35 C
Phnom Penh

កែវស្នេហា

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

រូប​ថត​នៃ​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​របស់​តួ​សម្តែង​ជន​ជាតិ​បារាំង​មក​កាន់​ឥណ្ឌូ​ចិន​ បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​កម្ពុជា​នា​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩២០​​​

វត្ត​ភ្នំ​ និង ស្ពាន​នាគ នា​ឆ្នាំ​១៩២៩។ Georges Portal
វត្ត​ភ្នំ​ និង ស្ពាន​នាគ នា​ឆ្នាំ​១៩២៩។ Georges Portal

ការតាំងពិព័រណ៍រូបថត​​​ដែលបើកនៅថ្ងៃអង្គារនៅ​​​ឯសណ្ឋាគារសូហ៊្វីតែលក្នុងក្រុង​​​ភ្នំពេញ​​​ផ្តល់នូវការយល់ធ្លុះជ្រៅទៅ​​​ក្នុង​​​​​​ប្រទេសកម្ពុជា ​​​ដែល​​​អ្នក​​​ទេសចរ​​​បាន​​​ឃើញនា​​​​​​ចុង​​​ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ​​​១៩២០។​​​

មើលតាមរូបថតខ្មៅសចំនួន៨៤​​​សន្លឹក​​​ដែល​​​បាន​​​ថត​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ឆ្នាំ​​​១៩២៩នោះ ភ្នំពេញ​​​គឺជាទីក្រុង​​​ស្ងាត់​​​ជ្រងំ មហាវិថីទូលំទូលាយ​​​គ្មាន​​​ចរាចរណ៍ ចំណែកឯប្រាសាទភាគច្រើននៅ​​​ឯ​​​អង្គរ​​​ក្នុង​​​ខេត្ត​​​​​​សៀមរាប មិន​​​ទាន់ត្រូវ​​​បាន​​​ជួយ​​​សង្គ្រោះពី​​​ព្រៃ​​​ព្រឹក្សានៅ​​​ឡើយ។​​​

អ្នកថតរូប គឺ​​​លោក ហ្សជ ប៉កតាល់ តួសម្តែងជន​​​ជាតិ​​​បារាំង​​​ដែល​​​ការ​​​ស្រ​​​ឡាញ់វិជ្ជាជីវៈថតរូប​​​ មាន​​​ច្រើនជាង​​​ការ​​​កម្សាន្ត​​​ទៅ​​​ទៀត។​​​ ការ​​​ប្រមូល​​​រូបថត​​​ដ៏​​​ទូ​​​លំ​​​ទូលាយ​​​របស់​​​លោក​​​ ទទួល​​​មរតក​​​ពី​​ ញាតិសាច់​​​ឆ្ងាយ គឺ​​​លោក ​​​​​​ព្យាហ្សង់ រៃ ​​​និងប្អូន​​​ប្រុសលោក គឺ ​​​អង់ដ្រេ ក្លូដ​​​ រៃ ដែលបាន​​​ទិញវត្ថុទាំង​​​អស់ពី​​​ប្រទេស​​​បារាំង​​​មក​​​កាន់​​​ប្រទេស​​​កម្ពុជា​​​នៅ​​​ខែ​​​នេះស​​​ម្រាប់ការ​​​តាំង​​​ពិព័រណ៍ “ហ្សជ ប៉កតាល់ វត្ថុអច្ឆរិយនា​​​ឆ្នាំ​​​១៩២៩”។​​​

លោក ​​​​​​ព្យាហ្សង់ រៃ​​​ បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “​​​​​​រូបថត​​​ គឺ​​​ជាការ​​​រំជួល​​​ចិត្តរបស់​​​គាត់ ទោះ​​​បី​​​ជាការងារ​​​​​​របស់​​​គាត់​​​ គឺ​​​ជា​​​​​​ល្ខោន​​​ក៏​​​ដោយ”។​​​

ក្នុង​​​ឆ្នាំ​​​១៩២៨ លោក ប៉កតាល់ ដែល​​​ធ្វើការ​​​ជា​​​នាយកធំ​​​និង​​​តួសម្តែងនៅ​​​ក្នុង​​​ប្រទេស​​​បារាំង បាន​​​បង្កើត​​​ក្រុមហ៊ុន​​​ល្ខោន​​​មួយ​​​ ដែល​​​និ​​​យាយ​​​ពី​​​តួ​​​សម្តែងល្បីៗ​​​ជា​​​ច្រើន​​​នា​​​ពេល​​​នោះ ​​​​​​ដើម្បី​​​ធ្វើ​​​ទស្សនា​​​ចរណ៍​​​នៅ​​​ឥណ្ឌូ​​​ចិន ពោលគឺ​​​ជា​​​ទឹក​​​ដី​​​គ្រប់​​​គ្រង​​​ដោយ​​​ប្រទេស​​​បារាំង ដែល​​​ឥឡូវ​​​នេះ​​​​​​ហៅថា ​​​កម្ពុជា ឡាវ​​​ និង​​​វៀតណាម។​​​ ដូច្នេះ បន្ទាប់ពី​​​ការ​​​ធ្វើដំណើរ​​​តាម​​​ទូក​​​រយ​​​ៈ​​​ពេល​​​មួយ​​​ខែមក ទើប​​​ក្រុម​​​ហ៊ុន​​​បាន​​​ចូល​​​ចត​​​ក្នុង​​​ឥណ្ឌូ​​​ចិន​​​ដោយ​​​​​​ដឹក​​​មក​​​ជាមួយ​​​នូវ​​​គ្រឿង​​​តែងឆាក​​​និង​​​សម្លៀក​​​បំពាក់​​​​​​ក្នុង​​​ខែ​​​ធ្នូ ​​​ឆ្នាំ​​​១៩២៨។​​​

អង្គរ​វត្ត​ នា​ឆ្នាំ​១៩២៩​។ Georges Portal
អង្គរ​វត្ត​ នា​ឆ្នាំ​១៩២៩​។ Georges Portal

ទោះបី​​​ជា​​​មាន​​​សេចក្តី​​​ពិស្តារ​​​តិចតួចទាក់​​​ទង​​​នឹងដំណើរ​​​ទស្ស​​​ន​​​កិច្ច​​​របស់​​​ពួកគេ​​​ក៏​​​ដោយ ក៏​​​កាល​​​បរិច្ឆេទ​​​នៅ​​​លើ​​​រូប​​​ថតលោក​​​ ប៉កតាល់ បង្ហាញ​​​ថា​​​រូប​​​គាត់​​​ និងក្រុម​​​ហ៊ុន​​​របស់​​​គាត់​​​ បាន​​​​​​ស្ថិត​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ប្រទេស​​​កម្ពុជា​​​ក្នុង​​​ខែ​​​កុម្ភៈ​​​ និង​​​ខែ​​​មី​​​នា ឆ្នាំ ១៩២៩​​​ដែរ។​​​

ដូច​​​ដែល​​​រូប​​​ថត​​​របស់​​​គាត់​​​​​​បង្ហាញ​​​នោះ ទី​​​ក្រុង​​​ភ្នំពេញ​​​ក្នុង​​​ពេល​​​នោះ គឺ​​​​​​មិន​​​មមាញឹក​​​ដូច​​​សព្វ​​​​​​ថ្ងៃ​​​នេះ​​​ទេ។​​​ យោង​​​តាម​​​ជំរឿន​​​ឆ្នាំ​​​១៩២១​​​ឲ្យ​​​ដឹង​​​ថា ប្រជាជន​​​នៅ​​​ពេល​​​នោះ​​​មាន​​​ត្រឹម​​​តែ​​​៧៥.០០០​​​នាក់​​​ប៉ុណ្ណោះនៅ​​​ក្នុង​​​ប្រទេស​​​ដែល​​​មាន​​​តែ​​​​​​មនុស្ស​​​២,៤​​​លាន​​​នាក់។​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​

ក្នុង​​​រូបថតមួយ​​​របស់​​​លោក ប៉កតាល់ មហាវិថី​​​ដ៏ទូលាយ​​​ដែល​​​លាត​​​សន្ធឹង​​​ពី​​​វត្ត​​​ភ្នំ គឺ​​​មាន​​​ដើម​​​ឈើ​​​ដុះ​​​ជាជួរ​​​និង​​​ស្ងាត់​​​ជ្រងំ​​​ ដោយ​​​មាន​​​តែ​​​ថ្មើរ​​​ជើងម្តងម្កាល​​​ អ្នកជិះ​​​កង់​​​ និង​​​ឆៃ​​​កែវធ្វើ​​​ដំណើរ​​​កាត់ ពោលគឺ​​​ស៊ី​​​ក្លូបាន​​​បង្ហាញ​​​ខ្លួន​​​ក្នុង​​​ពាក​​់​​​កណ្តាល​​​ទសវត្សរ៍​​​ឆ្នាំ​​​១៩៣០​​​ប៉ុណ្ណោះ។​​​​​​ នៅ​​​ក្នុង​​​រូប​​​ថតមួយ​​​ផ្សេង​​​ទៀត ចរាចរណ៍​​​នៅ​​​តាម​​​ផ្លូវ​​​ពី​​​មុខ​​​​​​ព្រះ​​​បរម​​​រាជ​​​​​​វាំង​​​ មាន​​​តែ​​​កង់​​​ប៉ុណ្ណោះ។

រូបថតអង្គរ​​​របស់​​​លោក ប៉កតាល់​​​បង្ហាញពី​​​របៀបការងារដែល​​​ត្រូវ​​​ធ្វើ​​​ចាប់តាំង​​​ពី​​​ពេល​​​នោះ​​​មក មិនត្រឹមតែរក្សាប្រាសាទ​​​និង​​​ចម្លាក់​​​​​​ពី​​​រុក្ខជាតិ​​​ប៉ុណ្ណោះ​​​ទេ ប៉ុន្តែបង្ហាញអំពីប្រាសាទ​​​ទាំងនោះ​​​ផងដែរ។​​​​​​​​​​​​​​​​​​នៅ​​​ឯទីលាន​​​ជល់ដំរី ថ្មដែលទ្រក្បាលដំរី​​​ និង​​​ថ្មដែល​​​បង្កើតប្រមោយ​​​របស់​​​វា ហាក់ដូចជាស្ថិតក្នុងគ្រោះ​​​ថ្នាក់បាក់រលំក្នុងពេល​​​ខាង​​​មុខនេះដូច្នោះដែរ។​​​​​​ ថ្មចាស់ៗនៃ​​​រចនាសម្ព័ន្ធខូចបែកបាក់​​​ នៅរប៉ាត់រប៉ាយ​​​តាម​​​ថេវនៃ​​​ប្រាសាទបាយ័ន​​​ ហើយ​​​រូបបដិមាមួយចំនួន​​​នៅពាស​​​ពេញ​​​ដីក្នុង​​​រុក្ខ​​​ជាតិ ហាក់បី​​​ដូចជាកំពុងរង់ចាំ​​​ការ​​​ជួយ​​​សង្គ្រោះ​​​ដូច្នេះដែរ។​​​​​​

ប៉កតាល់បាន​​​ប្រើ​​​កាមេ៉រា​​​រីឆាត វីរ៉ាស្កូប ដែល​​​ជាកាមេ៉រា​​​មាន​​​កែវពីរ ដែលអាចចាប់យករូប​​​ស៊្រីឌី​​​និង​​​ដំណើរការ​​​ ហៅ​​​ថា ការថត​​​រូបស្ទេរីអូ។​​​ លោក ​​​​​​ព្យាហ្សង់ រៃ​​​ ជា​​​អ្នកថតរូប​​​អាជីព​​​ និង​​​អ្នកកាន់​​​កាមេរ៉ា ​​​បាន​​​ពន្យល់​​​ថា ហ្វិលមិនទាន់ផ្តិត​​​គឺ​​​ជា​​​បន្ទះកញ្ចក់តូចៗ។​​​​​​ លោក​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “វាជាដំណើការប្រើ​​​ជាតិ​​​ខាប់​​​អន្ធិល…​​​ សារធាតុដែល​​​ត្រូ​វ​ដាក់​​​លើ គឺ​​​កញ្ចក់។​​​ ហ្វិល​​​ផ្លាស្ទិក មិន​​​ទាន់​​​បាន​​​បង្កើត​​​នៅ​​​ឡើយ​​​ទេ”។

ទីលាន​ប្រជល់​ដំរី​នៅ​ក្នុង​ឧទ្យាន​ជាតិ​អង្គរ​ នា​ឆ្នាំ​១៩២៩​។ Georges Portal
ទីលាន​ប្រជល់​ដំរី​នៅ​ក្នុង​ឧទ្យាន​ជាតិ​អង្គរ​ នា​ឆ្នាំ​១៩២៩​។ Georges Portal

លោក​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា​​​ ឧបករណ៍​​​នេះ ជា​​​ម៉ាស៊ីន​​ថត​​​ដែកធ្ងន់ ត្រូវ​​​បាន​​​បំពាក់ដោយ​​​ថាសមួយ ដែល​​​អាចផ្ទុកហ្វិល​​​កញ្ចក់ដើម​​​បាន​​​ចំនួន​​​១២​​​បន្ទះ ហើយ​​​ដូច្នេះ​​​អាចឲ្យ​​​អ្នក​​​ថត​​​រូប​​​ថត​​​បាន​​​១២​​​រូប​​​ មុន​​​នឹង​​​ដាក់​​​បញ្ចូល​​​ហ្វិលកញ្ចក់​​​ថ្មី។​​​ ទាំង​​​លោក ​​​​​​ព្យាហ្សង់ រៃ ទាំង​​​លោក​​​ អង់ដ្រេ ក្លូដ​​​រៃ​​​រំឭក​​​ដល់​​​លោក​​​ ប៉កតាល់ ដែល​​​ពួកគេ​​​ហៅ​​​ថា “​​​បងប្អូនលួត​​​” ដែលផ្តិត​​​ហ្វិល​​​ដើមនៅ​​​ឯ​​​គេហដ្ឋាន​​​ក្រុម​​​គ្រួសារ​​​របស់​​​គេ​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ប្រទេស​​​បារាំង​​​នា​​​ដើម​​​ទសវត្សរ៍​​​ឆ្នាំ ១៩៥០។​​​​​​ នៅ​​​ពេល​​​នោះ តួសម្តែង គឺ​​​ជានាយក​​​ក្រុមហ៊ុនល្ខោន​​​ រ៉ាឌីយូ អាល់ហ្សេ​​​ នៅ​​​ក្នុង​​​ប្រទេស​​​អាល់​​​ហ្សេរី ហើយ​​​បាន​​​ដើរ​​​លេង​​​កម្សាន្ត​​​ជាមួ​​​យ​​​​​​ក្រុម​​​គ្រួសារ​​​របស់​​​គេ។

លោក អង់ដ្រេហ្សង់ រៃ ​​​ជា​​​អ្នកឯកទេស​​​ខាង​​​ចិត្ត​​​វិភាគ​​​ដែល​​​ចូល​​​និវត្តន៍​​​ ហើយ​​​ដែល​​​កាល​​​ពី​​​ក្មេង​​​ជួយ​​​ធ្វើការងារ​​​​​​ឲ្យ​​​បងប្អូន​​​ជីលួត​​​ជីលា​​​នៅ​​​ក្នុង​​​បន្ទប់​​​​​​លាងហ្វិល បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា ល្បាយ​​​សូលូស្យុង​​​ដើម្បី​​​ផ្តិតបន្ទះ​​​ទាំង​​​នេះ គឺ​​​មិនទាន់​​​រក​​​បាន​​​នៅ​​​ឡើយ​​​ទេ។​​​ លោក​​​បាន​​​និយាយ​​​ថា លោក ប៉កតាល់ ​​​នឹង​​​យក​​​បណ្តុំ​​​សារ​​​ធាតុ​​​គីមី​​​​​​ផ្សេងៗ​​​ ហើយ​​​លាយ​​​បញ្ចូល​​​គ្នា​​​ក្នុង​​​ធុងព័រ​​​ស៊ី​​​ឡែន​​​ ដើម្បី​​​ផ្តិត​​​ហ្វិលកញ្ចក់​​​ដើម ហើយ​​​បន្ទាប់​​​មក​​​កែ​​​​​​រូប។​​​ ដោយ​​​សារ​​​តែ​​​ហ្វិល​​​កញ្ចក់ដើម មិន​​​ប្រែ​​​ប្រួល​​​ទៅ​​​តាមពន្លឺ​​​​​​​​​​​​ក្រហម​​​ក្រមៅ រូប​​​លោក​​​និង​​​លោក ប៉កតាល់ ​​​ធ្វើការ​​​ក្រោម​​​ពន្លឺភ្លើង​​​ក្រហម​​​ក្រមៅ។​​​ លោក​​​បាន​​​និយាយ​​​ថា “​​​​​​វា​​​អស្ចារ្យ​​​មែន​​​ទែន”។

កើត​​​ក្នុង​​​ឆ្នាំ​​​១៨៨៧ លោក​​​ប៉កតាល់​​​ បាន​​​ទទួល​​​អនិច្ច​​​កម្ម​​​ក្នុង​​​ឆ្នាំ​​​១៩៥៨។​​​ លោក​​​បាន​​​បន្សល់​​​ទុក​​​ឲ្យ​​​បងប្អូន​​​ប្រុស​​​ពីរ​​​នាក់​​​នូវ​​​​​​ម៉ាស៊ីន​​​ថត សម្ភារទាំង​​​អស់ និង​​​ហ្វិល​​​កញ្ចក់ដើម​​​នៃ​​​រូប​​​ថត​​​ប្រហែល​​​​​​៨០០០​​​បន្ទះ ដែល​​​បាន​​​ថតក្នុង​​​ប្រទេស​​​ជា​​​ច្រើន។

ការតាំងពិព័រណ៍រូបថត​​​នេះ ដែល​​​នឹង​​​តាំង​​​រហូត​​​ដល់​​​ខែ​​​កក្កដា​​​នៅ​​​ឯ​​​សូហ៊្វីតែល ភ្នំពេញ ភូគិត្រា នឹង​​​ជា​​​លើក​​​ទី​​​មួយ​​​ហើយ​​​ ដែល​​​​​​រូប​​​ថតលោក​​​ ប៉កតាល់ ត្រូវ​​​បាន​​​ដាក់​​​តាំង​​​បង្ហាញ​​​ឲ្យ​​​សាធារណ​​​ជន​​​មើល៕​​​រើន​​​​​​​​​​​​​​​​​​

 

 

© 2024, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស