ក្រុមអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលជិត ១០ស្ថាប័ន សម្ដែងការព្រួយបារម្ភអំពីផលប៉ះពាល់នៃផ្សែងពុលគីមីដែលកងទ័ពថៃ ប្រើមកលើទឹកដីកម្ពុជា អំឡុងពេលប៉ះទង្គិចគ្នាតាមបណ្តោយព្រំដែន បន្ទាប់ពីបានរកឃើញសញ្ញានៃផលប៉ះពាល់មួយចំនួន។
ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន ៨ រួមមាន វេទិកាមនុស្សធម៌កម្ពុជា (CHF) អង្គការសម្ព័ន្ធភាពការពារសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CHRAC) និងអង្គការពន្លកខ្មែរ (PKH) ជាដើម បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមនៅថ្ងៃទី១១ កញ្ញា នេះថា ការប្រមូលព័ត៌មាននេះគឺបម្រើគោលបំណងតែពីរប៉ុណ្ណោះ គឺការពារបរិស្ថាន សិទ្ធិមនុស្ស សុខុមាលភាពរបស់សហគមន៍ដែលរងផលប៉ះពាល់ និងដើម្បីគាំទ្រការអនុវត្តច្បាប់អន្តរជាតិដែលពាក់ព័ន្ធ ដោយធានាថាភាគីដែលប្រព្រឹត្តត្រូវបានទទួលខុសត្រូវ។
ប្រភពដដែលអះអាងថា ក្រោយការស្រាវជ្រាវបានរកឃើញវត្តមានសារធាតុគីមីពុលដែលប្រើក្នុងអំឡុងពេលជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដែលបង្កហានិភ័យជាបន្តបន្ទាប់ដល់សហគមន៍នៅតាមតំបន់ព្រំដែន ដែលរោគសញ្ញាទាំងនោះរួមមាន ការពិបាកដកដង្ហើម បំពង់កស្ងួត ខ្សោយកម្លាំង ឈឺក្បាល និងសញ្ញាដែលអាចឲ្យខូចសួតផងដែរ។
ប្រភពដដែលបន្តថា រោគសញ្ញាទាំងនេះបានកើតលើអ្នកភូមិដែលរស់នៅក្នុងខេត្តព្រះវិហារ និងខេត្តឧត្ដរមានជ័យ ខណៈសត្វចិញ្ចឹមរបស់ពួកគេ ដូចជា មាន់ ទា ជ្រូក បានស្លាប់រង្គាល ចំណែកសត្វដែលនៅរស់ គឺមានជំងឺស្បែកធ្ងន់ធ្ងរ រីឯដំណាំ និងដើមឈើហូបផ្លែខ្លះ ប្រែទៅជាពណ៌ប្រផេះ និងខ្លះទៀតមានពណ៌ក្រហម ជាដើម។
ជាងនេះទៀត អ្នកភូមិដែលរស់នៅផ្ដុំប្រាសាទតាក្របី ប្រាសាទតាមាន់ និងតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ មានការភ័យខ្លាចមិនហ៊ានត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ ដោយសារវត្តមានគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះ និងផ្សែងពុល ខណៈភូមិជាច្រើនបានរាយការណ៍ថា ការប្រើប្រាស់ទឹកភ្លៀងដែលរក្សាទុកក្នុងពាងបណ្តាលឱ្យមានអាការៈក្អួត រលាកស្បែក និងរាករូសផងដែរ។
ក្រុមអង្គការទាំងនេះ អំពាវនាវឱ្យអង្គការសហប្រជាជាតិ និងអាស៊ាន (ASEAN) ស៊ើបអង្កេតតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ និងសិក្សាបច្ចេកទេសស៊ីជម្រៅឯករាជ្យ ក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណសារធាតុដែលបានប្រើ ដើម្បីបញ្ជាក់ប្រភពដើមរបស់ពួកវា ដើម្បីការទទួលខុសត្រូវចំពោះអ្នកប្រព្រឹត្ត និងធានាយុត្តិធម៌ស្របតាមក្របខ័ណ្ឌច្បាប់អន្តរជាតិ។
កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មាន Thai Enquirer បានចុះផ្សាយថា កងទ័ពថៃ បានទទួលស្គាល់ថាខ្លួនបានប្រើគ្រាប់ដែលមានសារធាតុផូស្វ័រពណ៌ស (WP) នៅក្នុងជម្លោះតាមព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាពិតមែន ប៉ុន្តែកងទ័ពថៃ បានអះអាងថា សារធាតុផូស្វ័រពណ៌សទាំងនោះមិនមែនជាអាវុធគីមីទេ។
កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា អះអាងថា នៅពេលវេលាម៉ោង ០៥ និង ០៦នាទីល្ងាច ថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ កងទ័ពថៃ បានប្រើយន្តហោះចម្បាំង ដ្រូនអត្តឃាត គ្រាប់បែកចង្កោម និងផ្សែងពុលនៅតំបន់ភ្នំខ្មោចក្នុងទឹកដីកម្ពុជា។
ជុំវិញបញ្ហានេះ បណ្ឌិត ឥន សុផល អ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ សរសេរលើគណនីហ្វេសប៊ុករបស់ខ្លួននៅថ្ងៃទី១១ កញ្ញា នេះថា ប្រទេសថៃ ជាប្រទេសហត្ថលេខីនៃសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិធំៗដែលហាមប្រាមការប្រើប្រាស់សព្វាវុធ ដូចជា អនុសញ្ញាអាវុធគីមី (Chemical Weapons Convention) អនុសញ្ញាអាវុធជីវសាស្ត្រ (Biological Weapons Convention) និងពិធីសារទីក្រុងហ្សឺណែវ (Geneva Protocol (1925) ផងដែរ៕
© 2025, ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved.