26 C
Phnom Penh

អំឡុង​ការ​កាន់កាប់​របស់​ជប៉ុន សិល្បករ​តស៊ូ បាន​ស្លាប់

ដោយ ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី

បទវិភាគ

៧០​ឆ្នាំ​មុន​នេះ​គិត​ត្រឹម​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ ដែល​អំឡុង​ពេល​នោះ​ប្រហែល​ជា​រយៈ​ពេល​ស្មុគស្មាញ​បំផុត​នៃ​រដ្ឋបាល​បារាំង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ស្ថាបនិក​សារមន្ទីរ​ជាតិ​បាន​ស្លាប់​ក្នុង​បន្ទប់​សួរ​ចម្លើយ​ក្នុង​ដៃ​អាជ្ញាធរ​ជប៉ុន។

សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទី​២​បាន​បញ្ចប់​ហើយ​នៅ​អឺរ៉ុប បន្ទាប់ពី​ការ​ចុះ​ចាញ់​ដោយ​ឥត​លក្ខខណ្ឌ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ណាហ្ស៊ី​អាល្លឺម៉៉ង់​នៅ​ខែ​ឧសភា​ឆ្នាំ​១៩៤៥ នៅ​ពេល​ដែល​លោក ហ្ស៊ក ហ្គ្រោលីយេ (George Groslier) បាន​ស្លាប់​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៨​មិថុនា ឆ្នាំ​១៩៤៥។ នៅ​ទ្វីប​អាស៊ី បរាជ័យ​របស់​ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​ប្រទេស​​សម្ពន្ធមិត្ត​របស់​ខ្លួន គឺ​ជប៉ុន​ចាប់​ខ្លួន​ប្រជាជន​បារាំង​ទាំង​អស់​នៅ​ឥណ្ឌូចិន។

លោក ហេនរ៉ី ឡូកាដ (Henri Locard) ប្រវត្តិ​វិទូ​បារាំង បាន​និយាយ​ថា “សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទី២​ដែល​មើល​ឃើញ​ថា​ចេញ​មក​ពី​ទ្វីប​អាស៊ី ខុស​គ្នា​ជា​ខ្លាំង”។ លោក​បាន​និយាយ​ថា មិន​ត្រឹម​តែ​វា​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ឡើង​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ពីរ​ឆ្នាំ​មុន​អឺរ៉ុប នៅ​ពេល​ដែល​ប្រទេស​ជប៉ុន​បាន​វាយ​ប្រហារ​ប្រទេស​ចិន​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៣៧ ប៉ុន្តែ​វា​បាន​បញ្ចប់​ទៅ​វិញ​នៅ​ពេល​ប៉ុន្មាន​ខែ​ក្រោយ​មក។ វា​នាំ​មក​នូវ​ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់បែក​បរមាណូ​អាមេរិក​លើ​ទីក្រុង​ជប៉ុន ហើយ​សហភាព​សូវៀត​ប្រកាស​សង្គ្រាម​ប្រឆាំង​ប្រទេស​ជប៉ុន បណ្តាល​ឲ្យ​ជប៉ុន​ចុះ​ចាញ់​សង្គ្រាម​នៅ​ខែ​សីហា​ឆ្នាំ​១៩៤៥។

លោក ហ៊្សក ហ្គ្រោលីយេ អង្គុយ​នៅ​លើ​ច្រាំង​ទន្លេមេគង្គ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៣០។ រូបថតៈគ្រួសារ​របស់​លោក​ ហ្គ្រោលីយេ
លោក ហ៊្សក ហ្គ្រោលីយេ អង្គុយ​នៅ​លើ​ច្រាំង​ទន្លេមេគង្គ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៣០។ រូបថតៈគ្រួសារ​របស់​លោក​ ហ្គ្រោលីយេ

លោក ឡូកាដ បាន​និយាយ​ថា ជារួម ប្រទេស​កម្ពុជា​សឹងតែ​មិន​រង​ប៉ះពាល់​អំឡុង​ជម្លោះ​ពិភព​លោក​នោះ​ទេ។ ដោយ​កាន់​ជើង​អាល្លឺម៉ង់​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៤០ អាជ្ញាធរ​ទាំងឡាយ​ក្រោម​រដ្ឋាភិបាល វីឈី របស់​បារាំង បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ជប៉ុន​ពង្រាយ​កងទ័ព​របស់​ខ្លួន​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា វៀតណាម និង​ប្រទេស​ឡាវ។

លោក ឡូកាដ បាន​និយាយ​ថា ឧត្តម​នាវី​ឯក ឌឺគូ មន្ត្រី​រដ្ឋបាល​បារាំង​នៅ​កម្ពុជា​នា​ពេល​នោះ មាន​គោល​បំណង​សំខាន់​ពីរ គឺ​យក​ចិត្ត​យក​ថ្លើម​សម្ពន្ធ​មិត្ត​អាល្លឺម៉ង់​របស់​បារាំង និង​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រាកដ​ថា បារាំង​នៅ​បន្ត​ត្រួតត្រា​ប្រទេស​តទៅ​ទៀត។

ជា​ការពង្រីក​នយោបាយ​អាល្លឺម៉ង់​បំបាត់​ពូជសាសន៍​ជ្វិហ្វ ឧត្តមនាវីឯក ឌឺគូ បាន​បណ្តេញ​ចោល ស៊ូហ្សាន កាប៉ឺឡេស លេខាធិការ​ជ្វិហ្វ​នៃ​វិទ្យា​ស្ថាន​ពុទ្ធ​សាសន​បណ្ឌិត្យ។

លោក​ក៏​បាន​ហាម​ប្រាម​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ឃុំ​សង្កាត់ និង​បាន​កម្ទេច​ចលនា​ទាមទារ​ឯករាជ្យ​របស់​ប្រទេស​នេះ ដែល​ចូលរួម​ដោយ​ក្រុម​បញ្ញវន្ត​និង​ព្រះសង្ឃ​ខ្មែរ។ ព្រះសង្ឃ​ខ្មែរ​មួយ​អង្គ ព្រះនាម ហែម ចៀវ ត្រូវ​បាន​គេ​បញ្ជូន​ទៅ​កន្លែង​ធ្វើ​ទារុណកម្ម​ឆ្ងាយ​ដាច់​ស្រយាល ដែល​ព្រះអង្គ​បាន​សុគត​នៅ​ទី​នោះ។

ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៤១ អាជ្ញាធរ​បារាំង​បាន​ជ្រើសរើស​ក្មេង​ជំទង់​ម្នាក់ គឺ ស្តេច នរោត្តម សីហនុ ឲ្យ​ធ្វើជា​ស្តេច​របស់​ប្រទេស​នេះ ដើម្បី​គេ​ងាយ​ស្រួល​គ្រប់គ្រង។

លោក ឡូកាដ បាន​និយាយ​ថា ប៉ុន្តែ ជប៉ុន​មិន​បាន​ទទួល​អ្វី​ទេ​ពី​បារាំង ដែល​មាន​បណ្តាញ​ទូលំទូលាយ​ស៊ើប​យក​ការណ៍​លើ​ពួកគេ​នោះ។ “ជប៉ុន​ដឹង​ពី​ទំនោរ​នយោបាយ​និង​សមានចិត្ត​នៃ​បុគ្គលិក​បារាំង​ទាំងអស់”។

នៅ​ពេល​អាល្លឺម៉ង់​ជិត​នឹង​បរាជ័យ​ទៅ​ហើយ ទាហាន​ជប៉ុន​បាន​ធ្វើ​សកម្មភាព ហើយ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៩​ខែ​មីនា​ឆ្នាំ​១៩៤៥ បាន​ចាប់​ខ្លួន​ទាហាន​និង​ជន​ស៊ីវិល​បារាំង​គ្រប់រូប​នៅ​ឥណ្ឌូចិន។

លើកលែងតែ​ខេត្ត​កំពង់​ចាម ដែល​នៅ​ទី​នោះ​ទាហាន​បារាំង​មួយ​ចំនួន​ត្រូវ​បាន​គេ​សម្លាប់ មាន​ការ​បង្ហូរ​ឈាម​តិចតួច​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ភាគ​ច្រើន​ដោយសារតែ​ប្រជាជន​បារាំង​ជាច្រើន​បាន​សម្រប​ខ្លួន​យ៉ាង​ស្ងៀមស្ងាត់​តាម​ការ​គាំទ្រ​ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់​ណាហ្ស៊ី​របស់​រដ្ឋាភិបាល​វីឈី។

ប៉ុន្តែ​មិន​មែន ហ្ស៊ក ហ្គ្រោលីយេ ទេ។

លោក ឡូកាដ បាន​និយាយ​ថា “ខ្ញុំ​ជឿ​ថា គាត់​មិន​ត្រឹមតែ​ធ្វើការ​ឲ្យ​ក្រុម​តស៊ូ [ប្រឆាំង​អាល្លឺម៉ង់ និង​ជប៉ុន]​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​គាត់​ពិតជា​មាន​ការ​ទទួល​ខុសត្រូវ​ទៀត។ គាត់​ប្រហែល​ជា​ប្រធាន​បណ្តាញ​ក្រុម​តស៊ូ​នៅ​ក្រុង​ភ្នំពេញ​ទៀត​ផង”។

ការ​ចូលរួម​របស់​លោក ហ្ស៊ក ហ្គ្រោលីយេ ក្នុង​ក្រុម​តស៊ូ​បារាំង ដែល​សមាជិក​របស់​គាត់​នៅ​ប្រទេស​បារាំង​មាន​កងទ័ព​សម្ងាត់​ប្រយុទ្ធ​នឹង​អាល្លឺម៉ង់ ត្រូវ​បាន​បញ្ជាក់​អះអាង​ដោយ​ចៅ​ប្រុស​គឺ អង់តូណេ ហ្គ្រោលីយេ (Antoine Groslier) ក្នុង​បទ​សម្ភាស​មួយ​នៅ​សប្តាហ៍​នេះ។

លោក អង់តូណេ ហ្គ្រោលីយេ បាន​និយាយ​ពី​ផ្ទះ​របស់​លោក​នៅ​ប្រទេស​ដាណឺម៉ាក ថា “នេះ​ជា​រឿង​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​រឿង​ជាច្រើន​ដែល​ឪពុក​របស់​ខ្ញុំ [កូន​ប្រុស​ឈ្មោះ ហ្គីលប៊ែ (Gilbert) របស់ ហ្ស៊ក ហ្គ្រោលីយេ] និង​យាយ​របស់​ខ្ញុំ [ភរិយា​គាត់​ឈ្មោះ ស៊ូហ្សាន] បាន​ប្រាប់​យើង”។ គាត់​បាន​និយាយ​ថា “ពួកគេ​មិន​បាន​ប្រាប់​យើង​ល្អិតល្អន់​ទេ។ ប៉ុន្តែ ពួកគេ​ពិតជា​បាន​និយាយ​អំពី​វិទ្យុ​របស់​គាត់។ គាត់​បាន​បញ្ជូន​ព័ត៌មាន​ទៅ​សមាជិក​ក្រុម​តស៊ូ​ផ្សេងទៀត”។

ហេតុផល​មិន​សក្តិសម

លោក ហ្ស៊ក ហ្គ្រោស្លីយេ ជា​មនុស្ស​ល្បី​ឈ្មោះ​ម្នាក់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ លោក​មិន​ត្រឹម​តែ​បាន​កសាង​​និង​គ្រប់គ្រង​សារមន្ទីរ​ជាតិ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ តែ​ថែម​ទាំង​បាន​បង្កើត​សាលា​សិល្បៈ​ខ្មែរ គឺ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​វិចិត្រ​សិល្បៈ​សព្វ​ថ្ងៃ ដើម្បី​បង្រៀន​ទម្រង់​សិល្បៈ​ប្រពៃណី​ខ្មែរ​ទៀត​ផង។

លោក ខេនថ៍ ដាវិស (Kent Davis) ដែល​បាន​បោះ​ផ្សាយ​ជីវប្រវត្តិ​របស់​លោក ហ្ស៊ក ហ្គ្រោលីយេ លើក​ដំបូង​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១០ បាន​និយាយ​ថា ជា​សិល្បករ​ម្នាក់​ដោយ​មាន​ការ​ហាត់​រៀន និង​កើត​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​ឆ្នាំ​១៨៨៧ គាត់​ពិតជា​មិន​សម​នៅ​ក្នុង​ស្ថាប័ន​អាណានិគម​បារាំង​ទេ។

លោក ដាវិស បាន​និយាយ​ថា “លោក ហ្គ្រោលីយេ ជា​បុរស​បារាំង​អាណានិគម​ចម្លែក​ម្នាក់។ គាត់​មិន​ធ្វើ​អ្វី​ដោយសារតែ​ប្រាក់​នោះ​ទេ។ គាត់​មិន​ធ្វើ​ដោយសារតែ​ចង់​បាន​កិត្តិនាម គាត់​មិន​ធ្វើ​ដោយសារតែ​ចង់​បាន​អំណាច​នយោបាយ​ឡើយ។ ហើយ​គាត់​មាន​ការ​គោរព​ហួស​និស្ស័យ​ចំពោះ​មនុស្ស ដែល​គាត់​រស់​នៅ​ក្នុង​ចំណោម​ពួកគេ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។

គាត់​បាន​និយាយ​ថា “ដោយ​ខ្ញុំ​ស្គាល់​លោក ហ្គ្រោលីយេ ច្បាស់ ខ្ញុំ​មិន​ជឿ​ថា បុរស​រូប​នេះ​អង្គុយ​ស្ងៀម​មើល​ប្រទេស​កំណើត​កម្ពុជា​របស់​គាត់​រង​ការ​លុកលុយ​ពី​សំណាក់​កម្លាំង​បរទេស” អំឡុង​ពេល​ជប៉ុន​កាន់កាប់​ទេ។ លោក​បាន​និយាយ​ថា ម្យ៉ាង​ទៀត លោក ហ្គ្រោស្លីយេ បាន​ប្រយុទ្ធ​ក្នុង​ពេល​សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទី១។ ក្នុង​ចំណោម​ភារកិច្ច​ផ្សេងទៀត គាត់​ធ្លាប់​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​អង្គភាព​ជិះ​បាឡុង​លើ​ខ្សែ​ត្រៀម​សត្រូវ ដើម្បី​កំណត់​ទីតាំង​និង​គូស​ទីតាំង​អាល្លឺម៉ង់។

ភរិយា​របស់ ហ្ស៊ក ហ្គ្រោស្លីយេ អ្នក​ស្រី ស៊ូហ្សាន និង​កូន​ប្រុស​ពីរ​នាក់​ស្ថិត​នៅ​ប្រទេស​បារាំង នៅ​ពេល​គេ​ប្រកាស​សង្គ្រាម​នៅ​អឺរ៉ុប។ ដូច្នេះ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៤៥ មាន​តែ​រូប​គាត់ និង​កូន​ស្រី នីកូល របស់​គាត់​ប៉ុណ្ណោះ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាប់​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា រួម​ជាមួយ​នឹង​ប្រជាជន​បារាំង​ផ្សេង​ទៀត។

លោក ដាវីស បាន​និយាយ​ថា ក្រោយពី​ការ​ស្លាប់​រូប​គាត់ “នីកូល​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​មក​ការិយាល័យ​មេ​បញ្ជាការ​[ជប៉ុន] ដើម្បី​ទទួល​យក​ស្បែក​ជើង វ៉ែនតា និង​ធាតុ”​របស់​ឪពុក​នាង”។

លោក ហ៊្សក ហ្គ្រោលីយេ ស្ថិត​ក្នុង​ការិយាល័យ​របស់​លោក​ នៅ​ក្រុង​ភ្នំពេញ នាឆ្នាំ​១៩៤៣។  រូបថតៈគ្រួសារ​​របស់​លោក​ ហ្គ្រោលីយេ
លោក ហ៊្សក ហ្គ្រោលីយេ ស្ថិត​ក្នុង​ការិយាល័យ​របស់​លោក​ នៅ​ក្រុង​ភ្នំពេញ នាឆ្នាំ​១៩៤៣។ រូបថតៈគ្រួសារ​​របស់​លោក​ ហ្គ្រោលីយេ

ការ​សួរ​ចម្លើយ​ដល់​ស្លាប់

អំឡុង​ការ​សម្ភាស​បួន​ឆ្នាំ​មុន នីកូល រី មិន​ចង់​និយាយ​អំពី​ខ្សែ​ជីវិត​របស់​គាត់​ទេ ពីព្រោះ​ចំពោះ​គាត់​រឿង​នោះ​នៅ​ឈឺ​ចាប់​ខ្លាំង​នៅ​ឡើយ។ ប៉ុន្តែ នៅ​ខែ​ធ្នូ​ឆ្នាំ​មុន គាត់​បាន​យល់​ព្រម​ឲ្យ​លោក ដាវីស នូវ​ឯកសារ​ផ្លូវការ​ទាក់ទិន​នឹង​ការ​ស្លាប់​ឪពុក​របស់​គាត់ ដែល​គាត់​បាន​ទុក​នៅ​កន្លៀត​ផ្ទះ​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។ ពីរ​ខែ​ក្រោយ​មក គាត់​បាន​លា​ចាក​លោក​នេះ​ទៅ​ក្នុង​វ័យ​៩៦​ឆ្នាំ។

លោក ដាវីស មាន​ផែនការ​ប្រើ​ឯកសារ​នោះ​ក្នុង​សៀវភៅ​បន្ទាប់​របស់​លោក​ស្តី​អំពី លោក ហ្ស៊ក ហ្គ្រោលីយេ។

ឯកសារ​ទាំង​នោះ​មាន​របាយការណ៍​ស៊ើប​អង្កេត​នៅ​ខែ​វិច្ឆិកា​ឆ្នាំ​១៩៤៥ ដែល​ធ្វើ​ដោយ​អាជ្ញាធរ​បារាំង​ចំពោះ​ការ​ស្លាប់​រូប​គាត់ ដែល​និយាយ​ថា លោក ហ្គ្រោលីយេ

ត្រូវ​បាន​គេ​សួរចម្លើយ​ដោយសារតែ​មាន​ឧបករណ៍​ផ្សាយ​សំឡេង​វិទ្យុ ដែល​គាត់​បាន​ទុក​ក្នុង​ការិយាល័យ​របស់​គាត់​នៅ​បរិវេណ​សាលា​វិចិត្រ​សិល្បៈ។

ថ្វីបើ​អ្នក​ពិនិត្យ​វេជ្ជសាស្ត្រ​ជប៉ុន​ម្នាក់​ក្រោយ​មក​បាន​រាយការណ៍​ថា គាត់​បាន​ស្លាប់​ដោយសារ​ការ​គាំង​បេះដូង​ក៏ដោយ ក៏​អធិការ​ប៉ូលិស​បារាំង​ដែល​បាន​សរសេរ​ឈ្មោះ​គាត់​តែ អ៊ែម៉ង់ (Hermant) បាន​កត់​សម្គាល់​ថា ផ្អែក​លើ​សេចក្តី​រាយការណ៍​ពី​សាក្សី បុរស​វ័យ​៥៨​ឆ្នាំ​រូប​នេះ​បាន​ស្លាប់​ពេល​សួរ​ចម្លើយ ហើយ​មិន​មែន​ដោយសារ​បញ្ហា​បេះដូង​ទេ។

នៅ​ខែ​ឧសភា​ឆ្នាំ​១៩៤៧ សាលាក្តី​យោធា​បារាំង​នៅ​ក្រុង​សាយហ្គន​បាន​សន្និដ្ឋាន​ថា គាត់​បាន​ស្លាប់​ដោយសារ​ទារុណ​កម្ម។ អាជ្ញាធរ​បារាំង​បាន​យល់​ព្រម​ដាក់​ក្នុង​ប័ណ្ណសារ​បារាំង​ថា ហ្ស៊ក ហ្គ្រោលីយេ បាន “ស្លាប់​ដើម្បី​ប្រទេស​បារាំង”។

គាត់​បាន​និយាយ​ថា អង់តូណេ ហ្គ្រោលីយេ បាន​និយាយ​ថា ភរិយា ស៊ូហ្សាន របស់​គាត់ មិន​ដែល​ត្រឡប់​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ​ទេ។ គាត់​មិន​យក​ប្តី​ថ្មី​ទេ ដោយ​រស់​នៅ​ជាមួយ​មធ្យោបាយ​តិច​តួច ជុំវិញ​ដោយ​ស្នាដៃ​សិល្បៈ​និង​វត្ថុ​ដែល​ឆ្លាក់​នៅ​សាលា​វិចិត្រ​សិល្ប​របស់​ប្តី​គាត់ ដែល​ប្តី​គាត់​បាន​បង្កើត​ឡើង។

កូន​ប្រុស​របស់​ពួកគេ​ឈ្មោះ ប៊ែកណា ហ្វីលីព ហ្គ្រោលីយេ (Bernard Philippe Groslier) ជា​បុរាណ​វត្ថុ​វិទូ ដែល​ធ្វើការ​លើ​គម្រោង​ស្តារ​ជាច្រើន​កន្លែង​នៅ​ឧទ្យាន​អង្គរ​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៦០ ហើយ​ចាក​ចេញ​ពី​ខេត្ត​សៀមរាប​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៣ ពេល​កម្លាំង​ខ្មែរ​ក្រហម​ចូល​កាន់តែ​ជិត​តំបន់​នោះ។

ការ​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទី​២​គឺ​ជា​ការ​ចាប់​ផ្តើម​ការ​បញ្ចប់​សម្រាប់​ឥណ្ឌូចិន​ដែរ។ បន្ទាប់ពី​ការ​ចុះ​ចាញ់​របស់​ជប៉ុន អាជ្ញាធរ​បារាំង​សង្ឃឹម​ថា​នឹង​ទទួល​បាន​អំណាច​របស់​ខ្លួន​វិញ​នៅ​តំបន់​នេះ ដោយ​ពឹង​លើ​ប្រទេស​ក្រោម​អាណានិគម​របស់​ខ្លួន​ជួយ​កសាង​ប្រទេស​បារាំង​ឡើងវិញ ដែល​ទទួល​រងគ្រោះ​ធំ​សម្បើម​នៅ​អំឡុង​ពេល​សង្គ្រាម។

យ៉ាងណា​ក៏ដោយ ចលនា​ឯករាជ្យ​ដែល​រដ្ឋាភិបាល វីឈី បាន​ព្យាយាម​កម្ទេច​ចោល​ក្នុង​សម័យ​សង្គ្រាម នៅ​បន្ត​មាន​សម្ទុះ​ខ្លាំង​ឡើង និង​តាម​រយៈ​ការ​ចលាចល​ហិង្សា​នៅ​ប្រទេស​វៀតណាម និង​មធ្យោបាយ​ប្រកប​ដោយ​សន្តិវិធី​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា បាន​ឈាន​ដល់​ការ​រំលាយ​ឥណ្ឌូចិន​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥៤៕ និត

 

© 2024, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

អត្ថបទអានច្រើន

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស