា​​​៤៧​​​​​​មិន​​​រើស​​​មុខ​ទៅ​​​លើ​​​​​​ក្រុម​​​បាតុករ​​​ ដែល​​​ភាគ​​​ច្រើន​​​ធ្វើ​​​សកម្ម​​​ភាព​​​គប់​​​ដុំ​​​ថ្ម​​​។​​​ រូប​​​ភាព​​​ស្រដៀង​​​គ្នា​​​​​​​​​បង្ហាញ​​​ពី​​​ទាហាន​​​ឆត្រ​​​យោង​​​មក​​​ពី​​​អង្គភាព​​​លេខ​​​៩១១​​​ដេញ​​​វាយ​​​បាតុករ​​​​​​ដែល​​​គ្មាន​​​អាវុធ​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ដៃ​​​ ក្នុង​​​នោះ​​​រួម​​​មាន​​​ទាំង​​​ព្រះសង្ឃ​​​​​​និង​​​អ្នក​​​ថត​​​រូប​​​ផងដែរ​​​។

អ្នក​​​​​​រង​​​របួស​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ហេតុការណ៍​​​ផ្ទុះ​​​អំពើ​​​ហិង្សា​​​នៅ​​​លើ​​​កំណាត់​​​ផ្លូវ​​​វ៉េង​​​ស្រេង​​​រួម​​​មាន​​​​​​​​​ទាំង​​​ក្មេង​​​ស្រី​​​វ័យ​​​១៧​​​ឆ្នាំ​​​ម្នាក់​​​ផង​​​ដែរ​​​ ដែល​​​បាន​​​ត្រូវ​​​គ្រាប់​​​កាំភ្លើង​​​របស់​​​កង​​​រាជ​​​អាវុធ​​​​​​ហត្ថ​​ ​ខណៈ​​​ពេល​​​នាង​​​​​​កំពុង​​​​​​ដើរ​​​​​​ទៅ​​​​​​ផ្ទះ​​​ក្រោយ​​​ចេញ​​​ពី​​​​​​រៀន​​​។

លោក ធន សារាយ​​​ ប្រធាន​​​អង្គការ​​​សិទ្ធិ​​​មនុស្ស​​​ក្នុង​​​ស្រុក​​​អាដហុក​​​​​ បាន​​​មាន​​​ប្រសា​​​សន៍​​​ថា “កង​​​កម្លាំង​​​ទាំង​​​នេះ​​​ [កង​​​រាជ​​​អាវុធ​​​ហត្ថ] ដែល​​​បាន​​​​​​​​​រំលោភ​​​សិទ្ធិ​មនុ​ស្ស​​​​​​មិន​​​គួរ​​​​​​ទទួល​​​បាន​​​​​​ការ​​​ឧបត្ថម្ភ​​​គាំទ្រ​​​ដោយ​​​សហ​​​រដ្ឋ​​​អាមេរិក​​​ ឬ​​​នរណា​​​ម្នាក់​​​ផ្សេង​​​ទៀត​​​​​​ឡើយ​​​”។​

តាម​​​ច្បាប់​​​សិទ្ធិមនុស្ស​​​របស់​​​​​​សហរដ្ឋ​​​អាមេ​​​រិក​​​ អាច​​​ប្រើប្រាស់​​​ “ខ​​​លើក​​​លែង” ​​​បាន​​​​​​ប្រសិន​​​បើ​​​​​​សហរដ្ឋ​​​អាមេរិក​​​គិត​​​ថា រដ្ឋាភិបាល​​​​​​កម្ពុជា​​​កំពុង​​​​​​ចាត់​​​​​​វិធានការ​​​មាន​​​ប្រសិទ្ធភាព​​​ដើម្បី​​​​​​នាំ​​​ខ្លួន​​​​​​បុគ្គល​​​ទទួល​​​​​​ខុស​​​ត្រូវ​​​ចំពោះ​​​ការ​​​រំលោភ​​​សិទ្ធិមនុស្ស​​​ មក​​​ផ្ដន្ទាទោស​​​។ តែ​​​ទោះ​​​ជា​​​យ៉ាង​​​ណា​​​ ផ្អែក​​​លើ​​​ប្រវត្តិ​​​អាក្រក់​​​របស់​​​​​​រដ្ឋាភិបាល​​​ដែល​​​មិន​​​ដែល​​​​​​​​​​​​ចាប់​​​​​​ខ្លួន​​​នគរបាល​​​​​​និង​​​កង​​​រាជអាវុធ​​​ហត្ថ​​​ណា​​​​​​ម្នាក់​​​​​​ដែល​​​ទទួល​​​ខុស​​​ត្រូវ​​​ចំពោះ​​​ការ​​​សម្លាប់​​​​​​​​​មនុស្ស​​​យក​​​មក​​​ផ្ដន្ទាទោស​​​​​​តាម​​​ច្បាប់​​​នោះ លោក​​​ ធន សារាយ​​​ បាន​​​មានប្រសាសន៍​​​ថា ​​​ទំនង​​​ជា​​​គ្មាន​​​កា​​​រស៊ើប​​​អង្កេត​​​​​​ល្អិត​​​ល្អន់​​​ទេ​​​ ពាក់​​​​​​ព័ន្ធ​​​នឹង​​​ការ​​​សម្លាប់​​​មនុស្ស​​​​​​លើ​​​កំណាត់​​​ផ្លូវ​​​​​​វ៉េង​​​ស្រេង​​​​​​ដោយ​​​សារ​​​តែ​​​និទណ្ឌភាព​​​។

លោក​​​បាន​​​មានប្រសាសន៍​​​ទៀត​​​ថា “នឹង​​​គ្មាន​​​ការ​​​ស៊ើ​​​បអង្កេត​​​ល្អិត​​​ល្អន់​​​​​​លើ​​​​​​ហេតុ​​​​​​កាណ៍​​​ប៉ះទង្គិច​​​គ្នា​​​​​ [នៅ​​​ផ្លូវ​​​វ៉េង​​​ស្រេង​​​] នោះ​​​ទេ​​​​​​។​​​ កន្លង​​​មក​​​​​​យើង​​​​​​ធ្លាប់​​​បាន​​​​​​ឃើញ​​​​​​ហើយ​​​​​​​​​ថា ដូច​​​ជា​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ករណី​​​សម្លាប់​​​​​​លោក​​​ ឈុត វុទ្ធី​​​ [សកម្មជន​​​ព្រៃ​​​ឈើ​​​] និ​​​ងលោក​​​ ជា វិជ្ជា [មេដឹកនាំ​​​សហជីព​​​] ជា​​​ដើម​​​ នឹង​​​គ្មាន​​​អ្វី​​​កើត​ឡើង​​​ឡើយ​​​។​​​ ប្រសិន​​​បើ​​​មន្ត្រី​​​អង្គការ​​​សិទ្ធិ​​​មនុស្ស​​​ចូល​​​រួម​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ការ​​​ស៊ើប​​​អង្កេត​​​របស់​​​​​​រដ្ឋាភិបាល​​​​​​ យើង​​​អាច​​​មាន​​​ការ​​​ជឿ​​​ទុក​​​ចិត្ត​​​ខ្លះ ​​​ តែ​​​ទោះ​​​ជា​​​យ៉ាង​​​ណា​​​​​​​​​នៅ​​​​​​តែ​​​គ្មាន​​​ការជឿ​​​ជាក់​​​​​​”។​​​​​​

កាល​​​ពីម្សិលមិញ​​​ ក្រសួង​​​ការ​​​បរទេស​​​សហរដ្ឋអាមេរិក​​​មិន​​​បាន​​​ឆ្លើយ​​​តប​​​​​​អ៊ីម៉េល​​​​​​ដែល​​​សុំ​​​កា​​​រ​​​ឆ្លើយ​​​បំភ្លឺ​​​ថា តើ​​​​​​នឹង​​​មាន​​​ការ​​​ផ្អាក​​​កិច្ច​​​សហប្រតិបត្តិការ​​​​​​ផ្នែក​​​យោ​ធា​​​ និង​​​ជំនួយ​​​ជួយ​​​ដល់​​​កម្ពុជា​​​ឬ​​​យ៉ាង​​​ណា​​​នោះ​​​ទេ​​​។​​​ ពេល​​​​​​ស្នើ​​​សុំ​​​ឲ្យ​​​ធ្វើ​​​អត្ថាធិប្បាយ​​​​​​អំពី​​​​​​ការ​​​​​​រំលោភ​​​បំពាន​​​ច្បាប់​​​សិទ្ធិមនុស្ស​​​​​​ដែល​​​​​​អាច​​​កើត​​​មាន​​​​​​ពី​​​សំណាក់​​​​​​​​​កង​​​រាជ​​​អាវុធ​​​ហត្ថ​​​​​​និង​​​​​​ទ័ព​​​មក​​​ពី​​​អង្គភាព​​​ឆត្រ​​​យោង​​​​​​លេខ​​​៩១១ លោក​​​​​​ ស៊ាន​​ ម៉ាក​​​គីន​​​តុស​​​ អ្នក​​​នាំពាក្យ​​​​​​ស្ថានទូត​​​​​​សហ​​​រដ្ឋ​​​​​​អាមេរិក​​​​​​ប្រចាំ​​​​​​កម្ពុជា​​​ បាន​​​មាន​​​ប្រសា​​​សន៍​​​ថា សហរដ្ឋ​​​អាមេរិក​​​​​​បាន​​​អនុវត្ត​​​សកម្មភាព​​​យោធា​​​ទាំង​​​អស់​​​​​​​​​ ដោយ​​​អនុលោម​​​​​​តាម​​​ច្បាប់​​​។​​​

លោក​​​បាន​​​សរសេរ​​​​​​នៅ​​​ក្នុង​​​អ៊ីម៉េល​​​មួយ​​​ថា “ការ​​​ចូល​​​រួម​​​​​​ក្នុង​​​សកម្មភាព​​​យោធា​​​​​​របស់​​​យើង​​​​​​គោរព​​​​​​​​​តាម​​​លក្ខខណ្ឌ​​​ជ្រើស​​​រើស​​​​​​​​​​​​​​​ទាំង​​​ស្រុង ក្នុង​​​នោះ​​​រួម​​​ទាំង​​​ជំនួយ​​​មនុស្ស​​​ធម៌​​​នាពេល​​​បច្ចុប្បន្ន​​​និ​​​ង​​​​​​សមយុទ្ធ​​​សង្គ្រោះ​​​ពេល​​​​​​មាន​​​គ្រោះ​​​​​​មហន្តរាយ​​​​​​ផង​​​ដែរ​​​​​​។​​​ ការ​​​ចូល​​​រួម​​​​​​ក្នុង​​​សកម្មភាព​​​យោធា​​​​​​របស់​​​យើង​​​គឺ​​​ជា​​​​​​ផ្នែក​​​​​​ដ៏​​​សំខាន់​​​មួយ​​​នៃ​​​កិច្ច​​​ប្រឹងប្រែង​​​របស់​​​សហ​​​រដ្ឋ​​​អាមេរិក​​​​​​ ដើម្បី​​​ជំរុញ​​​​​​ឲ្យ​​​មាន​​​ការ​​​គោរព​​​សិទ្ធិ​​​មនុស្ស​​​​​​នៅ​​​ក្នុង​​​​​​ជួរ​​​យោធា​​​កម្ពុជា ​​​​​​បន្ថែម​​​ពី​​​លើ​​​​​​​​​កា​​​រ​​​​​​ជួយ​​​​​​ធ្វើ​​​ឲ្យ​​​យោធា​​​​​​កម្ពុជា​​​មាន​​​វិជ្ជា​​​ជីវៈ​​​​​​ត្រឹម​​​ត្រូវ​​​​​​ និង​​​កិច្ច​​​ប្រឹងប្រែង​​​ធ្វើ​​​កំណែ​​​ទម្រង់​​​​​​ការពារ​​​”។

លោក​​​ ស៊ាន ម៉ាក​​​គីនតុស​​​ មិន​​​បាន​​​ធ្វើ​​​​​អត្ថា​​​ធិប្បាយ​​​ចំៗ​​​ស្ដី​​​ពី​​​ដំណើរ​​​ការ​​​ជ្រើស​​​រើស​​​មន្ត្រី​​​កង​​​រាជអាវុធ​​​ហត្ថ​​​ដែល​​​ចូល​​​រួម​​​​​​នៅ​​​ក្នុង​​​កម្ម​​​វិធី​​​​​​ហ្វឹកហាត់​​​នៅ​​​សប្ដាហ៍​​​នេះ​​​ ដែល​​​ទទួល​​​បាន​​​​​​ការ​​​ឧបត្ថម្ភ​​​គាំទ្រ​​​ពី​​​សហរដ្ឋ​​​អាមេរិក​​​​​​ ក្រោយ​​​ពី​​​​​​ហេតុការណ៍​​​​​​សម្លាប់​​​មនុស្ស​​​នៅ​​​លើ​​​​​​ផ្លូវ​​​វ៉េង​​​ស្រេង​​​នោះ​​​ទេ​​​​​​។ ឧត្តម​​​សេនីយ៍​​​ឯក​​​ ឈុំ​​​ សុជាតិ​​​ អ្នក​​​​​​នាំពាក្យ​​​កង​​​យោធ​​​ពល​​​ខេមរភូមិន្ទ​​​ បាន​​​មាន​​​​​​ប្រសា​​​សន៍​​​ថា ​​​ការ​​​សម្លាប់​​​មនុស្ស​​​នៅ​​​លើ​​​ផ្លូវ​​​វ៉េង​​​ស្រេង​​​​​​កំពុង​​​ត្រូវ​​​បាន​​​ស៊ើប​​​អង្កេត​​​​​​ ហើយ​​​លោក​​​មិន​​​អាច​​​ធ្វើ​​​អត្ថាធិប្បាយ​​​​​​បន្ថែម​​​ទៀត​​​​​​បាន​​​ទេ​​​ ខណៈ​​​ពេល​​​​​​ដែល​​​​​​​​​ការ​​​ស៊ើប​​​អង្កេត​​​កំពុង​​​​​​បន្ត​​​នៅ​​​ពេល​​​នេះ​​​​​​។​​​ លោក​​​បាន​​​មានប្រសាសន៍​​​ថា យោធា​​​កម្ពុជា​​​ទទួល​​​បាន​​​​​​ការ​​​បណ្ដុះបណ្ដាល​​​​​​ពី​​​ប្រទេស​​​មួយ​​​ចំនួន​​​ ដើម្បី​​​ការពារ​​​ផល​​​ប្រយោជន៍​​​ជាតិ​​​។

លោក​​​បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​ថា “យើង​​​ទទួល​​​បាន​​​​​​ការ​​​បណ្ដុះបណ្ដាល​​​មិន​​​ត្រឹម​​​តែ​​​​​​ពី​​​សហរដ្ឋ​​​​​​នោះ​​​ទេ​​​ ប៉ុន្តែ​​​​​​​​​​​​​​​យើង​​​​​​ក៏​​​មាន​​​បារាំង​​​​​​និង​​​ប្រទេស​​​ជាមិត្ត​​​​​​ផ្សេងៗ​​​ទៀត​​​ដែរ​​​។ ការ​​​បណ្ដុះបណ្ដាល​​​​​​របស់​​​យើង​​​មិន​​​ត្រឹម​​​តែ​​​​​​ពាក់​​​ព័ន្ធ​​​​​​បញ្ហា​​​សិទ្ធិ​​​មនុស្ស​​​ប៉ុណ្ណោះ​​​ទេ​​​ ថែម​​​ទាំង​​​ពាក់ព័ន្ធ​​​​​​នឹង​​​​​​វិធី​​​ការពារ​​​រដ្ឋាភិបាល​​​ជាប់​​​ឆ្នោត​​​​​​និង​​​​​​ដើម្បី​​​ប្រយុទ្ធ​​​​​​ប្រឆាំង​​​​​​​​​ភេរវកម្ម​​​និង​​​ការ​​​ពារ​​​ផល​​​ប្រយោជន៍​​​សាធារណៈ​​​ផង​​​ដែរ​​​”។​​​ លោក​​​បាន​​​បន្ត​​​ទៀត​​​ថា “យើង​​​​​​គ្មាន​​​ចេត​​​នា​​​​​​​​​សម្លាប់​​​​​​ប្រជាពល​​​រដ្ឋ​​​ទាំង​​​នោះ​​​ទេ​​​ យើង​​​គ្រាន់​​​តែ​​​អនុវត្ត​​​ច្បាប់​​​ការពារ​​​ខ្លួន​​​ប៉ុណ្ណោះ​​​​​​”។

មន្ត្រី​​​រដ្ឋាភិបាល​​​​​​បាន​​​​​​និយាយ​​​ការពារ​​​យ៉ាង​​​ច្រើន​​​​​​ចំពោះ​​​ការ​​​ប្រើ​​​ប្រាស់​​​កម្លាំង​​​​​​ហួស​​​ហេតុ​​​នេះ​​​​​​ទៅ​​​លើ​​​​​​ក្រុម​​​បាតុករ​​​ដែល​​​គប់​​​ដុំ​​​ថ្ម​​​។ កាល​​​ពី​​​ថ្ងៃ​​​សុក្រ​​​អង្គភាព​​​ព័ត៌មាន​​​ និង​​​ប្រតិកម្ម​​​រហ័ស​​​នៃ​​​ទីស្ដី​​​ការ​​​គណៈរដ្ឋ​​​មន្ត្រី​​​បាន​​​លើក​​​ឡើ​​​ងថា លោក​​​នាយក​​​រដ្ឋ​​​មន្ត្រី​​​ ហ៊ុន​​​ សែន​​​ ​​​បានពិភាក្សា​​​​​​អំពី​​​ការ​​​បង្កើត​​​​​​គណៈ​​​កម្ម​​​ការ​​​​​​មួយ​​​​​នៅ​​​ក្រោម​​​លោក​​​ ស ខេង​​​ ​​​រដ្ឋមន្ត្រី​​​ក្រសួង​​​មហា​​​ផ្ទៃ​​​ឲ្យ​​​សិក្សា​​​ពី​​​ហេតុការណ៍​​​ប៉ះទង្គិច​​​គ្នា​​​នៅ​​​លើ​​​ផ្លូវ​​​វ៉េង​​​ស្រេង​​​។

លោក​​​ សុខ សំអឿន​​​ ប្រធាន​​​ក្រុម​​​អ្នក​​​ច្បាប់​​​​​​ការពារ​​​សិទ្ធិ​​​កម្ពុជា​​​ ដែល​​​ជា​​​អង្គការ​​​ផ្ដល់​​​ជំនួយ​​​​​​ផ្នែក​​​ច្បាប់​​​ បាន​​​មានប្រសាសន៍​​​ថា “នៅ​​​ពេល​​​អាជ្ញាធរ​​​ប្រើប្រាស់​​​កម្លាំង​​​ហួស​​​ប្រមាណ​​​​​​ ឬ​​​កម្លាំង​​​ខុស​​​ច្បាប់​​​ វា​​​ជា​​​ការ​​រំលោភ​​​សិទ្ធិ​​​ប្រជា​​​ពលរ​​​ដ្ឋ​​​។​​​ ហើយ​​​ប្រសិន​​​បើ​​​រដ្ឋាភិ​​​បាល​​​មិន​​​ខ្វាយ​​​​​​ខ្វល់​​​ការពារ​​​ [ប្រជា​​​ពលរដ្ឋ​​​របស់​​​ខ្លួន​​​] តាម​​​រយៈ​​​​​​ការ​​​ស៊ើប​​​អង្កេត​​​​​​និង​​​បញ្ជូន​​​​​​ជន​​​ល្មើស​​​ទៅ​​​តុលា​​​ការ​​​​​​ទេ​​​នោះ​​​ វា​​​ជា​​​ការ​​​រំលោភ​​​​​​សិទ្ធិ​​​មនុស្ស​​​”។​​​

រហូត​​​មក​​​ទល់បច្ចុប្បន្ន​​​នេះ​​​ មិន​​​ទាន់​​​មាន​​​​​​​​​ការ​​​ស៊ើប​​​អង្កេត​​​​​​ឬ​​​ការ​​​ចាប់​​​ខ្លួន​​​​​​នរណា​​​ម្នាក់​​​នៅ​​​ឡើយ​​​ទេ​​​ នៅ​​​ក្នុង​​​ករណី​​​​​​របស់​​​ ម៉ៅ​​​ សុខ​​​ចាន់ និង​​​អ្នក​​​ស្រី អេង​​​ សុខុម​​​ ​ដែល​​​បាន​​​បាត់​​​បង់​​​ជីវិត ​​​​​​នៅពេល​​​នគរបាល​​​និង​​​កង​​​រាជ​​​អាវុធ​​​ហត្ថ​​​បាន​​​បើក​​​ការ​​​បាញ់​​​ប្រហារ​​​ទៅ​​​លើ​​​​​​បាតុ​​​ករ​​​​​​អំឡុង​​​​​​ហេតុការណ៍​​​គប់ដុំ​​​ថ្ម​​​នៅ​​​ជិត​​​ស្ពាន​​​មុនី​​​វង្ស​​​​​​និង​​​​​​​​​នៅ​​​ស្ទឹង​​​មានជ័យ​​​។

លោក​​​ស្រី​​​ ណាលី ពីឡូក​​​ ប្រធាន​​​​​​អង្គការ​​​​​​សិទ្ធិមនុស្ស​​​ក្នុង​​​ស្រុក​​​​​​លីកាដូ​​​​​​បាន​​​​​​ចោទ​​​ប្រកាន់​​​រដ្ឋាភិបាល​​​ក្រុង​​​​​​វ៉ាស៊ីនតោន​​​ចំពោះ​​​ការ​​​​​ឧបត្ថម្ភ​​​គាំទ្រ​​​ទាំង​​​​​​ងងឹត​​​ងងល់​​​​​​ដល់​​​​​​អង្គភាព​​​យោធា​​​របស់​​​កម្ពុជា​​​​​​ដែល​​​ពាក់ព័ន្ធ​​​នឹង​​​ការ​​​រំលោភ​​​សិទ្ធិ​​​មនុស្ស​​​ធ្ងន់​​​ធ្ងរ​​​មិន​​​អាច​​​ទទួល​​​យក​​​បាន​​​​​​។​​​ លោកស្រី​​​​​​​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “យើង​​​បាន​​​ផ្ដល់​​​ភ័ស្ដុតាំង​​​​​​ដល់​​​សភា​​​សហរដ្ឋ​​​អាេមរិក​​​​​​ ប៉ុន្មាន​​​ឆ្នាំ​​​មក​​​​​​ហើយ​​​​​​​​​ រួម​​​ទាំង​​​​​​កាល​​​ពី​​​ឆ្នាំ​​​មុន​​​ផង​​​ពាក់​​​ព័ន្ធ​​​នឹង​​​​​​ការ​​​ឧបត្ថម្ភ​​​គាំទ្រ​​​​​​​​​របស់​​​សហរដ្ឋ​​​អាមេ​​​រិក​​​​​​​​​ដល់​​​យោធា​​​ និង​​​យោធា​​​ ដែល​​​​​​​​​​​​ទាហាន​​​​​​កម្ពុជា​​​កំពុង​​​ប្រើប្រាស់​​​​​​ដើម្បី​​​​​​​​​រំលោភ​​​បំពាន​​​​​​លើ​​​​​​ប្រជា​​​ពលរដ្ឋ​​​ខ្លួន​​​ឯង​​​​​​​​​ តែ​​​មិន​​​បាន​​​ជោគ​​​ជ័យ​​​ទេ​​”។​​​

លោក​​​ស្រីបាន​​​មានប្រសាសន៍​​​ទៀត​​​ថា “ចាំ​​​បាច់​​​ត្រូវ​​​តែ​​​មាន​​​ការ​​​ស៊ើ​​​ប​​​អ​​​ង្កេត​​​ [​​​លើ​​​​​​ការ​​​​​​សម្លាប់​​​​​​មនុស្ស​​​នៅ​​​លើ​​​​​​ផ្លូវ​​​វ៉េង​​​ស្រេង​​​] ហើយ​​​រដ្ឋាភិបាល​​​ត្រូវ​​​តែ​​​​​​បង្ហាញ​​​ឆន្ទៈ​​​នយោ​​​បាយ​​​​​​​​​​​​ក្នុង​​​ការ​​​​​​​​​កំណត់​​​អត្ត​​​សញ្ញាណ​​​និង​​​​​​ផ្ដន្ទា​​​ទោស​​​​​​យោធា​​​​​​និង​​​នគរបាល​​​​​​​​​ចំពោះ​​​ការ​​​ប្រើប្រាស់​​​កម្លាំង​​​​​​ហួស​​​ប្រមាណ​​​”។

យោធា​​​របស់​​​សហរដ្ឋ​​​អាមេរិក​​​​​​ និង​​​យោធា​​​កម្ពុជា​​​​​​បាន​​​រក្សា​​​ទំនាក់​​​ទំនង​​​ជិត​​​ស្និត​​​​​​ចាប់​​​តាំ​​​ង​​​ពី​​​ឆ្នាំ​​​២០០៦​​​មក​​​ នៅ​​​ពេល​​​​​​កិច្ច​​​សហប្រតិបតិ្ត​​​ការ​​​បាន​​​បន្ត​​​ឡើង​​​វិញ​​​​​​ក្រោយ​​​ពី​​​ផ្អាក​​​មួយ​​​រយៈ​​​ពេល​​​វែង​​​ បន្ទាប់​​​ពី​​​​​​ការ​​​ប្រយុទ្ធ​​​គ្នា​​​​​​​​​ក្នុង​​​ឆ្នាំ​​​១៩៩៧​​​ ដែល​​​ពេល​​​នោះ​​​កង​​​កម្លាំង​​​​​​ដែល​​​​​​មាន​​​ភក្ដី​​​ភាព​​​ចំពោះ​​​លោក​​​ ហ៊ុន សែន​​​ នាយក​​​រដ្ឋ​​​មន្ត្រី​​​ទី​​​២ នៅ​​​ពេល​​​នោះ​​​បាន​​​​​​ប្រើប្រាស់​​​​​​រថក្រោះ​​​ធ្វើ​​​សង្គ្រាម​​​នៅ​​​ក្នុង​​​រាជធានី​​​ភ្នំពេញ​​​ ដើម្បី​​​ទម្លាក់​​​​​​ព្រះ​​​អង្គម្ចាស់​​​នរោត្តម​​​ រណប្ញទ្ធិ​​​ ដែល​​​ជា​​​​​​នាយក​​​រដ្ឋ​​​មន្ត្រី​​​ទី​​​១​​​នៅ​​​ពេល​​​នោះ​​​ ចេញ​​​ពី​​​អំណាច​​​។​​​

សា​​​រទូរលេខ​​​ការទូត​​​​​​ ដែល​​​​​​វីគីលីក​​​ទទួល​​​បាន ​​​​​​បង្ហាញ​​​​​​ថា កាល​​​ពី​​​ឆ្នាំ​​​២០០៩​​​ និង​​​២០១០​​​ ស្ថានទូត​​​សហរដ្ឋ​​​អាមេរិក​​​​​​នៅ​​​ក្នុង​​​រាជធានី​​​ភ្នំពេញ​​​បាន​​​ជ្រើសរើស​​​និង​​​​​​លុប​​​ឈ្មោះ​​​​​​​​​ទាហាន​​​យ៉ាង​​​ហោច​​​ណាស់​​​៤៣​​​នាក់​​​មក​​​ពី​​​​​​អង្គភាព​​​ទ័ព​​​ឆត្រ​​​យោង​​​លេខ​​​​​​៩១១​​​​​​​​​សម្រាប់​​​​​​ការ​​​ចូល​​​​​​រួម​​​​​​ក្នុង​​​កម្មវិធី​​​​​​ហ្វឹកហាត់​​​ ដែល​​​​​​ឧបត្ថម្ភ​​​ដោយ​​​សហរដ្ឋ​​​អាមេរិក​​​។

​​​សារទូរលេខ​​​ទាំង​​​នោះ​​​​​​​​​ក៏​​​បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​​​​ដែរ​​​​​​ថា ស្ថានទូត​​​​​​សហរដ្ឋ​​​អាមេរិក​​​​ “ជឿថា ការ​​​​​​ចោទ​​​ប្រកាន់​​​ពាក់ព័ន្ធ​​​នឹង​​​កង​​​ពល​​​លេខ​​​៩១១​​​​​​អាច​​​ជឿជាក់​​​បាន​​​”។
ស្ថានទូត​​​សហរដ្ឋ​​​អាមេរិក​​​បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​នៅ​​​ក្នុង​​​សារទូរ​​​លេខ​​​មួយ​​​ចុះ​​​កាល​​​បរិ​​​ច្ឆេទ​​​​​​ឆ្នាំ ២០០៩​​​​​​ថា “ការស៊ើប​​​អង្កេត​​​​​​លើ​​​​​​ហេតុ​​​ការណ៍​​​ [ធ្វើ​​​ទារុណកម្ម​​​ និង​​​ការ​​​សម្លាប់​​​មនុស្ស​​​ក្នុង​​​​​​ឆ្នាំ ១៩៩៧] មិន​​​បាន​​​ឈាន​​​ទៅ​​​ដល់​​​ការ​​​កំណត់​​​អត្ត​​​សញ្ញាណ​​​មន្ត្រី​​​ឬ​​​អង្គភាព​​​​​​ណា​​​មួយ​​​ដែល​​​ទទួល​​​ខុស​​​ត្រូវ​​​ចំពោះ​​​ការ​រំលោភ​​​សិទ្ធិមនុស្ស​​​​​​នោះ​​​ឡើយ​​​។ ដូចរបាយ​​​ការណ៍​​​របស់​​​អង្គការ​​​សហប្រជាជាតិ​​​​​​ស្ដី​​​ពី​​​​​​ហេតុ​​​ការណ៍​​​ទាំង​​​នោះ​​​​​​បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​​ហើយ​​​ថា គេ​​​ពិបាក​​​នឹង​​​ដឹង​​​ថា តើ​​​ការ​​​រំលោភ​​​បំពាន​​​ទាំង​​​នោះ​​​​​​បណ្ដាល​​​មក​​​ពី​​​បទ​​​បញ្ជា​​​ ឬជា​​​ការ​​​អនុ​​​វត្តដោយមន្ត្រី​​​មូលដ្ឋាន​​​ ដែល​​​ឆក់​​​​​​ឱកាស​​​ដើម្បី​​​ដោះ​​​ស្រាយ​​​ជម្លោះ​​​ចាស់​​​​​​ ឬ​​​យ៉ាង​​​ណា​​​​​​នោះ​​​ទេ​​​”៕ សុខុម​​​

(រាយការណ៍​​​បន្ថែម​​​ដោយ​​​ ផាន់ អាណា)

© 2024, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស