 អះអាងថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកគ្រោងនឹងធ្វើប្រជាមតិជាតិ ដើម្បីសម្រេចថាតើត្រូវលុបចោលអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា (MOU) ចំនួនពីរជាមួយកម្ពុជា ដែរឬយ៉ាងណា។){kind=link}
ក្រោយពីមានជម្លោះព្រំដែនដែលបង្កឡើងដោយភាគីថៃ ប្រមាណជាង ២ខែមកនេះ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីរបស់ថៃ លោក អនុធីន ឆានវីរៈគុល (Anutin Charnvirakul) អះអាងថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកគ្រោងនឹងធ្វើប្រជាមតិជាតិ ដើម្បីសម្រេចថាតើត្រូវលុបចោលអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា (MOU) ចំនួនពីរជាមួយកម្ពុជា ដែរឬយ៉ាងណា។
ការលើកឡើងនេះ បង្ហាញថាមហិច្ឆតារបស់ថៃ មានភាពឆោតល្ងង់ផ្នែកច្បាប់អន្តរជាតិ ព្រមទាំងបានបំពានយ៉ាងកំរោលលើអធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជា ពីព្រោះកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ គឺស្របតាមច្បាប់កម្រិតថ្នាក់ជាតិ និងច្បាប់អន្តរជាតិ។
ផ្អែកតាមអនុសញ្ញា និងសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧ និងផែនទីឧបសម្ពន្ធទី១ ឆ្នាំ១៩០៨ ទាំង MoU ឆ្នាំ២០០០ ព្រំដែនគោក និង MoU ឆ្នាំ២០០១ ព្រំដែនទឹកដែលភាគីទាំងពីរបានព្រមព្រៀងគ្នាឡើង គឺស្របតាមច្បាប់កម្រិតថ្នាក់ជាតិ និងច្បាប់អន្តរជាតិ។
ផ្អែកតាម MoU ទាំងពីរដែលបានបង្កើតឡើងនេះ គឺដើម្បីស្វែងរកការបោះបង្គោលព្រំដែនដោយសន្តិវិធីផ្អែកតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ហើយក៏មិនធ្វើឱ្យបាត់បង់នូវអធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសទាំងពីរដែលបានព្រមព្រៀងជាមួយគ្នានោះបានឡើយ។
អ្នកជំនាញខាងផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ បណ្ឌិត ឥន សុផល បានសរសេរលើគណនីហ្វេសប៊ុករបស់លោក ដោយយោងតាមច្បាប់អន្តរជាតិ គឺអនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែន ស្ដីពីច្បាប់សន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩៦៩ នៅពេលដែលរដ្ឋអធិបតេយ្យពីរបានចុះហត្ថលេខាទទួលស្គាល់អនុស្សរណៈយោគយល់គ្នា (MOU) សម្រាប់អនុវត្ត អនុស្សរណៈនោះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាមានសុពលភាពតាមផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ។
លោកបន្តថា ផ្អែកតាមអនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែន រដ្ឋមួយមិនអាចដកខ្លួនចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងជាឯកតោភាគីបានឡើយ លុះត្រាតែកិច្ចព្រមព្រៀង ឬ MoU នោះមានចែងអំពីលក្ខខណ្ឌបញ្ចប់សុពលភាព ខណៈ MOU ឆ្នាំ២០០០ និងឆ្នាំ២០០១ រវាងកម្ពុជា-ថៃ ពុំបានកំណត់សុពលភាពឡើយ។ រដ្ឋាភិបាលថៃ អាចប្រកាសជាឯកតោភាគីមិនទទួលស្គាល់អនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០០ និងឆ្នាំ២០០១ ជាមួយកម្ពុជា ប៉ុន្តែបើតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ការប្រកាសបែបនេះមិនអាចបដិសេធកាតព្វកិច្ចរបស់ថៃ ចំពោះកម្ពុជា បានទេ ប្រសិនបើភាគីកម្ពុជា ទាមទារឱ្យអនុវត្តបន្តទៅទៀត។
លោកបន្ថែមថា ប្រសិនបើភាគីថៃ ដកខ្លួនចេញពីអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នា (MOU) ជាមួយកម្ពុជា ដោយឯកតោភាគី ដូច្នេះភាគីកម្ពុជា អាចប្តឹងតវ៉ាតាមការទូតទៅកាន់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) ឬអាស៊ាន (ASEAN) និងអាចដាក់ពាក្យបណ្ដឹងលើបញ្ហានេះទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ថែមទៀត។
ចំណែកលោកមេធាវី សុក សំអឿន បានលើកឡើងថា ការបំពានកិច្ចព្រមព្រៀង គឺអ្នកបំពានអាចនឹងធ្វើបាន ប៉ុន្តែក៏ត្រូវតែប្រឈមនឹងផលវិបាកអវិជ្ជមានដែលកើតឡើងពីការបំពានកិច្ចព្រមព្រៀងនេះដែរ។
លោកបន្តថា អ្នកដែលបំពានកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងប្រទេស និងប្រទេស អាចនឹងត្រូវសហគមន៍អន្តរជាតិថ្កោលទោស គេអាចព្រួតគ្នាដាក់ទណ្ឌកម្មការទូត និងទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែប្រសិនបើប្រទេសដែលជាអ្នកបំពានគេនោះមានអំណាចខ្លាំង ពោលគឺមានសេដ្ឋកិច្ចខ្លាំង មានកម្លាំងទ័ពខ្លាំង ឧទាហរណ៍ដូចជាប្រទេសរុស្ស៊ី ដែលគេឃើញគ្រប់គ្នាហើយថាប្រទេសតូចៗមិនហ៊ានដាក់ទណ្ឌកម្មលើនោះទេ។
លោកបន្តថា ប្រសិនបើថៃ ហ៊ានលុបកិច្ចព្រមព្រៀងនោះ គេនឹងត្រូវប្រឈមទៅនឹងថាតើនៅលើលោកនេះមានប្រទេសដែលអាចហ៊ានចូលរួមដាក់សម្ពាធការទូត និងសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចលើប្រទេសខ្លួនដែរទេ? ប្រសិនបើមានការចោមរោមដាក់សម្ពាធមែន តើខ្លួនអាចមានលទ្ធភាពទប់ទល់នឹងការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនដែរឬទេ?
លោកមេធាវី សុក សំអឿន អះអាងថា ចំពោះរឿងវិវាទរវាងថៃ និងកម្ពុជា កម្ពុជាអាចងាកទៅប្រើយន្តការតុលាការអន្តរជាតិបាន កាលបើថៃ រំលោភលើកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ តែទន្ទឹមនឹងនេះ កម្ពុជាក៏មិនត្រូវភ្លេចពង្រឹងកម្លាំងទ័ពរបស់ខ្លួនដែរ ព្រោះប្រសិនបើករណីនេះកើតឡើង អាចនឹងមានសង្គ្រាមផ្ទុះរវាងថៃ និងកម្ពុជា។
ងាកមកមើលមហិច្ឆតាឆោតល្ងង់ផ្នែកច្បាប់អន្តរជាតិ ដ្បិតផ្ទៃដីថៃ មានទំហំ ៥១៣១២០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខរៀងទី៣ បន្ទាប់ពីប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងមីយ៉ាន់ម៉ា ក៏ដោយ ប៉ុន្តែប្រទេសថៃ នៅតែមានមហិច្ឆតាបន្តដោយគ្មានដឹងច្បាប់ទម្លាប់អន្តរជាតិទាល់តែសោះ។ ថៃ បានបំពានច្បាប់ និងសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិក្រោមមាត្រា២៦ នៃអនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែន ស្ដីពីច្បាប់នៃសន្ធិសញ្ញាដែលជាកាតព្វកិច្ចរបស់ប្រទេសថៃ ដែលបានចុះហត្ថលេខាត្រូវតែគោរព។
ការដកខ្លួនចេញពី MoU របស់ថៃ នឹងធ្វើឱ្យប្រទេសថៃ៖
- ខូចដល់ភាពជឿជាក់ផ្នែកច្បាប់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។
- ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាអ្នកបំផ្លាញនីតិរដ្ឋ ជាពិសេសនៅក្នុងធម្មនុញ្ញអាស៊ាន និងធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ។
- ចុះខ្សោយតួនាទីដឹកនាំនៅក្នុងតំបន់។
- ខូចទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសជិតខាង។
- ត្រូវបានគំរាមបណ្តេញចេញពីសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិដូចក្នុងឆ្នាំ១៩៦២ បន្ទាប់ពីថៃ មិនបានគោរពសាលក្រមរបស់តុលាការ ICJ និងបើកទ្វារសម្រាប់មហាអំណាចខាងក្រៅ (ឧទាហរណ៍៖ ចិន សហរដ្ឋអាមេរិក) មានឥទ្ធិពលលើនយោបាយក្នុងតំបន់ ផ្ទុយពីគោលការណ៍អាស៊ានដែលមហាអំណាចទាំងពីរនេះ ក៏ដូចជាសមាជិកអចិន្ត្រៃយ៍ UNSC បាន និងកំពុងតែងាកមករកការគាំទ្រផ្នែកច្បាប់មកខាងភាគីកម្ពុជា។
ជាសរុប សម្រាប់ប្រទេសថៃ យកល្អ ត្រូវបន្តរក្សា និងអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀង MoU ដែលមានស្រាប់ រួមមាន បន្តការចរចាទ្វេភាគី ការកំណត់ព្រំដែនបច្ចេកទេស ក្រោមគណៈកម្មការព្រំដែនរួម (JBC) យន្តការដោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធី រួមទាំងក្របខ័ណ្ឌអាស៊ាន និងការសម្របសម្រួលអន្តរជាតិ ប្រសិនបើចាំបាច់។
ចំណែកឯប្រទេសកម្ពុជា វិញ កម្ពុជាបានដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅកាន់តុលាការ ICJ រួចហើយកាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ប៉ុន្តែផែនការបន្ត ត្រូវតែរៀបចំឯកសារភស្តុតាងរឹងមាំរួចជាស្រេចទៅកាន់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UNSC) ក្នុងករណីដែលថៃ ប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាដើម្បីឈ្លានពានបន្ទាប់ពីបានលុបចោល MoU ទាំងពីរនេះ។ ការប្រើប្រាស់ផ្លូវច្បាប់ ICJ ឬសាលាក្ដី ITLOS កម្ពុជា គួររួសរាន់ផ្តល់សច្ចាប័នលើច្បាប់សមុទ្រ UNCLOS ឆ្នាំ១៩៨២ ដើម្បីប្រឈមនឹងការដកខ្លួនរបស់ថៃ ចេញពី MoU៕
© 2025, ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved.